Navlun Ne Zaman Muaccel Olur? TTK m.1197 | 2026
Kısa ve net cevap: TTK m.1197’ye göre navlun, eşyanın tesliminin istendiği anda muaccel olur; teslim talebi yapılmasa bile en geç boşaltma süresinin sonunda navlun alacağı muacceldir. Bu hüküm navlunun miktarını değil, mevcut alacağın ne zaman talep edilebilir hâle geldiğini düzenler. Muacceliyet, temerrüt ve faiz başlangıcı aynı kavram değildir.
Navlun miktarı sözleşmede belirlenmiş veya TTK m.1193–1195’e göre hesaplanmış olabilir. M.1197 bu alacağın zaman bakımından istenebilir hâle gelmesini iki noktaya bağlar: teslim talebi ve boşaltma süresinin sonu. İkinci nokta, teslim talebinin geciktirilmesiyle navlun vadesinin belirsiz süre ötelenmesini engeller.
Bu yazı genel navlun sözleşmesi rehberini tekrar etmez; yalnız TTK m.1197 hükmünün özel uygulama alanını inceler. Amaç, genel anahtar kelimeyi ikinci kez hedeflemek değil; maddeye özgü long-tail arama niyetini sözleşme, delil, hesap ve tahsil boyutlarıyla tamamlamaktır.
Muacceliyet ne anlama gelir?
Muacceliyet, alacağın zaman bakımından istenebilir hâle gelmesidir. TTK m.1197 navlunun miktarını değil vadesini düzenler. Bedel, sözleşme veya diğer navlun hükümlerine göre hesaplanmış olsa bile alacağın ne zaman isteneceği bu maddeye göre ayrı belirlenir.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından sözleşme, fixture recap, booking teyidi ve konişmento birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Talep yönünden: “Muacceliyet ne anlama gelir?” başlığında alacak ileri sürülüyorsa ana para, doğum sebebi, muacceliyet ve varsa ek talepler ayrı satırlarda gösterilmelidir. TTK m.1197 tek başına başka bir faiz, tazminat veya masraf kalemini otomatik doğurmaz. Bu nedenle talep dilekçesi ya da icra hesabı, kanuni sonuç ile sözleşmesel ek kalemleri birbirine karıştırmadan kurulmalıdır.
Teslim talebi navlunu nasıl muaccel kılar?
Eşyanın teslimi istendiğinde navlun muaccel olur. Teslim talebinin tarihi ve saati bu nedenle tahsil dosyasında bağımsız bir olay olarak kaydedilmelidir. Talebin sözlü olup olmadığı değil, ispatlanabilir ve teslimi gerçekten isteyen bir irade açıklaması olup olmadığı önem taşır.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından statement of facts, terminal kayıtları ve boşaltma zaman çizelgesi birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Savunma yönünden: “Teslim talebi navlunu nasıl muaccel kılar?” konusunda itiraz yapılacaksa yalnız sonuca değil, kanuni şartlardan hangisinin gerçekleşmediğine işaret edilmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, taşıma aşaması ve sözleşme kaydı somutlaştırılmalıdır. Soyut “borç yoktur” veya “masraf bize ait değildir” itirazı yerine TTK m.1197 ile bağlantılı maddi vakıa açıkça gösterilmelidir.
Teslim talebini kim yapabilir?
Teslim talebini yapan kişinin taşıma senedine göre yetkili olması gerekir. Konişmento hamili, nama yazılı senette gönderilen veya usulüne uygun temsilci olabilir. Yetkisiz bir kişinin bilgi istemesi veya evrak sorması m.1197 anlamında teslim talebiyle aynı değildir.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından teslim talebi, delivery order ve taşıma senedi ibrazı birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Hesap ve operasyon yönünden: “Teslim talebini kim yapabilir?” başlığı için liman operasyonundaki fiilî kayıt ile hukuki hesap aynı tabloda gösterilmelidir. Bir operasyon kaydının mevcut olması, o kalemin mutlaka karşı tarafa yüklenebileceği anlamına gelmez. Önce TTK m.1197 ve sözleşme uyarınca borçlu belirlenmeli, sonra miktar hesabı yapılmalıdır.
Teslim talebi yoksa navlun ne zaman muaccel olur?
Gönderilen teslim istemese bile navlun süresiz ertelenmez. Kanun en geç boşaltma süresinin sonunda muacceliyetin gerçekleşeceğini açıkça düzenler. Böylece alacağın vadesi yalnız gönderilenin davranışına bağlı kalmaz.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından fatura, dekont, cari hesap ve tahsilat kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Talep yönünden: “Teslim talebi yoksa navlun ne zaman muaccel olur?” başlığında alacak ileri sürülüyorsa ana para, doğum sebebi, muacceliyet ve varsa ek talepler ayrı satırlarda gösterilmelidir. TTK m.1197 tek başına başka bir faiz, tazminat veya masraf kalemini otomatik doğurmaz. Bu nedenle talep dilekçesi ya da icra hesabı, kanuni sonuç ile sözleşmesel ek kalemleri birbirine karıştırmadan kurulmalıdır.
