Optisyen Odası Mevzuata Aykırı Gözlük Satışı, Reklam veya Tanıtımı Görürse Ne Yapar? | m.25 (2026)

Mevzuata aykırı satış, reklam ve tanıtımı bildirme görevinin dayanağı nedir?

Türk Optisyen-Gözlükçüler Birliği Yönetmeliğinin 25’inci maddesi oda yönetim kurulunun mesleğin mevzuata uygun yürütülmesini sağlamak amacıyla çeşitli görevlerini sayar. Bunlardan biri, hukuka aykırı satış, reklam veya tanıtım faaliyeti tespit edildiğinde konuyu yetkili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirmektir. Bu görev oda denetiminin yalnız iç meslek örgütü sınırında kalmadığını gösterir.

Oda tespit ettiği olguyu belgeleyip yetkili makama iletir. Nihai idari yaptırım, kapatma, para cezası veya başka kamu gücü işlemi ise ilgili kanunun yetki verdiği kurum tarafından uygulanır.

Satış, reklam ve tanıtım aynı şey midir?

Hayır. Satış, ürünün ekonomik olarak tüketiciye veya alıcıya sunulması ve devrini; reklam, belirli mal veya hizmeti talep yaratmak amacıyla tanıtmayı; tanıtım ise işletme, hizmet veya mesleki faaliyetin kamuya sunum biçimini ifade edebilir. Somut faaliyetin hangi kategoriye girdiği uygulanacak mevzuatı etkileyebilir.

Bir sosyal medya paylaşımı hem tanıtım hem reklam niteliği taşıyabilir; internet sitesi ise bilgi verme ile ticari çağrı unsurlarını birlikte içerebilir. Oda değerlendirmeyi içerik ve fiili satış yöntemi üzerinden yapmalıdır.

Bir faaliyetin hukuka aykırı olduğu nasıl belirlenir?

Önce 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun ve ilgili sağlık mevzuatı incelenir. Reklam veya tüketici yönü varsa bu alandaki özel mevzuat da ayrıca uygulanabilir. “Meslekte alışılmış değil” veya “rakipler beğenmiyor” gibi gerekçeler tek başına hukuka aykırılık yaratmaz.

Oda bildiriminde ihlal edildiği düşünülen hükmü mümkün olduğunca madde numarasıyla göstermelidir. Bu yaklaşım hem yetkili kurumun incelemesini kolaylaştırır hem de işletme açısından isnadın somutlaşmasını sağlar.

Oda yönetim kurulu kendisi idari para cezası verebilir mi?

Yalnız Yönetmelik veya kanun açıkça yetki veriyorsa oda belirli meslek örgütü işlemlerini yapabilir. M.25’teki bildirim görevi, odaya ilgili kamu kurumunun idari yaptırım yetkisini devretmez. Oda “bildiren” ve kendi disiplin alanı varsa onu işleten meslek kuruluşudur.

Örneğin il sağlık müdürlüğünün ruhsat veya sağlık mevzuatı denetim yetkisi oda yönetim kurulunca kullanılamaz. Aynı olay disiplin fiili de oluşturuyorsa oda iç disiplin prosedürü ayrı yürütülür.

İlgili kurum nasıl belirlenmelidir?

Bildirim yapılacak kurum, iddia edilen ihlalin konusuna göre seçilir. Sağlık hizmeti veya optisyenlik müessesesi ruhsatıyla ilgili konu sağlık idaresine; tüketiciye yönelik ticari reklam iddiası ilgili ticaret/reklam otoritesine; suç şüphesi varsa adli mercilere konu olabilir.

Her şikâyeti aynı kuruma otomatik göndermek yerine yetki analizi yapılmalıdır. Birden fazla mevzuat ihlali ihtimali varsa aynı delil farklı yetkili kurumlara ayrı hukuki gerekçeyle iletilebilir.

İl sağlık müdürlüğüne hangi tür konular bildirilebilir?

