P&I Sigortası Olmadan Gemi Türk Limanına Girebilir mi? Limanlar Yönetmeliği m.20/m (2026)

Limanlar Yönetmeliği m.20/1-m neyi zorunlu tutar?

Limanlar Yönetmeliği m.20/1-m, deniz alacaklarına karşı sigortalandırmayı liman düzeninin açık bir unsuru hâline getirir. Türk Bayraklı gemiler ile bayrağına bakılmaksızın Türk deniz yetki alanındaki kıyı tesislerine gelen veya bu tesislerden ayrılan gemilerin sigorta yükümlülüklerinin ve denetim usullerinin ilgili mevzuatla belirleneceğini söyler; devamında bu gemilerin deniz alacaklarına karşı geçerli koruma ve tazmin sigortasına sahip olmasını zorunlu kılar.

Bu bent tek başına bütün teknik ayrıntıları saymaz. Ayrıntılı rejim, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının yayımladığı Deniz Alacaklarına İlişkin Gemilerin Sigortalandırılması ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik üzerinden yürür. Bu nedenle geminin kapsama girip girmediği, poliçenin hangi seviyede olması gerektiği, bildirimin nasıl yapılacağı ve denetimde ne olacağı iki düzenleme birlikte okunarak belirlenmelidir.

Hangi gemiler sigorta yönetmeliği kapsamındadır?

Deniz Alacaklarına İlişkin Gemilerin Sigortalandırılması ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmeliğin 2 nci maddesi, 300 GT ve üzerindeki Türk Bayrağı taşıyan gemiler ile bayrağına bakılmaksızın Türk deniz yetki alanında bulunan liman tesislerine gelen veya bu liman tesislerinden ayrılan gemileri kapsar. Bu hüküm, yalnız uluslararası sefere çıkan yabancı gemileri değil, kapsam şartlarını taşıyan Türk Bayraklı gemileri de düzenler.

Yabancı bayraklı bir geminin Türk limanına uğraması, bayrağının hangi devlet olduğu sorusundan bağımsız olarak sigorta denetimini gündeme getirir. Türk Bayraklı gemi bakımından ise donatanın deniz alacaklarına karşı P&I teminatını sürekli olarak geçerli tutması gerekir. Gemi şirketi, sigorta yenileme dönemini operasyon planından ayrı görmemelidir.

300 GT eşiği nasıl uygulanır?

İlgili sigorta Yönetmeliğinin kapsam maddesi, Türk Bayraklı gemiler için 300 GT ve üzeri eşiği açıkça belirtir. Geminin GT bilgisi uluslararası tonaj sertifikası veya geçerli ulusal tonaj belgesinden alınır. Yaklaşık taşıma kapasitesi, deadweight veya net tonaj bu eşik için kullanılmaz; mevzuatın kullandığı ölçü groston, yani GT’dir.

Bir geminin 300 GT altında olması, her türlü mali sorumluluk sigortasından muaf olduğu anlamına gelmez. Bunker, çevre kirliliği, yolcu taşıması, kıyı tesisi sözleşmesi veya başka özel mevzuat farklı sigorta yükümlülüğü getirebilir. m.20/m kapsamında incelenen konu, deniz alacaklarına karşı koruma ve tazmin sigortasının özel rejimidir.

Hangi gemiler kapsam dışındadır?

Sigorta Yönetmeliği savaş gemilerini, yardımcı savaş gemilerini ve ticari maksatlı olmayan, kamu hizmeti için kullanılan devlete ait veya devlet tarafından işletilen gemileri kapsam dışında bırakır. Bu istisna dar yorumlanmalıdır. Özel bir şirketin kamuya hizmet vermesi veya kamu yükü taşıması, gemiyi otomatik olarak kapsam dışına çıkarmaz.

Geminin statüsü konusunda tereddüt varsa geminin tescil, sahiplik ve işletme belgeleri ile faaliyet amacı birlikte değerlendirilir. Acente veya donatan, kendi yorumuyla sigorta yükümlülüğünü kaldırmamalı; gerekiyorsa liman başkanlığından yazılı görüş istemelidir.

P&I sigortası nedir?

