Mezardan Çıkarma Kararının Yakına Bildirilmesi Dilekçesi | CMK 87/4 Word

Mezardan çıkarma kararının ölünün yakınına bildirilmesi dilekçesi, CMK m.87/4’teki bildirim yükümlülüğünün somut dosyada uygulanmasını isteyen başvurudur. Gömülmüş cesedin incelenmesi veya otopsi yapılması için mezardan çıkarılmasına soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme karar verir. Karar, araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyecekse ve ölünün bir yakınına ulaşılması zor değilse yakına derhâl bildirilir. Dilekçede yakınlık bağı, güncel iletişim kayıtları, dosyanın evresi, defin yeri ve öğrenilen işlem bilgisi gerçek belgelerle gösterilir; aile onayı, otomatik erteleme veya kanunda bulunmayan koşullar ileri sürülmez.

Mezardan çıkarma kararı yakına bildirilmek zorunda mıdır?

CMK m.87/4’te yazılı iki şart birlikte gerçekleşirse bildirim yapılır. Birinci şart, bildirimin araştırmanın amacını tehlikeye düşürmemesidir. İkinci şart, ölünün bir yakınına ulaşmanın zor olmamasıdır. Kanun bu iki şartı “ve” bağlacıyla birleştirir. Araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyen ve yakına erişimin güç olmadığı dosyada kararın bir yakına derhâl bildirilmesi gerekir.

Bildirim, yakının karar vermesi veya onay vermesi anlamına gelmez. Mezardan çıkarma kararını veren merci soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkemedir. Yakın, dilekçeyle karar yetkisini devralmaz; kendi yakınlık ve iletişim bilgilerini sunarak kanundaki bildirimin zamanında ve kayıtlı biçimde yapılmasını ister. CMK m.87/4 aile rızasını mezardan çıkarma işleminin geçerlilik şartı olarak düzenlemez.

“Derhâl” sözcüğü, karar ile bildirim arasında gereksiz bekleme bırakılmamasını emreder. Maddede yirmi dört saat, üç gün veya yedi gün şeklinde ayrı bir süre yoktur. Bu nedenle dilekçede kanunda bulunmayan sabit bir süre yazılmaz. Kararın verildiği an, bildirime engel değerlendirme ve bildirimin gerçekleştirildiği tarih-saat dosya kayıtları üzerinden denetlenir.

CMK 87/4 hangi işlemi ve hangi kararı düzenler?

CMK m.87/4 iki ayrı hukuki konuyu tek fıkrada düzenler. İlk konu, gömülmüş cesedin incelenmesi veya otopsi yapılması amacıyla mezardan çıkarılabilmesidir. İkinci konu, bu kararı vermeye yetkili merci ile kararın ölünün bir yakınına bildirilmesidir. Mezardan çıkarma işlemi yalnız “fethi kabir” sözüyle açıklanıp bırakılmamalı; yapılacak incelemenin dosyadaki amacı, karar mercii ve kayıt zinciri belirlenmelidir.

İnceleme ve otopsi aynı kavram değildir. Fıkra, cesedin “incelenmesi veya otopsi yapılması” için çıkarılabileceğini söyler. Kararda hangi işlemin yapılacağı, hangi tıbbî veya maddi sorunun cevaplandırılacağı ve işlemi gerçekleştirecek birim dosya üzerinden anlaşılmalıdır. Dilekçe, görülmemiş bir kararı veya bilinmeyen tıbbî sonucu varmış gibi yazmamalıdır. Ölüm nedeni, zehirlenme, travma veya kimlik konusunda yalnız dosyadaki gerçek kayıtlar kullanılmalıdır.

CMK m.87/5, m.87’deki işlemler yapılırken cesedin görüntülerinin kayda alınmasını emreder. Bu nedenle mezardan çıkarma kararı, bildirim kaydı, mezarlık tutanağı, açma-kapama zamanı, cesedin kimliklendirilmesi, görüntü listesi, otopsi raporu ve alınan örneklerin teslim zinciri birbiriyle ilişkilendirilmelidir. Görüntü kaydına ilişkin istek, “gerekirse fotoğraf çekilsin” biçiminde koşullu kurulmaz; kanuni kayıt yükümlülüğü açıkça yazılır.

