Nakil Sırasında Kelepçe Takılmaması Talep Dilekçesi | CMK 93 Word

Nakil sırasında kelepçe takılmaması talep dilekçesi, yakalanan veya tutuklanan kişinin bir yerden başka yere götürülmesinde CMK m.93’teki koşullar oluşmadan kelepçe kullanılmamasını; aksi değerlendirmede kaçma ya da hayat ve beden bütünlüğü tehlikesini gösteren somut belirtilerin ve uygulama süresinin kayda geçirilmesini ister. Aşağıdaki açıklama, 3 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki açık kanun ve yönetmelik metni esas alınarak hazırlanmıştır.

Nakil sırasında herkese kelepçe takılır mı?

Hayır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 93. maddesine göre yakalanan veya tutuklanarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişiye kelepçe ancak iki hâlden en az birini gösteren belirtiler varsa takılabilir: kişinin kaçacağına ilişkin belirtiler veya kişinin kendisi ya da başkalarının hayat ve beden bütünlüğü bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtiler. Kanun, yakalanmış ya da tutuklanmış olmayı tek başına otomatik kelepçe sebebi olarak yazmamıştır.

Aynı kural, Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği’nin 7. maddesinde de açıkça tekrar edilir. Bu nedenle başvurunun merkezinde kişinin suçsuz olduğunu anlatmak değil, planlanan somut nakilde CMK m.93’teki iki koşuldan hangisinin hangi gerçek kayda dayanarak bulunduğunu sormak vardır. Dosyada bu koşulları gösteren belirti yoksa talep, kelepçe takılmamasıdır. Koşullardan biri varsa tedbirin güvenlik amacıyla sınırlı uygulanması, uygulama süresi ile sağlık yakınmalarının kayda alınması istenir.

CMK 93’ün iki ayrı kanuni koşulu nedir?

1. Kaçacağına ilişkin belirtiler

Birinci koşul, kişinin kaçacağına ilişkin belirtilerin varlığıdır. “Belirti” sözcüğü, kararın kişi ve olayla bağlantılı olmasını gerektirir. Örneğin dosyada bulunan bir kaçma girişimi tutanağı, nakil emrine uymamaya yönelik kayda alınmış somut davranış veya güvenlik değerlendirmesinde gösterilen gerçek olgu incelenebilir. Buna karşılık isnat edilen suçun adı, cezanın ağırlığı hakkındaki soyut kanaat ya da kişinin yalnızca yakalanmış olması, kişi bakımından belirtilerin bulunduğunu kendiliğinden açıklamaz.

Dilekçe, dosyada bulunmayan bir davranışı inkâr ederek değil, mevcut kayıtları tek tek belirterek hazırlanmalıdır. Önceki sevk tutanağında “olumsuzluk yaşanmadı” kaydı varsa tarih ve belge numarası yazılır. Kaçma girişimi iddiası varsa bunun olmadığı varsayılmaz; tutanağın ve olay kaydının getirtilmesi istenir. Böylece başvuru soyut bir “kelepçe istemiyorum” cümlesinden çıkar, kanunun aradığı koşulun denetlenmesine yönelir.

2. Hayat veya beden bütünlüğü bakımından tehlike belirtileri

İkinci koşul, kişinin kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlüğü bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin varlığıdır. Hüküm yalnız üçüncü kişilere saldırı ihtimalini değil, kişinin kendisine yönelik tehlikeyi de kapsar. Ancak yine genel bir etiket yeterli değildir. Tehlikenin hangi davranışa, sağlık kaydına veya olay tutanağına dayandığı; güncel olup olmadığı ve nakil sırasında neyi önlemeyi amaçladığı belirlenmelidir.

Bir sağlık sorunu iki farklı yönden önem taşıyabilir. Bazı somut durumlarda kişi veya çevre için güvenlik değerlendirmesinde dikkate alınan gerçek bir olgu olabilir; bazı durumlarda ise kelepçenin biçimi, süresi veya konumu bakımından özel tedbir gerektirebilir. Sağlık belgesi, kanuni koşulu otomatik kuran veya kaldıran bir formül değildir. Belgenin tarihi, teşhis veya hareket kısıtlılığı, tedavi gereği ve nakille bağlantısı açıkça yazılmalıdır.

