Pazar Yeri Satış Yeri Tahsisi Nasıl Yapılır? Pazarcı ve Üretici Şartları, Kura | 2026

Pazar yeri satış yeri tahsisi nedir?

Tahsis, belediye tarafından kurulan semt veya üretici pazarındaki belirli bir satış yerinin mevzuattaki şartları taşıyan pazarcı veya üreticiye kullanım amacıyla verilmesidir. Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik tahsisi, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca işgaliye harcı karşılığında satış yerinin geçici kullanım hakkı olarak tanımlar.

Tahsis, mülkiyet devri değildir. Satış yerinin mülkiyeti pazarcıya veya üreticiye geçmez. Hak sahibi, belediyece belirlenen gün ve koşullarda yeri pazar faaliyeti için kullanır; Yönetmelikteki satış, hijyen, kimlik kartı, fiyat etiketi ve denetim kurallarına uyar.

Bu nedenle satış yeri tahsisi “dükkân satın alma” veya genel anlamda özel hukuk kira sözleşmesiyle karıştırılmamalıdır. Özellikle 2024 yılında 5957 sayılı Kanunda pazar yerlerine ilişkin işletme yöntemlerinde değişiklik yapılmış olduğundan güncel işlemde tahsis ve geçiş hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Satış yeri tahsisi hangi mevzuata dayanır?

Pazar yerlerinin temel kanuni dayanağı 5957 sayılı Kanun m.7’dir. Satış yeri tahsisinin ayrıntıları ise Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğin 12 ve 13. maddelerinde düzenlenmiştir.

Yönetmelik m.12, pazarcı ve üreticide aranacak kişisel ve mesleki şartları; m.13 ise ilan, başvuru, liste, itiraz, kura, asil-yedek listeler ve boşalan yerlerin yeniden tahsisini düzenler. Pazarın yerleşim planı ise tahsisin hangi fiziki satış yerleri üzerinden yapılacağını belirler.

Belediyenin kendi düzenlemeleri, 5957 sayılı Kanun ve Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğe aykırı olamaz. Yerel düzenleme, ulusal mevzuatın bıraktığı alanlarda uygulama ayrıntısı getirebilir fakat Yönetmelikte olmayan yeni ve keyfî yeterlilik şartlarıyla eşit başvuru hakkını ortadan kaldıramaz.

Pazarcıya satış yeri tahsisinde hangi şartlar aranır?

Yönetmelik m.12/1’e göre satış yeri tahsis edilecek pazarcının sebze-meyve veya belediyece izin verilen diğer gıda ve ihtiyaç maddelerinin satışıyla iştigal etmesi gerekir. Başvuranın ilgili meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefi bulunması zorunludur.

Ayrıca başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde belediyece hakkında tahsis iptali kararı verilmemiş olması gerekir. Bu süre, daha önce pazar yeri kurallarını ihlal ettiği için hakkı sona erdirilen kişinin hemen başka satış yeri elde etmesini önleyen özel bir yeterlilik şartıdır.

İlgili mevzuatın aradığı diğer şartlar da saklıdır. Başvuru sahibinin faaliyetine göre meslek odası, vergi, belediye ruhsatı ve kimlik bilgilerinin güncel olması gerekir. Başvuru anında şartları taşıyıp tahsis sonrasında kaybeden kişinin durumu ayrıca tahsis iptali hükümleri bakımından değerlendirilebilir.

Üreticiye satış yeri tahsisinde hangi şartlar aranır?

Üretici için Yönetmelik m.12/2 farklı bir model kurar. Başvuran kişinin sebze veya meyve üreticisi olması ve Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili üretim kayıt sistemlerinde bulunması gerekir.

Üreticinin vergi veya meslek odası statüsü pazarcı için öngörülen şartlarla aynı şekilde uygulanmaz; Yönetmelik üreticiye özgü kayıt sistemini esas alır. Amaç, gerçekten üretim yapan kişinin kendi ürününü doğrudan tüketiciye ulaştırmasını sağlamaktır.

Üretici bakımından da başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde belediyece tahsis iptali kararı verilmemiş olması gerekir. Üretim kaydının aktif ve ürünle uyumlu olması başvuru dosyasında doğrulanmalıdır.

