Mirasbırakan Hayattayken Miras Payı Devredilebilir mi? TMK m.678 ve Yurt Dışı Sözleşmeleri (2026)

“Açılmamış miras” ne demektir?

Türk Medeni Kanununa göre miras ölümle açılır. Mirasbırakan hayattayken onun malvarlığı üzerinde çocukların, eşin veya diğer muhtemel mirasçıların mevcut ve devredilebilir bir “miras payı” yoktur. Kişilerin yalnız gelecekte mirasçı olma ihtimali bulunur.

Bu nedenle mirasbırakan hayattayken “bana kalacak miras payını satıyorum” veya “ileride babamdan kalacak evi kardeşime devrediyorum” şeklindeki işlem, mevcut bir miras payının devri değildir. Hukuken henüz açılmamış miras hakkında sözleşme söz konusudur ve TMK m.678 uygulanır.

İleride mirasçılık sıfatı, mirasbırakanın ölüm tarihindeki aile ilişkilerine, ölüme bağlı tasarruflara, mirastan çıkarma/feragat gibi hukuki durumlara ve kanuni mirasçılık kurallarına göre belirlenebilir. Bu belirsizlik nedeniyle kanun, mirasbırakanın iradesi dışında gelecekteki miras beklentisinin ticaret konusu yapılmasını sınırlar.

TMK m.678 henüz açılmamış miras hakkında hangi kuralı getirir?

TMK m.678’in temel kuralı açıktır: Mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın, bir mirasçının henüz açılmamış miras hakkında diğer mirasçılar veya üçüncü kişiyle yapacağı sözleşmeler geçerli değildir.

Hüküm, iki taraflı sözleşmenin karşı tarafının diğer muhtemel mirasçı veya mirasçı olmayan üçüncü kişi olmasına göre farklı sonuç yaratmaz; her iki durumda da mirasbırakanın katılımı veya izni aranır.

Kanunun amacı mirasbırakan hayattayken onun malvarlığı üzerinde geleceğe dönük spekülatif sözleşmeler yapılmasını sınırlamak ve mirasbırakanın iradesini korumaktır. Mirasbırakan kendi malvarlığı üzerinde hayattayken tasarruf etme hakkına sahiptir; muhtemel mirasçıların ileride hangi malı kazanacağı garanti değildir.

Mirasbırakanın “katılması veya izni” ne anlama gelir?

TMK m.678 iki alternatif kabul eder: mirasbırakan sözleşmeye doğrudan katılabilir veya sözleşmenin yapılmasına izin verebilir. Katılma, mirasbırakanın sözleşme ilişkisine iradesiyle dahil olmasıdır. İzin ise mirasbırakanın muhtemel mirasçının gelecekteki miras hakkı üzerinde sözleşme yapmasına açık şekilde rıza göstermesidir.

İzin ve katılımın varlığı sonradan ciddi ispat tartışmasına dönüşebileceği için açık, yazılı ve işlemle bağlantılı belgelendirme gerekir. “Babam biliyordu”, “aile içinde konuşulmuştu” veya “itiraz etmedi” gibi belirsiz beyanlar TMK m.678 şartının ispatında güvenli değildir.

Mirasbırakanın hangi sözleşmeye, hangi taraflar arasında, hangi hak ve bedel için izin verdiği belirlenebilir olmalıdır. Sınırsız ve soyut bir “mirasımla ilgili istediklerini yapsınlar” beyanı somut uyuşmazlıkta ayrıca yorumlanır.

Mirasbırakanın izni yoksa sözleşmenin sonucu nedir?

TMK m.678 geçersizliği doğrudan düzenler. Mirasbırakanın katılması veya izni olmadan henüz açılmamış miras hakkında yapılan sözleşme geçerli değildir. Bu sonuç, miras daha sonra gerçekten açıldığında ve sözleşmeyi yapan kişi beklediği miras payını kazandığında kendiliğinden geçerli hale gelmez.

