Öğrencinin Yetim Aylığı Hangi Hâllerde Kesilir? 18, 20 ve 25 Yaş Rehberi 2026

Kısa cevap: Öğrencinin yetim aylığının kesilip kesilmeyeceği yalnız “okuyor mu?” sorusuna göre belirlenmez. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki ölüm aylığında erkek çocuk bakımından temel yaş sınırları öğrenime göre değişir: öğrenim yoksa 18, lise ve dengi öğrenimde 20, yükseköğrenimde 25 yaş. SGK’nın güncel açıklamasına göre 27 Mart 2018’den itibaren ölüm aylığı talep eden veya aylık almakta iken 4/a kapsamında çalışmaya başlayan hak sahibi çocuklarda, yaş ve öğrencilik şartları sürdüğü sürece 4/a çalışması tek başına aylığı kesmez. Kız çocuklarında ise 5510 kapsamındaki temel sistem yaş ve öğrenimden farklıdır; evli olmama ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir/aylık alma ile Kanunda belirtilen çalışma şartları belirleyicidir. 5434 ve geçiş hükümlerine tabi eski dosyalarda kurallar farklı olabileceğinden aylığın hangi mevzuata göre bağlandığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Yetim Aylığı Nedir?

“Yetim aylığı” günlük dilde kullanılan isimdir; 5510 sayılı Kanun bakımından hukuki kurum, ölen sigortalının hak sahibi çocuklarına bağlanan ölüm aylığıdır. Aylığın kaynağı miras hukuku değildir. Çocuğun mirası reddetmesi, tereke borçlu olması veya miras paylaşımının yapılmamış bulunması SGK ölüm aylığı hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Tersine mirasçı olmak da tek başına ölüm aylığı için yeterli değildir; 5510 sayılı Kanundaki hak sahipliği koşulları ayrıca sağlanmalıdır.

Önce ölen sigortalının ölüm aylığına hak kazandıracak prim ve sigortalılık şartlarını taşıyıp taşımadığı incelenir. Ardından her çocuk yönünden cinsiyet, yaş, öğrenim, malullük, medeni durum, çalışma ve kendi sigortalılığından gelir veya aylık alma koşulları belirlenir. Aynı ailede iki kardeşin aylığının farklı tarihlerde kesilmesi bu nedenle mümkündür.

SGK kayıtlarında aylığın hangi kanun ve statü üzerinden bağlandığı önemlidir. 5510 sayılı Kanun, 506 sayılı Kanun, 1479 sayılı Kanun ve 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki geçiş dosyaları arasında çalışma ve öğrenim şartları bakımından farklı sonuçlar bulunabilir. İnternette “öğrenci çalışırsa maaşı kesilir” veya “25 yaşına kadar her durumda devam eder” şeklindeki tek cümlelik anlatımlar bu yüzden güvenli değildir.

Erkek Öğrencide 18, 20 ve 25 Yaş Sınırları

SGK’nın güncel ölüm aylığı açıklamasında erkek çocuklar bakımından öğrenim durumuna bağlı yaş sınırları açıkça belirtilir. Çocuk herhangi bir öğrenim görmüyorsa 18 yaşını doldurduğunda aylık hakkı sona erer. Lise ve dengi öğrenim devam ediyorsa üst sınır 20 yaştır. Yükseköğrenim devam ediyorsa üst sınır 25 yaştır.

Bu sınırlar “okula kayıt yaptırmak yeterlidir” biçiminde anlaşılmamalıdır. Hak sahipliği bakımından kişinin gerçekten ilgili öğrenim statüsünde bulunması gerekir. Üniversite kaydı silinmiş, mezuniyet gerçekleşmiş veya öğrencilik statüsü sona ermişse yalnız yaşın 25’ten küçük olması aylığın devamını garanti etmez. SGK, YÖKSİS ve Millî Eğitim Bakanlığı kayıtları üzerinden öğrenim durumunu elektronik olarak kontrol edebilir; gerektiğinde öğrenci belgesi talep edilir.

Örneğin 19 yaşındaki bir erkek çocuk liseyi bitirmiş ve üniversiteye henüz kayıt yaptırmamışsa lise öğrenciliğine dayalı 20 yaş sınırı tek başına aylığın kesintisiz devamını sağlamaz. Üniversiteye kayıtla birlikte yükseköğrenim statüsü doğduğunda aylığın yeniden bağlanması veya kesinti döneminin nasıl değerlendirileceği SGK kayıtları ve başvuru tarihine göre incelenir.