Soruşturmada ve kovuşturmada karar mercii kimdir?

Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir. Bu evrede mezardan çıkarma kararını Cumhuriyet savcısı verir. Başvuru, soruşturma numarası yazılarak dosyayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına sunulur. Sulh ceza hâkiminin karar vermesi gerektiği şeklinde CMK m.87/4’e aykırı bir talep kurulmaz.

Kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar geçen evredir. Bu evrede karar davayı gören mahkemeye aittir. Dilekçede mahkemenin adı ve esas numarası gösterilir. Dosya istinaf veya temyiz incelemesindeyse somut dosyanın bulunduğu merci ve işlem yetkisi ayrıca resmî kayıt üzerinden belirlenmeden makam adı üretilmez.

Dosyanın evresi, kararın tarihinden sonra değişmişse hangi merciin hangi tarihte işlem yaptığı ayrıştırılır. Karar soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısınca verilmiş ve daha sonra iddianame kabul edilmişse karar sırf evre değiştiği için mahkeme kararına dönüşmez. Dilekçede karar tarihi, karar mercii, soruşturma veya esas numarası ve işlemin planlandığı tarih ayrı alanlarda gösterilmelidir.

Yakına bildirim için aranan iki kesin şart nedir?

Birinci şart, bildirimin araştırmanın amacını tehlikeye düşürmemesidir. Bu istisna, her mezardan çıkarma dosyasında otomatik uygulanmaz. Bildirimin delile erişimi, kişilerin davranışını veya planlanan işlemin güvenliğini hangi somut yönden tehlikeye düşüreceği dosya bağlamında değerlendirilir. Yakına bütün gizli delillerin açıklanması talep edilmez; bildirimin kanuni asgari içeriği ile korunması gereken soruşturma bilgisi birbirinden ayrılır.

İkinci şart, ölünün bir yakınına ulaşmanın zor olmamasıdır. Başvurucu, güncel telefon, yerleşim adresi, varsa UETS veya elektronik tebligat bilgisi ve vekil iletişimini sunarak bu şartın uygulanmasına elverişli kayıt oluşturur. Ulaşılamayan eski bir adres, kapalı telefon veya kimliği belirsiz bir kişi üzerinden bildirim yapılamaması ile dosyada güncel ve doğrulanabilir iletişim bilgisi bulunan yakına bildirim yapılmaması aynı durum değildir.

İki şartın birlikte değerlendirilmesi gerekir. Araştırma amacına zarar tehlikesi yokken ve yakına ulaşma güç değilken bildirim yapılır. Buna karşılık yalnız yakının kolay bulunması, araştırma amacının korunması şartını ortadan kaldırmaz. Yalnız “gizlilik” sözcüğünün dosyada bulunması da araştırmanın amacının somut tehlikeye gireceğini kendiliğinden kanıtlamaz. Dilekçe, karar merciinden gizli delilin açıklanmasını değil, m.87/4’teki şartların dosya kaydıyla değerlendirilmesini ister.

Yakınlık bağı ve ulaşılabilirlik nasıl belgelenir?

Kanun “ölünün bir yakını” ifadesini kullanır; belirli bir derece sırası veya yalnız mirasçı olma şartı yazmaz. Başvurucu yakınlık bağını gerçek belgeyle göstermelidir. Nüfus aile kayıt örneği, mirasçılık belgesi, dosyadaki kimlik kaydı veya ilgili resmî belge, somut başvuruda kullanılabilecek kayıtlardır. Belgede bulunmayan akrabalık ilişkisi varsayılmaz ve “en yakın akraba benim” cümlesi tek başına yeterli kabul edilmez.

Bildirim adresi, kararın yakına fiilen ulaşmasını sağlayacak açıklıkta olmalıdır. Adres, telefon, güvenli elektronik kanal ve varsa vekil bilgisi birbirini tamamlar. Kişisel veriler gereksiz ölçüde yayımlanmaz; dosya mercisinin doğrulama ve iletişim için ihtiyaç duyduğu bilgiler sunulur. Başvurucu başka ülkedeyse Türkiye’deki vekil, UETS veya kullanılacak resmî iletişim kanalı somutlaştırılır.