CMK 93 hangi işleme uygulanır, hangi işlemlerle karıştırılmamalıdır?

Madde, yakalanan veya tutuklanan kişinin bir yerden diğer bir yere nakledilmesini düzenler. Kolluk aracına bindirme, sağlık kuruluşuna sevk, adliyeye götürme veya bir birimden diğerine taşıma somut kayıtlara göre bu kapsamda değerlendirilebilir. Başvuruda başlangıç ve varış yeri, nakil tarihi, sevk yazısı ve kişinin o sıradaki hukuki statüsü bulunmalıdır.

CMK m.90/4’teki, yakalama sırasında kaçmayı veya kişinin kendisine ya da başkasına zarar vermesini önlemek için alınan tedbirler ayrı bir düzenlemedir. Hakların derhâl bildirilmesine ilişkin bu süreç için CMK 90/4 hak bildirimi dilekçesi incelenebilir. Yakalama sonrasında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilmesi de farklı bir yükümlülüktür; bu konu CMK 90/5 savcıya bilgi verme dilekçesinde ele alınmıştır.

CMK m.93 başvurusu, gözaltının kendisine karşı CMK m.91/5 yolunun yerine geçmez. Yakalama, gözaltı veya gözaltı süresinin uzatılmasının hukuka uygunluğunu denetletmek isteyen kanunda sayılan kişiler, gözaltına itiraz ve yirmi dört saatlik hâkim incelemesi hakkındaki özel yolu kullanır. Kelepçe talebi, özgürlük kısıtlamasının kaldırılması değil, naklin CMK m.93 sınırları içinde yapılması hakkındadır.

Çocuklara kelepçe takılması bakımından kural nedir?

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği’nin çocuklar hakkındaki 19. maddesi daha özel bir güvence içerir: çocuklara kelepçe ve benzeri aletler takılamaz. Aynı bent, zorunlu hâllerde çocuğun kaçmasını veya kendisinin ya da başkalarının hayat ve beden bütünlüğü bakımından doğabilecek tehlikeleri önlemek için kolluk tarafından gerekli önlemlerin alınacağını düzenler. Metin, çocuk için kelepçeyi genel risk ölçüsüyle otomatik hâle getirmez; kelepçe ve benzeri aletler yönünden açık yasağı, zorunlu hâlde ise gerekli diğer önlemleri esas alır.

Çocuk adına hazırlanacak dilekçede yaş ve çocuk statüsü nüfus kaydıyla gösterilmeli; Yönetmelik m.19’daki özel hüküm doğrudan yazılmalıdır. Yetişkin için düzenlenen örnek dilekçe, yalnız isim değiştirilerek çocuk dosyasına aktarılmamalıdır. Müdafi görevlendirilmesi, veli veya vasi bildirimi ve çocuk işlemlerinin ayrı usulleri de gerçek dosya kaydına göre değerlendirilir.

Dilekçe hangi makama sunulur?

Soruşturma evresinde planlanan nakil için talep, dosyayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına sunulur ve fiilî nakli yapacak kolluk birimine bildirilmesi istenir. Kovuşturma evresinde nakil mahkeme dosyasıyla bağlantılıysa talep davayı gören mahkemeye yöneltilir; infaz veya başka bir özel statü varsa ilgili kanundaki görevli makam ayrıca kontrol edilir. Tek bir makamı bütün nakiller için değişmez merci gibi yazmak doğru değildir.

Dilekçe başlığında gerçek soruşturma veya esas numarası bulunmalıdır. “… Cumhuriyet Başsavcılığına” biçimindeki örnek, soruşturma evresi içindir. Mahkemeye sunulacak metinde başlık, esas numarası ve talep sonucu mahkeme dosyasına göre değiştirilir. Başvurunun bir suretinin nakli yapacak birime ulaştırılması ayrıca istenir; çünkü karar veya talep kaydı fiilî işlemden önce ilgili personele ulaşmadığında koruyucu amaç gerçekleşmeyebilir.

Başvuru için kanunda belirli bir süre var mı?