25 yaş yükseköğrenim için nihai üst sınırdır. Üniversite eğitiminin uzaması, ikinci üniversiteye başlanması, hazırlık sınıfı, çift anadal veya yüksek lisans gibi durumlar 5510 kapsamındaki erkek çocuk için 25 yaş sınırını kendiliğinden aşan yeni bir hak yaratmaz. Dosyanın 5434 veya geçiş mevzuatına tabi olması hâlinde ise özel düzenlemeler ayrıca kontrol edilir.

Öğrenci Çalışırsa Yetim Aylığı Kesilir mi?

Bu konuda 2018 değişikliği özellikle önemlidir. SGK’nın güncel açıklamasına göre 21 Mart 2018 tarihli 7103 sayılı Kanunla yapılan düzenleme sonucunda, 27 Mart 2018’den itibaren ölüm aylığı bağlanması talebinde bulunan çocuklardan 4/a kapsamında sigortalı sayılanlara, Kanundaki yaş ve öğrenim şartları sürdüğü müddetçe ölüm aylığı bağlanabilmektedir. Aylık almakta iken 4/a kapsamında çalışmaya başlayan hak sahibi çocukların da yaş ve öğrencilik şartları devam ettiği sürece aylıkları sırf bu çalışma nedeniyle kesilmez.

Bu hüküm “her türlü çalışma aylığı etkilemez” demek değildir. 4/a hizmet akdine tabi çalışma ile 4/b bağımsız çalışma, 4/c kamu görevliliği ve yabancı ülke mevzuatına tabi çalışma aynı sonuçları doğurmaz. Eski kanunlara göre bağlanmış aylıklar ile 5434 kapsamındaki dosyalarda çalışma nedeniyle kesilme rejimi ilgili geçiş ve statü hükümlerine göre ayrı uygulanır.

Öğrenci kısmi süreli, stajyer, aday çırak veya bursiyer olarak faaliyet gösteriyorsa hangi sigortalılık statüsünün doğduğu ayrıca belirlenmelidir. Her staj sigortalılığı uzun vadeli sigorta sayılmaz; staj veya çalışma türü yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası doğuruyorsa uzun vadeli sigortalılık oluşmaz. SGK ölüm aylığı bakımından yalnız işyerinde bulunmaya değil bildirilen sigortalılık statüsüne bakar.

Üniversite öğrencisinin yaz tatilinde 4/a kapsamında birkaç ay çalışması, 5510 kapsamındaki ve 2018 sonrası kurallara tabi dosyada yaş/öğrencilik şartları devam ediyorsa aylığı otomatik kesmez. Buna karşılık şirket ortağı olup 4/b kapsamına girmek veya 4/c kapsamında kamu görevine başlamak farklı değerlendirme gerektirir.

Kız Çocuklarında Öğrencilik Şartı Aynı mı?

5510 sayılı Kanun kapsamındaki kız çocuklarında ölüm aylığı hakkı erkek çocuklardaki 18–20–25 yaş ve öğrenim sistemine bağlı değildir. Temel olarak evli olmama; evli olmakla birlikte sonradan boşanmış veya dul kalmış olma; ayrıca Kanunda belirtilen çalışma ve kendi sigortalılığından gelir/aylık alma şartları değerlendirilir.

Bu nedenle “kız öğrenci 25 yaşında yetim aylığını kaybeder” şeklindeki genel ifade 5510 kapsamı bakımından doğru değildir. Kız çocuğu öğrenci olmasa da diğer hak sahipliği şartlarını taşıyorsa aylık alabilir. Buna karşılık çalışmaya başlama veya kendi sigortalılığından gelir/aylık alma, dosyanın tabi olduğu mevzuata göre aylığı etkileyebilir.

Evlilik kız çocuğunun ölüm aylığını sona erdiren temel durumlardan biridir. Evlilik sona erer ve ölüm aylığı için aranan diğer koşullar yeniden gerçekleşirse aylık yeniden bağlanır. Evlenme ödeneği (çeyiz parası) da ölüm aylığı alan kız çocukları bakımından ayrı bir sosyal güvenlik kurumudur; dul eşin yeniden evlenmesiyle karıştırılmamalıdır.