Yakınlık bağı ile ceza muhakemesindeki taraf sıfatı aynı değildir. Ölenin yakını olmak, kişiyi kendiliğinden katılan, suçtan zarar gören vekili veya şüpheli müdafii yapmaz. Dosya inceleme, belge örneği alma, otopside tarafça getirilen hekimi hazır bulundurma ve kanun yoluna başvurma yetkileri kendi şartlarına tabidir. CMK 87/1 otopside getirilen hekimin hazır bulunması yazısı bu ayrı mekanizmayı açıklar.

Bildirimde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Bildirim, hangi dosya ve hangi karar için yapıldığını ayırt ettirmelidir. Kararı veren merci, karar tarihi ve sayısı, ölenin kimliği, mezarlık veya defin yeri, işlemin tarihi ve saati, işlemi yürütecek birim ve güvenli irtibat kanalı belirtilmelidir. Araştırmanın amacını tehlikeye düşürecek bilgi bulunuyorsa, kanuni bildirimi tümden anlamsızlaştırmadan korunması gereken bölüm ayrılmalıdır.

Bildirim yöntemi ve zamanı dosyada iz bırakmalıdır. Tebligat belgesi, UYAP evrakı, elektronik tebligat teslim kaydı, telefonla bildirimin tarih-saat ve arayan görevli bilgisi veya imzalı teslim belgesi hangi yöntemin kullanıldığını göstermelidir. Sadece “yakınına haber verildi” cümlesi, bildirimin kime, ne zaman ve hangi içerikle yapıldığını açıklamaz.

Kararın bütün gerekçesinin yakına eksiksiz açıklanması ile işlem bilgisinin derhâl bildirilmesi aynı şey değildir. CMK m.87/4’ün bildirim hükmü, araştırma amacının korunmasını açıkça gözetir. Dilekçede kararın kanuni varlığı, işlem yeri-zamanı ve başvurucunun ulaşılabilirliği merkezde tutulur; henüz açıklanması sakıncalı delil ayrıntılarının paylaşılması istenmez.

Bildirim, onay veya hazır bulunma hakkı verir mi?

Hayır. CMK m.87/4, mezardan çıkarma kararı için yakının iznini aramaz. Yakın kararın muhatabı değildir; karar yetkisi savcı veya mahkemededir. Bildirim yapılmış olması işlemin aile tarafından onaylandığı anlamına gelmediği gibi, yakının karşı çıkması da kararı kendiliğinden hükümsüz kılmaz. Karara veya işlemin yürütülmesine ilişkin hukuki itiraz, somut karar ve uygulanabilir kanun yolu incelenerek ayrı kurulmalıdır.

Bildirim tek başına işlem yerinde bulunma yetkisi de vermez. CMK m.87/4’te “yakın hazır bulunur” cümlesi yoktur. Otopsi bakımından müdafi veya vekilin getirdiği hekimin hazır bulunması m.87/1’de ayrıca düzenlenmiştir. Keşifte hazır bulunma kuralları da CMK m.84’te yer alır. Bu farklı hükümler birbirine karıştırılmaz; her talep kendi sıfatı ve şartlarıyla yapılır.

Yakının dinî veya kişisel hassasiyetleri, işlemin yürütülmesinde ölçülü düzenleme talebine konu edilebilir; fakat bu hassasiyetler kanundaki karar merciini ve delil elde etme görevini ortadan kaldırmaz. Talep; cesedin kimliğinin, mezarın doğru yerinin, açma-kapama işlemlerinin ve yeniden defin kayıtlarının özenle tutulmasına yönelik somut maddelerle kurulmalıdır.

Mezardan çıkarma ve otopsi dosyasında hangi kayıtlar denetlenir?

Dosyada görülmeyen kayıt hakkında sonuç üretilmez. Mezarın yanlış açıldığı, görüntü alınmadığı, numunenin değiştirildiği veya ölüm nedeninin gizlendiği ancak bunu gösteren somut belge ve teknik incelemeyle ileri sürülür. Başlangıç dilekçesi, kanuni bildirimi ve kayıt bütünlüğünü ister; sonraki itiraz gerçek karar, tutanak ve rapor üzerinden hazırlanır.