Örneğin kişi babası hayattayken gelecekte kendisine düşecek miras payının yarısını üçüncü kişiye bedel karşılığında devrettiğini yazılı belgeyle belirtmiş, fakat babası bu sözleşmeye katılmamış veya izin vermemişse TMK m.678 geçersizliği gündeme gelir. Babanın daha sonra ölmesi ve kişinin mirasçı olması, geçersiz sözleşmeyi otomatik olarak TMK m.677 devrine dönüştürmez.

Miras açıldıktan sonra taraflar yeni ve kanuna uygun bir miras payı devri sözleşmesi yapabilir. Bu yeni işlem TMK m.677 şartlarına göre değerlendirilir.

Geçersiz sözleşme için ödenen para geri istenebilir mi?

Evet. TMK m.678, geçersiz sözleşme uyarınca yerine getirilmiş edimlerin geri verilmesinin istenebileceğini açıkça kabul eder. Üçüncü kişi gelecekteki miras payı karşılığında para ödemişse ve sözleşme mirasbırakanın izni olmadığı için geçersizse ödediği bedelin iadesini talep edebilir.

İade talebinin hukuki dayanağı, ödeme tarihi, zamanaşımı, faiz ve tarafların kötü niyeti somut olayda ayrıca incelenir. Ödemenin gerçekten bu geçersiz sözleşme kapsamında yapıldığı banka kaydı, dekont, sözleşme ve yazışmalarla ispatlanmalıdır.

Bedelin nakit ve belgesiz verilmiş olması ispat sorununa yol açabilir. Yurt dışından yapılan havalede açıklama kısmında sözleşmenin tarihi veya hukuki sebebi yazılmamışsa para transferinin başka borca ilişkin olduğu iddia edilebilir.

TMK m.678 ile TMK m.677 arasındaki temel fark nedir?

TMK m.678 mirasbırakan hayattayken henüz doğmamış miras beklentisi hakkında yapılan sözleşmeyi düzenler. TMK m.677 ise mirasbırakan öldükten ve miras açıldıktan sonra mevcut miras payının devrini düzenler.

Miras açıldıktan sonra mirasçılar arası devir yazılı şekle; mirasçı ile üçüncü kişi arasındaki devir noterlikçe düzenleme şekline tabidir. Ayrıntılı kurallar TMK m.677 miras payı devri rehberinde açıklanmıştır.

İki madde birbirinin alternatifi değildir; uygulanacak madde mirasın açılıp açılmadığına göre belirlenir. Ölüm tarihinden önce yapılan belgeyi ölümden sonra TMK m.677 belgesi gibi kabul etmek hukuken doğru değildir.

Mirastan feragat sözleşmesi TMK m.678 sözleşmesi midir?

Hayır. Mirastan feragat, mirasbırakan ile mirasçı arasında yapılan ve TMK m.528 ve devamında düzenlenen özel bir miras sözleşmesidir. Mirasbırakan, bir mirasçıyla karşılıklı veya karşılıksız mirastan feragat sözleşmesi yapabilir.

TMK m.678 ise muhtemel mirasçının diğer mirasçı veya üçüncü kişiyle gelecekteki miras hakkı üzerinde sözleşme yapmasını düzenler. Taraf yapısı ve hukuki sonuçları farklıdır.

Mirastan feragat sözleşmesi miras sözleşmesinin resmî şekline tabidir. Mirasbırakanın yalnız “çocuklar kendi aralarında paylaşsın” şeklindeki izni, mirastan feragat sözleşmesi yerine geçmez.

Vasiyetname ile gelecekteki miras payı sözleşmesi aynı şey mi?

Hayır. Vasiyetname mirasbırakanın tek taraflı ölüme bağlı tasarrufudur. Mirasbırakan kanunun izin verdiği sınırlar içinde belirli mal bırakabilir, mirasçı atayabilir veya başka ölüme bağlı tasarruf yapabilir.

TMK m.678’deki sözleşme ise muhtemel mirasçının başka mirasçı veya üçüncü kişiyle yaptığı sözleşmedir. Mirasbırakanın katılması/izni bu sözleşmenin geçerlilik şartlarından biridir; fakat işlem vasiyetnameye dönüşmez.