Koruma ve tazmin sigortası, uluslararası denizcilik uygulamasında Protection and Indemnity yani P&I olarak bilinen mali güvence sistemidir. İlgili Yönetmelik, uluslararası P&I kulüplerince sağlanan geçerli tazminat sigortasını ve benzer koruma şartları sunan diğer geçerli sigorta biçimlerini bu kavram içinde değerlendirir. Temel amaç, geminin işletilmesinden doğabilecek üçüncü kişi sorumlulukları ve deniz alacakları bakımından yeterli mali güvence sağlamaktır.

P&I, tekne-makine sigortasıyla aynı değildir. Hull & Machinery esas olarak geminin kendi fiziksel zararlarına odaklanırken P&I; üçüncü kişi talepleri, belirli çevre, personel, yük, çarpma, enkaz kaldırma ve diğer sorumluluk kalemlerini poliçe şartları çerçevesinde güvence altına alır. Hangi riskin somut poliçede teminat içinde olduğu kulüp kuralları ve sigorta sözleşmesine göre incelenir.

“Deniz alacakları” hangi hukuki çerçevede belirlenir?

Sigorta Yönetmeliği, deniz alacaklarını 1976 tarihli Deniz Alacaklarına Karşı Mesuliyetin Sınırlanması Hakkında Milletlerarası Sözleşme ile onu değiştiren 1996 Protokolü çerçevesinde tanımlar. Yönetmelik, bu uluslararası düzenlemelerde yer alan sınırlamaya tabi ve ilgili kapsamda değerlendirilen deniz alacaklarını esas alır.

Bu nedenle “P&I var” ifadesi tek başına yeterli inceleme değildir. Poliçenin geminin tabi olduğu sorumluluk rejimine uygun olması, olay başına teminat seviyesinin yürürlükteki sınırlama rejimini karşılaması ve poliçenin geçerli tarihlerde bulunması gerekir.

Teminat tutarı nasıl belirlenir?

Sigorta Yönetmeliğinin 5 inci maddesi, her olay başına sigorta miktarının 1976 Konvansiyonu ve 1996 Protokolü çerçevesinde sorumluluğun sınırlandırılması için karşılık gelen azami miktara eşit olmasını öngörür. Bu nedenle tek ve bütün gemiler için geçerli sabit bir TL veya USD tutarı yoktur. Sorumluluk sınırı geminin tonajına ve yürürlükteki uluslararası sınırlama rejimine göre belirlenir.

Bu sayfada eski veya yanlış bir parasal rakam vermek yerine hukuki ölçüt esas alınmalıdır: gemi için olay başına geçerli mali güvence, uygulanabilir sorumluluk sınırlama tutarını karşılamalıdır. Donatan ve sigortacı, yenileme tarihinde uluslararası limit değişikliklerini ve Türk hukukundaki yürürlük durumunu ayrıca kontrol etmelidir.

Poliçenin gemide bulundurulması zorunlu mudur?

Evet. Sigorta Yönetmeliğinin 7 nci maddesi, deniz alacaklarına karşı yaptırılan koruma ve tazmin sigortasına ait poliçenin gemide bulundurulmasını zorunlu tutar. Bu kural Limanlar Yönetmeliği m.20/l’deki genel belge ve sertifika asıllarını gemide bulundurma yükümlülüğüyle de uyumludur.

Denetimde yalnız şirket merkezindeki poliçeye güvenilmemelidir. Gemi kaptanı ve şirketin document control sistemi güncel P&I Certificate of Entry veya geçerli poliçe belgesini gemide kolay erişilebilir tutmalıdır. Elektronik belge olarak düzenlenen geçerli poliçelerde doğrulama yöntemi ve erişim bilgileri hazır olmalıdır.

Poliçenin bir sureti liman başkanlığına ne zaman sunulur?

Sigorta Yönetmeliğinin 6 ncı maddesine göre Türk deniz yetki alanındaki liman tesislerine veya Türk karasularında bir yükleme, boşaltma ya da demirleme yerine gelen gemiler, Türk karasularına girişten önce poliçelerinin bir suretini Türkiye’de mukim bir gemi acentesi aracılığıyla, talep hâlinde gidecekleri veya geçecekleri en yakın liman başkanlığına ulaştırır.