Eski Emekli Sandığı dosyalarında kız çocuklarının çalışma ve medeni hâl şartları 5434 sayılı Kanun ve ilgili geçiş hükümlerine göre ayrı uygulanır. Aylık tahsis numarası ve ölen sigortalının statüsü görülmeden yalnız 5510 m.34’e göre sonuç açıklamak hatalıdır.

Malul Çocuklarda Yetim Aylığı

Çalışma gücünü en az %60 oranında kaybettiği Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen çocuklar bakımından yaş şartına bağlı olmayan özel hak sahipliği sistemi bulunur. Malullük değerlendirmesi yalnız hastane raporundaki teşhis veya engelli raporu yüzdesine dayanmaz; SGK Kurum Sağlık Kurulu kendi mevzuatı çerçevesinde karar verir.

Malul çocuğun çalışmaya başlaması, kendi sigortalılığından gelir/aylık alması veya tabi olduğu eski mevzuat aylığın devamını etkileyebilir. SGK’nın güncel sayfası, özellikle 5434 kapsamındaki malul erkek yetimde 4/c çalışmanın aylık kesilmesine yol açtığını; bazı diğer çalışma hâllerinde muhtaçlık/gelir ölçütlerinin devreye girdiğini açıklar. Bu nedenle malul çocuk dosyası normal öğrenci dosyasıyla aynı kontrol listesine tabi tutulmamalıdır.

Malullük ortadan kalkarsa veya SGK kontrol muayenesi sonucunda çalışma gücü kaybı şartının artık bulunmadığı belirlenirse aylık hakkı yeniden değerlendirilir. Sağlık kurulu kararına karşı sosyal güvenlik mevzuatındaki itiraz ve dava yolları ayrıca kullanılabilir.

Okul Değişikliği, Kayıt Dondurma ve Hazırlık Sınıfı

Öğrencinin üniversite veya lise değiştirmesi aylığın mutlaka kesilmesi anlamına gelmez; önemli olan hak sahipliği döneminde öğrenim statüsünün devamıdır. Ancak iki okul arasında öğrencilik kaydının bulunmadığı boşluk oluşursa SGK aylığı geçici olarak durdurabilir veya kesebilir. Yeni kayıt yapıldığında yeniden tahsis işlemi gerekebilir.

Kayıt dondurma daha dikkatli incelenmelidir. Üniversite mevzuatı bakımından kayıt donduran kişi belirli haklardan yararlansa da SGK ölüm aylığı bakımından “öğrencilik niteliğinin” devam edip etmediği elektronik kayıtlardaki statüye ve Kurum uygulamasına göre belirlenir. Kayıt dondurma kararı, süresi ve YÖKSİS statüsü belgelenmelidir.

Hazırlık sınıfı yükseköğrenim programının parçasıysa yükseköğrenim yaş sınırı içinde değerlendirilebilir. Ancak 25 yaşın dolmasıyla birlikte sırf hazırlık, uzatmalı eğitim veya ikinci program gerekçesiyle 5510 kapsamındaki erkek çocuk aylığı sürdürülemez.

Açık öğretim, uzaktan eğitim ve yurt dışı eğitiminde de okulun tanınması ve öğrencilik statüsünün SGK tarafından doğrulanabilir olması önemlidir. Yurt dışı eğitim belgesinin tercüme, tasdik veya denklik niteliği dosyaya göre istenebilir.

Mezuniyet Aylığı Ne Zaman Keser?

Erkek çocuk yükseköğrenimi 25 yaştan önce bitirirse öğrencilik şartına bağlı aylık hakkı mezuniyetle birlikte sona erer. “25 yaşına kadar ödeme garantisi” yoktur. Hak sahibi 22 yaşında üniversiteden mezun olmuşsa yükseköğrenime bağlı ölüm aylığı 25 yaşına kadar kendiliğinden devam etmez.

Lise mezuniyetinde de benzer şekilde öğrenim statüsünün sona erdiği tarih önemlidir. Üniversiteye geçiş döneminde yeni öğrencilik kaydı kurulursa aylığın yeniden bağlanması veya kesinti olmaması için SGK kayıtlarının güncellenmesi gerekir. Elektronik veri aktarımında gecikme varsa öğrenci belgesiyle başvuru yapılabilir.

Mezuniyet tarihi ile diploma basım tarihi farklı tarihlerdir; öğrencilik statüsü mezuniyet kararıyla sona erer, diplomanın daha sonra basılması bu statüyü uzatmaz. Üniversite sisteminde mezuniyet kararı verilmiş ve öğrencilik sona ermişse diplomanın aylar sonra teslim edilmesi öğrencilik statüsünü uzatmaz. SGK, okul kayıtlarını esas alır.

