Mersin Tereke Tespiti: Malvarlığı, Borçlar ve Başvuru
Kısa ve net cevap
Tereke tespiti, mirasbırakanın ölüm tarihindeki mal, hak, alacak ve borçların ortaya çıkarılmasına ve gerektiğinde korunmasına yönelik çekişmesiz yargı sürecidir. TMK m.589–590 ile HMK m.382–383 çerçevesinde sulh hukuk mahkemesi görev yapar. Tespit; mirası paylaştırmaz, tapuyu kendiliğinden mirasçılara geçirmez ve TMK m.619 ve devamındaki resmî defter kurumunun yerine geçmez. Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa mirası ret süresinin başlangıcı TMK m.607 uyarınca ayrıca belirlenir.
Terekenin korunması ve tespiti: TMK m.589 ve HMK m.382
TMK m.589 uyarınca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli önlemleri istem üzerine veya re’sen alabilir. Terekenin yazımı, mühürleme, resmî yönetim ve vasiyetnamenin açılması bu koruma rejimi içinde değerlendirilir.
HMK m.382 kapsamında tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine ulaşmasını sağlamak için önlem alınması çekişmesiz yargı işidir.
Net sonuç: Tereke tespiti yalnız mirasın ölümle geçişini düzenleyen genel TMK m.599 kuralıyla değil, terekenin korunması ve tespitine özgü TMK m.589 ve HMK m.382 hükümleriyle ele alınmalıdır.
Mersin tereke tespiti hakkında
Mersin tereke tespiti kapsamında ele alınan başvurular, miras bırakanın ölüm tarihinde sahip olduğu malvarlığı, alacakları ve borçlarının belirlenmesiyle ilgilidir. Uygulamada “tereke tespit davası” denilse de terekenin tespiti çoğunlukla çekişmesiz yargı ve mirasın korunmasına ilişkin hükümler çerçevesinde değerlendirilir. Her dosyada miras bırakanın son yerleşim yeri, mevcut belgeler ve tespit edilmek istenen malvarlığı ayrı ayrı incelenmelidir.
Tereke nedir?
Tereke, miras bırakanın ölümüyle birlikte mirasçılara geçen malvarlığı değerlerinin ve borçların oluşturduğu bütündür. Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, alacaklar, şirket payları, kıymetli evrak, fikrî haklardan doğan bazı ekonomik değerler ve diğer malvarlığı unsurları terekeye dâhil olabilir. Buna karşılık kişiye sıkı sıkıya bağlı bazı haklar ölümle sona erdiğinden terekenin parçası olmaz.
Terekenin kapsamının doğru belirlenmesi; miras paylaşımı, mirasın reddi, borçlardan sorumluluk, vergi işlemleri ve mirasçılar arasında çıkabilecek uyuşmazlıklar bakımından önem taşır. Bu nedenle sadece mirasçıların bildiği malların listelenmesi her zaman yeterli olmayabilir.
Tereke tespiti ne anlama gelir?
Terekenin tespiti, ölüm tarihi itibarıyla mevcut malvarlığının ve borçların belirlenmesine yönelik bir envanter çalışmasıdır. Mahkemeden yapılacak araştırmanın kapsamı başvurunun içeriğine göre değişebilir. Amaç, doğrudan mirası paylaştırmak değil; terekenin nelerden oluştuğunu ortaya koymak ve gerektiğinde malvarlığının korunmasını sağlamaktır.
Uygulamada mirasçılar arasında bilgi eşitsizliği bulunması, bazı malların diğer mirasçılarca bilinmemesi veya tereke unsurlarının kaybolma riski taşıması hâlinde bu yol daha önemli hâle gelir.
Mersin’de hangi durumlarda tereke tespiti istenir?
Mersin’de tereke tespiti; miras bırakanın birden fazla taşınmazı bulunması, farklı bankalarda hesabı olduğu düşünülmesi, şirket ortaklığının bulunması, araç ve ticari malvarlığı bırakması ya da borç miktarının bilinmemesi gibi durumlarda gündeme gelebilir. Özellikle mirasçılar arasında malvarlığının kapsamı konusunda uyuşmazlık varsa resmi kayıtlar üzerinden araştırma yapılması talep edilebilir.
