Para Yerine Mal Verilen Ödünçte Hesap Düzeltme Dilekçesi

Kısa ve net cevap

Para yerine mal verilen ödünçte hesap düzeltme dilekçesi, sözleşmede para kararlaştırıldığı hâlde ödünç alana ticari mal verilmiş ilişkide borç tutarının TBK m.391’e uygun hesaplanmasını ister. Kanun, para yerine verilen kıymetli evrak veya ticari mallar için teslim zamanı ve yerindeki borsa ya da piyasa değerini esas alır; buna aykırı sözleşmeyi geçersiz sayar. Dolayısıyla malın teslim günündeki gerçek değeriyle sözleşmedeki para tutarı ayrı incelenir. Sonradan görülen satış fiyatı, yalnız kendi tarihindeki işlemi gösterdiği için teslim değerinin otomatik yerine geçmez.

Aşağıdaki örnek ticari mal teslimine ve borç tutarının düzeltilmesine yöneliktir. Kıymetli evrak için aynı maddenin değerleme ilkesi bulunmakla birlikte belge, miktar ve piyasa kayıtları farklı hazırlanır. Bu başvuru, hiç teslim edilmemiş malın teslim edilmiş sayılması veya ödenmiş tutarın iadesi için ayrı dava talebi değildir. Word dosyasında tam dilekçe ve teslim değeri karşılaştırma çizelgesi bulunur. Hesapta her teslim kendi malı, miktarı, yeri ve tarihiyle gösterilir.

TBK 391 hangi teslim düzenini kapsar?

İlk kayıt, tüketim ödüncü sözleşmesinde para kararlaştırılmış olmasıdır. TBK m.386 tüketim ödüncünün temel tanımını; m.391 ise kararlaştırılan para yerine kıymetli evrak veya ticari mal verilmesindeki borç hesabını düzenler. Sözleşmenin kuruluş metni ve fiilî teslim ayrı görülür. Başvuru, yalnız herhangi bir mal teslimi yapılmış diye hazırlanmaz. Paranın hangi sözleşmede kararlaştırıldığı ve malın o para yerine verildiği açıklanır.

Başlangıçtan mal alım satımı olarak kurulmuş ilişkiyle para ödüncü yerine mal verilmiş işlem farklıdır. Satıcının satış fiyatına ilişkin uyuşmazlık, dayanak ilişki görülmeden bu maddeye dönüştürülmez. Karşılıksız kullanım için bırakılan ve aynı şeyin geri verileceği eşya da tüketim ödüncünün bu para hesabı değildir. Kullanım, satış ve ödünç belgeleri aynı dosyada bulunuyorsa her belgenin işlevi ayrı yazılır. Başvuranın talebi gerçek ilişkiye bağlanır.

Ticari malların yalnız teminat olarak bırakılması da para yerine teslimden ayrılır. Para fiilen verilmiş ve yanında rehin amacıyla mal bırakılmışsa güvence belgesi paranın yerine geçmiş mal teslimi diye kaydedilmez. Başvuru dosyasında fiilî para hareketleri kontrol edilir. Aynı işlemde para ve mal birlikte bulunuyorsa hangi bölümün ödünç tutarının ifası, hangisinin teminat veya başka sözleşme konusu olduğu ilgili kayıtlarla açıklanır.

Madde, para yerine malların verilmesindeki değeri belirler; ödünç verenin kararlaştırılmış parayı her durumda tek taraflı olarak istediği malla değiştirebileceği sınırsız yetki oluşturmaz. Teslimin hukuki niteliği ve tarafların gerçek açıklamaları ayrıca okunur. Henüz malı teslim almamış kişiye hazır hesap düzeltme paragrafı kullanılarak teslim olmuş gibi olay yazılmaz. Sitedeki ödünç tesliminden kaçınma bildirimi başka olay ve başka kanuni sebebe aittir.

Teslimin miktarı, yeri ve tarihi neden ayrı gösterilir?

TBK m.391 teslim zamanını ve yerini birlikte esas alır. Sözleşme günü, sipariş günü, sevk günü ve malın teslim edildiği gün farklı kayıtlardır. Başvuruya yazılacak esas tarih gerçek teslim olayını göstermelidir. Önceden düzenlenmiş fatura veya teklif, tek başına malın o gün teslim edildiğini kanıtlayan kayıt olarak ele alınmaz. İlgili teslim tutanağı, taşıma kaydı ve taraf açıklamaları birbiriyle karşılaştırılır.