CMK m.93, kelepçe takılmaması talebi için gün veya saat olarak ayrı bir başvuru süresi öngörmez. Bu nedenle planlanan nakil bilinir öğrenilmez, işlemden önce ve gecikmeden başvurulmalıdır. Nakil gerçekleşmişse de tarih, saat ve güzergâh belirlenerek uygulamanın dayanağının açıklanması, sağlık ve nakil kayıtlarının korunması istenebilir. Gerçekleşmiş bir işlem için “önceden takılmaması” sonucu istenemez; talep kayıtların korunmasına ve sonraki nakilde kanuni değerlendirme yapılmasına uyarlanır.

Başvuru tarihi ile nakil saati arasındaki ilişki önemlidir. UYAP gönderim zamanı, fiziki teslim alındısı veya başvurunun ilgili birime iletildiğini gösteren kayıt saklanmalıdır. Aciliyet, kanunda olmayan bir karar süresi icat edilerek değil, bilinen nakil tarih ve saati açıkça yazılarak gösterilir.

Nakil öncesi sağlık kaydı nasıl ele alınır?

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği m.9, gözaltına alınan kişinin herhangi bir nedenle yerinin değiştirilmesi veya adlî mercilere sevk edilmesi öncesinde sağlık durumunun hekim raporuyla tespitini düzenler. Bu kural özellikle gözaltı kapsamındaki nakilde önemlidir. Raporun tarihi ve saati, nakil başlangıcıyla karşılaştırılmalı; varsa bilek yaralanması, hareket kısıtlılığı, ameliyat, cihaz kullanımı veya düzenli tedavi ihtiyacı gerçek sağlık belgesiyle sunulmalıdır.

Dilekçe tıbbî sonuç üretmemelidir. “Kelepçe kesin zarar verir” gibi raporsuz bir hüküm yerine, mevcut raporda yazan bulgu aynen ve gerektiği ölçüde aktarılır. Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir; başvuruyla ilgisiz ayrıntılar eklenmemelidir. Kişi nakil sırasında ağrı, uyuşma, nefes darlığı veya başka bir yakınma bildirirse bu bildirimin zamanı ve üzerine yapılan işlem tutanağa geçirilmelidir.

Hangi kayıtlar ve deliller istenmelidir?

Başvurunun amacı yalnız kelepçenin çıkarılması değil, CMK m.93 değerlendirmesinin gerçek kayda dayanmasıdır. Bu nedenle aşağıdaki belgeler somut dosyada mevcut oldukları ölçüde listelenir:

• Yakalama, gözaltı veya tutuklama kararı ile kişinin hukuki statüsünü gösteren belge.
• Nakil veya sevk yazısı; başlangıç ve varış birimi; planlanan tarih ve saat.
• Önceki nakillere ilişkin tutanaklar ve varsa kaçma ya da tehlike iddiasına dayanak gösterilen olay kaydı.
• Nakil öncesi hekim raporu, tedavi belgesi ve yalnız gerekli sağlık kayıtları.
• Nakli yapan görevlilerin kimliği veya görev listesi, araç ve giriş-çıkış kayıtları.
• Kelepçe uygulanmışsa başlangıç-bitiş saati, tedbir türü ve uygulama gerekçesini gösteren tutanak.
• Varsa sağlık yakınmasının bildirildiği kayıt ve bu bildirim üzerine yapılan işlem.
• Olayın geçtiği yerlerdeki kamera kayıtlarının bulunduğunu gösteren sistem veya muhafaza yazısı.

Kamera kaydının varlığı görülmeden “kamera her şeyi göstermektedir” denilmemelidir. Bunun yerine belirli yer ve saat yazılır, varsa kayıtların silinmeden korunması talep edilir. Yakalama tutanağında bulunması gereken zorunlu bilgiler için CMK 97 yakalama tutanağı rehberine bakılabilir. Nezarethane ve ifade odası kayıtlarının savcılık denetimi ise CMK 92 gözaltı yerleri denetimi başlığında açıklanmıştır.

Nakil sırasında kelepçe takılmaması talep dilekçesi örneği

Nakil sırasında kelepçe takılmaması talep dilekçesini Word olarak indirin. Word dosyasındaki köşeli parantezler gerçek dosya kayıtlarıyla doldurulmalı; dosyada bulunmayan belge ve iddia metinden çıkarılmalıdır.