Yenişehir, Mezitli, Toroslar, Akdeniz, Tarsus, Erdemli ve diğer ilçelerde bulunan taşınmazlar bakımından tapu kayıtları ayrı ayrı araştırılabilir. Miras bırakanın başka şehirlerde malvarlığı bulunması da tereke tespiti talebine engel değildir; araştırma kapsamı somut dosyaya göre belirlenir.
Mirasçılardan biri malları saklıyorsa tereke tespiti istenebilir mi?
Bir mirasçının tereke malları hakkında diğer mirasçılara bilgi vermediği veya bazı malvarlığı unsurlarının saklandığı düşünülüyorsa, mevcut kayıt ve belgelerin araştırılması istenebilir. Ancak “mal saklama” iddiası ile terekenin tespiti aynı şey değildir. Gerekirse ayrıca başka hukuki taleplerin gündeme gelip gelmediği değerlendirilmelidir.
Terekede hangi mal ve haklar araştırılabilir?
Terekenin kapsamı miras bırakanın yaşamındaki ekonomik ilişkilerine göre değişir. Başvuruda araştırılması istenen başlıkların mümkün olduğunca somut gösterilmesi, sürecin daha sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur.
- Taşınmazlar: Ev, arsa, tarla, işyeri ve diğer tapulu taşınmazlar.
- Banka varlıkları: Mevduat, yatırım hesapları ve diğer bankacılık ürünleri.
- Araçlar: Otomobil, ticari araç ve kayıtlı diğer taşıtlar.
- Şirket hakları: Ortaklık payları, hisseler ve şirketten doğan ekonomik haklar.
- Alacaklar: Üçüncü kişilerden olan para ve sözleşme alacakları.
- Borçlar: Kredi, icra borcu, vergi ve diğer yükümlülükler.
- Diğer değerler: Kıymetli evrak, belirli yatırım araçları ve somut olaya göre terekeye giren diğer ekonomik değerler.
Tereke tespitinde görevli ve yetkili mahkeme
Terekenin korunması ve bu kapsamda tespiti, TMK m.589 ile HMK m.382/2-c ve m.383 uyarınca sulh hukuk mahkemesinde yürütülür. Koruma başvurusunda mirasbırakanın son yerleşim yeri esas alınır; yalnız mirasçının Mersin’de yaşaması veya terekeye ait taşınmazın Mersin’de bulunması yeterli değildir. Mirasbırakan başka yerde ölmüşse ölüm yeri sulh hâkimi, oradaki mallar için gerekli korumayı sağlayıp dosyayı yerleşim yeri sulh hâkimine gönderir (TMK m.589/4).
Mersin Adliyesinde birden fazla Sulh Hukuk Mahkemesi bulunmaktadır. Dosyanın hangi mahkemeye tevzi edileceği adli teşkilat ve tevzi kuralları çerçevesinde belirlenir. Başvuruda yanlış mahkeme veya yanlış yer bilgisinin kullanılması sürecin uzamasına yol açabilir.
Tereke tespiti için hangi belgeler gerekir?
Başvurunun niteliğine göre belge listesi değişebilmekle birlikte ölüm belgesi veya nüfus kayıtları, veraset belgesi, miras bırakanın kimlik bilgileri ve bilinen malvarlığına ilişkin kayıtlar başlangıçta önem taşır. Bilinen banka, taşınmaz, araç veya şirket bilgilerinin dilekçede somutlaştırılması araştırmanın kapsamının belirlenmesine yardımcı olabilir.
Mirasçıların elinde belge bulunmaması, her durumda başvurunun mümkün olmadığı anlamına gelmez. Bazı kayıtların ilgili kurum ve kuruluşlardan mahkeme aracılığıyla araştırılması istenebilir. Ancak hangi kaydın neden araştırılmak istendiğinin açıklanması gerekir.
Vefat eden kişinin banka hesapları nasıl tespit edilir?
Miras bırakanın hangi bankalarda hesabı bulunduğu her zaman mirasçılar tarafından bilinmeyebilir. Tereke tespiti kapsamında banka hesaplarının araştırılması talep edilebilir. Hesabın varlığı tespit edilirse bakiyenin terekeye dâhil olup olmadığı, ortak hesap bulunup bulunmadığı ve hesaptaki hareketlerin ayrıca incelenmesi gerekebilir.
Banka hesabının tespit edilmesi ile paranın mirasçılara ödenmesi aynı işlem değildir. Bankaların veraset belgesi, vergi ilişkisi ve diğer belgeler yönünden uyguladığı prosedür ayrıca tamamlanmalıdır.
