Mersin Vasiyetname Avukatı: Geçerli Vasiyet İçin Rehber

Vasiyetname Hazırlamadan Önce Malvarlığı ve Aile Haritası: Mersin Vasiyetname Avukatı:

Geçerli vasiyetname yalnız şekle uygun bir metin değildir. Kişinin malvarlığını, mirasçılarını, saklı pay sınırlarını ve gerçek amacını açık biçimde yansıtmalıdır. Önce taşınmaz, banka, şirket payı, araç, alacak ve borçlar listelenmeli; hangilerinin kişisel mülkiyette, hangilerinin eşle ortak veya şirket malvarlığında olduğu ayrılmalıdır.

“Bütün mallarımı X’e bırakıyorum” cümlesi atanmış mirasçı oluşturabilir; “Mersin’deki dairemi X’e bırakıyorum” belirli mal bırakma niteliğinde olabilir. Bu iki tasarrufun miras ortaklığı, borçlara katılım ve teslim sonucu aynı değildir.

Vasiyet Yapma Ehliyeti

TMK m.502’ye göre vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. Yaşlılık, bedensel hastalık veya belirli bir tanı tek başına ehliyetsizlik oluşturmaz. Esas olan vasiyetnamenin düzenlendiği anda kişinin yaptığı işlemi ve sonuçlarını anlayıp özgür iradesiyle karar verebilmesidir.

Bilişsel hastalık, yoğun ilaç kullanımı veya hastane yatışı varsa düzenleme gününe yakın sağlık kayıtları önem taşır. Noter rapor istemese dahi sonradan çıkabilecek uyuşmazlığı azaltmak için uygun uzman değerlendirmesi, görüşme notu ve iradenin açıklığını gösteren kayıtlar hazırlanabilir.

Resmî Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?

Resmî vasiyetname, resmî memur ve iki tanığın katılımıyla düzenlenir. Resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkili kişidir. Vasiyetçi arzularını bildirir; metin okunur, imzalanır ve kanundaki tanık beyanları tamamlanır.

Tanıkların fiil ehliyeti, okuryazarlığı ve kanundaki yasaklılık durumları kontrol edilmelidir. Vasiyetçinin eşi, üstsoy-altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri gibi kanunda sayılan kişilere resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılanlar aracılığıyla kazandırma yapılamaz. Şekil adımlarındaki eksiklik iptal davasına neden olabilir.

• Güncel kimlik ve medeni hâl
• Malvarlığı belgeleri
• Mirasçı ve yakınlık listesi
• Tanıkların uygunluğu
• İradenin açık ve çelişkisiz anlatımı
• Gerekirse sağlık değerlendirmesi
• Saklama ve bildirim planı

El Yazılı Vasiyetnamenin Şartları

TMK m.538 uyarınca el yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar vasiyetçinin el yazısıyla yazılması, yıl-ay-gün gösterilmesi ve imzalanması gerekir. Bilgisayarda yazılıp yalnız imzalanan metin, el yazılı vasiyetname şartlarını karşılamaz. Başkasının el yazısıyla hazırladığı metnin altına imza atılması da yeterli değildir.

Tarih, birden fazla vasiyetnamenin sırasını ve ehliyeti belirlemek için kritiktir. Silinti, ekleme veya farklı kalemle yazılmış bölümler açıklanmalıdır. Metin tamamlandıktan sonra sulh hâkimi, noter veya yetkili memura açık ya da kapalı olarak bırakılabilir; güvenli saklama kaybolma ve değiştirilme riskini azaltır.

Sözlü Vasiyetname İstisnai Bir Yoldur

Yakın ölüm tehlikesi, ulaşım kesilmesi, hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa sözlü vasiyet gündeme gelebilir. Vasiyetçi son arzularını iki tanığa anlatır ve tanıklara beyanına uygun vasiyetname düzenleme görevi verir.

Tanıkların beyanı vakit geçirmeden kanundaki yöntemle resmîleştirilmelidir. Sonradan diğer vasiyet biçimlerinden birini yapma imkânı doğup üzerinden kanundaki süre geçerse sözlü vasiyet hükümden düşebilir. Bu nedenle sırf kolay olduğu için seçilebilecek normal bir yöntem değildir.

Saklı Pay ve Vasiyet Serbestisinin Sınırı

Mirasbırakan tasarruf edilebilir kısmı üzerinde özgürce vasiyet yapabilir. Altsoy, ana-baba ve sağ kalan eşin kanunda korunan saklı payları dosyaya göre hesaplanır. Saklı payın aşılması vasiyetnamenin kendiliğinden bütünüyle geçersiz olduğu anlamına gelmez; saklı paylı mirasçı koşulları ve süresi içinde tenkis isteyebilir.

Koşul, Yükleme ve Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi

Vasiyetnameye hukuka veya ahlaka aykırı olmayan koşul ve yüklemeler konulabilir. Belirsiz, imkânsız veya kişilik haklarını aşırı sınırlayan hükümler uyuşmazlık yaratır. “Bana iyi bakarsa” gibi ölçütü ve zamanı belirsiz cümleler yerine ifa edilebilir şartlar yazılmalıdır.

