Parmak İzi, Fotoğraf, Ses ve Görüntü Kayıtları Ne Zaman Silinir? CMK 81 | 2026
Ceza soruşturmasında bir kişinin kimliğinin belirlenmesi veya olayla ilişkisinin karşılaştırılması amacıyla parmak izi, avuç içi izi, fotoğraf, beden ölçüsü, ses ve görüntü kayıtları alınabilir. Ancak bu kayıtların oluşturulması ve dosyada tutulması sınırsız bir kolluk yetkisi değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu m.81, fizik kimliğin tespitini açık şartlara bağlar ve dosya kişinin lehine belirli şekilde sona erdiğinde kayıtların yok edilmesini zorunlu tutar.
Uygulamada “savcılık parmak izi kaydını ne zaman siler?”, “beraat ettim, fotoğraf ve parmak izi hâlâ sistemde mi?”, “takipsizlikten sonra biyometrik kayıt kalır mı?” gibi sorular bu maddeden doğar. Cevap verilirken CMK 81 kapsamındaki soruşturma dosyası kayıtları ile başka kanunlara dayanılarak tutulan genel kimlik, pasaport, kolluk veya adli sicil kayıtları birbirine karıştırılmamalıdır.
- CMK 81 fizik kimliğin tespiti nedir?
- Hangi suçlarda kayıt alınabilir?
- Kararı kim verir?
- Hangi biyometrik ve fiziksel kayıtlar alınabilir?
- KYOK sonrası kayıtlar ne zaman silinir?
- Beraat sonrası kayıtlar ne zaman silinir?
- Ceza verilmesine yer olmadığı kararında sonuç
- Mahkûmiyette kayıtlar ne olur?
- DNA verisiyle fark nedir?
- Yok etme tutanağı nasıl istenir?
- KVKK ve özel hayat ilişkisi
- Sık sorulan sorular
CMK 81 Fizik Kimliğin Tespitini Nasıl Düzenler?
CMK m.81, şüpheli veya sanığın kimliğinin teşhisini kolaylaştırmak amacıyla belirli fiziksel ve biyometrik özelliklerinin kayda alınmasını düzenler. Madde, her soruşturmada otomatik olarak parmak izi veya fotoğraf alınmasına ilişkin genel bir yetki oluşturmaz. Kanuni ceza eşiği ve kimlik tespitinin gerekli olması şartları birlikte aranır.
Fizik kimliğin tespiti, kişinin suçlu olduğuna ilişkin bir hüküm değildir. Tedbir, soruşturma ve kovuşturma işlemlerinde kimliğin teşhisi, olay yeri izleriyle karşılaştırma veya kişinin doğru kişi olduğunun belirlenmesi gibi ceza muhakemesi amaçlarına hizmet eder.
Bu nedenle kaydın alınmasıyla mahkûmiyet arasında doğrudan ve otomatik bağ kurulamaz. Nitekim kanun, KYOK, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı gibi kişinin aleyhine kesin mahkûmiyetle sonuçlanmayan durumlarda kayıtların yok edilmesini ayrıca düzenlemiştir.
Hangi Suçlarda Parmak İzi ve Fotoğraf Kaydı Alınabilir?
CMK 81’in özel tedbirinin uygulanması için soruşturulan suçun kanunda belirtilen ceza eşiğini karşılaması gerekir. Madde, üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçları esas alır. Bunun yanında fizik kimliğin tespitinin soruşturma veya kovuşturma bakımından gerekli olması gerekir.
Suçun somut olayda verilecek muhtemel cezası değil, kanuni yaptırımının üst sınırı dikkate alınır. Seçimlik yaptırım, nitelikli hal veya teşebbüs gibi durumlar varsa uygulanacak suç normunun ceza aralığı doğru belirlenmelidir.
Ceza eşiği sağlansa bile fizik kimlik kaydının soruşturmayla ilgisi bulunmalıdır. Tedbirin amacı soruşturmayla ilgisiz kişisel veri arşivi oluşturmak değildir.