Ölümden önce hesaptan para çekilmişse ne olur?
Ölümden önce yapılan para çekimleri, tereke tespitinin kapsamından farklı hukuki sorunlara yol açabilir. İşlemin kimin tarafından, hangi yetkiyle ve hangi amaçla yapıldığına göre alacak, vekâlet, sebepsiz zenginleşme veya başka talepler gündeme gelebilir. Banka kayıtlarının tarih sırasıyla incelenmesi gerekir.
Tereke borçları nasıl değerlendirilir?
Tereke sadece mallardan oluşmaz; miras bırakanın borçları da miras hukuku bakımından önem taşır. Kredi borçları, vergi borçları, icra takipleri, sözleşmeden doğan borçlar veya üçüncü kişilere karşı yükümlülükler terekenin net durumunu etkileyebilir.
Borç şüphesinde, tereke araştırması ile mirasın reddine ilişkin takvim birlikte değerlendirilir. TMK m.606 genel ret süresini, m.607 ise koruma önlemi olarak yazım hâlindeki özel süre başlangıcını düzenler. Yalnız başvuru yapılması otomatik durma anlamına gelmez; fakat yazımın sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından bildirilmesine bağlanan başlangıç da göz ardı edilmez. Ölüm tarihinde ödemeden aczin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlindeki TMK m.605/2 hükmü ise ayrıca incelenir.
Tereke tespiti ile miras paylaşımı arasındaki fark nedir?
Tereke tespiti, malvarlığının ne olduğunun belirlenmesine yöneliktir. Miras paylaşımı ise tespit edilen malvarlığının mirasçılar arasında hangi şekilde paylaştırılacağıyla ilgilidir. Bu iki süreç aynı amaç taşımaz.
Mirasçılar terekenin kapsamı konusunda anlaşıyor ancak paylaşımda anlaşamıyorsa farklı hukuki yollar gündeme gelebilir. Buna karşılık malvarlığının kendisi bilinmiyorsa önce tespit yapılması daha sağlıklı olabilir.
Mersin’de tereke tespit sürecini yönetirken yerel odak
Mersin’de tereke dosyalarında konut ve arsa yanında tarım arazileri, ticari işletme varlıkları, araçlar ve şirket payları da sıkça önem kazanabilir. Miras bırakanın farklı ilçelerde taşınmazlarının bulunması, tarımsal gelir veya ticari faaliyet yürütmesi hâlinde tek bir kayıt türüyle yetinmek doğru olmayabilir.
Başvuru metni için tereke tespiti dilekçesi örneğini inceleyebilirsiniz. Ayrıca mirasın reddi süresi rehberini inceleyebilir; resmî defter seçeneği için mirasın resmî defteri rehberine ulaşabilirsiniz.
Tereke tespiti başvurusu öncesi kontrol listesi
- Miras bırakanın son yerleşim yerini doğrulayın.
- Veraset belgesini ve nüfus kayıtlarını hazırlayın.
- Bilinen taşınmaz, araç, banka ve şirket bilgilerini ayrı ayrı listeleyin.
- Miras bırakana ait sözleşme, kredi ve borç belgelerini ayırın.
- Şüphe edilen fakat kesin bilinmeyen malvarlığı unsurlarını ayrıca not edin.
- Mirasın reddi bakımından süre ihtimali varsa ayrıca kontrol edin.
- Tereke tespiti ile paylaşım veya tapu iptal davasını birbirine karıştırmayın.
- Belgelerin asıllarını değiştirmeden muhafaza edin.
Tereke tespitinde sık yapılan hatalar
En sık karşılaşılan hata, tereke tespitinin mirasın otomatik olarak paylaştırılması anlamına geldiğini düşünmektir. Mahkemenin tereke değerlerini belirlemesi, taşınmazların veya banka varlıklarının kendiliğinden mirasçılar adına eşit biçimde aktarılacağı anlamına gelmez. İntikal ve paylaşım için ayrıca yapılması gereken işlemler olabilir.
Bir diğer hata, sadece taşınmazları tereke olarak görmektir. Miras bırakanın banka hesapları, araçları, şirket payları, alacakları ve borçları da önemlidir. Özellikle ticari faaliyette bulunan kişilerde terekenin kapsamı daha geniş araştırma gerektirebilir.