Malın türü, sınıfı, miktarı ve mevcut kalite tanımı kayıtlanır. Aynı adla anılan farklı özellikte malların değerleri aynı olmayacağı için karşılaştırılan ürün açık seçilir. Paket sayısı ile net miktar birbiri yerine kullanılmaz. Mal kilogramla değerlendiriliyorsa teslim miktarı da aynı birime çevrilerek belgelenir. Kutudaki adet veya ağırlık görülmeden yalnız koli sayısından kesin toplam piyasa değeri üretilmez. Miktar hesabı dayanak belgeye bağlanır.

Teslim birden fazla gün veya yerde yapılmışsa kayıtlar birleştirilerek tek hayalî teslim günü oluşturulmaz. Her teslim, kendi tarihindeki ve yerindeki ilgili değerle karşılaştırılır. Aynı sözleşmenin farklı sevklerinin bulunması bütün malların ilk sevk gününde verilmiş olduğu anlamına gelmez. Başvuru çizelgesinde teslim satırları ayrı tutulur. Toplam, bu satırlardan hesaplanır; her malın miktarı bir kez hesaba alınır.

Bir bölüm para, diğer bölüm ticari mal olarak fiilen verilmişse gerçek para tutarı da ayrıca görülür. Para bölümü, mal için bulunmuş birim değerin çarpımına sokulmaz. Teslim kayıtları ile borç hesabı arasında hangi kalemin nasıl işlendiği gösterilir. Hiç teslim edilmemiş bir bölüm için değer bulunması, teslim eksikliğini gidermez. İlgili ilişkinin teslim uyuşmazlığı ve m.391 kapsamındaki değer hesabı ayrı açıklamalarla korunur.

Borsa veya piyasa değerine hangi kayıtlar bağlanır?

Değer dosyası, teslim edilmiş malın aynı zaman ve yerdeki değerini gösterecek kayıtlarla hazırlanır. Kayıttaki ürün sınıfı, miktar birimi, fiyat tarihi ve coğrafi kapsam teslimle eşleştirilir. Güncel internet satış ilanı, eski teslim gününün değerini kendi başına açıklamaz. Başka şehirdeki farklı malın perakende etiketi, teslim yerindeki aynı ürünün değeri diye aynen alınmaz. Karşılaştırmanın hangi unsurdan farklı olduğu açık yazılır.

Borsa kaydı kullanılmışsa ilgili malın o kayıttaki tanımı görülür. En düşük, en yüksek veya başka yayımlanmış değer varsa kaydın hangi işlemleri ve özellikleri kapsadığı anlaşılır olmalıdır. Kanunda herkese uygulanacak değişmez en yüksek fiyat seçimi yazılı değildir. Başvuru, seçilmiş bir rakamı kaydın bütün açıklamalarından kopararak kesin sonuç diye sunmaz. Teslim edilen ürünle değer kaydının gerçek karşılaştırması yapılır.

Piyasa değeri incelemesinde aynı malın niteliği ve teslim koşulları korunur. Miktar ölçeği, ürünün özellikleri ve değer belgesinin tarihi ayrı gösterilir. Tek bir satıcının geleceğe yönelik teklifini bütün piyasadaki gerçekleşmiş teslim değeri diye adlandırmak doğru değildir. Eldeki belgenin niteliği açık yazılır. Teknik inceleme gerekiyorsa sonuç yerine incelemeye sunulan veri tanımlanır; henüz hazırlanmış olmayan uzman raporu varmış gibi dilekçeye eklenmez.

Ödünç alanın malı daha sonra başka bedelle satması, sonraki satışın kendi kaydıdır. Teslimdeki borsa ya da piyasa değeri m.391’in ölçütü olmaya devam eder. Sonraki satışta mal miktarı, niteliği veya yer değişmişse bu fark ayrıca görülür. İki ayrı günün değerleri aralarındaki değişim açıklanmadan eşitlenmez. Başvurunun değer eki, tarih ve yer seçimini belirginleştirir; sonradan elde edilen herhangi bir fiyatı ilk teslimin yerine yerleştirmez.

Mevcut borç hesabı ile kanuni tutar nasıl karşılaştırılır?

Mal bazında teslim miktarı ile ilgili birim değer birlikte hesaplanır. Birimlerin aynı olduğu doğrulanır. Birden fazla kalem için her kalemin değeri ayrı bulunur ve toplam gösterilir. Borç kaydında kullanılan tutar ile bu hesap yan yana yazılır. Başvurudaki fark, hangi kalemlerden doğduğu açıklanmadan sadece borç fazla denilerek belirtilmez. Teslim günü değeri, sözleşmedeki para tutarı ve karşı tarafın hesabı üç ayrı veri olarak korunur.