Tahsis başvurusunda hangi belgeler gerekir?

Yönetmelik m.12/3, Ek-1’deki tahsis talep formu/dilekçe ile başvuru yapılmasını öngörür. Pazarcı, ilgili meslek odasına kayıtlı olduğunu gösteren belgeyi; üretici ise Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili kayıt sisteminde üretici olduğunu gösteren belgeyi sunar.

Yönetmelikte ayrıca son altı ay içinde çekilmiş vesikalık fotoğraflar öngörülmüştür. Belediyenin kimlik ve güncel iletişim bilgilerini istemesi de tahsis işleminin yürütülmesi bakımından mümkündür.

Başvuru sahibinin koşulları ispatlayan belgeleri son başvuru tarihinden önce tamamlaması gerekir. Eksik belgeyi süreden sonra sunma imkânı, duyuru ve belediye uygulamasıyla sınırlı olabilir; bu nedenle ilan metni dikkatle okunmalıdır.

Tahsis işlemi ne zaman başlatılır?

Yönetmelik m.13/1’e göre tahsis işlemi, pazar yeri yerleşim planının belediye encümenince onaylanmasından sonra başlatılır. Bu kural önemlidir; çünkü hangi satış yerinin üreticiye, hangi yerin pazarcıya ayrıldığı ancak onaylı yerleşim planıyla belirlenir.

Belediye meclisinin pazar yeri kuruluş kararı tek başına tahsis için yeterli değildir. Kuruluştan sonra üç ay içinde yerleşim planı hazırlanır, encümen onaylar ve tahsis edilecek somut satış yerleri plan üzerinde kesinleşir.

Onaylı plan olmadan fiilen yer dağıtılması, daha sonra kura ve eşitlik ilkesi bakımından uyuşmazlık doğurabilir.

Tahsis duyurusu nasıl yapılır?

Yönetmelik m.13/2’ye göre yapılacak tahsis işlemi belediyece kamuya duyurulur. Duyuru en az bir yerel gazetede ilan edilir, belediye ilan panosunda en az yedi iş günü asılı tutulur ve belediyenin resmî internet sayfasında yayımlanır.

Ayrıca üyelerine duyurması için ilgili meslek kuruluşuna bildirim yapılır. Bu çok kanallı ilan sistemi, tahsis fırsatının belirli bir gruba kapalı şekilde dağıtılmasını önlemeyi ve rekabetçi/eşit başvuru ortamı sağlamayı amaçlar.

Duyuruda pazar yerinin kurulacağı yer, üretici ve pazarcı satış yeri sayısı, başvuranlarda aranacak şartlar, istenen belgeler, son başvuru tarihi ve yeri ile belediyenin gerekli gördüğü diğer bilgiler bulunmalıdır.

Tahsis başvurusu nasıl yapılır?

Yönetmelik, başvuruların duyuruda belirtilen tarihe kadar bizzat yapılmasını öngörür. Başvuru süresine ve biçimine uyulmaması kura hakkının kaybedilmesine yol açabilir.

Belediye başvuruları m.12’deki şartlar yönünden inceler. Pazarcının meslek odası ve vergi durumu; üreticinin üretim kaydı; her iki grupta son bir yıllık tahsis iptali engeli ve diğer şartlar kontrol edilir.

Şartları taşıdığı anlaşılan kişiler kura işlemine katılma hakkı kazanır. Bu aşama henüz kesin tahsis değildir; yalnız kura listesine girme hakkıdır.

Kura listesine alınmayan kişi itiraz edebilir mi?

Evet. Kura hakkı kazananların listesi, listeye itirazın süresi ve şekli ile kura günü en az yedi iş günü belediye ilan panosunda ve resmî internet sitesinde yayımlanır.

Kura işlemine katılma hakkı kazanamayan başvuru sahibi listeye itiraz edebilir. İtirazlar belediye encümeni tarafından karara bağlanır.

