Mesafeli Sözleşmede Ön Bilgilendirme Eksikse Ne Olur?
Kısa cevap: Satıcı veya sağlayıcı, tüketiciyi mesafeli sözleşme kurulmadan ve ödeme yapılmadan önce Kanun ve Yönetmelikte sayılan konularda açıkça bilgilendirmek; bu bilgilendirmenin teyidini ve yapıldığını ispatlamak zorundadır. Cayma hakkı gereği gibi anlatılmazsa tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir; hak, normal sürenin bitiminden itibaren bir yıl sonra sona erer. Bildirilmeyen ek masraf tüketiciden istenemez. Ödeme yükümlülüğü açıkça gösterilmeyen sipariş tüketiciyi bağlamaz.
Mesafeli sözleşmede ön bilgilendirme, yalnız internet sitesinde genel bir metin bulundurmak değildir. Bilgi, tüketicinin kurduğu somut sözleşmeye ilişkin olmalı; siparişten önce açık ve anlaşılır şekilde sunulmalı ve kullanılan uzaktan iletişim aracına uygun yöntemle teyit edilmelidir. Sonradan gönderilen sözleşme, sipariş öncesi bilgilendirme yükümlülüğünün yerine geçtiğini tek başına göstermez.
Zorunlu ön bilginin kapsamı
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 48 ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 5-8 uyarınca tüketici, sözleşmeyle veya buna karşılık gelen bir teklifle bağlanmadan önce en az aşağıdaki konularda bilgilendirilir:
- Mal veya hizmetin temel nitelikleri.
- Satıcı veya sağlayıcının adı veya unvanı, MERSİS numarası yahut vergi kimlik numarası, açık adresi, telefon numarası ve diğer iletişim bilgileri.
- Sözleşme platform üzerinden kuruluyorsa aracı hizmet sağlayıcının adı veya unvanı ile iletişim bilgileri.
- Vergiler dâhil toplam fiyat; önceden hesaplanamıyorsa hesaplama yöntemi.
- Nakliye, teslim, posta ve diğer ek masraflar; bunlar önceden hesaplanamıyorsa ayrıca ödeneceği bilgisi.
- Ödeme, teslim veya ifa düzeni ile satıcının şikâyet çözüm yöntemi.
- Cayma hakkının bulunduğu hâllerde kullanma şartları, süresi, yöntemi ve iade kargo bilgisi; istisna varsa tüketicinin cayma hakkından yararlanamayacağı durum.
- Uyuşmazlıkta tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvuru yolu.
Telefon gibi sınırlı alan veya zamanda bilgi sunan araçlarda Yönetmeliğin izin verdiği daraltılmış bilgiler görüşmeden önce verilir; kalan bilgiler en geç mal teslimine veya hizmet ifasına kadar yazılı olarak gönderilir. Bu özel yöntem, temel bilgi ve toplam fiyatın gizlenmesine izin vermez.
Eksik ön bilgilendirmenin kesin sonuçları
| Eksiklik | Kanuni sonuç |
|---|---|
| Nakliye veya başka ek masraf bildirilmemiştir | Tüketici bu masrafı ödemekle yükümlü değildir. |
| İlave ödeme seçeneği önceden işaretlenmiştir ve açık onay yoktur | Tahsil edilen ilave ödeme tüketiciye iade edilir. |
| Cayma hakkı gereği gibi anlatılmamıştır | Tüketici normal on dört günlük süreyle bağlı değildir; bir yıllık üst süre uygulanır. |
| Siparişin ödeme yükümlülüğü doğurduğu açıkça gösterilmemiştir | Tüketici sipariş veya sözleşmeyle bağlı değildir. |
| Bilgilendirme ilgili siparişe bağlanamamıştır | Yükümlülüğün yerine getirildiğini savunan satıcı veya sağlayıcı ispat yükünü karşılamamış sayılır. |
“Kabul ediyorum” kutusunun işaretlenmesi tek başına yeterli değildir. Satıcı, tüketicinin hangi metni, hangi sürümde, hangi tarih ve saatte gördüğünü; bilginin siparişten önce verildiğini ve teyit edildiğini işlem kaydıyla ortaya koyar.
Cayma bilgisi eksikse süre nasıl hesaplanır?