Optisyenlik müessesesinin ruhsatı, mesul müdürlüğü, mesleki sağlık hizmetinin yürütülmesi veya 5193 sayılı Kanunun uygulanmasıyla ilgili idari aykırılıklar bakımından il sağlık müdürlüğü önemli yetkili kurumlardan biridir. Yönetmeliğin başka hükümleri de kayıtsız meslek mensuplarının il sağlık müdürlüğüne bildirilmesini öngörür.

Oda yazısında işyeri unvanı, adres, tespit tarihi, iddia edilen fiil ve dayanak belgeler açıkça gösterilmelidir. Belirsiz “gereğinin yapılması” yazısı yerine somut tespit sunulması incelemeyi güçlendirir.

Sağlık Bakanlığına bildirim ne zaman gündeme gelir?

Konunun merkezi düzenleme, ulusal uygulama, birden fazla ili ilgilendiren faaliyet veya Bakanlığın doğrudan yetki alanındaki hususlarla ilgili olması hâlinde Bakanlık düzeyinde bildirim gerekebilir. İl düzeyinde çözülebilecek her konu için merkez teşkilatına başvurmak zorunlu değildir.

Yetkili birimin doğru seçilmesi başvurunun süratle işleme alınmasını sağlar. Oda, varsa Bakanlık veya Birlik tarafından yayımlanan güncel başvuru kanallarını kullanmalıdır.

Reklam ve tüketici mevzuatı ayrıca uygulanabilir mi?

Evet. Bir tanıtım sağlık mevzuatının yanında tüketiciyi yanıltıcı ticari reklam niteliği taşıyorsa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili ticari reklam düzenlemeleri ayrıca gündeme gelebilir. Ancak ihlalin unsurları somut reklam metni ve yayın bağlamına göre incelenmelidir.

Oda, reklamın hukuka aykırı olduğunu düşündüğü gerekçeyi belirtip yetkili reklam/ticaret makamına bildirebilir; nihai yaptırım kararını kendisi vermez.

İnternet üzerinden satış tespit edilirse ne yapılmalıdır?

İnternet satışı bakımından önce satılan ürün, satıcı, satış yöntemi ve uygulanacak özel mevzuat belirlenmelidir. Optisyenlik alanında hangi ürünün hangi şartlarla satılabileceği açık mevzuat üzerinden değerlendirilmeden “internette satılan her şey yasaktır” gibi genel sonuç kurulamaz.

Şüpheli sayfa tespit edildiğinde URL, tarih, ürün açıklaması, satıcı bilgisi ve satışın gerçekleşme biçimi kayda alınmalıdır. Sonradan sayfa değişebileceği için delilin tarihli biçimde korunması önemlidir.

Sosyal medya paylaşımı reklam sayılabilir mi?

Paylaşımın ticari amaç, ürün veya hizmet övgüsü, fiyat/indirim çağrısı ve işletme bağlantısı gibi unsurları reklam değerlendirmesinde önemli olabilir. Ancak her bilgilendirme paylaşımı otomatik reklam değildir. İçerik bütünüyle incelenmelidir.

Oda yalnız ekran görüntüsüne bakıp bağlamı tamamen göz ardı etmemelidir. Hesabın kime ait olduğu, paylaşımın tarihi ve bağlantılı satış sayfası varsa bunlar da dosyaya eklenmelidir.

Fiziki mağazadaki tabela veya afiş nasıl değerlendirilir?

İşyerinin zorunlu unvan ve iletişim bilgilerini gösteren tabela ile tüketiciye belirli iddia veya avantaj sunan reklam içeriği farklı hukuki nitelik taşıyabilir. Hangi ifade veya görselin mevzuata aykırı olduğu somut hükümle ilişkilendirilmelidir.

Denetçi fotoğraf çekiyorsa tarih, adres ve görselin hangi işyerine ait olduğu tutanakta belirtilmelidir. Fotoğrafın bağlamından koparılması yanlış değerlendirmeye yol açabilir.

