Tanığın Kimliği ve Taraflarla İlişkisinin Sorulması Dilekçesi | CMK 58 Word

Tanığın kimliği ve taraflarla ilişkisinin sorulması dilekçesi, ceza soruşturması veya kovuşturmasında dinlenecek kişinin CMK m.58/1’de sayılan kimlik ve iletişim bilgilerinin esas anlatımdan önce sorulmasını; gerektiğinde şüpheli, sanık veya mağdurla ilişkisinin ve tanıklığına duyulacak güveni değerlendirmeye yarayan somut durumların açıklığa kavuşturulmasını istemek için hazırlanır. Talep, tanığı itibarsızlaştırmaya veya özel hayatını araştırmaya değil, kanunun öngördüğü ilk soruların gerçek cevaplarla kayda geçirilmesine yöneliktir. Yaş, iş, yerleşim yeri, işyeri veya geçici adres ile varsa telefon numarası doğrulanır; dosya bakımından gerekli ise ilişkiyi gösteren olgular ayrıca sorulur.

CMK 58/1 tanığa hangi soruların önce sorulmasını emreder?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 58/1. maddesi iki aşamalı bir düzen kurar. İlk cümlede tanığa adı, soyadı, yaşı, işi ve yerleşim yeri; işyerinin veya geçici olarak oturduğu yerin adresi ile varsa telefon numarasının sorulacağı yazılıdır. Bu bilgiler tanığın olay anlatımından önce alınır. İkinci cümlede ise, gerektiğinde tanıklığına ne dereceye kadar güvenilebileceği konusunda hâkimi aydınlatacak durumlara, özellikle şüpheli, sanık veya mağdur ile ilişkilerine dair sorular yöneltileceği belirtilir.

Birinci grup sorular kanunun “sorulur” hükmüne bağladığı olağan kimlik tespitidir. İkinci grup her dosyada sınırsız bir kişilik araştırması değildir; “gerekirse” uygulanır ve tanıklığın güvenilirliğini değerlendirmeye elverişli somut ilişkiyle bağlantılı tutulur. Dilekçe bu ayrımı korumalıdır. Tanığın taraflardan biriyle akrabalık, iş, alacak, husumet veya başka bağ içinde bulunduğu ileri sürülüyorsa, yalnız gerçek dosya kaydı ve tanığın cevabı esas alınmalı; bilinmeyen ilişki olmuş gibi yazılmamalıdır.

Kimlik tespiti ile güvenilirlik soruları aynı şey değildir

İlk grupta kanunda tek tek sayılan bilgiler bulunur

Ad ve soyadı, tanığın dosyadaki diğer kişilerden ayrılmasını sağlar. Yaş bilgisi, yemin ve dinleme usulü gibi başka hükümler bakımından önem taşıyabilir; ancak yaşa bakılarak tek başına beyanın doğru veya yanlış olduğu sonucuna varılmaz. İş bilgisi, tanığın olayla mesleki temasını açıklayabilir. Yerleşim yeri ile işyeri ya da geçici oturma adresi, çağrı ve kişinin ayırt edilmesi açısından kayda alınır. Telefon numarası için kanun “varsa” sözcüğünü kullanır; bulunmayan bir numaranın bildirilmesi veya tanığın mutlaka telefon sahibi olması istenemez.

Kanun metnine, kimlik numarası, adli sicil, banka kaydı veya sosyal medya hesabı gibi yeni ve genel zorunlu sorular eklenemez. Başka bir bilginin sorulması gerekiyorsa bunun dosyadaki somut konuyla ilgisi ayrıca açıklanmalıdır. Kimlik bilgilerinin alınması, kişisel verilerin gereksiz biçimde internette veya dava dışı ortamlarda yayılması anlamına da gelmez. Dilekçe tanığın açık adresini kendi içinde tekrar etmek yerine, bu bilginin tanıktan sorulup yetkili merci tarafından uygun tutanak veya kayıt düzeninde korunmasını isteyebilir.