Mirasbırakan malvarlığının ölümden sonraki dağılımını düzenlemek istiyorsa vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi kanuni ölüme bağlı tasarruf araçları kullanılmalıdır. Muhtemel mirasçıların kendi aralarındaki anlaşma, mirasbırakanın saklı pay ve ölüme bağlı tasarruf sisteminin yerine geçmez.

Yurt dışında yapılan henüz açılmamış miras sözleşmesi Türkiye’de geçerli olur mu?

Yurt dışında düzenlenmiş olması TMK m.678’deki temel sorunu ortadan kaldırmaz. Önce yabancılık unsurlu miras ilişkisinde MÖHUK’un mirasa uygulanacak hukuk kuralları belirlenir. MÖHUK m.20 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Türk hukukunun uygulanacağı durumda, mirasbırakanın katılması veya izni bulunmadan yapılan henüz açılmamış miras sözleşmesi geçersizdir. Belgenin yabancı noter önünde düzenlenmiş, apostillenmiş veya tercüme edilmiş olması maddi hukuk geçersizliğini gidermez. Apostil belgenin düzenlendiği makamın doğrulanmasına yarar; sözleşmenin TMK m.678’e uygunluğunu sağlamaz.

Yabancı hukuk uygulanacaksa o hukukun açılmamış miras sözleşmelerine ilişkin maddi kuralları MÖHUK m.2 uyarınca Türk mahkemesince tespit edilir.

Sözleşmenin konusu Türkiye’deki ev veya arsa ise ne olur?

MÖHUK m.20 Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunu özel olarak öne çıkarır. Mirasbırakan hayattayken gelecekte Türkiye’deki belirli taşınmazın kendisine düşeceğini varsayan muhtemel mirasçının bu hak üzerinde sözleşme yapması, hem TMK m.678 hem taşınmaz hukukunun emredici yapı ve şekil kuralları açısından dikkatle incelenir.

Muhtemel mirasçı, mirasbırakan hayattayken o taşınmazın maliki değildir. Bu nedenle taşınmazın mülkiyetini başkasına devredemez. “İleride bana kalacak daireyi sattım” belgesi tapu mülkiyetini geçirmez.

Mirasbırakan taşınmazını hayattayken devretmek istiyorsa malikin bizzat yapacağı satış/bağış işlemi Türk Medeni Kanunu ve Tapu Kanunundaki resmî şekle göre yapılır. Ölümden sonrası için düzenleme yapılacaksa ölüme bağlı tasarruf kuralları kullanılır.

Mirasbırakanın izni nasıl ispatlanmalıdır?

TMK m.678’in geçerlilik şartı bakımından mirasbırakanın katılım veya izninin varlığı uyuşmazlığın merkezinde olabilir. Belgenin kendisinde mirasbırakanın açık imzası ve irade beyanının bulunması en güçlü ispat araçlarından biridir.

Ayrı izin belgesi varsa hangi sözleşmeye ilişkin olduğu, taraflar, kapsam ve tarih açık olmalıdır. Noterlik belgesi, güvenli elektronik imzalı belge veya diğer yazılı deliller kullanılabilir. Mirasbırakanın sağlık ve fiil ehliyeti de izin tarihinde önem taşır.

İzin, mirasbırakanın gelecekte malvarlığını değiştirme veya tasarruf etme hakkını ortadan kaldırmaz. Mirasbırakan daha sonra malını satabilir, tüketebilir veya geçerli ölüme bağlı tasarruf yapabilir. Muhtemel mirasçıya belirli malın mutlaka kalacağı garanti edilmiş sayılmaz.

Geçersiz sözleşme nedeniyle hangi davalar gündeme gelir?

TMK m.678’e aykırılık nedeniyle sözleşmenin geçersizliğinin tespiti, ödenen bedelin iadesi ve şartları varsa faiz/tazminat talepleri gündeme gelebilir. Miras açıldıktan sonra sözleşmenin geçerli olup olmadığı paylaşma veya tapu uyuşmazlığında ön sorun olarak da tartışılabilir.