Bu hüküm, acentenin pre-arrival dosyasında sigorta belgesini hazır tutmasını gerektirir. Liman başkanlığı talep ettiğinde belge sonradan aranıp bulunmamalı; geminin adı, IMO numarası, poliçe dönemi, sigortacı/kulüp ve teminat bilgileri okunaklı biçimde sunulmalıdır.

Bildirim yükümlülüğüne uyulmazsa ne olur?

İlgili Sigorta Yönetmeliği, bildirim yükümlülüğüne uyulmaması hâlinde gemiye yanaşma veya demirleme ordinosu ve yola elverişlilik belgesi verilmemesini öngörür. Güncel liman işlemlerinde belge adları ve elektronik süreçler değişebilse de temel sonuç nettir: sigorta belgesi denetim sürecinde eksikse geminin liman hareketi ve sefer işlemleri etkilenir.

Bu sebeple P&I kontrolü, gemi limana vardıktan sonra yapılacak ikincil bir evrak işi değildir. Acentenin arrival checklistinde kritik kalem olarak yer almalıdır. Belge eksikliği rıhtım programını, yük operasyonunu ve sonraki seferi doğrudan geciktirebilir.

Poliçe limandayken geçersiz hâle gelirse ne yapılmalıdır?

Sigorta Yönetmeliği, liman tesisi sınırları içinde herhangi bir nedenle poliçesi geçersiz hâle gelen gemi için donatanın yeniden koruma ve tazmin sigortası yaptırmasını zorunlu tutar. Yeni poliçenin bir sureti, gemi liman tesisinden ayrılmadan ve Türk karasularını terk etmeden önce talep hâlinde Türkiye’de mukim gemi acentesi vasıtasıyla en yakın liman başkanlığına ulaştırılır.

Bu durum özellikle policy cancellation, non-payment, club withdrawal veya sigorta döneminin bitmesi gibi hâllerde önemlidir. Geminin “limana geçerli poliçeyle girdim” demesi sonraki kalkış anında poliçe geçersizse yeterli değildir. Teminat kesintisiz sürdürülmelidir.

Liman başkanlığı poliçeyi denetleyebilir mi?

Evet. Sigorta Yönetmeliğinin 7 nci maddesi, liman tesislerinde bulunan gemilerde poliçenin gemide taşındığının ve geçerli olduğunun liman başkanlıklarınca her zaman kontrol edilebileceğini açıkça düzenler. Denetim yalnız limana ilk giriş sırasında yapılmak zorunda değildir.

Liman başkanlığı sigorta belgesindeki gemi kimliğini, poliçe tarihini, sigortacı veya kulüp bilgisini ve belgenin geçerliliğini inceleyebilir. Gerekli görüldüğünde ek doğrulama istenebilir. Sahte, iptal edilmiş veya başka gemiye ait poliçe ibrazı ayrı hukuki sonuçlar doğurur.

Poliçe gemide yoksa ne olur?

Sigorta Yönetmeliği, poliçenin gemide bulunmadığı hâllerde liman başkanlığının gemiye liman tesisinden uzaklaştırma emri verebileceğini düzenler. İlgili idare ve bayrak devleti haberdar edilir. Donatan poliçenin aslını ibraz edene kadar geminin liman tesislerine giriş talebi kabul edilmeyebilir.

Bu ağır sonuç, P&I belgesinin sıradan bir arşiv evrakı olmadığını gösterir. Gemi şirketi poliçe yenilemesi tamamlandığında sertifika dosyasını aynı gün güncellemeli; gemiye gönderilen belgenin alındığı kaptan tarafından teyit edilmelidir.

Yabancı bayraklı gemiler için yükümlülük nedir?

Türk deniz yetki alanındaki liman tesislerine gelen veya ayrılan yabancı bayraklı gemiler, ilgili Yönetmeliğin kapsam şartları içinde geçerli P&I sigortasına sahip olmak zorundadır. Geminin bayrak devletinde farklı sigorta uygulaması bulunması, Türk limanına girişte Türk hukukundaki mali güvence denetimini ortadan kaldırmaz.

Acente, yabancı kulüp veya sigortacının belgesini okunaklı İngilizce veya gerektiğinde açıklayıcı ekleriyle hazır tutmalıdır. Belgenin gerçekten ilgili gemiye ait olup olmadığı IMO numarası ve gemi adı üzerinden kontrol edilmelidir.