Fizik Kimlik Kaydını Kim Emredebilir?
CMK m.81’e göre fizik kimliğin tespitine ilişkin kayıtlar Cumhuriyet savcısının emriyle alınır. Bu yönüyle tedbir, CMK m.134’teki bilgisayarda arama veya m.79’daki genetik inceleme kararından farklı bir karar yapısına sahiptir.
Uygulamada kolluk, savcının talimatına dayanarak parmak izi, fotoğraf ve diğer kayıtları alabilir. Dosyada hangi savcılık emrine dayanıldığı ve işlemin hangi suç soruşturması kapsamında yapıldığı görülebilmelidir.
Kolluğun başka kanunlardan doğan parmak izi alma yetkileri bulunabilir. Örneğin kimlik, pasaport veya belirli idari işlemlerde alınan biyometrik verilerin hukuki dayanağı CMK 81 değildir. Bu nedenle “parmak izim alındı” bilgisi tek başına hangi silme rejiminin uygulanacağını göstermez.
CMK 81 Kapsamında Hangi Kayıtlar Alınabilir?
Madde birden fazla kayıt türünü sayar: fotoğraf, beden ölçüleri, parmak izi, avuç içi izi, beden üzerinde bulunan ve teşhisi kolaylaştırabilecek diğer özellikler, ses ve görüntüler. Bu kayıtlar soruşturma ve kovuşturma işlemlerine ilişkin dosyaya konulur.
Beden üzerindeki teşhis özellikleri; yara izi, dövme, belirgin fiziksel işaret veya benzeri özellikler olabilir. Ancak kayıt, kimlik teşhisi amacını aşacak şekilde özel hayatın gereksiz ayrıntılarını toplamaya dönüşmemelidir.
Ses ve görüntü kaydı da yalnız maddenin amacı ve soruşturmanın gerekliliği çerçevesinde kullanılmalıdır. Verinin dijital formatta saklanması, onun sınırsız süre veya farklı amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez.
KYOK Verilirse Parmak İzi Kaydı Ne Zaman Silinir?
Cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığına karar vermesi, CMK 81 kapsamındaki kayıtların yok edilmesi sürecini başlatan hallerden biridir. Ancak yok etme anı kararın verildiği gün değildir.
CMK 81, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolmasını veya yapılan itirazın reddedilmesini esas alır. Bu aşama tamamlandığında fizik kimlik kayıtları Cumhuriyet savcısının huzurunda derhal yok edilir ve yok etme işlemi tutanağa geçirilir.
Bu nedenle takipsizlik kararını alan kişi, itiraz süresi devam ederken kaydın aynı gün yok edilmesini beklememelidir. İtiraz edilmeyecekse süre dolduktan sonra; itiraz edilmişse itiraz mercii kararı sonrasında dosyanın durumuna göre yok etme hükmü uygulanır.
Beraat Kararı Sonrası Parmak İzi ve Fotoğraf Ne Zaman Yok Edilir?
Mahkeme beraat kararı verdiğinde CMK 81 bakımından gerekli olan şart, beraat kararının kesinleşmesidir. İlk derece mahkemesi kararı istinaf veya temyiz kanun yoluna açık olduğunda hüküm henüz kesin değildir.
Beraat kesinleştiğinde, soruşturma veya kovuşturma için alınmış CMK 81 kayıtları Cumhuriyet savcısının huzurunda derhal yok edilir ve tutanak düzenlenir. Böylece kişi hakkında suçluluğu doğrulayan bir kesin hüküm bulunmadığı halde fizik kimlik verilerinin ceza dosyası amacıyla gereksiz yere tutulması önlenir.
Kararın kesinleşme tarihi, gerekçeli kararın tarihiyle aynı olmayabilir. Kesinleşme şerhi ve kanun yolu kayıtları dosyadan kontrol edilmelidir. kararın ne zaman kesinleştiği konusunda genel süreç ayrı rehberimizde açıklanmıştır.
Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararında Kayıtlar Silinir mi?
