Mersin’de Yasadışı Bahis Soruşturması Ne Kadar Sürer?
7258 sayılı Kanun, yasa dışı bahis soruşturmasının bütün dosyalarda üç, altı veya dokuz ayda bitmesini öngören bir süre koymaz. Dosyanın durumunu anlamak için beklenen işlem ve o işleme ait kanuni süre belirlenir. Banka cevabı, bilirkişi görevi, malvarlığı raporu, gözaltı ve adli kontrol farklı zaman kurallarına tabidir. Bunlardan birinin süresinin dolması, soruşturmanın otomatik olarak kapandığı anlamına gelmez.
İlk ifade, soruşturmanın başlangıç tarihi olmak zorunda değildir
CMK m.2/1-e, soruşturmayı yetkili makamların suç şüphesini öğrenmesinden iddianamenin kabulüne kadar tanımlar. Kişinin ifadesinin alınmasından önce banka bildirimi, kolluk araştırması veya başka dosyadan gönderilen belge bulunur. Bu nedenle süre hesabında yalnız kişinin dosyayı ilk öğrendiği tarih değil, resmî soruşturma safahatı da okunur.
CMK m.160 savcıya, suç işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez maddi gerçeği araştırma görevi yükler. Araştırmanın amacı sadece suçlayıcı veri biriktirmek değildir; lehe ve aleyhe deliller birlikte toplanır. Soruşturmanın açık kalması, şüphenin kendiliğinden kuvvetlendiği anlamına gelmez. Eksik banka cevabıyla bekleyen dosya ile bütün delilleri toplanıp karar aşamasına gelen dosyanın ihtiyaçları ayrıdır.
İddianamenin düzenlenmesi soruşturma evresini tek başına bitirmez. CMK m.175 uyarınca kamu davası iddianamenin kabulüyle açılır ve kovuşturma başlar. İddianame iade edilmişse hangi eksikliğin tamamlanacağı ve savcılığa dönüş tarihi takip edilir. Dosyanın mahkemeye gönderildiğini gösteren bir ekran satırıyla kabul kararı aynı şey değildir.
Bütün incelemeler aynı üç aylık kurala tabi değildir
| Beklenen işlem | Kanuni süre veya düzen | Bu sürenin ifade etmediği sonuç |
|---|---|---|
| Yetkili makamın bankadan, ödeme veya kripto varlık hizmet sağlayıcısından bilgi-belge istemesi | CMK m.128/A/7: 10 gün | Bütün soruşturmanın 10 günde kapanması |
| CMK kapsamında bilirkişi görevi | m.66/1: en çok 3 ay; özel nedenle, gerekçeli kararla en çok 3 ay uzatma | Her teknik kolluk işleminin aynı nitelikte bilirkişi görevi olması |
| Genel malvarlığına el koymaya ilişkin değer raporu | m.128/1: en geç 3 ay; özel nedenle 2 ay uzatma | Bütün MASAK çalışmalarının tek ve aynı süreye tabi olması |
| Mahkemenin iddianameyi değerlendirmesi | m.174: evrakın verilmesinden itibaren 15 gün içinde iade incelemesi | Savcının bütün soruşturmayı 15 günde bitirme zorunluluğu |
CMK m.128/A/7’deki bilgi-belge verme yükümlülüğü, soruşturma veya kovuşturmada savcı, hâkim ya da mahkemenin isteği içindir. Kişinin kendi bankasına gönderdiği her özel yazıya aynı usul ve yaptırım uygulanmaz. Ayrıca bu fıkradaki bilgi isteme yükümlülüğüyle m.128/A/1’de belirli suçlar için öngörülen hesap askıya alma yetkisi farklıdır. 7258 dosyasında bilgi istenmesi, özel askıya alma suç listesinin kendiliğinden genişlediği anlamına gelmez.
Bilirkişi incelemesinde atama kararı, sorulan soru, teslim edilen materyal ve verilen son tarih görülmelidir. CMK m.66/2, süresinde rapor sunmayan bilirkişinin değiştirilmesini ve diğer sonuçları düzenler. Ek rapor ihtiyacı, ilk raporun gerçekten eksik bıraktığı teknik meseleyle açıklanır. Her yeni belge için bütün dosyayı baştan inceleme talep etmekle belirli hesap veya zaman aralığını tamamlatmak aynı iş değildir.
Dosya neden bekliyor sorusu, evrak tarihleriyle cevaplanır
Talepte beklenen kurumun adı, müzekkere tarihi, gönderim ve teslim bilgisi, cevap gelip gelmediği ve cevabın hangi noktada eksik olduğu belirtilir. Aynı kurumun başka dosyaya gönderdiği bir cevapla bu dosyada beklenen belgenin eşit olduğu varsayılmaz. Hesap numarası veya tarih aralığı yanlış yazılmışsa önce bu hata düzeltilir. Belirsiz bir hatırlatma yerine tamamlanması gereken iş gösterilir.
CMK m.161, savcıya kamu görevlileri ve kolluk aracılığıyla araştırma yapma ve belge isteme yetkisi verir. Savunma, hangi lehe kaydın neden gerekli olduğunu açıklayarak araştırmayı talep eder. Başvuruya yeni veri sunulmuşsa soruşturma numarası ve evrak kayıt bilgisi alınır. Bir belgenin avukata veya bankaya e-posta ile gönderilmesi, savcılık dosyasına girdiğinin kanıtı değildir.