İtiraz dilekçesinde başvurunun hangi şart yönünden yanlış değerlendirildiği açıkça gösterilmelidir. Meslek odası kaydı, vergi mükellefiyeti veya üretici kayıt belgesinin mevcut olduğunu kanıtlayan belgeler eklenmelidir.

Pazar yeri satış yeri kurası nasıl yapılır?

Şartları taşıyan başvuru sahipleri arasında kura yapılır. Yönetmelik m.13/6, kuranın müracaat sahiplerinin huzurunda yapılmasını öngörür. İlgili meslek kuruluşunun görevlendirdiği temsilci de gözlemci olarak bulunabilir.

Kura, belediyenin keyfî seçim yapmasını önleyen nesnel dağıtım yöntemidir. Pazarcılar ve üreticiler ayrı gruplar olarak değerlendirilir; çünkü yerleşim planında üreticilere ayrılan satış yerleri özel olarak korunur.

Kura tutanağı, başvuranların listesi, çekiliş yöntemi ve sonuçlar kayıt altına alınmalıdır. Sonuçların şeffaf biçimde duyurulması, sonradan çıkacak eşitlik ve usulsüzlük iddialarının önlenmesine yardımcı olur.

Asil ve yedek liste nasıl oluşturulur?

Kura sonucunda hem pazarcılar hem de üreticiler için asil ve yedek listeler düzenlenir. Listeler Yönetmelikte öngörülen ilan usulüyle kamuya duyurulur.

Asil listedeki kişiye belirlenen satış yeri tahsis edilir. Tahsis işlemi tamamlanamazsa veya tahsis sonradan boşalırsa yedek listedeki kişiler sırasıyla çağrılır.

Yedek liste, yeni bir kura yapılmadan boşluğun düzenli biçimde doldurulmasını sağlar. Ancak yedek listedeki kişilerin de tahsis anında gerekli şartları taşıması gerekir.

Boşalan satış yerleri kime tahsis edilir?

Asil listedeki kişilerden tahsis yapılamayan yerlere veya tahsis sonrasında boşalan satış yerlerine, yedek listedeki pazarcı veya üreticilere sırasıyla tahsis yapılır.

Yedek listede kişi kalmaması veya kura sonucunun ilanından itibaren bir yıl geçmiş olması hâlinde boş yerler için m.13’teki ilan, başvuru ve kura süreci yeniden yürütülür.

Bu kural, yıllar önceki yedek listenin süresiz şekilde kullanılmasını önler ve yeni başvuru sahiplerinin de fırsata erişmesini sağlar.

İki tahsis sahibi satış yerini karşılıklı değiştirebilir mi?

Evet. Aynı mal grubunun satışını yapan tahsis sahipleri yazılı başvuruda bulunursa, satış yerleri belediye encümeni kararıyla karşılıklı değiştirilebilir.

Tarafların kendi aralarında anlaşması tek başına yer değişikliğini hukuken tamamlamaz. Onaylı yerleşim planı ve belediye kayıtları bakımından encümen kararı gerekir.

Değişiklik, ürün grubu düzenini ve pazar yerinin planını bozmamalıdır. Farklı mal gruplarına ayrılmış bölümler arasında keyfî yer değişikliği yapılması tüketici sağlığı ve pazar düzenine aykırı olabilir.

Semt pazarında üreticilere ayrılan yüzde 20 yer nasıl korunur?

5957 m.7/2, semt pazarında toplam satış yerinin en az %20’sinin üreticilere ayrılmasını zorunlu kılar. Bu oran yerleşim planında başlangıçtan itibaren gözetilir.

Üreticilerden yeterli talep olmaması veya ayrılan yerlerin doldurulamaması hâlinde kanunun izin verdiği şekilde diğer talep sahiplerine tahsis yapılabilir. Ancak üretici talebi varken bu yerlerin pazarcılara ayrılması %20 kuralının amacına aykırı olur.

Üreticiye tahsis edilen yerin fiilen başkasınca kullanılmasının önlenmesi için kimlik kartı, üretici kaydı ve denetim mekanizmaları işletilmelidir.

Tahsis satış yeri üzerinde hangi hakkı verir?