Tereke tespiti mirasın reddi süresini durdurur mu?
Genel kural: TMK m.606’da mirasın reddi için üç aylık süre düzenlenir. Yasal mirasçılarda, mirasçı sıfatının daha sonra öğrenildiği ispat edilmedikçe ölümün öğrenildiği tarih; vasiyetnameyle atanmış mirasçılarda tasarrufun resmen bildirildiği tarih esas alınır.
Koruma amaçlı yazımda özel başlangıç: TMK m.607 uyarınca terekenin koruma önlemi olarak yazımı hâlinde, yasal ve atanmış mirasçıların ret süresi yazımın sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından kendilerine bildirilmesiyle başlar. Bu nedenle yalnız dilekçe tarihi değil, yazımın hukuki niteliği, mahkeme kararı ve bildirim kaydı birlikte incelenir.
Uzatma ayrı bir karardır: TMK m.615, önemli sebepler varsa sulh hâkimine süreyi uzatma veya yeni süre tanıma yetkisi verir. Tespit başvurusu bu kararı kendiliğinden sağlamaz. Ayrıca TMK m.610 kapsamındaki ret hakkını düşüren terekeye müdahale işlemleri de değerlendirilmelidir.
Tüm banka hesapları otomatik bulunur mu?
Mahkemenin yapacağı araştırmanın kapsamı talep ve somut dosya koşullarına bağlıdır. Mirasçıların bildiği banka veya finansal ilişkilere dair bilgi vermesi araştırmanın daha somut yürütülmesine yardımcı olabilir.
Tereke Tespiti ile Resmî Defter Arasındaki Fark
Terekenin korunması amacıyla yapılan yazım ile TMK m.619 ve devamındaki resmî defter farklı kurumlardır. İkisinde de malvarlığı ve borç kayıtları araştırılır; ancak başvuru koşulları, süreler ve mirasçının sorumluluğuna etkileri aynı değildir. Dilekçenin başlığı tek başına hangi kurumun uygulandığını göstermez; talep sonucu ve mahkeme kararı esas alınır.
| Konu | Koruma amaçlı yazım | Resmî defter |
|---|---|---|
| Dayanak ve amaç | TMK m.589–590: tereke değerlerini belirlemek ve korumak. | TMK m.619–629: aktif ve pasifi ortaya koyarak mirasçının kabul, ret veya resmî tasfiye seçimini düzenlemek. |
| Bir aylık istem süresi | TMK m.590/1 bent 3 kapsamında mirasçı veya ilgilinin istemi, ölüm tarihinden başlayan bir ay içinde yapılır. Maddede ayrıca vesayet ve temsilcisiz kayıp mirasçıya ilişkin sebepler bulunur. | TMK m.619 kapsamında mirası reddetmeye hakkı olan mirasçı, mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde sulh hâkimine başvurur. Bir mirasçının istemi diğerleri hakkında da etkilidir. |
| Ret süresi ve seçim | TMK m.607 uyarınca koruma önlemi olarak yazım hâlinde ret süresi, işlemin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından yasal ve atanmış mirasçılara bildirilmesiyle başlar. | TMK m.626–627 uyarınca defteri inceleme süresi bittikten sonra mahkeme her mirasçıyı bir ay içinde beyanda bulunmaya çağırır. Süresinde beyan vermeyen mirasçı, mirası deftere göre kabul etmiş sayılır. |
| Borçlardan sorumluluk | Yalnız envanter çıkarılması, mirasçının borç sorumluluğunu kendiliğinden sınırlandırmaz. | Deftere göre kabulde mirasçı, deftere yazılan borçlardan hem tereke hem kendi malvarlığıyla sorumludur (TMK m.628). Deftere yazılmayan borçlarda TMK m.629 ayrıca incelenir. |
Sürelerin başlangıcı aynı değildir: TMK m.590/1 bent 3 açıkça ölüm tarihini esas alır. Resmî defter isteminde ise TMK m.619’un mirasın reddine ilişkin usule yaptığı gönderme nedeniyle mirasçının öğrenme ve resmî bildirim kayıtları ayrıca değerlendirilir. Bu bir aylık süreler, TMK m.606’daki genel üç aylık ret süresiyle karıştırılmamalıdır.
Mahkemeden Hangi Araştırmalar İstenebilir?