Talep kabul edilir veya reddedilirse ne yapılır?

Talep kabul edilirse karar veya talimatın nakli yapacak birime ulaştığı teyit edilir. Nakil saati değişmişse yeni saate ilişkin bilgi dosyaya sunulur. Sağlık gereği bulunuyorsa hekim raporu ayrıca taşımayı fiilen yürüten birime verilir. Kelepçe takılmaması kararı, diğer kanuni güvenlik önlemlerinin tümünü kaldırmaz; görevli birim nakli mevzuata uygun başka tedbirlerle güvenli biçimde yürütür.

Talep reddedilmiş veya kelepçe uygulanmışsa, kararın ve uygulamanın hangi somut belirtilere dayandığı kayıtlardan incelenir. CMK m.93, bu talep için özel ad taşıyan ve belirli süreli ayrı bir “itiraz” kanun yolu düzenlememiştir. Bu nedenle başvurunun sonraki adımı, işlemin hukuki niteliğine ve dosyanın evresine göre belirlenir; gözaltının hukuka uygunluğu, kötü muamele iddiası, sağlık hakkı veya tutukluluk denetimi birbirinin yerine kullanılmaz.

Kişi kelepçenin aşırı sıkı olması, uzun süre devam etmesi veya sağlık yakınmasının dikkate alınmaması nedeniyle yaralandığını ileri sürüyorsa tarih-saat, nakil güzergâhı, hekim raporu, fotoğraf, araç ve kamera kayıtları derhâl korunmalıdır. Sonradan hazırlanacak başvuru, gerçekleşmemiş bir sonucu varsaymamalı; görülen ve belgelenen olguyu anlatmalıdır. Genel kolluk müdahalesi ve etkili soruşturma ölçütleri için yakalama ve gözaltında kolluk şiddeti iddiası rehberi ayrıca incelenebilir.

CMK 93 dilekçesinde yapılan somut hatalar

Birinci hata, “yakalanan kişiye asla kelepçe takılamaz” demektir. Kanun, belirtiler varsa kelepçeye izin verir. İkinci hata, “tutuklanan herkese kelepçe zorunludur” demektir. Kanun otomatik zorunluluk değil, iki kanuni hâlden birine ilişkin belirti arar. Üçüncü hata, kaçma tehlikesi ile hayat ve beden bütünlüğü tehlikesini tek belirsiz cümlede birleştirmektir. Her koşul ayrı dayanakla değerlendirilmelidir.

Dördüncü hata, kişinin suçlamanın esasına ilişkin savunmasını nakil tedbiri değerlendirmesinin yerine koymaktır. Beşinci hata, sağlık raporu olmadan kesin tıbbî sonuç yazmaktır. Altıncı hata, planlanan naklin başlangıç-varış yeri ve saatini belirtmemektir. Yedinci hata, soruşturma ile kovuşturma makamlarını ayırmadan dilekçeyi yanlış başlıkla sunmaktır. Sekizinci hata, nakli yapacak birime bildirimi istememektir.

Dokuzuncu hata, hiç görülmemiş kamera kaydını varmış ve belirli olayı göstermiş gibi sunmaktır. Onuncu hata, uygulama gerçekleştikten sonra hâlâ yalnız “takılmamasına” karar verilmesini istemek, kayıtların korunması ve sonraki nakil yönünden talebi uyarlamamaktır. On birinci hata, çocuk hakkındaki özel Yönetmelik m.19 kuralını yetişkin örneği içinde kaybetmektir. On ikinci hata, kelepçe kullanımına itirazı gözaltının kaldırılması, tutukluluğun incelenmesi veya kötü muamele şikâyetiyle aynı usul saymaktır.

Sık sorulan sorular

1. Tutuklu kişiye nakilde kelepçe takılması zorunlu mudur?

Hayır. CMK m.93, tutuklu veya yakalanan kişiye kelepçeyi otomatik zorunluluk olarak düzenlemez. Kaçma ya da kişinin kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlüğü bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtiler aranır.