Otopsi raporuna ulaşma ile raporun içeriğine itiraz farklı işlemlerdir. CMK 153 soruşturma dosyası inceleme ve belge örneği alma ile CMK 67/4 bilirkişi raporu örneğinin verilmesi yazıları belge erişimini; ceza dosyasında bilirkişi raporuna itiraz yazısı teknik itirazı açıklar.

Mezardan çıkarma kararının yakına bildirilmesi dilekçe örneği

Aşağıdaki örnek, soruşturma evresinde ölünün yakını veya vekili tarafından Cumhuriyet başsavcılığına sunulmak üzere hazırlanmıştır. Köşeli parantezli alanlar gerçek dosya ve kimlik kayıtlarıyla doldurulur. Kovuşturma evresinde başlık, davayı gören mahkeme ve esas numarasına göre değiştirilir. Henüz verilmemiş kararın tarihi veya yapılmamış işlemin sonucu kesin bilgi gibi yazılmaz.

CMK 87/4 mezardan çıkarma kararının yakına bildirilmesi dilekçesini Word olarak indir

İşlem tamamlandıktan sonra hangi kontroller yapılır?

İlk olarak karar tarihi ile dosyanın evresi karşılaştırılır. Soruşturma evresindeki kararın Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresindeki kararın mahkeme tarafından verilip verilmediği kontrol edilir. Kararın amacı, ölenin kimliği ve defin yeri ile fiilen açılan mezar kaydı eşleştirilir. Farklı mezar veya kimlik iddiası varsa yalnız sözlü anlatımla yetinilmez; mezarlık ve işlem tutanakları incelenir.

İkinci olarak bildirim şartları denetlenir. Dosyada yakının güncel iletişim bilgisi bulunup bulunmadığı, bildirimin araştırma amacını hangi somut nedenle tehlikeye düşüreceği, kime hangi tarihte haber verildiği ve bildirimin karar sonrasında gereksiz bekleme olmaksızın yapılıp yapılmadığı kayıtlardan belirlenir. İşlemden sonra “ulaşılamadı” denilmişse aranan numara, kullanılan adres ve girişim tarihleri gerçek kayıtlarla karşılaştırılır.

Üçüncü olarak CMK m.87/5 görüntüleri ve delil zinciri incelenir. Görüntülerin tarih-saat ve dosya bilgisi, açma-kapama tutanağı, hazır bulunanlar, otopsi raporu, numune etiketleri, laboratuvara teslim ve kabul kayıtları karşılaştırılır. Zehirlenme şüphesi dosyada gerçekten bulunuyorsa CMK m.89 uyarınca organ tahribatının tanımlanması ve şüpheli maddelerin uzman tarafından incelenmesi ayrıca denetlenir.

Dördüncü olarak teknik değerlendirme ile hukuki itiraz ayrılır. Ölüm nedeni, numune yeterliliği veya otopsi yöntemine ilişkin sorun uzmanlık gerektiriyorsa bilimsel mütalaa sahibinin dinlenmesi süreci incelenir. Kasten öldürme dosyalarında otopsinin ispat zincirindeki yeri için kasten öldürme ve otopsi incelemesi yazısı tamamlayıcı çerçeve sunar.

CMK 87/4 bildirim talebinde yapılan somut hatalar

Birinci hata, mezardan çıkarma için aile izninin zorunlu olduğunu yazmaktır. İkinci hata, soruşturma evresinde karar merciini sulh ceza hâkimi olarak göstermektir. Üçüncü hata, kovuşturma evresinde Cumhuriyet savcısından karar istemektir. Dördüncü hata, bildirim için kanunda bulunmayan belirli bir saat veya gün süresi üretmektir.

Beşinci hata, “yakın” sıfatını hiçbir belgeyle göstermemektir. Altıncı hata, eski veya kullanılamayan iletişim kaydı bırakıp ulaşılamama sonucunu tartışmamaktır. Yedinci hata, araştırma amacını tehlikeye düşürmeme şartını yok sayarak bütün gizli delillerin önceden açıklanmasını istemektir. Sekizinci hata, bildirim hakkını hazır bulunma veya işlemi durdurma yetkisiyle aynı saymaktır.