Türk Bayraklı gemiler için yükümlülük daha mı farklıdır?

Türk Bayraklı ve kapsam dâhilindeki gemiler bakımından donatanın deniz alacaklarına karşı koruma ve tazmin sigortası yaptırması doğrudan yükümlülüktür. Gemi yalnız Türk limanına uğradığı zaman değil, sigorta Yönetmeliğinin kapsamı içinde genel olarak bu mali güvenceyi sürdürmelidir.

Şirket, P&I renewal dönemini bayrak sertifikaları ve klas surveyleri gibi kritik uyum takvimine eklemelidir. Sigortanın kısa süreli kesintiye uğraması bile liman ve sefer işlemlerinde ciddi sonuç yaratabilir.

Hangi P&I kulübü veya sigortacı kabul edilir?

m.20/m genel olarak geçerli koruma ve tazmin sigortası zorunluluğu getirir. İlgili sigorta mevzuatı ve Bakanlığın güncel kabul/denetim uygulaması sigortacının ve poliçenin geçerliliğinde esas alınır. Geminin sırf bir sigorta şirketinden belge almış olması, belgenin her durumda deniz alacakları rejimine uygun olduğu anlamına gelmez.

Donatan poliçe düzenlerken sigortacının denizcilik sorumluluklarını gerçekten teminatlandırdığını, poliçenin uluslararası sınırlama rejimini karşıladığını ve Türkiye’deki denetimde kabul edilebilir belge sunduğunu doğrulamalıdır. Bunker operasyonlarına ilişkin m.34’teki özel mali sorumluluk sigortası şartları ise ayrı bir hukuki rejimdir.

P&I ile bunker kirliliği sigortası aynı şey midir?

Her zaman aynı hukuki yükümlülük değildir. P&I poliçesi birçok deniz sorumluluğunu kapsayabilir; fakat belirli gemi tipleri ve faaliyetler için uluslararası sözleşmeler veya Limanlar Yönetmeliğinin m.34 hükümleri ayrıca özel mali sorumluluk veya belge şartı getirebilir. Yakıt veren gemiler için özel sigorta koşulları örnektir.

Bu nedenle gemi şirketi tek bir “P&I var” kontrolüyle bütün sigorta uyumunu tamamlamış sayılmamalıdır. CLC, Bunker, Wreck Removal veya faaliyete özgü başka sertifikalar uygulanıyorsa bunlar ayrıca kontrol edilir.

P&I poliçesinin süresi nasıl takip edilmelidir?

Birçok P&I poliçesi yıllık yenileme döngüsüne sahiptir. Şirket yenileme tarihinden önce kulüp veya sigortacıyla renewal işlemini tamamlamalı; yeni Certificate of Entry veya poliçeyi gemiye ve ilgili departmanlara göndermelidir. Eski poliçenin son günü ile yeni poliçenin başlangıç zamanı arasında boşluk olmamalıdır.

Kaptan, pre-arrival kontrolünde poliçenin limanda kalış ve tahmini kalkış tarihini kapsadığını teyit etmelidir. Geminin limanda beklemesinin uzaması nedeniyle poliçe dönemi değişecekse yenileme belgesi gemi ayrılmadan önce dosyaya konulmalıdır.

Acente P&I belgesini nasıl kontrol etmelidir?

Acente en az gemi adı, IMO numarası, sigortalı/donatan bilgisi, poliçe dönemi ve sigortacı/kulüp bilgisini kontrol etmelidir. Belge üzerinde doğrulama linki, referans numarası veya kulüp verification sistemi varsa kullanılabilir. Geminin eski adı veya eski donatanına ait belgeyle işlem yapılmamalıdır.

Acente, hukuken poliçenin tarafı olmasa da liman başkanlığına yapılan bildirim zincirinde kritik rol taşır. Yanlış veya süresi dolmuş belgeyi sisteme yüklemek, geminin operasyonunu geciktirebilir ve bildirim doğruluğu bakımından ayrıca sorun doğurabilir.

Sigorta belgesi ile Liman Çıkış Belgesi arasında nasıl ilişki vardır?