2. Suçlamanın ağır olması tek başına kelepçe için yeterli midir?

Kanun ölçüt olarak suç adını veya ceza miktarını değil, kaçma veya hayat ve beden bütünlüğü tehlikesine ilişkin belirtileri yazar. Dosyadaki kişi ve nakille bağlantılı gerçek kayıt değerlendirilmelidir.

3. Kelepçe takılmaması talebi ne zaman verilmelidir?

CMK m.93 ayrı bir süre koymaz. Planlanan nakil öğrenildiğinde, işlem başlamadan ve gecikmeden sunulmalı; bilinen tarih ve saat dilekçeye yazılmalıdır.

4. Dilekçe doğrudan kolluk birimine mi verilir?

Talep soruşturma evresinde dosyayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına, kovuşturma evresinde ilgili mahkemeye yöneltilir; karar veya talebin fiilî nakli yapacak birime iletilmesi ayrıca istenir. Özel infaz statüsünde görevli makam ayrıca kontrol edilir.

5. Çocuklara nakil sırasında kelepçe takılabilir mi?

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği m.19, çocuklara kelepçe ve benzeri aletler takılamayacağını düzenler. Zorunlu hâllerde kaçma veya hayat ve beden bütünlüğü tehlikesini önlemek için gerekli diğer önlemler kollukça alınır.

6. Sağlık raporu dilekçeye eklenmeli midir?

Nakil ve kelepçe uygulamasıyla bağlantılı hareket kısıtlılığı, yaralanma veya tedavi ihtiyacı varsa gerçek ve güncel rapor gerekli kapsamda eklenmelidir. İlgisiz sağlık verileri sunulmamalıdır.

7. Kelepçe takılırsa gerekçe tutanağa yazılabilir mi?

Başvuruda, CMK m.93’teki hangi koşulun hangi somut kayda dayandığının, uygulama başlangıç-bitiş saatinin, görevlilerin ve sağlık yakınmasına ilişkin işlemin tutanağa geçirilmesi açıkça talep edilebilir.

8. Kelepçe uygulamasına karşı CMK 93’te özel itiraz süresi var mı?

Hayır. CMK m.93, bu tedbir için özel ad taşıyan ve belirli süreli ayrı bir itiraz yolu düzenlemez. Kullanılacak hukuki yol, işlemin zamanı, dosya evresi ve ileri sürülen ihlalin niteliğine göre belirlenir.

9. Nakil tamamlandıktan sonra ne istenebilir?

Uygulamanın dayanağı, nakil ve sağlık tutanakları, uygulama süresi, araç ve kamera kayıtlarının korunması istenebilir. Gelecek nakiller için CMK m.93 değerlendirmesi yapılması ayrıca talep edilir.

10. Word örneğindeki her paragraf aynen kullanılmalı mıdır?

Hayır. Köşeli parantezler gerçek kayıtlarla doldurulmalı; dosyada bulunmayan tutanak, sağlık durumu veya risk olgusu çıkarılmalıdır. Dilekçe, somut nakil emri ve dosya evresine göre uyarlanmalıdır.

Resmî kaynaklar ve güncellik

Kanuni kural, Adalet Bakanlığının yayımladığı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 93. maddesinden doğrulanmıştır. Uygulama yönetmeliğinin aynı ölçütü içeren 7. maddesi, çocuklar hakkındaki 19. maddesi ve gözaltı naklinden önce sağlık tespitini düzenleyen 9. maddesi için Adalet Bakanlığı Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği esas alınmıştır. Maddî ve manevî varlığın korunması ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağı için TBMM’nin yayımladığı Anayasa metninin 17. maddesi kontrol edilmiştir. Mevzuat denetim tarihi 3 Ekim 2026’dır.

Nakil dosyasında profesyonel hazırlık

CMK m.93 başvurusu hazırlanırken dosya numarası, kişinin hukuki statüsü, nakil emri, başlangıç-varış yeri, önceki olay kayıtları, güncel sağlık belgesi ve fiilî nakli yapacak birim aynı zaman çizelgesinde kontrol edilmelidir. Talep, güvenliği ortadan kaldıran genel bir cümleye değil, kanundaki iki koşulun somut kayıtta bulunup bulunmadığına dayanmalıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki uygun dosyalar Mersin merkezli koordine edilir.