Üye veya tüketici şikâyeti geldiğinde oda ne yapmalıdır?

Şikâyetin konusu, tarafları ve ekleri kayda alınır. İddia oda görev alanına giriyorsa gerekli ön inceleme yapılır. Açıkça başka kurumun yetkisinde olan konu doğru mercie yönlendirilebilir veya Yönetmelik m.25 kapsamında oda tarafından bildirim yapılabilir.

Şikâyet tek başına fiilin kesin gerçekleştiğini kanıtlamaz. Oda mümkün olduğunca delil toplamalı ve bildirimi “tespit/iddia” niteliğine uygun dille yazmalıdır.

Oda denetiminde aykırılık görülürse hangi belge düzenlenmelidir?

Yönetmeliğin denetime ilişkin 47 ve 48’inci maddeleri uyarınca oda denetim sistemi ve EK-1 formu önemlidir. Denetçi tespit ettiği hususu denetim belgesine somut olarak yazmalı; mesul müdür ve ilgili işletme bilgileri doğru kaydedilmelidir.

Sonraki kurum bildirimi bu denetim belgesine dayanabilir. Tutanakta görülmeyen bir fiilin sonradan genişletilerek kesin olmuş gibi yazılması doğru değildir.

Ekran görüntüsü delil olarak nasıl saklanmalıdır?

İnternet veya sosyal medya içeriğinde ekran görüntüsünün tarih ve mümkünse URL bilgisiyle saklanması gerekir. Sadece kırpılmış görsel, hesabın kimliğini veya paylaşımın nerede yayımlandığını göstermeyebilir.

Önemli uyuşmazlıklarda noter tespiti, elektronik delil saklama veya teknik uzman desteği gibi daha güçlü yöntemler değerlendirilebilir. Oda delilin niteliğine göre orantılı yöntem kullanmalıdır.

Fotoğraf ve video kayıtlarında nelere dikkat edilmelidir?

Görselin hangi tarih ve yerde çekildiği, neyi gösterdiği ve kim tarafından kaydedildiği dosyada belirtilmelidir. Kişilerin yüzleri veya özel alanları gereksiz biçimde görüntülenmemeli; delil toplama amacı kişisel veri kurallarını ortadan kaldırmamalıdır.

İşyerindeki halka açık reklam unsurunun kaydı ile personelin özel konuşmasının gizlice kaydı aynı hukuki mesele değildir. Delil yöntemi hukuka uygun olmalıdır.

URL ve tarih kaydı neden önemlidir?

Dijital içerik saniyeler içinde değiştirilebilir. Oda bugün gördüğü bir sayfayı haftalar sonra aynı biçimde bulamayabilir. Bu nedenle tam URL, erişim tarihi ve saati, içerik başlığı ve ilgili ekran görüntüleri birlikte saklanmalıdır.

Birden fazla sayfa varsa her bağlantı ayrı numaralandırılabilir. Bildirim yazısında da hangi delilin hangi iddiayı desteklediği açıklanmalıdır.

Kimliksiz ihbar üzerine işlem yapılabilir mi?

Disiplin soruşturmasında isimsiz, imzasız ve adressiz şikâyetlere ilişkin m.38’de özel kural bulunur. Buna karşılık oda yönetim kurulunun kamuya açık biçimde gördüğü açık bir mevzuat ihlalini sırf ihbarcı kimliği yok diye görmezden gelmesi ayrı değerlendirilmelidir.

İhbar disiplin şikâyeti olarak işleme alınamasa bile oda kendi denetim veya resmi kaynaklarından hukuka aykırılığı bağımsız biçimde tespit ederse m.25 görevini kullanabilir.

Rakip işletmenin şikâyeti tarafsızlığı etkiler mi?