Evet. CMK 81, ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesini de yok etme sonucu doğuran haller arasında sayar. Bu karar beraatten farklı bir hüküm türüdür; ancak fizik kimlik kayıtlarının korunması bakımından kanun aynı yok etme sonucunu öngörür.
Ceza verilmesine yer olmadığı kararı; yaş küçüklüğü, akıl hastalığı veya kusurluluğu etkileyen başka kanuni nedenlerle gündeme gelebilir. Somut karar kesinleştiğinde m.81 kapsamındaki kayıtlar savcı huzurunda yok edilmeli ve işlem tutanağa bağlanmalıdır.
Mahkûmiyet Halinde Parmak İzi Otomatik Silinir mi?
CMK 81’in açık yok etme halleri KYOK itiraz sürecinin tamamlanması, beraat ve ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesidir. Kesinleşmiş mahkûmiyet bu özel yok etme listesinde yer almaz.
Ancak bu, mahkûmiyet halinde bütün biyometrik ve fizik kimlik kayıtlarının süresiz ve amaçsız biçimde kullanılabileceği anlamına gelmez. Verinin hangi sistemde, hangi kanuni dayanakla ve ne kadar süre saklanabileceği ilgili özel mevzuata göre belirlenir.
Ceza dosyasındaki CMK 81 kaydı ile kolluğun başka kanuna dayalı veri tabanı birbirinden ayrılmalıdır. Silme talebinde bulunurken hangi kaydın ve hangi hukuki dayanağın hedeflendiği açıkça yazılmalıdır.
CMK 81 Parmak İzi ile CMK 80 DNA Verisi Arasındaki Fark
CMK 80 genetik inceleme sonuçlarının gizliliği ve yok edilmesini düzenler. CMK 81 ise fizik kimliğin tespiti amacıyla fotoğraf, beden ölçüsü, parmak/avuç içi izi, ses ve görüntü gibi kayıtları düzenler.
DNA veya genetik profil biyolojik ve genetik veri niteliğindedir; parmak izi ise biyometrik fizik kimlik verisidir. Her ikisi de hassas veri niteliği taşımakla birlikte kanundaki karar ve elde etme mekanizmaları farklıdır.
DNA ve genetik inceleme sonuçlarının yok edilmesine ilişkin ayrıntılı açıklama için CMK 80 DNA/genetik veri rehberimiz incelenebilir.
CMK 81 Kayıtları Adli Sicil Kaydı mıdır?
Hayır. Adli sicil, kesinleşmiş mahkûmiyetlerin 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu kapsamında işlendiği ayrı bir kayıt sistemidir. CMK 81 kayıtları ise bir ceza soruşturması veya kovuşturmasında fizik kimliğin tespiti amacıyla elde edilen veri ve kayıtlardır.
Bu ayrım önemlidir. Beraat sonrası CMK 81 kaydının yok edilmesi, kişinin adli sicil/arşiv kaydının otomatik olarak silinmesiyle aynı işlem değildir. Tersine, adli sicil kaydının silinmesi de CMK 81 kapsamındaki biyometrik verinin durumunu tek başına belirlemez.
Bir kişi “kaydı silindi mi?” diye araştırırken önce hangi kayıt türünden bahsettiğini belirlemelidir: adli sicil, UYAP dosyası, CMK 81 fizik kimlik kaydı, CMK 80 genetik veri, kolluk bilgi sistemi veya başka idari kayıt.
Yok Etme İşlemi Nasıl Yapılır?
CMK 81, yok etmenin Cumhuriyet savcısının huzurunda yapılmasını ve bu hususun tutanağa geçirilmesini öngörür. Kanunun bu açık şekil şartı, işlemin gerçekten yapıldığının dosyada denetlenebilmesini sağlar.
Yok etme işlemi dijital ve fiziksel kopyaları kapsayacak biçimde uygulanmalıdır. Dosyada yalnız kâğıt fotoğraf değil, dijital fotoğraf, ses veya görüntü kaydı da bulunabilir. Teknik sistemlerde veri kopyalarının nerede tutulduğu ve hangi kopyaların hukuki kayıt kapsamında olduğu belirlenmelidir.