İkinci grup sorular için somut gereklilik gösterilir

CMK m.58/1’in ikinci cümlesi, tanıklığa duyulacak güveni değerlendirmede hâkimi aydınlatacak durumlara odaklanır. Kanun özellikle tanığın şüpheli, sanık veya mağdur ile ilişkisini örnek verir. Buradaki “ilişki” yalnız akrabalık değildir. Aynı işyerinde çalışma, taraflardan biriyle devam eden ticari bağ, somut alacak-borç, fiili husumet, yakın arkadaşlık veya olay hakkında bilgi edinme biçimini etkileyen başka bir bağ, gerçekten mevcutsa ve beyanın değerlendirilmesiyle ilgiliyse sorulabilir.

Başvuru, “tanık taraflıdır” şeklindeki sonuç cümlesiyle yetinmez. İlişkinin türü, hangi dosya kaydından anlaşıldığı ve hangi sorunun açıklığa kavuşturulmasının istendiği belirtilir. Örneğin dosyada aynı işyeri kaydı varsa çalışma dönemi ve görev bağlantısı; taraflar arasında görülen gerçek bir hukuk dosyası varsa o kaydın tarafları ve konusuyla sınırlı ilişki sorulur. Dosyada böyle bir kayıt yoksa örnek olgu gerçekmiş gibi dilekçeye eklenmez. Sorunun amacı cevabı peşinen belirlemek değil, mahkemenin beyanın ağırlığını açık verilerle değerlendirmesine imkân vermektir.

Kimlik ve ilişki soruları dinlemenin hangi aşamasında yöneltilir?

Madde başlığı “Tanığa ilk önce sorulacak hususlar”dır ve birinci fıkra da “ilk önce” ifadesini kullanır. Bu nedenle tanığın olay hakkındaki esas anlatımından önce kimliği belirlenir. Ardından, gerekiyorsa güvenilirlik değerlendirmesine yarayan ilişki soruları yöneltilir. CMK m.59/1’e göre tanığa hakkında tanıklık edeceği olay hakkında bilgi verilmesi, hazır sanığın gösterilmesi veya hazır değilse kimliğinin açıklanması ve bildiklerini kesintisiz anlatmasının istenmesi sonraki usul bölümüdür. CMK m.58 kimlik ve ilişki tespitiyle, m.59 ise olay anlatımının yürütülmesiyle ilgilidir.

Kimlik tespitinin önce yapılması, m.53’teki kanuni uyarıları veya m.54–56’daki yemin işlemlerini ortadan kaldırmaz. Tanığın yaşı ve taraflarla yakınlığı, yemin verilip verilmeyeceği veya çekinme hakkı bakımından ayrıca önem taşıyabilir. Bu yüzden kimlik ve ilişki cevapları alındıktan sonra tanığın güncel statüsü CMK m.45, 48, 50, 51 ve 236/1 gibi ilgili hükümler yönünden değerlendirilir; sonra olay anlatımına geçilir. Bu işlemlerin tek bir matbu “hakları anlatıldı” cümlesi altında belirsizleştirilmemesi gerekir.

Dilekçe hangi makama ve ne zaman verilir?

Soruşturma evresinde başvuru, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet Başsavcılığına soruşturma numarasıyla sunulur. Tanığın Cumhuriyet savcısı tarafından dinleneceği tarih veya işlem belli ise dilekçe bu kayda dayanır. Kollukta alınacak bilgi bakımından de tanığın kimliğinin doğru belirlenmesi gerekir; ancak mahkeme tutanağına özgü CMK m.219–222 hükümleri soruşturma tutanağına aynı adla uygulanmaz. İstem başlığı gerçek dinleme merciine göre kurulmalıdır.

Kovuşturma evresinde dilekçe davaya bakan ceza mahkemesine esas numarasıyla verilir. Tanık başka mahkemede talimat yoluyla dinlenecekse asıl mahkemenin esas numarası ile talimat mahkemesi ve talimat numarası, gerçek evraktaki biçimiyle gösterilir. Soruların hangi merci tarafından yöneltileceği ve cevabın hangi dosyaya gönderileceği talimat yazısında açıkça belirlenmelidir.

