Pazaryeri Satıcının Hakedişinden Sözleşmede Yazmayan Ücret Kesebilir mi?

Hukuki dayanak: 6563 Ek m.1 ve E-Ticaret Yönetmeliği m.11, m.15

Pazaryeri ile platformda satış yapan işletme arasındaki ekonomik ilişki 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik kapsamında özel kurallara tabidir. Pazaryeri elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı; satıcı ise elektronik ticaret hizmet sağlayıcıdır. Bu sıfatlar, platformun satıcı hakedişinden hangi bedelleri hangi şartlarla tahsil edeceğini belirleyen özel düzenlemeleri devreye sokar.

6563 Ek m.1 elektronik ticarette haksız ticari uygulamayı yasaklar. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının, aracılık hizmeti sunduğu satıcının ticari faaliyetlerini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan veya onu normal şartlarda taraf olmayacağı bir ticari ilişkinin tarafı olmaya zorlayan uygulamaları bu yasak kapsamındadır. Yönetmelik m.11 bu genel yasağı somutlaştırır ve bazı davranışları “her durumda” haksız ticari uygulama olarak sayar.

Hakedişten sözleşmede bulunmayan ücret kesilmesi bakımından temel hüküm Yönetmelik m.11/2-d’dir. Aracılık sözleşmesinin asgari unsurlarını düzenleyen m.15/1-c ise aynı konunun sözleşme tarafını tamamlar. Bu iki hüküm birlikte uygulandığında satıcı, kesintinin hizmetini, bedel türünü, tutarını veya oranını ve sözleşme dayanağını önceden görebilmelidir.

Yönetmelik m.11/2-d hangi kesintiyi yasaklıyor?

Yönetmelik m.11/2-d açık bir iki parçalı yasak kurar. Birinci durum, hiçbir hizmet verilmediği hâlde satıcıdan bedel alınmasıdır. İkinci durum, hizmet verilmiş olsa dahi verilen hizmetin türü ve hizmet bedelinin tutarı ya da oranı aracılık sözleşmesinde belirtilmeden satıcıdan bedel alınmasıdır. Her iki durum da Yönetmelik metninde “her durumda haksız ticari uygulama” sisteminin içinde yer alır.

Bu nedenle platformun kesintiye “operasyon ücreti”, “teknoloji bedeli”, “işlem hizmeti”, “destek paketi”, “görünürlük katkısı”, “altyapı bedeli” veya başka bir ad vermesi sonucu değiştirmez. Hukuki denetimde ücretin adı değil, hangi somut hizmetin karşılığı olduğu ve bu hizmet ile ücret bilgisinin işlem tarihinde yürürlükteki aracılık sözleşmesinde bulunup bulunmadığı incelenir.

Sözleşmede yalnız “platform gerekli gördüğü ücretleri tahsil eder” biçiminde sınırsız bir genel yetki yazılması, m.11/2-d’deki özel şeffaflık şartını karşılamaz. Hangi hizmet için ücret alındığı ve ücretin tutar veya oranı anlaşılır olmalıdır. Satıcı ekonomik kararını verirken gelecekteki kesintiyi hesaplayacak bilgiye sözleşme üzerinden erişmelidir.

Platformun yardım merkezi, sık sorulan sorular sayfası veya sonradan gönderdiği destek mesajı aracılık sözleşmesinin yerine geçmez. Ücretin hukuki dayanağı işlem tarihinde yürürlükteki sözleşmede bulunmalıdır. Sonradan hazırlanan tarife geçmiş dönemde yapılan kesintiyi geriye dönük meşrulaştırmaz.

Yönetmelik m.15/1-c aracılık sözleşmesinde neyi zorunlu tutuyor?

Yönetmelik m.15, aracılık sözleşmesinin asgari unsurlarını sayar. m.15/1-c uyarınca sözleşmede satıcıdan talep edilen hizmet bedellerine ve bu bedellerin hangi durum ve şartlarda farklılaşacağına veya güncelleneceğine ilişkin bilgiler bulunmalıdır. Bu düzenleme yalnız mevcut komisyon oranını değil, ücretin hangi koşulda değişeceğini de öngörülebilir hâle getirir.