Talep, “tüm mallar araştırılsın” gibi soyut bırakılmamalıdır. Bilinen kurum, mal türü, hesap, şirket veya işlem açıklanmalı; araştırmanın terekeye etkisi gösterilmelidir. Mahkeme, uyuşmazlığın niteliği ve ölçülülük çerçevesinde ilgili kurumlardan kayıt isteyebilir.
- Tapu müdürlüklerinden taşınmaz ve tedavül kayıtları
- Bankalardan ölüm tarihli hesap, mevduat ve kredi bilgileri
- Trafik tescilden araç kayıtları
- Ticaret sicilinden şirket, ortaklık ve temsil bilgileri
- Vergi dairesinden mükellefiyet ve beyan kayıtları
- İcra müdürlüklerinden alacak ve borç dosyaları
- SGK ve emeklilik kurumlarından birikmiş hak ve ödemeler
- Noterlerden belirli işlem ve vasiyetname bilgileri
Özel hayat ve kişisel veri içeren kayıtlar için mirasçılık sıfatı ve hukuki yarar açık olmalıdır. Mahkeme dışı yollarla hukuka aykırı biçimde elde edilen banka veya iletişim verileri kullanılmamalıdır.
Ölüm Öncesi Banka Çekimleri Nasıl İncelenir?
Tereke tespiti çoğunlukla ölüm tarihindeki bakiyeyi gösterir; ancak ölümden kısa süre önce yapılan olağan dışı çekimler de ayrı uyuşmazlık doğurabilir. Hesabı kimin kullandığı, vekâletname, çekim tarihi, para transferinin alıcısı ve hukuki sebebi araştırılır.
Para, mirasbırakanın bakım veya tedavi giderine harcanmış olabilir; başka kişiye bağışlanmış veya yetkisiz biçimde alınmış olabilir. Banka hareketi tek başına son hukuki sonucu göstermez. Fatura, dekont açıklaması, vekâlet, tanık ve paranın sonraki hareketi birlikte değerlendirilir.
Dijital Varlık ve Elektronik Kayıtlar
Kripto varlık, alan adı, çevrim içi platform geliri, elektronik cüzdan, bulut hesabı veya dijital abonelikler de ekonomik değer taşıyabilir. Ancak erişim şifresinin bulunması, hesabın hukuken terekeye ait olduğunu tek başına göstermez. Platform sözleşmesi, hesap sahibi, işlem geçmişi ve bulunduğu ülke hukuku incelenir.
Mirasçılar başkasının hesabına izinsiz giriş yapmamalıdır. Hukuki başvuru, platform prosedürü, mahkeme müzekkeresi veya bilirkişi incelemesiyle delilin bütünlüğü korunmalıdır.
Tereke Malının Kaçırılma veya Bozulma Riski
Evdeki değerli eşya, araç, ürün, şirket stoku veya kira geliri kaybolma riski taşıyorsa yalnız kayıt araştırması yetmez. Defter tutulması, mühürleme, yediemine teslim, yönetim önlemi veya miras ortaklığına temsilci atanması gibi koruma yolları somut malın niteliğine göre istenebilir.
Koruma talebinde malın nerede olduğu, kimin elinde bulunduğu, riskin ne zaman ortaya çıktığı ve gecikmenin doğuracağı zarar belgelenmelidir. Ölçüsüz ve bütün terekeyi durduran talepler yerine hedefli önlem hazırlanmalıdır.
Borç Kayıtları İçin Çalışma Tablosu
Aktif malvarlığı kadar banka kredisi, kredi kartı, vergi, SGK, icra, kira, aidat, kefalet ve ticari borçlar da araştırılmalıdır. Mirasçılar TMK m.641 uyarınca tereke borçlarından müteselsilen sorumlu olabilir. Borcun varlığı, miktarı, teminatı ve zamanaşımı ayrı kontrol edilir.
İcra dosyasının bulunması borcun kesin olduğu anlamına gelmez; itiraz, ödeme veya zamanaşımı bulunabilir. Buna karşılık kayıtlarda görünmeyen sözleşmesel borçlar da sonradan ileri sürülebilir. Borç tablosu “alacaklı–sebep–tarih–tutar–teminat–dosya” sütunlarıyla hazırlanmalıdır.
Tespit Sonrası Hangi İşlem Yapılır?