TBK m.391’e aykırı tutar düzeni geçersizdir. Sözleşmede para yerine verilen malların değerinin teslim ölçütünden bağımsız belirlenmiş olması incelenir. Aykırı hesabın düzeltilmesi istemi, bütün ödünç ilişkisinin ve her borç kaleminin otomatik yok olduğu açıklamasına dönüştürülmez. Kanunun borç tutarını hesaplatan ölçütü uygulanır. Karşı tarafın sunduğu form veya imzalı tutar kaydı, bu emredici değeri dışlayan değişmez sonuç diye alınmaz.

Sonraki ödemeler, borç tutarının değerlenmesinden ayrı bir hesap aşamasıdır. Önce m.391 uyarınca esas tutar belirlenir; sonra gerçekleşmiş ödeme kayıtlarının borç hesabındaki etkisi gösterilir. Tarihler ve tutarlar birbirinden koparılmaz. Önceden ödenmiş miktar tekrar borç gibi sayılmaz. Faiz, gider veya başka kalem bulunuyorsa bunların ayrı hukuki dayanakları ve hesap dönemi okunur. Malın teslim değerine itiraz etmek bütün diğer hesap başlıklarını kendiliğinden çözmez.

Bu içerik faiz kapitalizasyonuna ilişkin dilekçeyle aynı arama amacında değildir. Sitedeki ticari olmayan ödünçte bileşik faize itiraz faiz tabanına eklenen kalemleri konu alır. Buradaki başvurunun esası para yerine mal verilmesindeki borç tutarıdır. Aynı dosyada iki sorun bulunuyorsa malın teslim değeri ve faiz hesabı kendi dayanaklarıyla ayrı gösterilir. Bir başlığın düzelmesi diğer hesapta inceleme yapılmış sayılmaz.

Para yerine mal verilen ödünçte tam hesap düzeltme dilekçesi

Örnek, para ödüncünde fiilen ticari mal verilmiş ve karşı tarafın borç hesabına itiraz edilen ilişki içindir. Sözleşme numarası, teslim kayıtları ve değer ekleri gerçek belgelerle doldurulur. Belirlenmemiş piyasa değerini kesin rakam diye yazmayın. Mevcut hesap ile dayanağı açıklanmış değer sonucu arasındaki farkı ek çizelgede gösterin. Başvuru, muhataba yönelik hesap düzeltme istemidir; ödeme emrine itiraz veya mahkemeye sunulacak dava dilekçesi olarak kullanılmaz.

Hesap düzeltme dilekçesini ve teslim değeri çizelgesini Word olarak indir. Birden fazla teslim için satırları çoğaltın; her değer belgesinin hangi satıra ait olduğunu yazın.

Muhatabın gönderdiği yeni hesap nasıl kontrol edilir?

Yeni hesapta önce teslim satırları incelenir. Malın tanımı, fiilî miktarı, teslim tarihi ve yer kaydı başvuru ekleriyle eşleştirilir. Ardından kullanılan değerin hangi belgeye dayandığı kontrol edilir. Yalnız toplam tutarın değişmiş olması kanuni değerleme işleminin doğru yapıldığını göstermez. Bir malın iki kez yazılması veya başka teslimin günündeki fiyatın kullanılması ayrı hata olarak gösterilir. Cevap kendi düzenlenme tarihiyle arşivlenir.

Karşı taraf farklı değer belgesi sunmuşsa belgenin zamanı, yeri, ürün sınıfı ve miktar birimi karşılaştırılır. Farkın sadece rakam mı, yoksa farklı teslim varsayımı mı olduğu belirlenir. Bir tarafın verisi, diğerinin gerekçesi okunmadan kesin doğru ilan edilmez. İnceleme konusu olan teslim açık tutulur. Malın niteliğine ilişkin fark varsa kayıt veya teknik inceleme üzerinden gösterilir. Görülmemiş bir incelemenin sonucuna dayanılarak hesapta değişiklik yapılmış yazılmaz.

Hesap düzeltildikten sonra ödeme kayıtları tekrar eşleştirilir. Önceki hesabın bir satırı yeni hesapta farklı başlığa taşınmışsa değişim açıklanır. Anaparaya ilişkin fark, faiz veya gider ismiyle yeniden eklenmişse bu kalemin gerçek dayanağı ayrıca sorgulanır. Dilekçede bütün borçların sona erdiği ifadesi bulunmadığı için muhatabın gönderdiği bakiye kendi kalemleriyle incelenir. Düzeltilmiş anapara ile kalan borç arasında şeffaf hesap bağlantısı bulunmalıdır.