CMK m.58/1 bu talep için günle hesaplanan özel bir başvuru süresi koymaz. İşlevli zaman, tanık olay hakkında esas beyana başlamadan öncedir. Tanık duruşmaya gelmiş ve eksiklik o anda fark edilmişse istem sözlü açıklanarak tutanağa geçirilmelidir. Beyan tamamlandıktan sonra fark edilen eksiklik, gerçekleşmemiş sorular sorulmuş gibi yazdırılamaz; gerçek tutanak incelenir, eksik işlemin giderilmesi için gerekirse tanığın yeniden dinlenmesi somut nedenleriyle talep edilir.

İlişki soruları dilekçede nasıl somutlaştırılır?

Önce tanığın dosyadaki tam kaydı belirlenir: adı soyadı, çağrı kaydı, tanık listesi, önceki beyan tarihi veya ara karar. Sonra araştırılması istenen ilişkinin gerçek dayanağı yazılır. Bu dayanak dosyadaki sözleşme, ticaret sicili belgesi, hizmet dökümü, taraf beyanı, başka dosyanın doğrulanmış evrakı veya önceki tutanaktaki açık açıklama olabilir. Belgenin yalnız varlığı değil, ilişki sorusuyla bağlantısı gösterilir. Dilekçeye sunulmayan ve dosyada bulunmayan bir belge “delil” diye sayılmaz.

Soru, yargılamanın konusuna elverişli ve cevaplanabilir biçimde kurulmalıdır. “Sanığı seviyor musunuz?” gibi ölçüsüz ve yoruma açık bir soru yerine, “Sanıkla aynı işyerinde hangi tarihler arasında ve hangi görev ilişkisi içinde çalıştınız?” şeklindeki olgusal soru tercih edilir. “Mağdurla aranız bozuk mu?” yerine, ileri sürülen husumetin dayandığı gerçek dava veya olay belirtilerek ilişkinin mevcut olup olmadığı sorulur. Tanığın cevabı başvurucunun beklediğinden farklı çıkarsa bu cevap da gerçek biçimiyle tutanağa geçirilir.

İlişki soruları tanığın olay hakkındaki bilgisinin kaynağıyla da bağlantılı olabilir. Kişinin olayı doğrudan görüp görmediği, bir taraftan mı öğrendiği veya iş ilişkisi nedeniyle hangi kayıtlara eriştiği m.59/2 kapsamındaki tamamlayıcı sorularla aydınlatılır. Fakat m.58/1’in kimlik ve ilişki tespiti ile m.59/2’nin olay bilgisinin kaynağına dair soruları birbirine karıştırılmaz. Dilekçede her soru hangi hukuki işlev için isteniyorsa o başlık altında gösterilir.

Olağan kimlik tespiti gizli tanık usulünden nasıl ayrılır?

CMK m.58/1 olağan tanık dinlemesindeki ilk soruları düzenler. Aynı maddenin ikinci ve devamındaki fıkralar ise kimliğin açıklanmasının tanık veya yakınları için ağır tehlike doğurması hâlindeki özel koruma usulüne ilişkindir. Kimliği saklanan tanığa ait bilgiler Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından muhafaza edilir. Hazır bulunanların huzurunda dinlemenin ağır tehlike oluşturduğu özel durumda ses ve görüntü aktarımıyla farklı dinleme yöntemi gündeme gelebilir; soru sorma hakkı saklıdır.

Standart m.58/1 dilekçesi, koruma altındaki tanığın gizli kimliğinin taraflara açıklanmasını talep etmek için kullanılamaz. Dosyada gerçekten ağır tehlike ve koruma kararı varsa m.58/2–5 ile 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu birlikte incelenir. Mevcut gizli tanık beyanı ve savunma güvenceleri rehberi bu ayrı kurumu açıklar. Yeni dilekçenin sonucu, “kimlik mutlaka herkese açıklansın” değil; uygulanacak rejim belirlendikten sonra m.58/1 kapsamındaki olağan tespitin veya koruma rejimindeki özel kaydın kanuna uygun yapılmasıdır.