Boşaltma süresinin sonu nasıl belirlenir?
Boşaltma süresinin sonu sözleşmedeki discharge/laytime kayıtları ve TTK’nın boşaltmaya ilişkin hükümleriyle tespit edilir. Statement of facts, terminal kayıtları ve varsa sürastarya hesabı gerçek son günü ve saati gösterir.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından acente/kaptan yazışmaları ve liman operasyon kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Savunma yönünden: “Boşaltma süresinin sonu nasıl belirlenir?” konusunda itiraz yapılacaksa yalnız sonuca değil, kanuni şartlardan hangisinin gerçekleşmediğine işaret edilmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, taşıma aşaması ve sözleşme kaydı somutlaştırılmalıdır. Soyut “borç yoktur” veya “masraf bize ait değildir” itirazı yerine TTK m.1197 ile bağlantılı maddi vakıa açıkça gösterilmelidir.
Muacceliyet ile temerrüt aynı şey midir?
Muacceliyet ile temerrüt farklıdır. Alacağın istenebilir hâle gelmesi, borçlunun her durumda aynı anda temerrüde düştüğü anlamına gelmez. Temerrüt için Türk Borçlar Kanunu ve sözleşmedeki kesin vade veya ihtar hükümleri ayrıca uygulanır.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından hasar-zıya belgeleri, survey raporları ve ihbarlar birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Hesap ve operasyon yönünden: “Muacceliyet ile temerrüt aynı şey midir?” başlığı için liman operasyonundaki fiilî kayıt ile hukuki hesap aynı tabloda gösterilmelidir. Bir operasyon kaydının mevcut olması, o kalemin mutlaka karşı tarafa yüklenebileceği anlamına gelmez. Önce TTK m.1197 ve sözleşme uyarınca borçlu belirlenmeli, sonra miktar hesabı yapılmalıdır.
Muacceliyet ile faiz başlangıcı nasıl ayrılır?
Faiz talebinde hangi faiz türünün hangi tarihten itibaren istendiği ayrıca belirlenir. M.1197 muacceliyet tarihini verir; ticari temerrüt faizi veya sözleşmesel faiz için temerrüt ve özel vade kayıtları bağımsız değerlendirilir.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından taşıtan, yükleten ve gönderilen arasındaki yazılı belgeler birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Talep yönünden: “Muacceliyet ile faiz başlangıcı nasıl ayrılır?” başlığında alacak ileri sürülüyorsa ana para, doğum sebebi, muacceliyet ve varsa ek talepler ayrı satırlarda gösterilmelidir. TTK m.1197 tek başına başka bir faiz, tazminat veya masraf kalemini otomatik doğurmaz. Bu nedenle talep dilekçesi ya da icra hesabı, kanuni sonuç ile sözleşmesel ek kalemleri birbirine karıştırmadan kurulmalıdır.
Navlun borçlusu kimdir?
TTK m.1200 navlun borçlusunun taşıtan olduğunu düzenler. Gönderilenin teslim talebi nedeniyle bazı ödeme yükümlülükleri ise m.1203 kapsamında doğabilir. Bu iki sıfat aynı kişide birleşebileceği gibi farklı kişilerde de bulunabilir.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından depo, hapis hakkı, güvence ve teslim kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Savunma yönünden: “Navlun borçlusu kimdir?” konusunda itiraz yapılacaksa yalnız sonuca değil, kanuni şartlardan hangisinin gerçekleşmediğine işaret edilmelidir. Belge tarihi, yetkili kişi, taşıma aşaması ve sözleşme kaydı somutlaştırılmalıdır. Soyut “borç yoktur” veya “masraf bize ait değildir” itirazı yerine TTK m.1197 ile bağlantılı maddi vakıa açıkça gösterilmelidir.
Hapis hakkı ile muacceliyet ilişkisi
TTK m.1201’deki hapis hakkı navlun alacağının teminatına hizmet eder. Muacceliyet tahsil zamanlamasında önemlidir; ancak hapis hakkının kapsamı, zilyetlik ve teslim sonrası otuz günlük başvuru şartları m.1201’e göre ayrıca incelenir.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından ihtar, e-posta, dava/icra dosyası ve hesap cetveli birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Hesap ve operasyon yönünden: “Hapis hakkı ile muacceliyet ilişkisi” başlığı için liman operasyonundaki fiilî kayıt ile hukuki hesap aynı tabloda gösterilmelidir. Bir operasyon kaydının mevcut olması, o kalemin mutlaka karşı tarafa yüklenebileceği anlamına gelmez. Önce TTK m.1197 ve sözleşme uyarınca borçlu belirlenmeli, sonra miktar hesabı yapılmalıdır.
Tahsil kronolojisi nasıl kurulmalıdır?
Tahsil dosyasında sözleşme, yükleme, boşaltma, teslim talebi, boşaltma süresinin sonu, fatura, ihtar ve ödeme tarihleri tek çizelgeye yazılmalıdır. Böylece m.1197 muacceliyeti temerrüt, faiz ve zamanaşımı tartışmalarından ayrılır.