Tüketici cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirilmemişse on dört günlük normal süreyle bağlı değildir. Cayma süresi, normal cayma süresinin sona erdiği tarihten itibaren bir yıl sonra biter. Böylece üst süre, teslimden veya hizmet sözleşmesinin kurulmasından doğrudan bir yıl değil; önce normal on dört günlük sürenin sonu, ardından bir yıllık dönem esas alınarak hesaplanır.
Eksiklik bu bir yıllık dönem içinde giderilirse, on dört günlük yeni cayma süresi doğru bilgilendirmenin yapıldığı gün başlar. Örneğin satıcı doğru cayma bilgisini teslimden iki ay sonra kalıcı veri saklayıcısıyla gönderirse tüketici o bildirim gününden başlayarak on dört gün içinde cayma hakkını kullanır.
Mal satışında normal on dört günlük süre teslimle; hizmet sözleşmesinde sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Tüketici, mal teslim edilmeden önce de cayma hakkını kullanır. Cayma bildirimi yazılı şekilde veya e-posta, SMS ve platform sistemi gibi kalıcı veri saklayıcısıyla satıcıya, sağlayıcıya ya da aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilir.
Aracı hizmet sağlayıcının ve platformun sorumluluğu
Platform üzerinden kurulan sözleşmede satıcı veya sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcı; ön bilgilendirmenin yapılması, teyidi ve ispatından müteselsilen sorumludur. Aracı hizmet sağlayıcı, tüketici taleplerinin iletilmesine ve izlenmesine elverişli sistemi kurup kesintisiz açık tutar; platformdaki ürün veya hizmet reklamlarıyla ön bilgilerin uyumunu sağlar ve Kanunda belirtilen hâllerde bilgilerin doğruluğundan sorumludur.
Aracı hizmet sağlayıcı, mesafeli sözleşmeye ilişkin işlem kayıtlarını üç yıl saklar ve talep edildiğinde yetkili kamu kurumlarına ve tüketiciye sunar. Tüketici; cayma, fesih, iade, teslim, ifa ve işlem kaydı taleplerini platform sistemi üzerinden iletir. Başvuru numarası ve zaman damgası uyuşmazlık dosyasına eklenir.
Delil ve başvuru yolu
- Sipariş öncesi ekranları kaydedin: Ürün nitelikleri, satıcı bilgisi, toplam fiyat, ek masraf, teslim ve cayma bölümlerini tarih görünür şekilde saklayın.
- Metin sürümünü belirleyin: Ön bilgilendirme formu ile mesafeli satış sözleşmesinin sipariş tarihindeki kopyasını alın. Genel ve sonradan değiştirilmiş internet sayfası aynı delil değildir.
- Teyit ve ödeme kaydını eşleştirin: Sipariş butonunu, onay kutularını, e-posta veya SMS teyidini ve banka hareketini aynı kronolojide gösterin.
- Hakkı açıkça kullanın: Cayma, bildirilmeyen masrafın iadesi veya bağlı olmama sonucundan hangisine dayanıldığını yazılı bildirimde ayrı ayrı belirtin.
- Görevli mercie başvurun: 2026 yılında uyuşmazlık değeri 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. 186.000 TL veya üzerindeki uyuşmazlıkta 6502 sayılı Kanun m. 73/A’daki istisnalar saklı kalmak üzere önce dava şartı arabuluculuğa, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesine gidilir.
Hakem heyeti başvurusu tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyete elden, posta yoluyla ya da e-Devlet üzerinden TÜBİS aracılığıyla yapılır. Talep sonucu Türk lirası cinsinden yazılır; sözleşme, ekran görüntüleri, teyit kayıtları, ödeme belgesi ve yazışmalar eklenir.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Ticaret Bakanlığı – Mesafeli Sözleşmeler Hakkında Bilgilendirme
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- Ticaret Bakanlığı – 2026 tüketici hakem heyeti sınırı
- TÜBİS tüketici hakem heyeti başvurusu
İlgili yazılar: Tüketici hakem heyeti başvurusu, internetten alınan üründe cayma hakkı, kredi kartı harcamasına itiraz ve telefon iade ve değişim hakkı.