Örneğin kategoriye göre farklı komisyon uygulanıyorsa kategori ve oran mantığı açık olmalıdır. Reklam hizmetinde tıklama, gösterim veya sabit paket bedeli kullanılıyorsa hesap yöntemi belirtilmelidir. Lojistik hizmeti sipariş, desi, mesafe veya başka ölçüt üzerinden fiyatlanıyorsa hangi ölçütün uygulandığı satıcıya açıklanmalıdır. Belirsiz “değişken hizmet bedeli” ifadesi, satıcının maliyetini hesaplamasına imkân vermiyorsa m.15’in şeffaflık amacını karşılamaz.

Aracılık sözleşmesinin satıcı tarafından sonradan erişilebilir şekilde dâhili iletişim sisteminde saklanması da Yönetmelikte ayrıca düzenlenmiştir. Satıcı hakediş uyuşmazlığı çıktığında yalnız güncel sözleşmeye değil, kesintinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan sürüme ulaşmalıdır. Sözleşme değişikliği varsa değişiklik bildirimi ve yürürlük tarihi birlikte saklanır.

Hizmet verilmeden ücret kesilebilir mi?

Hayır. m.11/2-d’nin ilk yasağı hizmetin hiç verilmediği hâlde bedel alınmasıdır. Satıcı reklam paketi için ücretlendirilmiş ancak reklam yayını hiç yapılmamışsa; lojistik hizmet bedeli kesilmiş ancak ilgili siparişte lojistik hizmeti platform tarafından sunulmamışsa; görünürlük hizmeti adıyla ücret alınmış fakat sözleşmede tanımlanan ek hizmet fiilen verilmemişse bedelin hizmet karşılığı ayrıca ispatlanmalıdır.

Bu noktada “sözleşmede ücret başlığı var” demek tek başına yeterli değildir. Hüküm iki koşulu birlikte korur: gerçek hizmet ve sözleşmede belirlenmiş hizmet/bedel. Hizmet yoksa sözleşmedeki genel ücret başlığı fiilen verilmeyen hizmeti tahsil edilebilir hâle getirmez. Hizmet varsa fakat tür ve bedel sözleşmede yoksa ikinci yasak devreye girer.

Satıcı hizmetin verilip verilmediğini platformun performans raporu, kampanya kabul kaydı, reklam gösterim/tıklama raporu, lojistik hareketi, sipariş kaydı ve hakediş dökümüyle karşılaştırmalıdır. Kesinti yapılan her satırın karşısına somut hizmet kaydı konulmalıdır. Karşılığı bulunmayan kesinti ayrı alacak kalemi olarak hesaplanır.

Vergi, haciz ve kanuni kesintiler aynı kurala mı tabidir?

Hayır. Platformun kendi hizmeti karşılığında aldığı ücret ile kanundan, vergi mevzuatından veya bağlayıcı adli/idari karardan doğan kesinti aynı hukuki kategori değildir. Vergi tevkifatı, haciz veya ödeme yasağına ilişkin bağlayıcı resmî işlem ile mevzuat gereği zorunlu mali kesinti, “platform hizmet bedeli” olarak nitelendirilemez.

Ancak zorunlu kesinti ileri sürülüyorsa bunun hukuki dayanağı da açıkça gösterilmelidir. Hangi kanun veya karar nedeniyle, hangi matrah üzerinden, hangi tutarın kesildiği satıcı kayıtlarından anlaşılmalıdır. “Yasal kesinti” biçimindeki tek satır açıklama, dayanağın denetlenmesine engel olmamalıdır.

Ayrıca Yönetmelik m.11’de satıcıya yapılacak ödemenin süresine ilişkin beş iş günü kuralı ve platformun aracılık hizmetinden kaynaklanan muaccel alacaklarını veya adli/idari merci kararlarına istinaden satıcı adına yaptığı ödemeleri mahsup etmesine ilişkin özel hükümler bulunur. Bu hükümler, sözleşmede bulunmayan yeni bir hizmet bedeli yaratma yetkisi vermez.

Cezai şart kesintisi hizmet bedeliyle aynı mıdır?