TTK m.1197 bakımından bu başlıkta ilk yapılacak işlem, kanuni şartın somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit etmektir. Sözleşmede aynı konuya ilişkin özel kayıt varsa onun kapsamı ayrıca okunur; ancak sözleşme metni, kanunun düzenlediği hukuki soruyla aynı şeymiş gibi kabul edilmez. Taraf sıfatları ve işlemin taşımanın hangi aşamasında gerçekleştiği sonuç üzerinde doğrudan etkili olabilir.
İspat bakımından manifest, mate’s receipt, gümrük ve terminal teslim kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Belgeler arasında uyumsuzluk varsa tarih, düzenleyen kişi, kabul veya itiraz kaydı, ölçüm ya da hesap yöntemi ve belgenin hangi amaçla oluşturulduğu açıklanmalıdır. Talep edilen her para kalemi veya ileri sürülen her savunma, ayrı bir dayanak belgeye bağlanmalıdır.
Talep yönünden: “Tahsil kronolojisi nasıl kurulmalıdır?” başlığında alacak ileri sürülüyorsa ana para, doğum sebebi, muacceliyet ve varsa ek talepler ayrı satırlarda gösterilmelidir. TTK m.1197 tek başına başka bir faiz, tazminat veya masraf kalemini otomatik doğurmaz. Bu nedenle talep dilekçesi ya da icra hesabı, kanuni sonuç ile sözleşmesel ek kalemleri birbirine karıştırmadan kurulmalıdır.
Yanlış yorumlardan kaçınma
En sık hata, navlunun muaccel olduğu tarihi otomatik olarak temerrüt ve faiz başlangıcı kabul etmektir. M.1197 yalnız vade sorusunu cevaplar. İkinci hata fatura tarihini kanuni muacceliyet tarihi saymaktır; oysa madde teslim talebi ve en geç boşaltma süresinin sonunu ölçüt alır.
Dava veya icra takibi öncesinde ana para hesabı kesinleştirilmeli, ardından m.1197’ye göre muacceliyet tarihi yazılmalı, daha sonra temerrüt olayı ve faiz türü ayrı satırlara eklenmelidir. Gönderilenin özel borcu ileri sürülüyorsa bunun m.1203 dayanağı ve teslim talebi ayrıca gösterilmelidir.
Mersin Limanı ve uluslararası taşımalarda uygulama
Mersin Limanı’nda boşaltma ile teslim işlemleri terminal ve evrak akışı nedeniyle farklı anlarda gerçekleşebilir. M.1197 açısından teslim talebinin tarihi ile boşaltma süresinin sonu ayrı belgelerle tespit edilmelidir. Geminin limandan ayrıldığı tarih tek başına kanunun öngördüğü muacceliyet ölçütü değildir.
Mersin çıkışlı veya Mersin varışlı taşımalarda taşıyan, taşıtan, yükleten, gönderilen, acente, terminal ve gümrük tarafları birbirinden ayrılmalıdır. Bir masrafın veya belgenin kimin adına düzenlendiği, kanuni borçluyu tek başına belirlemez. Uluslararası sözleşmede uygulanacak hukuk ile tahkim/yetki şartı varsa bunlar da talep öncesinde kontrol edilmelidir.
Dosya kontrol listesi
- Navlun miktarını belirleyin.
- Teslim talebinin tarihini tespit edin.
- Talep sahibinin yetkisini kontrol edin.
- Talep yoksa boşaltma süresinin sonunu belirleyin.
- Statement of facts ve terminal kayıtlarını karşılaştırın.
- Muacceliyet ve temerrüt tarihini ayırın.
- Faiz başlangıcını ayrıca belirleyin.
- Navlun borçlusunu m.1200’e göre tespit edin.
- M.1203 gönderilen yükümlülüklerini kontrol edin.
- Hapis hakkı varsa m.1201 şartlarını uygulayın.
Sık Sorulan Sorular
Navlun ne zaman muaccel olur?
Teslim istendiğinde ve her hâlde en geç boşaltma süresinin sonunda.
Teslim talebi yoksa?
Boşaltma süresinin sonunda muaccel olur.
Fatura tarihi belirleyici mi?
Tek başına değil; m.1197’deki kanuni ölçütler uygulanır.
Muacceliyet temerrüt müdür?
Hayır.
Faiz aynı anda mı başlar?
Her dosyada otomatik değildir; temerrüt ve faiz dayanağı ayrıca incelenir.
Navlun borçlusu kim?
TTK m.1200’e göre taşıtan.
Gönderilenin ödeme yükümlülüğü olabilir mi?
M.1203 kapsamındaki şartlarla özel yükümlülük doğabilir.
Boşaltma sonu nasıl ispatlanır?
Sözleşme, statement of facts ve terminal kayıtlarıyla.
Hapis hakkı hangi maddede?
TTK m.1201.
Resmî metin nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi’nde.
Resmî kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu güncel metni üzerinden TTK m.1197 ve bağlantılı hükümler kontrol edilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