Kesilen Yetim Aylığı Hangi Şartlarda Yeniden Bağlanır?

Aylığın kesilmesine neden olan durum ortadan kalkarsa, Kanun yeniden hak sahipliğine izin veriyorsa aylık tekrar bağlanabilir. Örneğin 19 yaşında lise mezunu olduğu için aylığı kesilen erkek çocuk aynı yıl üniversiteye kayıt yaptırırsa, 25 yaş sınırı içinde yükseköğrenim şartıyla yeniden aylık talep edebilir.

Kız çocuk evlenme nedeniyle aylıktan çıkmış, daha sonra boşanmış veya dul kalmışsa ve çalışma/kendi aylığı yönünden diğer koşulları taşıyorsa yeniden başvuru mümkündür. Malul çocukta çalışma gücü kaybı şartının yeniden oluşması hâli sağlık kurulu sürecine tabidir.

Yeniden bağlama başlangıç tarihi her durumda eski kesilme tarihine kadar geriye götürülmez. Talep tarihi, hak sahipliğinin yeniden doğduğu tarih ve özel geçiş hükümleri birlikte incelenir. Bu nedenle hakkın yeniden doğduğu düşünüldüğünde başvuru geciktirilmemelidir.

SGK Dosyasında Hangi Belgeler Kontrol Edilir?

• Ölen sigortalının hizmet dökümü ve tahsis bilgisi.
• Ölüm tarihi ve sigortalılık statüsü (4/a, 4/b, 4/c).
• Hak sahibi çocuğun doğum tarihi.
• Öğrenci belgesi ve YÖKSİS/MEB öğrenim kaydı.
• Mezuniyet, kayıt silme veya kayıt dondurma tarihi.
• Çalışma varsa işe giriş bildirgesi ve sigortalılık türü.
• Yurt dışı çalışma veya eğitim belgeleri.
• Kendi sigortalılığından gelir/aylık kaydı.
• Medeni durum ve nüfus kayıtları.
• Malullük iddiasında Kurum Sağlık Kurulu kararı.

SGK’nın otomatik veri paylaşımında yanlış veya gecikmiş kayıt varsa hak sahibi yazılı/elektronik başvuruyla düzeltme isteyebilir. Kurum olumsuz karar verirse kararın hukuki niteliğine göre sosyal güvenlik uyuşmazlığı yolu değerlendirilir. Bazı SGK uyuşmazlıklarında dava öncesi kuruma başvuru şartı bulunduğundan doğrudan dava açmadan önce ilgili özel düzenleme kontrol edilmelidir.

Yersiz Ödeme Riski

Öğrencilik sona erdiği veya aylığı kesen başka durum oluştuğu hâlde SGK ödemeye devam ederse sonradan yersiz ödeme borcu çıkarılabilir. Hak sahibinin değişikliği bildirme yükümlülüğüne uyup uymadığı, Kurumun kendi kayıtlarından bilgiyi ne zaman öğrendiği ve kusur durumu 5510 sayılı Kanunun yersiz ödeme hükümleri bakımından önem taşır.

“SGK yatırdıysa kesin hakkımdır” düşüncesi güvenli değildir. Özellikle okul kaydının silinmesi, evlilik, çalışma veya kendi aylığının bağlanması gibi durumlarda hak sahipliği kontrol edilmelidir. Kurum sonradan ana para ve kanuni koşullara göre faiz talep edebilir.

Yersiz ödeme tebliği geldiğinde borcun hangi dönem ve hangi kesilme nedenine dayandığı incelenir. Öğrencilik kaydı aslında devam ediyorsa okul belgesiyle düzeltme istenebilir; hukuken aylığı kesmeyen 4/a çalışma nedeniyle yanlış kesinti/borç çıkarılmışsa 2018 sonrası düzenleme dayanak gösterilebilir.

Türkiye Genelinde Dosya Takibi ve Mersin Uygulaması

Ölüm aylığı ve hak sahibi çocuk kuralları ülke genelinde SGK tarafından uygulanır. Mersin’de okuyan bir öğrenci ile başka ilde okuyan öğrencinin temel yaş sınırları aynıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda Türkiye geneli sosyal güvenlik dosyaları Mersin’den koordine edilir; öğrenci kaydı, sigortalılık, kesilme tarihi ve yersiz ödeme riskleri birlikte incelenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Üniversite öğrencisinin yetim aylığı kaç yaşına kadar sürer?