Şikâyetçinin rakip olması iddiayı otomatik olarak geçersiz kılmaz; fakat ticari husumet ihtimali delillerin dikkatle doğrulanmasını gerektirir. Oda, bir işletmenin ticari rekabet aracına dönüşmemelidir.

Karar, şikâyetçinin kimliğine değil somut mevzuat ve delile dayanmalıdır. Benzer fiiller bakımından oda eşit ve tutarlı uygulama yapmalıdır.

Masumiyet ve tarafsızlık nasıl korunur?

Bildirim yazısında henüz yetkili kurumca karara bağlanmamış fiil “kesin suç işlendi” şeklinde sunulmamalıdır. Oda kendi tespitini ve dayanağını aktarır; yaptırım yetkisine sahip merci sonucu belirler.

Bu yaklaşım hem işletmenin hukuki korunmasını hem de oda bildiriminin güvenilirliğini sağlar. Kesinleşmemiş iddiayı kamuya açık şekilde teşhir etmek ayrıca ticari itibar ve kişilik hakları sorunu yaratabilir.

İşletmeden açıklama istenebilir mi?

Oda görev alanı içindeki bir tespit hakkında mesul müdür veya işletmeden belge ve açıklama isteyebilir. Yönetmelik denetim ve belge sunma konusunda ayrıca yükümlülükler içerir. Açıklama talebinde iddia edilen fiil açıkça gösterilmelidir.

Açıklama alınması her durumda yetkili kuruma bildirimden vazgeçme anlamına gelmez. Açık hukuka aykırılık veya acil kamu yararı varsa bildirim geciktirilmemelidir.

Mesul müdürün rolü nedir?

Yönetmelik m.47 oda denetiminde mesul müdürü birinci muhatap olarak belirler. Sağlık hizmetine ilişkin mesleki yükümlülüklerde kişisel sorumluluğu, idari bazı yükümlülüklerde işletme sahibi veya işletenle ortak sorumluluk ihtimali bulunabilir.

Satış, reklam veya tanıtım tespitinde fiilin kimin kararıyla ve hangi hesap/işletme üzerinden yapıldığı araştırılmalıdır. Mesul müdür sıfatı her ticari işlemi otomatik olarak tek başına ona yüklemez.

Oda disiplin süreci ayrıca yürütülebilir mi?

Tespit edilen davranış Yönetmeliğin m.37’deki disiplin fiillerinden birine giriyorsa oda iç disiplin süreci ayrıca yürütülebilir. Bunun için soruşturma, savunma ve disiplin kurulu karar usulleri uygulanmalıdır.

İlgili kamu kurumuna bildirim yapılması disiplin soruşturmasının yerine geçmez; disiplin kararı da kamu kurumunun idari yaptırım yetkisini ortadan kaldırmaz.

İdari bildirim ile disiplin işlemi arasındaki fark nedir?

İdari bildirim, oda dışındaki yetkili kuruma somut aykırılığın iletilmesidir. Disiplin işlemi ise oda üyesinin meslek kuralları bakımından sorumluluğunu oda disiplin organları önünde inceler. Taraflar, yaptırım türleri ve usul farklıdır.

Aynı delil iki süreçte kullanılabilir; ancak her merci kendi yetki ve ispat kurallarına göre karar verir.

Tekrar eden aynı ihlal nasıl takip edilmelidir?

İlk bildirim sonrası aynı işletmede aynı fiilin yeniden tespit edilmesi hâlinde önce önceki başvurunun tarih ve sonucuna bakılmalıdır. Yeni tespit ayrı tarih ve delille kayda alınmalı, ilgili kuruma “tekrar” bilgisi verilebilir.

Eski ekran görüntüsünü yeni ihlal gibi göndermek yerine her olayın kendi delili korunmalıdır. Disiplin tekerrür hükümleri varsa ayrıca m.37 kapsamında değerlendirilir.

Oda yanlış bildirim yaparsa ne olur?