Hayır. Hizmet bedeli ile sözleşmesel cezai şart ayrı hukuki dayanaklara sahiptir. 8 Mart 2025 tarihli değişiklikle Yönetmelik m.11/2’ye eklenen bent uyarınca, aracılık sözleşmesinde cezai şartı gerektiren durumun belge ve kayıtlarla tespit edilebildiği hâller dışında pazaryeri, dâhili iletişim sistemi üzerinden satıcıdan açıklama talep etmeden cezai şart uygulayamaz.

Bu nedenle hakediş dökümünde “ceza”, “ihlal bedeli” veya benzeri adla kesinti varsa önce bunun gerçekten hizmet bedeli mi yoksa cezai şart mı olduğu ayrılır. Cezai şart ileri sürülüyorsa sözleşmedeki şart, ihlalin somut kaydı, açıklama talebi ve satıcının cevabı birlikte incelenir. Belge ve kayıtlarla doğrudan tespit edilebilen istisna ileri sürülüyorsa hangi kayıtların bu sonucu ortaya koyduğu ayrıca gösterilmelidir.

Hizmet bedeli bakımından m.11/2-d’deki gerçek hizmet ve sözleşmede hizmet türü ile tutar/oran şartı; cezai şart bakımından ise kendi sözleşmesel dayanağı ve m.11’deki açıklama usulü birlikte uygulanır. Hakedişte tek bir “diğer kesintiler” satırına farklı nitelikteki kalemlerin toplanması bu hukuki ayrımı görünmez hâle getirmemelidir.

Platform sonradan yeni ücret getirirse ne olur?

Yeni bir ücretin geleceğe yönelik olarak sözleşmeye eklenmesi, geçmiş döneme ilişkin sözleşmesiz kesintiyi geçerli hâle getirmez. Sözleşme değişikliği Yönetmelikteki bildirim ve yürürlük kurallarına uygun yapılır. Satıcı aleyhine ücret veya komisyon artışı gibi değişikliklerde özel bildirim süreleri uygulanır. Değişiklik yürürlüğe girmeden önce satıcının hangi ücretin hangi tarihten itibaren uygulanacağını bilmesi gerekir.

Platform, “paneli kullanmaya devam ettiniz” gerekçesiyle geçmiş kesintiye sonradan onay üretmez. İşlem tarihinde geçerli sözleşme esas alınır. Yeni ücretin ilk uygulandığı tarih, değişiklik bildiriminin gönderildiği tarih ve sözleşmede belirtilen yürürlük tarihi karşılaştırılır.

Satıcı değişiklik bildirimi geldiğinde eski sözleşme sürümünü indirmeli, yeni metni ayrıca saklamalı ve ücret tablosunu karşılaştırmalıdır. Böylece geçmişe yürütme veya bildirimsiz değişiklik somut tarihlerle gösterilir.

Hakedişten yapılan kesinti nasıl kontrol edilir?

Hakediş denetimi sipariş bazında yapılmalıdır. Brüt satış bedeli, ana komisyon, kampanya katkısı, reklam/görünürlük hizmeti, lojistik bedeli, iade/iptal, vergi veya kanuni kesinti ve net ödeme ayrı sütunlara ayrılır. Platform raporu banka hesabına yatan tutarla karşılaştırılır.

Her ücret satırı için dört soru cevaplanır: Birincisi, kesintinin adı ve hizmet türü nedir? İkincisi, bu hizmet işlem tarihinde yürürlükte olan aracılık sözleşmesinin hangi maddesinde yazıyor? Üçüncüsü, tutar veya oran sözleşmede açık mı? Dördüncüsü, hizmet fiilen verildi mi? Bu dört sorudan hizmet veya sözleşme ayağı eksikse m.11/2-d yönünden ihlal denetimi yapılır.

Kesinti bir kampanya veya reklam hizmetine dayanıyorsa satıcının katılım/onay kaydı da eklenir. Yemek sipariş platformları bakımından 13 Mart 2026 tarihli Hizmet Bedellerinin Şeffaflığının Sağlanması Hakkında Genelge uyarınca hizmet bedellerinin satıcı panelinde kalem bazında gösterilmesi gerektiği ayrıca dikkate alınır.

Hangi belgeler saklanmalıdır?