Cevaplar ve talep tutanağa nasıl geçirilir?

Kovuşturmada CMK m.219 uyarınca duruşma tutanağı tutulur ve hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır. CMK m.221/1-b yargılama usulünün temel kurallarına uyulduğunu gösteren unsurların, m.221/1-d tanık ifadelerinin, m.221/1-g istemler ile reddedilen istemlerin gerekçesinin ve m.221/1-h verilen kararların tutanakta yer almasını emreder. CMK m.222 ise duruşmanın nasıl yapıldığının ve usule uygunluğunun ancak tutanakla ispatlanacağını belirtir.

Bu nedenle tutanakta tanığın kimlik tespitinin yapıldığı, m.58/1’in ikinci cümlesine dayanılarak yöneltilen gerekli ilişki soruları ve verilen cevaplar, tarafın istemi, itirazı ve mahkemenin kararı gerçek işlem sırasıyla bulunmalıdır. Tanığın açık adresi veya telefonunun koruma gerektiren bir durum nedeniyle aleni edilmemesi gerekiyorsa yetkili merci uygun kayıt yöntemini seçer; dilekçe kişisel verinin herkesçe görülen metne aynen yazılmasını zorlamaz. Yapılmayan soru veya verilmeyen cevap, matbu şablon nedeniyle gerçekleşmiş gibi tutanağa eklenemez.

İstem reddedilirse “reddedildi” kaydı tek başına bırakılmamalı; m.221/1-g gereğince gerekçe tutanakta yer almalıdır. Bununla birlikte her usul eksikliği otomatik olarak beyanın yokluğu, hükmün kesin bozulması veya tanığın yalan söylediği anlamına gelmez. Eksikliğin yargılamaya etkisi, talebin zamanında ileri sürülüp sürülmediği, hangi somut ilişkinin açıklanamadığı ve kararın bu beyana nasıl dayandığı birlikte değerlendirilir.

Başvuruya hangi gerçek kayıtlar eklenir?

Tanığın dinleneceğini gösteren ara karar, çağrı kâğıdı, talimat yazısı veya savcılık işlem kaydı ilk dayanak grubudur. Tanığın dosyadaki kişiyle eşleşmesini sağlayan önceki tutanak veya tanık listesi ikinci gruptur. İlişki sorusu isteniyorsa, bu ilişkinin varlığını veya araştırılmasını haklı gösteren gerçek belge üçüncü gruptur. Örneğin dosyaya sunulmuş işyeri kaydı, ortaklık belgesi, doğrulanmış dava evrakı veya tanığın önceki açıklamasındaki ilgili bölüm kullanılabilir.

Ek listesi, her dosyada aynı kalmaz. Erişilemeyen nüfus kaydı, görülmeyen ticaret sicili belgesi, mevcut olmayan dava veya uydurulmuş mesaj ekran görüntüsü ek olarak yazılmaz. Belge zaten UYAP dosyasındaysa tarih, evrak adı ve sayfa numarası belirtilerek dosyadan incelenmesi istenebilir. Kişisel veriler bakımından gereksiz suret çoğaltmaktan kaçınılır; istenen soruyu kanıtlayan bölüm gösterilir.

CMK 58 tanık kimliği ve ilişki soruları dilekçesi Word örneği

CMK 58 tanık kimliği ve ilişki soruları dilekçesini Word olarak indir. Düzenlenebilir dosyadaki köşeli alanlar, gerçek dosya ve tanık bilgileriyle doldurulmalıdır. İlişkiyi gösteren somut kayıt yoksa ilgili seçenek silinmeli; standart kimlik tespiti ile gizli tanık kimliğinin açıklanması talebi birbirine karıştırılmamalıdır.