Tereke tespiti malı paylaşmaz, tapuyu mirasçı adına geçirmez ve bankadaki parayı otomatik ödetmez. Sonuca göre veraset ve intikal vergisi, tapu/banka intikali, hesap verme, istihkak, tapu iptali, tenkis, paylaşma veya ortaklığın giderilmesi işlemleri gündeme gelir.
Mahkeme dosyasındaki müzekkere cevapları, kurum işlemlerinde kullanılmadan önce güncellik ve kesinlik yönünden kontrol edilmelidir. Tespit edilen değer ile paylaşma veya dava tarihindeki değer farklı olabilir.
Mersin’de Tereke Tespit Dosyası İçin Uygulama Planı
- Mirasbırakanın son yerleşim yerini ve yetkili sulh hukuk mahkemesini belirleyin.
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtlarını alın.
- Bilinen mal, borç ve kurum listesini somutlaştırın.
- Ret süresi ve koruma ihtiyacını aynı gün değerlendirin.
- Mahkemeden kurum bazlı hedefli araştırma isteyin.
- Gelen cevapları aktif-pasif tereke tablosuna işleyin.
- Eksik veya çelişkili kayıtlara ek müzekkere talep edin.
- Tespit sonucuna göre intikal, paylaşma veya dava yolunu seçin.
Başvuru ve Araştırmada Hızlı Hata Kontrolü
- Tespit talebini kurum ve mal belirtmeden soyut bırakmak.
- Yalnız başvuruyla ret süresinin durduğunu varsaymak veya koruma amaçlı yazımda TMK m.607 özel başlangıcını göz ardı etmek.
- Yalnız aktif malları araştırıp borçları görmezden gelmek.
- Ölüm öncesi olağan dışı hesap hareketlerini incelememek.
- Dijital hesaplara hukuka aykırı erişim sağlamak.
- Koruma önlemini somut risk göstermeden istemek.
- Tespit edilen değeri paylaşma tarihindeki değer sanmak.
- Tespit sonrası gerekli intikal veya davayı başlatmamak.
Tereke Tespitinde Delil Matrisi
Her malvarlığı iddiası için kaynak, tarih, sahiplik ve istenen kurum cevabı ayrı yazılmalıdır. Örneğin “bankada para vardı” yerine banka adı, şube veya IBAN, bilinen dönem, hesabın kim tarafından kullanıldığı ve ölüm tarihli bakiye ile geriye dönük hareketlerin neden istendiği açıklanır.
- Taşınmaz: ada-parsel, geçmiş devirler, kira ve takyidatlar.
- Banka: ölüm tarihli bakiye, önceki çekimler, kredi ve kasa.
- Şirket: pay oranı, sermaye, kâr payı, ortak cari hesabı.
- Araç: tescil, satış tarihi, rehin ve fiilî zilyetlik.
- Alacak: sözleşme, fatura, senet, icra ve ödeme kaydı.
- Borç: alacaklı, hukuki sebep, tutar, vade ve teminat.
Bu matris müzekkere cevaplarının karşılaştırılmasını sağlar. Bir kurum “kayıt yok” dediğinde doğru tarih ve kimlik bilgisiyle araştırma yapılıp yapılmadığı kontrol edilir.
Ticari İşletme ve Şirket Payında Tespit
Mirasbırakan işletme sahibi veya şirket ortağıysa yalnız ticaret sicilindeki pay oranı yeterli değildir. Şirket payının değeri, dağıtılmamış kâr, ortak alacağı, şirkete borç, temsil yetkisi, kefalet ve pay üzerindeki rehin araştırılır. Şirket malı ile mirasbırakanın kişisel malı birbirine karıştırılmamalıdır.
Defter ve mali tablolar şirket tüzel kişiliğine ait olabilir. Mirasçının bilgi alma hakkı şirket türü, esas sözleşme ve pay sahipliği üzerinden belirlenir. Mahkemeden ölçüsüz biçimde bütün ticari sırların istenmesi yerine, tereke hesabı için gerekli kayıtlar somutlaştırılmalıdır.
Üçüncü Kişi Elindeki Tereke Malları
Tereke malının bir mirasçı, kiracı, vekil veya üçüncü kişi elinde bulunması sahipliği değiştirmez. Zilyet, malın kendisine bağışlandığını, satıldığını veya borca karşılık verildiğini ileri sürebilir. Tereke tespiti bu çekişmeli mülkiyet sorununu her zaman kesin hükümle çözmez.