Geminin limandan ayrılabilmesi için ilgili sefer ve belge şartlarının tamamlanması gerekir. P&I yükümlülüğü kapsamındaki gemide geçerli mali güvence bulunmaması, liman başkanlığının çıkış ve uygunluk işlemlerini engelleyebilir. Liman Çıkış Belgesi rehberi genel çıkış prosedürünü açıklar.

Sigorta eksikliği son anda fark edilirse yük tamamlanmış olsa dahi gemi sefer programına devam edemeyebilir. Bu nedenle sigorta ve belge kontrolleri operasyon bitimine bırakılmamalıdır.

Sigorta eksikliği bir deniz alacağı davasında ne sonuç doğurur?

Bir zararın meydana gelmesi hâlinde sigortanın bulunmaması, sorumluluğun kendisini ortadan kaldırmaz. Zarar gören taraf deniz alacağı, gemi alacaklısı hakkı, ihtiyati haciz veya diğer hukuki yolları olayın niteliğine göre kullanabilir. Sigorta esas olarak sorumluluğun mali karşılığını güvence altına alan mekanizmadır.

Sitedeki gemi alacaklısı hakkı ve gemi ihtiyati haczi içerikleri deniz alacağının tahsil ve teminat boyutunu ayrıca açıklar. P&I poliçesi mevcutsa olayın poliçe kapsamına girip girmediği ve kulübe zamanında bildirim yapılıp yapılmadığı ayrıca incelenir.

Mersin Limanında P&I kontrolü nasıl yapılır?

Mersin liman idari sahasına gelen kapsam dâhilindeki Türk ve yabancı bayraklı gemiler m.20/m ve ilgili sigorta Yönetmeliğine tabidir. Gemi acentesi P&I poliçesini pre-arrival dosyasında hazır tutmalı; Mersin Bölge Liman Başkanlığı talep ettiğinde sunabilmelidir. Poliçe gemide de bulundurulmalıdır.

Mersin’de yoğun konteyner, genel kargo, tanker ve diğer ticari gemi trafiği bulunduğundan sigorta belgesinin geliş bildirimi ve diğer evraklarla uyumlu olması önemlidir. liman geliş bildirimi, belge asıllarının gemide bulundurulması ve çıkış işlemleri aynı uyum zincirinin parçalarıdır.

Uyuşmazlık veya denetimde hangi belgeler saklanmalıdır?

• Geçerli P&I Certificate of Entry veya sigorta poliçesi.
• Sigortacı/kulüp doğrulama kaydı ve poliçe numarası.
• Donatan ve işletmeci bilgileri.
• Acente tarafından liman başkanlığına yapılan bildirim veya sunum kaydı.
• Poliçenin yenileme ve başlangıç-bitiş tarihleri.
• Varsa iptal, reinstatement veya replacement yazışmaları.
• Liman başkanlığının belge talebi ve denetim tutanakları.
• Bir olay varsa kulübe yapılan notice of claim ve survey/olay kayıtları.

Gemi işletmecisi için uygulama kontrol listesi

• Geminin m.20/m ve özel sigorta Yönetmeliği kapsamına girip girmediğini GT ve statü üzerinden belirleyin.
• Geçerli P&I poliçesinin kesintisiz yürürlükte olduğunu doğrulayın.
• Olay başına teminat seviyesinin yürürlükteki LLMC/1996 Protokolü sınırına uygunluğunu sigortacıyla teyit edin.
• Poliçeyi gemide erişilebilir tutun.
• Acente dosyasında güncel poliçe suretini bulundurun.
• Türk karasularına girişten önce talep hâlinde liman başkanlığına sunulabilecek şekilde hazırlayın.
• Poliçe limandayken geçersizleşirse kalkıştan önce yeni teminatı sağlayın.
• P&I’yi bunker, çevre veya başka özel sigorta yükümlülüklerinin yerine geçen tek belge saymayın.

İlgili içerikler

• Gemi ve personel belge asılları gemide bulundurulmalı mı?
• Liman Çıkış Belgesi nasıl alınır?
• Gemi alacaklısı hakkı
• Gemi ihtiyati haczi
• Deniz ticareti ve liman hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Deniz Alacaklarına İlişkin Gemilerin Sigortalandırılması ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Limanlar Yönetmeliği
• T.C. Resmî Gazete

Sık Sorulan Sorular