Dokuzuncu hata, işlem tamamlandıktan sonra geriye dönük bildirimin fiilen yapılabileceğini yazmaktır. Geçmiş işlemde incelenecek konu, karar ve bildirim kayıtlarıdır. Onuncu hata, geç veya eksik bildirimi mezardan çıkarma ve otopsinin bütün sonuçlarını kendiliğinden geçersiz kılan otomatik sebep gibi sunmaktır. Somut hukuki sonuç, karar, kayıt, delil ve savunma hakkına etkisi üzerinden kurulmalıdır.

Sık sorulan sorular

1. Mezardan çıkarma kararını soruşturmada kim verir?

CMK m.87/4 uyarınca soruşturma evresinde karar Cumhuriyet savcısı tarafından verilir.

2. Kovuşturma evresinde savcı mezardan çıkarma kararı verebilir mi?

Hayır. Kovuşturma evresinde karar davayı gören mahkemeye aittir.

3. Ailenin onayı olmadan mezardan çıkarma yapılabilir mi?

CMK m.87/4 aile onayını karar şartı yapmaz. Karar yetkisi dosyanın evresine göre savcı veya mahkemededir.

4. Karar her durumda yakına bildirilir mi?

Hayır. Bildirim, araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyecekse ve ölünün bir yakınına ulaşılması zor değilse yapılır.

5. Yakına bildirim için kanunda kaç günlük süre vardır?

Madde günle hesaplanan ayrı süre koymaz; kararın şartlar gerçekleştiğinde “derhâl” bildirilmesini emreder.

6. Kanun hangi derece yakına öncelik verir?

CMK m.87/4 belirli bir derece sırası yazmaz ve “ölünün bir yakını” ifadesini kullanır. Yakınlık gerçek kayıtla gösterilmelidir.

7. Bildirim yapılan yakın işlemde hazır bulunabilir mi?

Bildirim tek başına hazır bulunma yetkisi vermez. Hazır bulunmaya ilişkin uygulanabilir ayrı hüküm ve taraf sıfatı ayrıca değerlendirilir.

8. Yakın yurt dışındaysa bildirim talep edebilir mi?

Evet. Yakınlık belgesi ile ulaşılabilir resmî adres, elektronik kanal ve varsa Türkiye’deki vekil bilgisi dosyaya sunulur.

9. İşlem tamamlanmışsa sonradan bildirim yapılır mı?

Tamamlanmış işleme ilişkin ön bildirim geriye yürütülemez. Karar, bildirim girişimleri, işlem tutanağı, görüntüler ve otopsi raporu incelenir.

10. Dilekçeye hangi belgeler eklenmelidir?

Yakınlık kaydı, vekâletname varsa örneği, defin ve mezarlık bilgisi, dosya numarası, öğrenme belgesi ve güncel adres, UETS, telefon ile vekil iletişimi eklenir.

Resmî kaynaklar ve güncellik

Bu içerik 3 Ekim 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı resmî Ceza Muhakemesi Kanunu metnindeki m.86-89 ve UYAP Mevzuat 5271 sayılı Kanun kaydı üzerinden kontrol edilmiştir. CMK m.87/4’teki karar mercii, iki bildirim şartı ve derhâl bildirim yükümlülüğü aynen esas alınmıştır. Başvuru tarihinde yürürlüğe giren sonraki değişiklikler ayrıca kontrol edilmelidir.

Mezardan çıkarma kararı ve bildirim kayıtlarının hukuki incelemesi

Bu başvuru hazırlanırken dosyanın evresi, karar mercii, yakınlık belgesi, defin kaydı, güncel iletişim bilgisi ve bildirimin araştırma amacına etkisi aynı zaman çizelgesinde incelenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki dosyalar Mersin merkezli takip edilir. İnceleme öncesinde soruşturma veya esas numarası, UYAP’ta görülebilen kararlar, mezarlık kaydı ve başvurucunun güncel iletişim belgeleri hazırlanmalıdır.