Malın varlığı ve bulunduğu yer tespit edildikten sonra istihkak, alacak, tapu iptali veya iade davası gerekebilir. Koruma ihtiyacı varsa teslim, yediemin veya tedbir talebi uygun dava ve görev kuralıyla hazırlanır.
Başvurunun Sınırı ve Yargılama Giderleri
Tereke tespiti bir araştırma talebidir; ancak sınırsız ve amaçsız kurum taraması değildir. Mirasçılık, hukuki yarar ve somut emare gösterilmelidir. Talebin kapsamı büyüdükçe yazışma, bilirkişi, keşif ve tebligat giderleri artabilir.
Başvuru harcı, posta, bilirkişi ve kurum masrafları dosyaya göre değişir. Aynı kurumdan tekrar tekrar bilgi istememek için kimlik, vatandaşlık, eski soyadı ve tarih aralığı ilk talepte doğru verilmelidir. Gelen her cevabın tarihi, eki ve eksikliği dosya takip tablosuna işlenmelidir.
Terekeye Dahil Olmayan veya Özel İnceleme Gerektiren Değerler
Her ölüm sonrası ödeme doğrudan terekeye girmez. Sosyal güvenlik kurumunun hak sahiplerine bağladığı ölüm aylığı, destek ödemesi veya sözleşmede lehtarı belirlenmiş bazı sigorta bedelleri kendi özel mevzuatına göre doğabilir. Buna karşılık mirasbırakanın tahakkuk etmiş fakat ödenmemiş aylığı, kişisel alacağı veya poliçedeki tasarruf değeri farklı sonuç verebilir.
Eşler arasındaki mal rejimi de tereke hesabından önce ayrılmalıdır. Sağ kalan eşin katılma alacağı, miras payından farklı bir alacaktır. Önce mal rejimi tasfiyesiyle eşin alacağı ve mirasbırakana ait bölüm belirlenir; ardından kalan tereke miras paylarına ayrılır. Bir taşınmazın yalnız mirasbırakan adına kayıtlı olması, mal rejimi alacağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar, manevi nitelikteki bazı talepler ve lisans sözleşmeleri ölümle sona erebilir. Fikrî hak, sosyal medya hesabı ve abonelikte ekonomik hak ile kişisel erişim birbirinden ayrılır. Tereke envanterinde her kalem için “mirasla geçer / özel mevzuat / sona erer / çekişmeli” sınıflandırması yapılmalıdır.
İlk Dilekçede Somutlaştırılması Gereken Hususlar
Başvuran mirasçı, mirasbırakanın kimliğini, ölüm ve son yerleşim yerini, mirasçılık sıfatını, bilinen tereke kalemlerini ve araştırma ihtiyacını açıkça göstermelidir. Talep sonucu, hangi kayıtların hangi tarih aralığı için isteneceğini ve neden korunma gerektiğini içermelidir.
Belirsiz kurum adı, eksik kimlik bilgisi veya sınırsız geçmiş dönem talebi dosyayı uzatabilir. Özellikle yabancı vatandaşlık, eski soyadı, şirket ortaklığı veya farklı şehirlerde malvarlığı varsa alternatif kimlik ve sicil bilgileri dilekçeye eklenmelidir.
Tespit Kararının Dosyada Kullanılması
Mahkemenin topladığı kayıtlar daha sonra paylaşma, tapu iptali, tenkis, alacak veya vergi işleminde delil olabilir; fakat her kurum cevabı kesin mülkiyet kararı değildir. Kayıt tarihi, kapsamı ve itiraz hakkı yeniden kontrol edilmelidir.
Tespit edilen mal sonradan devredilmiş veya değeri değişmişse güncel kayıt ve değerleme alınır. Tereke tespiti dosyasının kapanması, yeni bulunan malın terekeye eklenmesini veya gerekli çekişmeli davanın açılmasını engellemez.
Dosya Tesliminde Düzen
Her kurum cevabı ayrı klasörde; talep tarihi, cevap tarihi, ek sayısı ve eksik husus notuyla saklanmalıdır. Tapu, banka, şirket ve borç kayıtları aynı kişi ve tarih bilgileriyle eşleştirilir. Böylece hem mahkemenin eksik araştırması görülebilir hem de intikal veya paylaşma aşamasında aynı belge yeniden aranmaz. Belgelerin aslı korunmalı, çalışma kopyalarında kişisel veriler gereksiz kişilerle paylaşılmamalıdır.