Tahsis, satış yerinin pazar faaliyeti amacıyla geçici kullanım hakkını verir. Tahsis sahibi, belediyece belirlenen gün ve saatlerde ilgili ürün grubunu satabilir; yeri mevzuata aykırı şekilde başka amaçla kullanamaz.

Tahsis sahibi belediye gelir mevzuatı uyarınca işgaliye harcı ve ilgili yükümlülükleri yerine getirir. Kimlik kartını görünür biçimde bulundurmak, fiyat etiketi kullanmak, ölçü ve tartı kurallarına uymak, temizlik ve hijyen hükümlerini yerine getirmek zorundadır.

Tahsis, kişiye pazar yerinde mülkiyet hakkı vermez. Belediyece belirlenen koşullara ve iptal sebeplerine aykırılık hâlinde kullanım hakkı sona erebilir.

Tahsis üçüncü kişiye devredilebilir mi?

Pazar yeri tahsisinin üçüncü kişiye devri, genel özel hukuk sözleşmesi serbestisine tabi değildir. 5957 sayılı Kanun ve Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik devir ve hak sahipliği konusunda özel kurallar getirir.

Özellikle 2024 yılında 5957 sayılı Kanunda pazar yerlerinin işletme yöntemlerine ilişkin değişiklik yapılmış ve eski kiralama/sınırlı ayni hak modeline ilişkin geçiş hükmü kabul edilmiştir. Bu nedenle yeni bir devir işleminde eski tarihli internet içeriklerine göre hareket edilmemelidir.

Somut tahsis hakkının devredilebilir olup olmadığı, tahsis tarihi, hakkın kaynağı ve güncel Kanun/Yönetmelik hükümleri birlikte incelenmelidir. Belediye onayı olmadan fiilî devir yapılması tahsis iptali riski doğurabilir.

Tahsis uyuşmazlığında nereye başvurulur?

Başvuru listesine alınmama itirazı m.13 kapsamında belediye encümenine yapılır. Tahsisin iptali veya pazar yerinin yönetim ve işleyişinden doğan uyuşmazlıklar ise 5957 sayılı Kanunun özel başvuru sistemleriyle bağlantılı olabilir.

5957 m.10 uyarınca pazar yerlerinin yönetim ve işleyişinden kaynaklanan uyuşmazlıklar Hal Hakem Heyetinin görev alanına girebilir. 2026 yılında değeri 1.113.108,48 TL’nin altındaki Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur; ancak idari para cezaları heyetin görevinde değildir.

Belediyenin tek yanlı idari işlem niteliğindeki kararlarında görevli yargı yeri ayrıca işlemin niteliğine göre değerlendirilmelidir. Her pazar yeri uyuşmazlığı otomatik olarak aynı mercide çözülmez.

2026 tahsis başvurusu kontrol listesi

Başvuru öncesinde belediyenin ilanı ve yerleşim planı incelenmeli; pazarcı veya üretici statüsüne göre m.12’deki şartların tamamı kontrol edilmelidir. Meslek odası/vergi veya üretici kayıt belgeleri güncel olmalıdır.

Başvuru süresi kaçırılmadan Ek-1 formu ve istenen belgeler teslim edilmeli; kura listesi ilan edildiğinde isim ve başvuru durumu kontrol edilmelidir. Liste dışı kalınmışsa ilan edilen süre ve usulde encümene itiraz edilmelidir.

Kura sonrasında asil veya yedek liste sonucu takip edilmeli; tahsis edilen yer, kimlik kartı ve belediye kayıtları kesinleşmeden üçüncü kişilerle fiilî devir veya kullanım anlaşmasına girilmemelidir.

İlgili içerikler

• Pazar Yeri Nasıl Kurulur? 5957 m.7
• Hal Hakem Heyeti Başvuru Sınırı 2026
• Hal Kayıt Sistemi Bildirimi
• Ticaret ve belediye hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ticaret Bakanlığı – Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik
• HKS – Pazar Yerleri Sıkça Sorulan Sorular
• HKS – Satış Yeri Tahsis Talep Formu ve Matbu Formlar
• T.C. Ticaret Bakanlığı – 2026 Sebze ve Meyve Ticareti SSS

Sık Sorulan Sorular