5510 kapsamındaki erkek çocukta yükseköğrenim devam ediyorsa en fazla 25 yaşa kadar.

Lise öğrencisinin aylığı kaç yaşına kadar?

Lise ve dengi öğrenimde erkek çocuk için 20 yaş sınırı uygulanır.

Öğrenci 4/a sigortalı çalışırsa aylık kesilir mi?

27 Mart 2018 sonrası kurallara tabi hak sahibi çocukta yaş ve öğrenim şartları sürüyorsa 4/a çalışması tek başına aylığı kesmez.

4/b şirket ortağı olursa ne olur?

4/a için getirilen özel devam kuralı 4/b’ye otomatik uygulanmaz; aylık dosyasının tabi olduğu mevzuat ve çalışma statüsü incelenir.

Üniversiteden mezun olunca 25 yaşa kadar devam eder mi?

Hayır. Öğrencilik şartı mezuniyetle sona ererse aylık da öğrenciliğe bağlı olarak sona erer.

Kayıt dondurunca aylık kesilir mi?

YÖKSİS ve okul kayıtlarındaki öğrencilik statüsü değerlendirilir; kayıt dondurma kararı dosyaya göre aylığı etkileyebilir.

Kız çocuk için 25 yaş sınırı var mı?

5510 kapsamındaki kız çocukta erkek çocuklardaki 18-20-25 öğrenim yaş sistemi uygulanmaz; medeni hâl, çalışma ve kendi aylığı şartları belirleyicidir.

Yüksek lisans yapan erkek çocuk aylık alır mı?

Yükseköğrenim statüsü bulunsa bile 5510 kapsamındaki 25 yaş üst sınırı aşılmaz.

Aylık kesildikten sonra üniversiteye kaydolursam yeniden bağlanır mı?

Yaş sınırı ve diğer şartlar sağlanıyorsa yeniden başvuru mümkündür; başlangıç tarihi SGK kurallarına göre belirlenir.

SGK yanlışlıkla ödeme yaparsa geri ister mi?

Hak sahipliği olmadığı dönemde yapılan ödeme yersiz ödeme hükümlerine göre geri istenebilir; kesilme nedeni ve kusur durumu incelenir.

Resmî Kaynaklar

• 5510 sayılı Kanun — m.32–35.
• SGK — Ölüm Aylığı.

Mevzuat kontrol tarihi: 6 Eylül 2026.

Aylık Kesintisi Görüldüğünde İlk Kontrol Nasıl Yapılmalıdır?

Öğrencinin aylığı beklenmedik biçimde kesildiğinde önce tahsis dosyasının hangi kanuna tabi olduğu, kesinti tarihi ve SGK sistemindeki kesilme nedeni belirlenmelidir. Ardından aynı tarihte YÖKSİS/MEB öğrencilik kaydı, işe giriş bildirgesi, sigortalılık statüsü ve medeni durum kaydı karşılaştırılmalıdır. Böylece örneğin aylığı kesmeyen bir 4/a çalışmasının yanlış kodla değerlendirilmesi ile gerçekten öğrenciliğin sona ermesi birbirinden ayrılır.

Öğrencilik kaydı sistemde geç güncellendiyse güncel öğrenci belgesi, kayıt yenileme tarihi ve okulun resmi yazısı SGK başvurusuna eklenmelidir. Kesintinin hukuki sebebi ortadan kalkmışsa yeniden aylık talebinin başlangıç tarihi ayrıca önem taşır; bu nedenle yalnız telefonla bilgi almak yerine tarih ve ekleri belli yazılı veya elektronik başvuru kaydı oluşturulmalıdır.

Kesinti Dosyasında Saklanacak Kayıtlar

• SGK aylık kesilme bildirimi veya ekran kaydı.
• Kesinti tarihindeki öğrenci belgesi.
• Varsa işe giriş bildirgesi ve sigortalılık türü.
• Mezuniyet, kayıt dondurma veya kayıt yenileme belgesi.
• SGK’ya yapılan başvuru ve verilen cevap.

İlgili Sosyal Güvenlik Rehberleri

• Dul aylığı kimlere bağlanır?
• Emekli olamayan kişi primlerini geri alabilir mi?
• Reddi miras yapan kişi ölüm aylığı alabilir mi?