Başvuru Dosyası İçin Son Envanter Kontrolü
Mersin tereke tespiti başvurusu için miras bırakanın taşınmaz, araç, banka, şirket payı, alacak ve dijital varlıkları ile bilinen borçları tek listede toplanmalıdır. Ölüm tarihi ve son yerleşim yeri belgelerle netleştirilmelidir.
Talep yalnızca bilinen malları saymakla sınırlı kalmamalı; hangi kurum kayıtlarının neden araştırılması gerektiği açıklanmalıdır. Terekenin korunması gereken hâllerde mevcut risk, fiilî zilyetlik ve kaybolma ihtimali somut delillerle gösterilmelidir.
Resmî Hukuki Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi: koruma önlemleri ve yazım (m.589–590), ret süresi ve yazımda başlangıç (m.606–607), ret hakkının düşmesi ve ek süre (m.610, 615), resmî defter (m.619–629).
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi: çekişmesiz yargı, görev, yargılama usulü ve kararların niteliği (m.382–388).
- Türk Medenî Kanunu — Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat.
- Türk Medenî Kanunu — TBMM kabul metni ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu — TBMM kabul metni. TBMM bağlantıları kanunların kabul edildiği metinlerdir; sonraki değişiklikleri tek başına göstermez.
Terekenize Özgü Araştırma ve Koruma Planı
Mal, borç, kurum, süre ve riskler tek dosya çizelgesinde değerlendirilmelidir.
İletişimGenel hukuki bilgilendirmedir. Somut olay için dosya incelemesi gerekir.
Görev, Yetki ve Süre Notu
Bu içerikte açıklanan genel kuralların uygulanması; uyuşmazlığın veya isnadın niteliğine, tarafların sıfatına, olay ya da işlemin yerine ve özel kanun hükümlerine göre değişebilir. Görevli ve yetkili merci ile başvuru süresi somut olay bakımından ayrıca belirlenir.
Mersin Tereke Tespiti Hakkında Sık Sorulan Sorular
Tereke tespiti nedir?
Mirasbırakanın ölüm tarihindeki mal, hak, alacak ve borçlarının belirlenmesine yönelik hukuki süreçtir.
Tereke tespitinde görevli mahkeme hangisidir?
Tereke koruma ve tespit işlerinde sulh hukuk mahkemesi görev yapar.
Yetkili mahkeme nasıl belirlenir?
Mirasbırakanın son yerleşim yeri temel yetki kuralıdır.
Tek mirasçı başvurabilir mi?
Mirasçılık sıfatı ve hukuki yararı bulunan mirasçı başvurabilir.
Tereke tespiti mirası paylaştırır mı?
Hayır. Tespit sonrası intikal veya paylaşma ayrıca yapılır.
Banka hesapları araştırılabilir mi?
Evet. Mirasçılık ve hukuki yarar gösterilerek mahkemeden kurum bazlı araştırma istenebilir.
Ölümden önce çekilen para terekeye girer mi?
Çekimin sebebi ve para akışı incelenerek iade veya başka talep değerlendirilir.
Borçlar da tespit edilir mi?
Evet. Terekenin pasifi de araştırılmalıdır.
Tespit ret süresini durdurur mu?
Yalnız tespit başvurusu yapıldığı için ret süresinin durduğu varsayılamaz. Ancak TMK m.607 uyarınca koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa, yasal ve atanmış mirasçılar için ret süresi yazımın sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından kendilerine bildirilmesiyle başlar. Yazım kararı ve bildirim tarihleri birlikte incelenmelidir.
Dijital varlıklar araştırılabilir mi?
Hukuki sahiplik ve platform kuralları çerçevesinde araştırılabilir.
Mallar saklanıyorsa koruma istenebilir mi?
Somut risk gösterilerek defter, mühürleme veya yönetim önlemi talep edilebilir.
Yazar ve Hukuki İnceleme
Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472
Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu’na 3472 sicil numarasıyla kayıtlıdır ve Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda avukatlık yapmaktadır. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Yayın tarihi: 7 Ağustos 2026
Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir; bu içerik sonuç garantisi vermez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.