Dilekçe verildikten sonra yapılacak işlem takibi

Dilekçenin UYAP veya fiziki evrak kaydı alınır ve tanık dinlenmeden önce dosyaya işlendiği kontrol edilir. Duruşmada tanık içeri alındığında kimlik sorularının olay anlatımından önce yöneltilip yöneltilmediği izlenir. İlişki sorusu talep edilmişse sorunun dilekçedeki somut kayıtla sınırlı kalması, yönlendirici olmaması ve cevabın değiştirilmeden yazılması gerekir. Tanığın kimlik bilgisinin dosya taraflarınca zaten bilindiği düşünülse bile m.58/1’deki tespit atlanmış sayılmaz; güncel cevap kayıt altına alınır.

Tutanak imzalanmadan veya celse kapatılmadan önce kimlik tespiti, ilişki soruları, cevaplar ve mahkeme kararı okunur. Cevabın özeti anlamı değiştiriyorsa gerçek ifadenin düzeltilmesi istenir. İstem reddedilmişse gerekçenin m.221/1-g uyarınca kayda geçirilip geçirilmediğine bakılır. Sonradan UYAP’tan indirilen tutanak ile duruşmada gerçekleşen işlem arasında fark ileri sürülecekse hangi satırın hangi nedenle eksik veya yanlış olduğu somutlaştırılır.

Eksiklik beyan bittikten sonra anlaşılırsa, önce bu eksikliğin hangi değerlendirmeyi engellediği belirlenir. Tanığın yeniden dinlenmesi talebi, yalnız “m.58 uygulanmadı” cümlesine değil, sorulmamış kimlik veya ilişki bilgisinin dosyadaki hangi uyuşmazlığı etkilediğine dayanır. Kanun yolu incelemesi de ara kararın veya hükmün niteliğine ve somut yargılama etkisine göre yapılır; m.58/1 tek başına ayrı ve sabit süreli bir itiraz yolu kurmaz.

CMK 58/1 dilekçesinde yapılan somut hatalar

Birinci hata, kimlik tespitini tanığın esas olay anlatımından sonraya bırakmaktır. İkinci hata, kanunda “varsa” denilen telefon numarasını koşulsuz zorunluluk gibi yazmaktır. Üçüncü hata, kimlik numarası, banka hesabı veya sosyal medya bilgisi gibi kanunda sayılmayan verileri her tanık için genel zorunlu soru kabul etmektir. Dördüncü hata, tanığın taraflarla ilişkisine dair hiçbir somut kayıt göstermeden “taraflıdır” sonucuna varmaktır.

Beşinci hata, ilişki sorusunu olgusal ve ölçülü kurmak yerine hakaret veya karakter değerlendirmesine dönüştürmektir. Altıncı hata, m.58/1 olağan kimlik tespitini m.58/2–5 gizli tanık korumasıyla karıştırıp korunan kimliğin mutlaka açıklanmasını istemektir. Yedinci hata, tanığın açık adresi ve telefonunu gereksiz biçimde dilekçe gövdesinde herkesçe görülecek şekilde çoğaltmaktır. Sekizinci hata, tanığın cevabını alınmadan önce dilekçede kesinleşmiş gerçek gibi yazmaktır.

Dokuzuncu hata, m.58 kimlik sorularını m.59’daki olayın bildirilmesi, kesintisiz anlatım ve tamamlayıcı sorularla aynı işlem saymaktır. Onuncu hata, m.53 uyarıları ile m.54–56 yemin işlemlerinin kimlik tespiti yapıldığında kendiliğinden tamamlandığını varsaymaktır. On birinci hata, soruşturma dilekçesine duruşma tutanağı hükümlerini aynen kopyalamaktır. On ikinci hata, kimlik veya ilişki kaydındaki her eksikliğin beyanı otomatik olarak geçersiz ve hükmü kesin olarak hukuka aykırı hâle getirdiğini iddia etmektir.

İlgili dilekçe ve rehberler

Tanığın esas beyanından önceki dört kanuni açıklama için CMK 53 tanığa kanuni uyarılar dilekçesi, yeminin zamanı için CMK 54 tanık yemini zamanının belirlenmesi dilekçesi, aynı evrede yeniden dinlenen yeminli tanık için CMK 57 önceki yeminin hatırlatılması dilekçesi incelenebilir. Tanıkların birbirini dinlemeden alınması CMK 52 ayrı dinleme dilekçesinde, on beş yaşını doldurmayan kişinin yeminsiz dinlenmesi CMK 50 yeminsiz tanık dilekçesinde açıklanmıştır. Kimlik koruması ve özel dinleme farklı bir ihtiyaçtır; bunun için CMK 58 gizli tanık beyanı rehberi kullanılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Tanığın telefon numarası yoksa ne yazılır?