Tutanakta soruşturma veya dava numarası, yok edilen kayıt türleri, işlem tarihi, hazır bulunan kişiler ve savcının huzurunda işlem yapıldığı açıkça gösterilmelidir. Kişi veya müdafi, dosya inceleme hakkı kapsamında bu tutanağın varlığını kontrol edebilir.
Silme İçin Savcılığa Başvuru Yapılabilir mi?
Kanunda yok etme yükümlülüğü doğmuş olmasına rağmen dosyada işlem yapılmadığı düşünülüyorsa ilgili Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuru yapılabilir. Başvuruda dosya numarası, alınan kayıt türleri, KYOK/beraat/ceza verilmesine yer olmadığı kararının durumu ve CMK 81’e dayanan yok etme talebi açıkça belirtilmelidir.
Beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararında kesinleşme şerhi; KYOK’ta itiraz süresinin dolduğu veya itirazın reddedildiği kayıt eklenebilir. Böylece savcılık yok etme şartının oluşup oluşmadığını hızlı biçimde kontrol edebilir.
Başvuruda yalnız “tüm kayıtlarımı silin” şeklinde belirsiz talep yerine, “… soruşturma/dava dosyasında CMK m.81 uyarınca alınan parmak izi, fotoğraf, ses ve görüntü kayıtlarının yok edilmesi ve tutanağın dosyaya alınması” şeklinde somutlaştırma yapılması daha sağlıklıdır.
KVKK ve Biyometrik Veri İlişkisi
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.6 biyometrik verileri özel nitelikli kişisel veri kapsamında değerlendirir. Bununla birlikte ceza soruşturması ve kovuşturmasındaki veri işlemede CMK’nın özel hükümleri ve KVKK’nın kapsam/istisna maddeleri birlikte ele alınmalıdır.
CMK 81, ceza muhakemesindeki fizik kimlik verisinin ne zaman alınabileceğini ve hangi nihai hallerde yok edileceğini doğrudan düzenleyen özel normdur. Bu nedenle beraat eden kişi bakımından önce CMK 81’deki yok etme süreci işletilir.
Başka bir kurumun farklı kanuni dayanakla tuttuğu biyometrik veri için ise o kurumun özel mevzuatı ve KVKK hakları ayrıca değerlendirilir. Bir kurumdaki silme sonucu bütün kamu sistemlerinde otomatik silme doğurmaz.
Kayıtlar Hukuka Aykırı Alınmışsa Ne Olur?
CMK 81’in ceza eşiği veya savcılık emri şartları bulunmadan fizik kimlik kaydı alınmışsa işlemin hukuka uygunluğu tartışılabilir. Ayrıca kaydın soruşturmayla ilgisiz amaçlarla kullanılması da özel hayat ve kişisel veri hakları bakımından sorun doğurabilir.
Anayasa m.38/6 kanuna aykırı elde edilen bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini; CMK m.206/2-a ve m.217/2 ise hukuka aykırı delil rejimini düzenler. Somut dosyada parmak izi veya başka fizik kimlik kaydı mahkûmiyet delili olarak kullanılıyorsa, alınma ve karşılaştırma sürecindeki hukuka aykırılıklar delil tartışmasında ileri sürülebilir.
İtiraz, tedbirin hangi şartının bulunmadığını, kayıt ile suç arasındaki bağlantıyı ve delilin hükme etkisini somutlaştırmalıdır.
Kollukta Bulunan Başka Parmak İzi Kayıtları da Otomatik Silinir mi?
CMK 81, bu madde kapsamında soruşturma ve kovuşturma için alınan fizik kimlik kayıtlarını düzenler. Kolluğun 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu veya başka özel mevzuat kapsamında tuttuğu farklı parmak izi kayıtları varsa bunların silinme rejimi ayrıca incelenmelidir.