Vasiyeti yerine getirme görevlisi; terekeyi yönetmek, borçları ödemek, vasiyetleri yerine getirmek ve paylaşma planını uygulamak için atanabilir. Görev kapsamı, yedek kişi, ücret ve hesap verme düzeni açık kurulmalıdır.

Vasiyetname Nasıl Değiştirilir veya Geri Alınır?

Vasiyetçi, ölümüne kadar vasiyetinden dönebilir. Yeni vasiyetname, önceki metni açıkça kaldırabilir veya onunla çelişen hükümleri ölçüsünde sonuç doğurabilir. Yok etme yoluyla geri alma iddiasında belgenin kimin tarafından ve hangi iradeyle yok edildiği tartışılabilir.

Belirli mal vasiyet edildikten sonra malın satılması, tasarrufun konusuz kalmasına yol açabilir. Birden fazla metin varsa tarih ve hükümler karşılaştırılmalı; “önceki bütün vasiyetlerimi kaldırıyorum” ifadesinin kapsamı açık olmalıdır.

Vasiyetnamenin Açılması ve Tebliği

Vasiyetnameyi saklayan kişi, ölümü öğrendiğinde belgeyi gecikmeden sulh hukuk mahkemesine teslim etmelidir. Mahkeme vasiyetnameyi açar, ilgililere okur ve tebliğ eder. Açılma işlemi vasiyetnamenin geçerli olduğuna veya tüm taleplerin kesinleştiğine karar verildiği anlamına gelmez.

Atanmış mirasçı mirasçılık belgesi isteyebilir; belirli mal vasiyet alacaklısı teslim veya tescil talebinde bulunabilir. İptal veya tenkis davası açma süreleri tebliğ ve öğrenme tarihleriyle bağlantılı olduğundan evrak tarihleri korunmalıdır.

Vasiyetnamenin İptali Sebepleri

TMK m.557; tasarruf ehliyeti bulunmaması, yanılma-aldatma-korkutma-zorlama, hukuka veya ahlaka aykırı içerik ya da koşul ve kanundaki şekil şartlarına uyulmamasını iptal sebepleri arasında düzenler. İptal kararı, dava açan ve menfaati bulunan kişi yönünden sonuç doğurur.

Ehliyetsizlik iddiasında düzenleme tarihli sağlık kayıtları; zorlama iddiasında ilişki ve iletişim; şekil iddiasında belgenin aslı ve düzenleme tutanağı önemlidir. TMK m.559’daki süreler, öğrenme ve iyiniyet durumuna göre ayrıca hesaplanmalıdır.

Yabancı Ülkede Düzenlenen Vasiyetname

Yabancılık unsuru bulunan dosyada MÖHUK m.20, m.7 ve uygulanabilir uluslararası sözleşmeler incelenir. Ölenin millî hukukuna uygun biçimde yapılan ölüme bağlı tasarruflar geçerli olabilir. Türkiye’deki taşınmaz bakımından Türk ayni hak ve tescil kuralları uygulanır.

Apostil veya tasdik, tercüme, yabancı kararın tanınması ve vasiyetnamenin Türkiye’de açılması adımları belgenin türüne göre ayrılır. Yabancı noter belgesinin yalnız tercümesi her zaman yeterli değildir.

Geçerli Vasiyet İçin Kontrol Listesi

1. Ehliyet ve serbest irade değerlendirmesi.
2. Güncel aile ve malvarlığı envanteri.
3. Amaç: mirasçı atama mı, belirli mal bırakma mı?
4. Uygun vasiyetname türünün seçimi.
5. Şekil ve tanık yasaklarının kontrolü.
6. Saklı pay ve borç hesabı.
7. Koşulların açık ve uygulanabilir yazılması.
8. Saklama, geri alma ve güncelleme planı.
9. Yabancı mallar için ülke bazlı inceleme.

Sık Yapılan Hatalar

• Bilgisayarda yazılan metni el yazılı vasiyet sanmak.
• Tarihi eksik veya belirsiz bırakmak.
• Yasaklı kişileri tanık seçmek.
• Mirasçı atama ile belirli mal vasiyetini karıştırmak.
• Saklı pay hesabını mal listesi olmadan yapmak.
• Şirket veya ortak malı kişisel mal gibi vasiyet etmek.
• Eski vasiyetleri açıkça düzenlememek.
• Belgeyi güvenli makama bırakmamak.

Vasiyetnamede İrade, Şekil ve Saklı Pay Kontrolü

Vasiyetname hazırlanırken kişinin gerçek ve serbest iradesi, düzenleme tarihindeki ayırt etme gücü, seçilen vasiyet türünün şekil şartları ve belgenin güvenli biçimde saklanması birlikte planlanmalıdır. Hazır bir şablon her durum için geçerli sonuç doğurmaz.

Malvarlığı listesi, mirasçı ve vasiyet alacaklıları, saklı paylar, önceki vasiyetnameler ve ölümden sonra uygulanacak devirler karşılaştırılmalıdır. Taşınmaz ve şirket payı gibi değerler doğru tanımlanmalı; çelişkili veya imkânsız hükümlerden kaçınılmalıdır.