Bu başvuru hangi sonuçları tek başına doğurmaz?

TBK m.391 borç tutarını belirleme hükmüdür; hesabın düzeltilmesini isteyen dilekçe tek başına para iadesinin fiilen yapılmasını sağlamaz. Fazla ödeme iddiası varsa gerçekleşmiş ödeme, hukuki sebep ve ayrı istem değerlendirilir. Henüz ödünç alanın yapmadığı bir ödeme geri istenmez. Bu başvurudaki talep, teslim değeri esasına göre borç hesabının düzeltilmesidir. Sonraki dava veya takip işlemi kendi konusu ve usul düzeniyle hazırlanır.

Geri verme zamanı da ayrı konudur. TBK m.392’deki altı hafta düzeni, belirli gün, bildirim süresi veya geri istemede muacceliyet kararlaştırılmayan ödünce ilişkindir. Bu süre, m.391 hesabına itiraz eden herkesin karşı tarafına altı haftalık zorunlu cevap süresi tanıyan hüküm değildir. Sözleşmedeki gerçek vade ve bildirim düzeni okunur. Değerleme gününün belirlenmesiyle borcun geri verilme günü aynı işleme dönüştürülmez.

Borç ilişkisinin ispatında para ve mal kayıtları birlikte görülür. Sitedeki açıklamasız havale ve borç para ispatı rehberi para hareketine ilişkin farklı ispat sorusunu ele alır. Buradaki para yerine mal teslimi, doğrudan aynı bankacılık işlemi değildir. Dilekçe dosyasında sözleşmedeki para taahhüdü ile fiilî mal teslimi arasında bağlantı kurulur; başka kişiye ait bir ödeme kaydı bu boşluğu kendiliğinden doldurmaz.

Sık sorulan sorular

Para yerine mal verilince borç hangi maddeyle hesaplanır?

TBK m.391 kararlaştırılan para yerine kıymetli evrak veya ticari mal verilmesinde teslim zamanı ve yerindeki borsa ya da piyasa değerini esas alır.

Sözleşmedeki para rakamı mutlaka geçerli hesap tutarı mı?

Maddenin değerleme ölçütüne aykırı sözleşme geçersizdir. Fiilî mal teslimi ve kanuni değer ayrı incelenir.

Bu örnek normal mal satışına ilişkin fiyat itirazı mı?

Örnek, para ödüncü sözleşmesinde para yerine ticari mal verilmiş ilişki içindir. Normal satışın fiyat uyuşmazlığı farklı konudur.

Mal teminat olarak verilmişse aynı hesap uygulanır mı?

Teminat ile para yerine teslim ayrılır. Gerçek para hareketi ve malın hukuki işlevi belgeler üzerinden belirlenir.

Bugünkü internet fiyatını eski teslim için kullanabilir miyim?

Kanun teslim zamanını ve yerini esas alır. Fiyat belgesinin gerçek tarih ve kapsamı bu teslimle eşleştirilir.

Malı daha sonra sattığım fiyat borç tutarı mı olur?

Sonraki satış kendi olay ve tarihini gösterir. TBK m.391’in teslim zamanı ve yeri ölçütü korunur.

Birden fazla gün teslim yapılmışsa tek fiyat yeterli mi?

Her teslim kendi tarih, yer, miktar ve ilgili değeriyle karşılaştırılır. Toplam bu ayrı satırlardan oluşur.

Hesaba itiraz etmek bütün ödünç borcunu ortadan kaldırır mı?

Başvuru kanuni tutarın hesaplanmasına yöneliktir. Bütün ilişki ve diğer kalemlerin otomatik sona erdiği sonucunu düzenlemez.

Altı hafta karşı tarafın cevap süresi midir?

TBK m.392’deki düzen geri verme zamanı için belirli şartlara bağlıdır. Hesap itirazına standart cevap süresi koymaz.

Word çizelgesine henüz belirlenmemiş değer yazılır mı?

Belirsiz değer kesin hesap sonucu diye sunulmaz. Mevcut değer belgesi, inceleme konusu ve gerçek dayanak ayrı belirtilir.

Resmî kaynaklar ve dosya incelemesi

Doğrudan dayanak TBK m.391; tüketim ödüncü tanımı m.386, geri verme zamanı ayrımı m.392 hükümleridir. Bakanlığın 6098 sayılı Kanun metni ve TBMM kanun kaydı incelenmiştir. Madde kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır. Değer belgesi ile fiilî teslimin zaman, yer ve mal niteliği birlikte değerlendirilir.