Bu nedenle CMK 81 uyarınca yok etme tutanağının düzenlenmesi, başka hukuki dayanağa sahip her parmak izi kaydının aynı anda yok edildiği anlamına gelmez. Kişi hangi sistemde hangi kaydın bulunduğunu öğrenmek ve silme talebini doğru hukuki dayanağa yöneltmek zorundadır.
Bu ayrım özellikle pasaport, kimlik kartı, özel güvenlik, silah ruhsatı veya kolluğun kanunen parmak izi kaydettiği diğer işlemlerde önemlidir.
Resmî Mevzuat Kaynakları
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun güncel metni ve CMK m.81 Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Kişisel veri ve biyometrik veri alanında Kişisel Verileri Koruma Kurumu karar ve rehberleri; kolluğun farklı kayıt yetkileri bakımından ise ilgili özel kanun ve yönetmelikler esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Beraat edince parmak izi silinir mi?
CMK 81 kapsamında alınmış parmak izi ve diğer fizik kimlik kayıtları, beraat kararının kesinleşmesi halinde savcı huzurunda yok edilir.
Takipsizlikte parmak izi ne zaman silinir?
KYOK’a itiraz süresi dolduğunda veya yapılan itiraz reddedildiğinde CMK 81 kapsamındaki kayıtların yok edilmesi gerekir.
Fotoğraf da yok edilir mi?
Evet. CMK 81 kapsamındaki fotoğraf, beden ölçüleri, parmak ve avuç içi izi, ses ve görüntü gibi kayıtlar aynı yok etme rejimine tabidir.
Ses kaydı CMK 81’e girer mi?
Evet. Kimliğin teşhisi için gerekli olması ve maddedeki şartların bulunması halinde ses kaydı da fizik kimliğin tespiti kapsamında kayda alınabilir.
Hangi suçlarda CMK 81 uygulanır?
Madde, üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda kimliğin teşhisi için gerekli olması halinde uygulanır.
Parmak izi alma emrini kim verir?
CMK 81 kapsamındaki kayıtlar Cumhuriyet savcısının emriyle alınır.
DNA kaydı da CMK 81’e mi tabidir?
Hayır. Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği ve yok edilmesi CMK m.80’de ayrı düzenlenir.
Mahkûmiyet halinde CMK 81 kaydı otomatik silinir mi?
CMK 81’in açık yok etme listesinde kesinleşmiş mahkûmiyet yer almaz. Saklama ve silme, kaydın bulunduğu sistemin özel mevzuatıyla birlikte değerlendirilir.
Yok etme tutanağı tutulur mu?
Evet. Yok etme işlemi Cumhuriyet savcısının huzurunda yapılır ve tutanağa geçirilir.
Savcılık kayıtları silmezse ne yapılabilir?
İlgili başsavcılığa dosya numarası ve nihai karar bilgisiyle CMK 81’e dayalı yazılı yok etme talebi yapılabilir.
Sonuç
CMK m.81, fizik kimliğin tespitini hem ceza eşiğine hem de kimlik teşhisinin gerekliliğine bağlar. Parmak izi, avuç içi izi, fotoğraf, beden ölçüsü, ses ve görüntü kayıtları Cumhuriyet savcısının emriyle alınabilir; fakat dosya KYOK, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı şeklinde kanunda belirtilen nihai sonuca ulaştığında bu kayıtların süresiz tutulmasına izin verilmez.
KYOK’ta itiraz sürecinin tamamlanması, beraat ve ceza verilmesine yer olmadığı kararında ise kesinleşme sonrasında kayıtlar savcı huzurunda derhal yok edilip tutanak düzenlenmelidir. Silme talebinde CMK 81 kaydı ile adli sicil, CMK 80 genetik veri ve başka kanunlara dayalı kolluk kayıtları birbirinden ayrılarak doğru kayıt sistemi hedeflenmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Güncelleme: 16 Eylül 2026. İçerik 5271 sayılı CMK m.81, m.206, m.217; 6698 sayılı KVKK ve Anayasa m.38 çerçevesinde hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