CMK m.58/1 telefon numarasını “varsa” sorulacak bilgi olarak düzenler. Tanığın numarası yoksa olmayan bir bilgi üretilemez; cevap bu biçimiyle kayda geçirilir.

Tanığın T.C. kimlik numarasını sormak CMK 58/1’de açıkça yazılı mıdır?

Hayır. Fıkrada ad, soyadı, yaş, iş, yerleşim yeri, işyeri veya geçici adres ve varsa telefon numarası sayılır. Başka bilginin istenmesi için somut dosya ihtiyacı ve hukuki dayanak ayrıca gösterilmelidir.

Tanığın sanıkla akraba olması beyanını otomatik geçersiz kılar mı?

Hayır. İlişki açıklanır; ayrıca CMK m.45 ve 51 kapsamındaki çekinme ile yemin kuralları değerlendirilir. Mahkeme beyanın içeriğini ve diğer delilleri birlikte takdir eder.

Husumet bulunduğu söylenen tanığa hangi soru sorulmalıdır?

Gerçek husumet kaydı belirtilerek ilişkinin türü, tarihi ve devam edip etmediği olgusal biçimde sorulur. Soyut “taraflı mısınız?” sorusu somut bağın açıklanmasının yerini tutmaz.

Kimlik soruları tanığın olay anlatımından sonra sorulabilir mi?

CMK m.58/1 “ilk önce” hükmünü taşır. Olağan sıra, kimlik ve gerekli ilişki tespitinin olay hakkındaki esas anlatımdan önce yapılmasıdır.

Gizli tanığın açık adresi bu dilekçeyle istenebilir mi?

Hayır. Gerçek koruma şartları varsa CMK m.58/2–5 ve 5726 sayılı Kanun uygulanır. Standart m.58/1 dilekçesi korunan kimliğin alenileştirilmesi aracı değildir.

İlişki soruları her tanığa yöneltilmek zorunda mıdır?

Kanun bu soruları “gerekirse” öngörür. Dosyadaki somut ilişkinin beyanın değerlendirilmesine etkisi açıklanmalı; ilgisiz özel hayat araştırması yapılmamalıdır.

Mahkeme ilişki sorusunu reddederse ne yapılır?

Somut dayanak ve sorunun beyanın değerlendirilmesiyle bağlantısı açıklanır; istem ile ret gerekçesinin CMK m.221/1-g uyarınca tutanağa geçirilmesi istenir. Sonraki kanun yolu değerlendirmesi kararın niteliğine göre yapılır.

CMK 58/1 dilekçesi için belirli bir gün süresi var mıdır?

Fıkra özel bir gün süresi koymaz. Talep, kimlik tespitinin doğru sırada yapılabilmesi için tanık esas beyana başlamadan önce sunulmalıdır.

Mersin dışındaki ceza dosyasında Word örneği kullanılabilir mi?

Evet. CMK Türkiye genelinde uygulanır. Makam, dosya numarası, tanık kaydı ve somut ilişki dayanağı gerçek dosyaya uyarlanır. Büronun tek fiziki ofisi Mersin’dedir; diğer illerdeki çalışmalar Mersin merkezli yürütülür.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

Kanun metni için UYAP Mevzuat: CMK m.58, TBMM 5271 sayılı Kanun metni ve Adalet Bakanlığı CMK PDF’si incelenmiştir. Tanığın yükümlülükleri ve dinlenme süreci hakkında Adalet Bakanlığının Tanık kimdir? sayfası ile tanık bilgilendirme broşürü kullanılmıştır. CMK m.58/1; m.53–59 ve duruşma tutanağına ilişkin m.219, 221 ve 222 ile birlikte değerlendirilmiştir.