Eksik Ön Bilgilendirme İçin Hukuki Değerlendirme
Sipariş anındaki metin sürümü, teyit kaydı, ödeme ekranı ve cayma bildirimi aynı zaman çizelgesinde incelenir; tüketicinin bağlı olmadığı bedeller ile süreye bağlı hakları ayrı talep edilir.
Hukuki Değerlendirme Talep Edin →Sık sorulan sorular
Mesafeli sözleşmede hangi bilgiler siparişten önce verilmelidir?
Tüketici; mal veya hizmetin temel nitelikleri, satıcı veya sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcının kimlik ve iletişim bilgileri, vergiler dâhil toplam fiyat, ek masraflar, ödeme ve teslim şartları, cayma hakkı, şikâyet ve hak arama yolları hakkında sözleşme kurulmadan ve ödeme yapılmadan önce açıkça bilgilendirilir.
Ön bilgilendirmenin yapıldığını kim ispat eder?
6502 sayılı Kanun m. 48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca ön bilgilendirmenin yapıldığını satıcı veya sağlayıcı ispat eder. Platform üzerinden kurulan sözleşmede aracı hizmet sağlayıcı da ön bilgilendirmenin yapılması, teyidi ve ispatından satıcı veya sağlayıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur.
Cayma hakkı anlatılmamışsa on dört günlük süre ne olur?
Tüketici on dört günlük normal cayma süresiyle bağlı değildir. Cayma süresi normal sürenin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Bu bir yıllık dönem içinde doğru bilgilendirme yapılırsa yeni on dört günlük süre, bilgilendirmenin yapıldığı gün başlar.
Ek masraf önceden bildirilmemişse tüketici öder mi?
Hayır. Nakliye, teslim veya başka bir ek masraf sözleşme kurulmadan önce açıkça bildirilmemişse tüketici bu masrafı ödemekle yükümlü değildir. Açık onay alınmadan, önceden seçili seçenekle tahsil edilen ilave ödeme tüketiciye iade edilir.
Sipariş düğmesinde ödeme yükümlülüğü açık değilse sonuç nedir?
Siparişin ödeme yükümlülüğü doğurduğu, sipariş verilmeden hemen önce açık ve anlaşılır biçimde gösterilmelidir. Bu yükümlülük yerine getirilmezse tüketici sipariş veya sözleşmeyle bağlı değildir.
Platform ön bilgilendirmede hangi sorumluluğu taşır?
Aracı hizmet sağlayıcı ön bilgilendirmenin yapılması, teyidi ve ispatından müteselsilen sorumludur; bilgilerin platformdaki reklamlarla uyumunu sağlar, tüketici taleplerinin iletilip takip edildiği sistemi açık tutar ve işlem kayıtlarını üç yıl saklar. Kanundaki kapsam dâhilinde bilgilerin doğruluğundan da sorumludur.
Eksik ön bilgilendirme nasıl ispatlanır?
Sipariş öncesi ekranların tarihli görüntüsü, ön bilgilendirme formu, mesafeli satış sözleşmesi, sipariş teyidi, e-posta ve SMS kayıtları, ödeme dekontu ve platform yazışmaları delildir. Satıcı veya platform, bilgilendirmenin ilgili işlemde hangi metinle ve hangi zamanda teyit edildiğini kayıtla göstermek zorundadır.
2026 yılında ön bilgilendirme uyuşmazlığında nereye başvurulur?
Uyuşmazlık değeri 186.000 TL’nin altındaysa tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Değer 186.000 TL veya üzerindeyse, 6502 sayılı Kanun m. 73/A’daki istisnalar saklı kalmak üzere önce dava şartı arabuluculuğa, anlaşma sağlanmazsa tüketici mahkemesine başvurulur.
Hukuki bilgilendirme: Bu içerik 4 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır. Somut olayda sipariş öncesi metinler, teyit kayıtları ve ödeme belgeleri incelenir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Yazar ve Hukuki İnceleme
Avukat Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472 · Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu kurucu avukatı
- Yazar
- Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
- Hukuk alanı
- Tüketici Hukuku
- Son kontrol
İçerik, güncel birincil resmî kaynaklar ve yürürlükteki mevzuat karşılaştırılarak kontrol edilmiştir.
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.