Davanın görev ve yetkisi talebin niteliğine göre belirlenir. Sırf mirasla bağlantılı olması her uyuşmazlığı otomatik olarak sulh hukuk mahkemesine götürmez. Sözleşmesel alacak/tazminat talebi bakımından asliye hukuk mahkemesi ve yetki hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Yabancı taraf varsa milletlerarası yetki ve tebligat süreci de MÖHUK ve ilgili tebligat sözleşmeleri uyarınca ele alınır.

Mirasbırakanın izni varsa miras payı kesin olarak devredilmiş olur mu?

Hayır. Mirasbırakanın katılması veya izni sözleşmenin TMK m.678 bakımından geçerlilik engelini kaldırabilir; ancak muhtemel mirasçının ölüm tarihinde gerçekten mirasçı olacağı ve belirli malı kazanacağı garanti değildir.

Mirasbırakanın malvarlığı değişebilir, borçlar doğabilir, saklı pay sistemi devreye girebilir, mirasçı mirasbırakandan önce ölebilir veya başka kanuni olaylar mirasçılık durumunu etkileyebilir. Sözleşme bu riskler dikkate alınarak hazırlanmalıdır.

Bu nedenle açılmamış miras sözleşmesi, gelecekteki belirli bir tereke değerini garanti eden sıradan satış sözleşmesi gibi görülmemelidir.

TMK m.678 hakkında sık sorulan sorular

TMK 678 Sözleşmesinde Şekil ve Konu Kontrolü

TMK m.678 kapsamında mirasbırakan hayattayken açılmamış miras hakkında yapılan sözleşmeler, kanunun özel sınırları içinde değerlendirilir. Bu işlem, mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçılar arasındaki pay devriyle aynı değildir. Bu nedenle sözleşmenin tarafları, devrin konusu, mirasbırakanın sağ olup olmadığı ve kanunun geçerlilik için aradığı katılım veya izin şartı açıkça belirlenmelidir.

Yurt dışında düzenlenen bir sözleşmede yabancı noter onayı, Türk miras hukuku bakımından maddi geçerlilik şartlarını kendiliğinden sağlamaz. Belgenin hangi ülkede ve hangi tarihte düzenlendiği, apostil veya tasdik gerekip gerekmediği ve Türkçe tercümenin tam metni yansıtıp yansıtmadığı kontrol edilir. Sözleşmede belirli bir taşınmaz veya şirket payı hedefleniyorsa, miras açıldığında o malın terekeye dahil olup olmadığı ayrıca incelenir.

Mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçılar arasındaki pay devri için TMK m.677 miras payı devri rehberi uygulanır. Böylece henüz açılmamış mirasa ilişkin TMK m.678 işlemi ile açılmış mirastaki pay devri birbirinden ayrılır. Uyuşmazlık hâlinde sözleşmenin yalnız başlığı değil, gerçek içeriği, tarafların iradesi ve mirasbırakanın katılım ya da izninin kapsamı esas alınır.

Pratik belge listesi: Sözleşmenin tam metni, mirasbırakanın katılım veya izin belgesi, taraf kimlikleri, ödeme dekontları ve varsa yabancı noter/apostil evrakı birlikte saklanmalıdır. Türkiye’deki taşınmaz veya şirket payı hedefleniyorsa güncel kayıtlar dosyaya eklenmelidir. Miras açıldıktan sonra taraflar yeni bir devir yapacaksa eski belgeye dayanmak yerine TMK m.677’nin şekil şartlarına uygun yeni işlem kurulmalıdır. Böylece TMK m.678 kapsamındaki geleceğe yönelik sözleşme ile ölümden sonra mevcut hâle gelen miras payının devri teknik olarak ayrılır.

Son kontrol: Mirasbırakanın izin veya katılım belgesi sözleşmenin tarihi ve taraflarıyla açıkça eşleşmelidir. Belirsiz aile içi beyanlar yerine yazılı ve işlemle bağlantılı delil kullanılması, TMK m.678 geçerlilik tartışmasını azaltır.

Resmî kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – m.575, m.677, m.678 ve m.528
• 5718 sayılı MÖHUK – m.20

Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirmedir. Mirasbırakanın vatandaşlığı, taşınmazların yeri, izin/katılım belgesi ve sözleşme içeriği görülmeden somut geçerlilik sonucu belirlenmez.