Şüphelinin yeniden dinlenmesi gerekiyorsa aynı olayla ilgili tekrar ifade bakımından CMK m.148/5’in savcı tarafından alma kuralı gözetilir. Yeni rapor çıktığı için kişinin mutlaka yeniden gözaltına alınacağına dair bir otomatik kural yoktur. Çağrı, ifade ve özgürlüğü kısıtlayan tedbirler ayrı değerlendirilir. İlk saatlere ilişkin haklar bahis dosyasında gözaltı ve ifade yazısındadır.
Soruşturma sürerken her tedbir aynı süreyle devam etmez
Gözaltı CMK m.91’deki saat ve uzatma kurallarına bağlıdır. Tutukluluğun incelemesi m.108; adli kontrolün devam incelemesi m.110/4 kapsamında yürür. Soruşturmada tutukluluk en geç otuzar günlük aralıklarla, adli kontrolün devam gerekliliği ise en geç dört aylık aralıklarla değerlendirilir. Bu süreler birbirinin yerine kullanılmaz. Kişinin daha önce tahliye veya kaldırma istemesi için sıradaki periyodik tarihi beklemesi gerekmez.
CMK m.104, her aşamada salıverilme istemini; m.111 adli kontrolün kaldırılması veya değiştirilmesi istemini düzenler. Yeni delil, yerine getirilen çağrılar ve tedbirin mevcut etkisi dosyada gösterilir. Üst süreler m.102 ve m.110/A’da ayrıca düzenlenmiştir. Bunlar her şüpheliyi o kadar süre tedbir altında tutma izni değildir; gereklilik ve ölçülülük daha önce ortadan kalkmışsa kaldırma incelemesi yapılır.
Telefon veya para üzerindeki el koyma için de ayrı hukuki denetim gerekir. CMK m.131, muhafaza ihtiyacı kalmayan veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşılan eşya için iade yolunu düzenler. Soruşturmanın tamamının sonuçlanmaması, telefonun her durumda fiziken tutulmasını tek başına açıklamaz. Cihaz için telefonun iadesi, hesap için bloke ve malvarlığı tedbiri başvurusu ayrı hazırlanır.
Yeterli şüphe, kesin mahkûmiyet ispatıyla aynı değildir
CMK m.170/2, toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenlenmesini öngörür. M.172/1 ise kamu davasına yeterli şüphe sağlayan delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağı bulunmaması hâlinde KYOK verilmesini düzenler. Karar, yalnız dosyada geçen zamana değil delillerin ve hukuki koşulların değerlendirilmesine dayanır.
Her dosyada yalnız bu iki sonucun bulunduğu da söylenemez. CMK m.171/2, uzlaştırma ve önödeme dışındaki, üst sınırı üç yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda diğer şartlarla kamu davasının açılmasının ertelenmesine izin verir. 7258 m.5/1-ç’deki teşvik suçunun üst sınırı ile diğer bentler aynı değildir. Ancak erteleme için m.171/3’teki koşulların birlikte bulunması ve altıncı fıkradaki uygulama engellerinin olmaması gerekir; her reklam dosyası otomatik ertelenmez.
KYOK verilirse kararın hangi kişi ve fiili kapsadığı okunur. Bir dosyada bazı kişiler yönünden karar çıkması, bütün soruşturmanın herkes için sona erdiği anlamına gelmez. 7258 m.5 uyarınca Spor Toto Teşkilat Başkanlığına da KYOK tebliği ve itiraz hakkı tanınmıştır. Takipsizlik kararına itiraz kendi süre ve usulüne tabidir.
Zamanaşımı, savcıya tanınmış olağan bekleme süresi değildir
TCK m.66 ve m.67, dava zamanaşımını, başlangıç ve kesilme-durma nedenlerini düzenler. Suçun kanuni cezası, fiil tarihi, yaş ve dosyada yapılan işlemler bu hesabı etkiler. İddianame düzenlenmesi ve belirli ifade ya da sorgu işlemleri gibi kanunda sayılan kesilme nedenleri ayrı incelenir. Sadece ilk şikâyet tarihine belirli sayıda yıl eklenerek bütün dosya için sonuç çıkarılamaz.
Zamanaşımı süresinin henüz dolmamış olması, gereksiz gecikmenin her durumda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Tersine, birkaç ay işlem yapılmaması da dosyanın otomatik düştüğünü göstermez. Görüşmede zamanaşımı hesabı ile geciken araştırma işleminin tamamlanması talebi ayrı hazırlanmalıdır.
Mersin’de somut takip kaydı nasıl tutulur?
Dosyanın güncel başsavcılığı ve soruşturma numarası, son karar, son dış kurum isteği, gelen cevap ve sıradaki gerekli işlem tek bir çalışma notunda tutulur. CMK m.153 çerçevesinde inceleme hakkı kullanılır; kısıtlama kararı varsa kapsamı belirlenir. UYAP’ta evrakın görünmemesi, o evrakın hiç oluşturulmadığını her durumda kanıtlamaz. Resmî dosya incelemesiyle ekran safahatı karşılaştırılır.
Sonuç hakkında ay tahmini üretmek yerine hangi eksik işlem tamamlandığında karar değerlendirmesine geçileceği açıklanır. Suç tipi ve kişinin rolü konusunda 7258 m.5 kapsamındaki ayrımlar; görüşme evrakı için ilk görüşmeye belge hazırlığı kullanılır. Bu yazıda yer alan işlem süreleri, savcılık veya mahkemenin nihai karar tarihi için garanti değildir.
Resmî dayanaklar
CMK m.2, 66, 91, 102, 104, 108, 110-111, 128, 128/A, 131, 148, 153, 160-161 ve 170-175; TCK m.66-67; 7258 sayılı Kanun m.5.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin, Türkiye
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