Gerçeğe aykırı veya yeterli inceleme yapılmadan gönderilen ağır ithamlar işletmenin ticari itibarına zarar verebilir ve odanın sorumluluğunu gündeme getirebilir. Bu nedenle karar ve bildirim objektif olgulara dayanmalıdır.

Hata fark edilirse ilgili kuruma düzeltme yazısı gönderilmeli ve oda kayıtlarında hatanın nasıl oluştuğu açıklanmalıdır. Yanlışlığı gizlemek yerine şeffaf düzeltme yapılması gerekir.

Ticari itibar nasıl korunmalıdır?

Yetkili kuruma yapılan resmi bildirim ile kamuoyuna teşhir aynı şey değildir. Oda, inceleme sürerken işletmenin adını sosyal medya üzerinden “suçlu” ilan etmemelidir. Kamu açıklamaları m.44’teki meslek politikası ve yetki sınırlarına da uymalıdır.

Karar kesinleştiğinde bile kişisel veri, ticari sır ve açıklama yetkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Kişisel veri içeren deliller nasıl işlenmelidir?

Şikâyet veya denetim dosyasında müşteri adı, telefon, sağlık bilgisi veya çalışan bilgisi bulunabilir. Bildirim için gerekli olmayan veriler karartılabilir veya sınırlandırılabilir. Yalnız yetkili kişiler dosyaya erişmelidir.

M.91’deki meslek sicili gizliliği ve genel kişisel veri mevzuatı, ihlal bildirimi yapılırken de geçerlidir.

Bildirim için yönetim kurulu kararı gerekir mi?

M.25 görevi oda yönetim kuruluna verdiğinden önemli ve somut bildirimlerin yönetim kurulu kararıyla yürütülmesi kurumsal açıdan en güvenli yöntemdir. Kararda tespit, hukuki dayanak ve gönderilecek kurum gösterilebilir.

Acil durumda Yönetmelikteki temsil ve görev dağılımı çerçevesinde işlem yapılmışsa konu ilk yönetim kurulu toplantısında kayıt altına alınmalıdır. Kurumsal karar izi korunmalıdır.

Bildirim sonrası dosya nasıl takip edilir?

Oda yalnız yazıyı gönderip dosyayı kapatmamalıdır. Başvuru numarası, kurum cevabı ve varsa denetim/yaptırım sonucu takip edilebilir. Kurum ek belge isterse süresinde sunulmalıdır.

Sonuç, oda içindeki benzer vakalar için emsal uygulama verisi oluşturabilir; ancak kişisel ve ticari gizlilik korunarak arşivlenmelidir.

Mevzuata Aykırı Satış/Reklam Bildirimi İçin Kontrol Listesi

İddia edilen fiili açıkça belirleyin. İhlal edildiği düşünülen mevzuat maddesini kontrol edin. Denetim tutanağı, URL, ekran görüntüsü veya diğer delilleri tarihli biçimde saklayın. İşletme ve mesul müdür bilgilerini doğru yazın. Yetkili kamu kurumunu konuya göre seçin.

Yönetim kurulu kararını oluşturun. Bildirimde kesinleşmemiş iddiayı kesin suç gibi sunmayın. Kişisel veriyi gereksiz paylaşmayın. Gönderim ve başvuru numarasını arşivleyin. Kurum cevabını takip edin. Aynı davranış disiplin fiiliyse ayrı savunma ve disiplin prosedürünü yürütün.

İlgili içerikler

• Odaya kayıt olmadan optisyen çalışabilir mi?
• Yeni kayıt, nakil ve kayıt silmenin 30 günlük bildirimi
• İki yıl üyelik yükümlülüğü ve kayıt silme

Resmî kaynaklar

• T.C. Resmî Gazete – 17 Eylül 2026, Sayı 33373
• 5193 sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun
• T.C. Sağlık Bakanlığı
• T.C. Ticaret Bakanlığı

Sık Sorulan Sorular