• Kesinti tarihinde yürürlükte olan aracılık sözleşmesi ve ekleri.
• Sözleşme değişiklik bildirimleri ve yürürlük tarihleri.
• Hakediş, sipariş ve kesinti dökümleri.
• Ücret tarifesi ve komisyon tablosu.
• Hizmetin verildiğini gösteren reklam, lojistik veya performans kaydı.
• Kampanya ve ek hizmet onay kayıtları.
• Dâhili iletişim sistemi başvuruları ve cevapları.
• E-fatura/e-arşiv belgeleri.
• Banka hesabına yapılan ödemeler.
• Kanuni kesinti ileri sürülüyorsa ilgili resmî dayanak.

Belgeler tarih sırasıyla tutulmalıdır. Platform panelinden indirilebilen CSV/PDF raporları orijinal dosya adıyla saklanır. Ekran görüntüsünde URL, hesap adı, tarih ve ilgili hakediş dönemi görünür bırakılır. Sonradan hazırlanan çalışma tablosu, orijinal platform verisinin yerine geçmez; yalnız hesaplamayı kolaylaştırır.

Sözleşmede yazmayan ücret kesilirse ne yapılır?

İlk başvuru dâhili iletişim sistemi üzerinden kayıtlı biçimde yapılır. Başvuruda Yönetmelik m.11/2-d ve m.15/1-c açıkça gösterilir. Hangi tarihte, hangi hakedişten, hangi isimle ve ne kadar kesinti yapıldığı yazılır. Platformdan hizmetin sözleşme maddesi, tutar/oran dayanağı ve hizmetin fiilen verildiğini gösteren kayıt istenir.

6563 kapsamındaki idari yükümlülüklerin denetimi Ticaret Bakanlığının görev alanındadır. Haksız ticari uygulama iddiası idari denetime konu edilir. Kesilen bedelin iadesi, alacak, sözleşmenin ifası veya tazminat talebi ise özel hukuk yollarında ayrıca ileri sürülür.

Taraflar tacir ve uyuşmazlık ticari iş niteliğindeyse görev, yetki, ticari defter delili ve dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde TTK m.5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk yerine getirilir.

Resmî metinler için 29 Aralık 2022 tarihli ve 32058 sayılı Resmî Gazete, cezai şart açıklama usulünü ekleyen 8 Mart 2025 tarihli ve 32835 sayılı Resmî Gazete ile Ticaret Bakanlığı güncel elektronik ticaret mevzuatı birlikte esas alınmalıdır. Yemek siparişi pazaryerlerindeki hizmet bedeli şeffaflığı için ayrıca 13 Mart 2026 tarihli Bakanlık Genelgesi dikkate alınır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Yönetmelik m.11 ve m.15 Türkiye genelinde uygulanır. Satıcı Mersin’de, pazaryeri başka bir ilde bulunsa da sözleşmesiz veya hizmetsiz bedel tahsilatına ilişkin maddi kural değişmez. Mersin bağlantısı görev, yetki, delil ve temsil düzenini etkiler.

Mersin’de faaliyet gösteren e-ticaret işletmeleri hakediş raporlarını aylık düzenle arşivlemeli; sözleşme sürümü ile komisyon/hizmet tarifesini aynı dosyada tutmalıdır. Özellikle çok sayıda sipariş bulunan işletmelerde küçük oranlı ancak tekrarlanan kesintiler toplamda yüksek alacağa dönüşür. Bu nedenle uyuşmazlık yalnız tek bir sipariş üzerinden değil bütün dönem verisi üzerinden hesaplanır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak elektronik ticaret ve ticari sözleşme uyuşmazlıklarında sözleşme, platform hakediş raporu, ücret tarifesi ve banka kayıtlarını birlikte inceler; Türkiye genelindeki dosyalar ilgili görev ve yetki kuralları çerçevesinde takip edilir.

İlgili içerikler

• Yemek Sipariş Pazaryeri Hizmet Bedellerini Kalem Kalem Göstermek Zorunda mı?
• Pazaryeri Satıcı Hesabı Hangi Şartlarda Kapatılabilir?
• Pazaryeri Hesabı Kapatılınca Mevcut Siparişler Ne Olur?
• Pazaryeri Satıcı Ödemesinde 5 İş Günü Kuralı

Hakedişten Kesinti Yapılabilmesi İçin Sözleşmede Ne Yazmalıdır?

Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının satıcının hakedişinden bedel kesebilmesi için kesintinin hukuki ve sözleşmesel dayanağı açık olmalıdır. Komisyon, reklam, lojistik, iade, ceza veya başka bir hizmet bedeli hangi ad altında tahsil ediliyorsa, hizmetin kapsamı ve bedelin hesap yöntemi aracılık sözleşmesinde veya sözleşmenin usulüne uygun eki olan metinde belirlenmelidir. Satıcıya hiç bildirilmemiş ya da sonradan tek taraflı olarak yaratılmış bir ücret kalemi hakedişten doğrudan mahsup edilemez.

Kesinti kaleminin adı tek başına yeterli değildir. Satıcı hangi sipariş veya hizmet nedeniyle ne kadar kesinti yapıldığını panelde izleyebilmelidir. Toplu bir “diğer kesintiler” satırı, dayanak ve hesaplamayı denetlenebilir kılmıyorsa uyuşmazlık doğurur. Platform, hakediş özeti ile sözleşmedeki ücret maddesini birbirine bağlayabilmelidir.

Sözleşme Değişikliğiyle Yeni Kesinti Getirilebilir mi?

Platform sözleşmede değişiklik yapacaksa E-Ticaret Yönetmeliğindeki bildirim ve yürürlük kurallarına uymalıdır. Yeni ücret veya komisyon artışı geçmiş siparişlere geriye yürütülemez. Satıcının yeni şartlardan hangi tarihte haberdar edildiği, değişikliğin hangi tarihte yürürlüğe girdiği ve hangi işlemlere uygulandığı sistem kayıtlarında gösterilmelidir. Komisyon değişikliği için komisyon artışı bildirim rehberi ayrıca incelenebilir.

Satıcı Hangi Belgeleri Saklamalıdır?

Aracılık sözleşmesinin tüm sürümleri, sözleşme değişikliği bildirimleri, hakediş dökümleri, sipariş bazlı kesinti ayrıntıları, fatura ve e-arşiv belgeleri, iade kayıtları ve dahili iletişim sistemi yazışmaları saklanmalıdır. Kesinti belirli bir kampanya veya reklam hizmetine dayanıyorsa satıcının o hizmeti açıkça kabul ettiğini gösteren kayıt da önemlidir. Kampanya katılımı bakımından kampanyaya zorlama yasağı incelenebilir.

İtiraz Nasıl Yapılmalıdır?

Satıcı platformun dahili iletişim sistemi üzerinden kesintinin tarihini, tutarını, sipariş numarasını ve neden sözleşmede dayanağı bulunmadığını somut biçimde yazmalıdır. Platformdan kesintinin hangi sözleşme maddesine ve hangi hesaplamaya dayandığını açıklaması istenmelidir. Özel bir cevap süresi öngörülmeyen başvurularda 15 günlük genel cevap kuralı dikkate alınır.

Hakediş, İade ve Ceza Kesintileri Birbirinden Ayrılmalıdır

Tüketici iadesi nedeniyle satıcıya yansıtılan ürün bedeli ile platformun kendi hizmet bedeli aynı kalem değildir. Benzer şekilde, sözleşmesel ceza iddiası ile komisyon alacağı da farklı dayanaklara bağlıdır. Hakediş dökümünde her kalemin ayrı gösterilmesi, satıcının hesabı denetleyebilmesi ve itiraz hakkını kullanabilmesi için gereklidir. Platformun alacağı gerçekten muaccel olsa bile hangi işlemden doğduğu belirsiz bir mahsup yöntemi kullanılmamalıdır.

Aracılık Sözleşmesiyle Birlikte Kontrol Edilecek Maddeler

Kesinti uyuşmazlığı incelenirken yalnız ücret maddesine değil, ödeme süresi, iade, kampanya, reklam, veri erişimi ve hesap kısıtlama hükümlerine de bakılmalıdır. Aracılık sözleşmesinin zorunlu içeriği için pazaryeri aracılık sözleşmesi rehberi kullanılabilir. Sözleşmedeki belirsizlik, platformun sınırsız kesinti yetkisi bulunduğu anlamına gelmez.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →