Posta Hizmeti Nedir? 6475 Sayılı Kanun m.5 Kapsamı | 2026
Kısa ve net cevap: 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 5. maddesine göre posta hizmeti; posta gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimini kapsayan hizmetler bütünüdür. Bu faaliyetler, Kanunda ve ikincil mevzuatta öngörülen yetkilendirme rejimine tabidir. Bir işletmenin kendisini “kurye”, “hızlı teslimat”, “dağıtım”, “lojistik” veya “kargo” olarak adlandırması, fiilen yaptığı iş 6475 sayılı Kanundaki posta hizmeti unsurlarını taşıyorsa hukuki niteliği kendiliğinden değiştirmez.
- 6475 m.5’in kanuni çerçevesi
- Posta hizmetinin aşamaları
- Kargo ve kurye faaliyetinin hukuki niteliği
- BTK yetkilendirmesiyle bağlantı
- Hizmet sağlayıcının temel sorumlulukları
- Tüketici işlemlerindeki ayrım
- Uyuşmazlıkta deliller
- Sık sorulan sorular
6475 m.5 posta hizmetini nasıl düzenliyor?
6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu, posta sektörünü yalnızca klasik mektup gönderimi üzerinden tanımlamaz. Kanunun 5. maddesindeki sistem, bir posta gönderisinin göndericiden alınmasından alıcıya teslimine kadar devam eden zinciri esas alır. Bu nedenle hizmetin hukuki değerlendirmesinde işletmenin ticari unvanından veya internet sitesinde kullandığı pazarlama ifadesinden önce fiilen hangi işlemleri yaptığına bakılır.
Kanundaki yaklaşımın merkezinde gönderinin kabulü, toplanması, işlenmesi, taşınması veya sevki, dağıtımı ve teslimi bulunur. Bu unsurların tamamının tek bir şirket tarafından yapılması zorunlu değildir. Operasyonun bazı bölümleri şube, acente, alt yüklenici, aktarma merkezi veya farklı taşıma organizasyonları kullanılarak yürütülebilir. Ancak faaliyet posta hizmeti niteliğinde ise 6475 sayılı Kanunun emredici hükümleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun yetkilendirme ve denetim rejimi ve ilgili ikincil düzenlemeler dikkate alınır.
Bu ayrım özellikle aynı gün teslimat, şehir içi kurye, e-ticaret paket dağıtımı, belge teslimi ve klasik kargo hizmetlerinde önemlidir. “Teknoloji şirketiyiz” veya “yalnızca platformuz” şeklindeki sözleşme tanımı tek başına belirleyici değildir. Şirketin gönderiyi kimin adına kabul ettiği, taşıma zincirini kimin organize ettiği, teslim taahhüdünü kimin verdiği, ücretin kim tarafından tahsil edildiği ve kayıp-gecikme-hasar şikâyetlerini kimin yönettiği somut faaliyetin niteliğinin belirlenmesinde incelenir.
Posta hizmetinin kanunda esas alınan aşamaları
1. Gönderinin kabulü
Kabul, gönderinin posta hizmeti sağlayıcısının hizmet zincirine girdiği ilk aşamadır. Şubede fiziksel teslim, adresten kurye ile alma veya mevzuata uygun başka kabul yöntemleri söz konusu olabilir. Gönderici ile hizmet sağlayıcısı arasındaki temel sözleşmesel ilişki bu aşamada görünür hâle gelir. Gönderi kodu, alındı belgesi, elektronik kayıt, ücret bilgisi ve hizmet türü daha sonra çıkabilecek uyuşmazlıklarda önem taşır.
2. Toplama ve işleme
Toplama, farklı kabul noktalarındaki gönderilerin operasyon ağına alınmasını; işleme ise barkodlama, sınıflandırma, yönlendirme, güvenlik kontrolü, aktarma planlaması ve benzeri operasyonel işlemleri kapsar. Posta hizmetinin yalnızca aracın yolda yaptığı taşıma olmadığını gösteren en önemli noktalardan biri budur. Bir gönderinin dağıtım merkezinde ayrıştırılması da posta hizmet zincirinin parçasıdır.
3. Sevk ve taşıma
Gönderilerin şehir içi, şehirler arası veya uluslararası ağ içinde hareket ettirilmesi sevk aşamasıdır. Taşımanın karayolu, havayolu veya başka bir taşıma türüyle yapılması mümkündür. Nitekim sitemizdeki tarifeli havayollarının posta taşıma yükümlülüğü rehberinde hava taşımasının posta sistemiyle kesiştiği özel kural ayrıca açıklanmıştır.
4. Dağıtım ve teslim
Dağıtım, gönderinin son teslim bölgesine ve alıcı adresine yönlendirilmesidir. Teslim ise gönderinin alıcıya veya mevzuata ve sözleşmeye göre teslim almaya yetkili kişiye bırakılmasıyla tamamlanan aşamadır. Teslim kaydı, imza, teslim kodu, elektronik doğrulama veya hizmet türüne göre kullanılan diğer kayıtlar uyuşmazlıkta kritik delillerdir.
Kargo ve kurye hizmeti posta hizmeti sayılır mı?
6475 sayılı Kanun yönünden değerlendirme isim üzerinden değil faaliyet üzerinden yapılır. Bir işletme, gönderileri belirli bir organizasyon içinde kabul ediyor, topluyor, işliyor, sevk ediyor, dağıtıyor ve teslim ediyorsa Kanunun posta hizmetlerine ilişkin rejimi gündeme gelir. Kargo ve kurye hizmetlerinde de bu faaliyet unsurları bulunabilir.
Bununla birlikte her taşıma işi otomatik olarak aynı hukuki rejime girmez. Ticari eşyanın lojistik organizasyonu, depolama, taşıma işleri komisyonculuğu, uluslararası eşya taşımacılığı veya yalnızca araçla taşıma gibi faaliyetlerde başka kanunlar ve yetki belgeleri de uygulanabilir. 6475 m.9/10’un yaklaşımı da posta sektöründeki yetkilendirmenin diğer mevzuattan doğan izin ve yetki şartlarını ortadan kaldırmadığını açıkça gösterir. Bu nedenle bir işletmenin 6475 kapsamındaki yükümlülükleri incelenirken Karayolu Taşıma Kanunu, gümrük mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu ve faaliyetin niteliğine göre diğer özel düzenlemeler ayrıca değerlendirilir.
Örneğin yurt dışından getirilen bazı ürünlerde yalnızca kargo sözleşmesine bakmak yeterli değildir. yurt dışından kargo ile cep telefonu getirilmesi hakkındaki rehberde posta/kargo hizmeti ile ithalat ve cihaz mevzuatının neden birlikte incelenmesi gerektiği açıklanmıştır.
Posta hizmeti ile BTK yetkilendirmesi arasındaki bağlantı
6475 m.5 posta hizmetinin esas faaliyet alanını ortaya koyarken, m.9 yetkilendirme sistemini kurar. Kanunun sistematiği birlikte okunduğunda, posta hizmeti sunmak ve posta hizmeti için gerekli altyapıyı işletmek isteyen işletmelerin BTK yetkilendirme rejimini dikkate alması gerekir. Yetkilendirme şartları, faaliyet kapsamı, yetki belgesi kullanımı ve devir kuralları m.9 ile ilgili ikincil mevzuatta düzenlenir.
Bu nedenle yeni bir “son kilometre teslimat” girişimi veya dijital kurye platformu kurarken yalnızca şirket kuruluşu, vergi kaydı ve ticaret sicili işlemlerinin tamamlanmış olması yeterli kabul edilmemelidir. Faaliyetin 6475 anlamında posta hizmeti oluşturup oluşturmadığı ve oluşturuyorsa hangi yetkilendirme şartlarının uygulanacağı faaliyete başlanmadan belirlenmelidir. Kanun, gerekli yetkilendirme olmadan posta hizmeti sunulmasına ayrıca yaptırım bağlamıştır.
Yetkilendirme, işletmeye sınırsız bir serbesti de vermez. 6475 m.12’de kayıtların denetime hazır tutulması, bilgi ve belgelerin Kuruma verilmesi, kişisel verilerin ve haberleşme bilgilerinin gizliliğinin korunması, bazı şirket yapısı değişikliklerinde BTK onayı ve ulusal güvenlik ile olağanüstü hâllerde öncelik gibi yükümlülükler düzenlenmiştir.
Posta hizmet sağlayıcısının başlıca kanuni yükümlülükleri
Posta hizmetinin 6475 m.5 kapsamına girmesi, faaliyetin devamında Kanunun diğer hükümlerini de devreye sokar. Özellikle m.7’de posta gizliliği ve güvenliği; m.12’de işletmecilerin kurumsal yükümlülükleri; m.17’de tarifelerin adil ve şeffaf olması; m.18’de rekabet denetimi; m.19’da idari yaptırımlar düzenlenmiştir.
Gizlilik bakımından, gönderinin içeriğinin yetkisiz biçimde açılması veya üçüncü kişilere açıklanması serbest değildir. Posta hizmet sağlayıcısı yalnızca fiziksel gönderinin korunmasından değil, hizmet nedeniyle öğrendiği bilgi ve kişisel verilerin mevzuata uygun korunmasından da sorumludur. Gönderici ve alıcının adı, adresi, telefon numarası, teslim zamanı, gönderi hareketleri ve benzeri veriler bu açıdan önem taşır.
Tarife bakımından da şirketin ücret belirleme özgürlüğü sınırsız değildir. 6475 m.17 adil ve şeffaf tarife yaklaşımını benimser. Kurumun yetkileri, rekabet kuralları, benzer konumdaki kullanıcılara farklı uygulama yasağı, maliyetle ilişki ve piyasayı bozacak fiyatlandırma ihtimali birlikte değerlendirilir.
E-ticaret siparişlerinde 6475 ile tüketici hukuku nasıl ayrılır?
Bir tüketici internetten ürün aldığında ve ürün kargo şirketine verildiğinde aynı olayda iki farklı sözleşme ilişkisi bulunabilir. Satıcı ile tüketici arasındaki mesafeli satış ilişkisi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğine tabidir. Posta/kargo şirketinin faaliyet ve sektör yükümlülükleri ise 6475 sayılı Kanun ve posta mevzuatıyla bağlantılıdır.
Bu iki alan birbirine karıştırılmamalıdır. Ürün tüketiciye ulaşmadan taşıma sırasında kaybolduğunda satıcının tüketiciye karşı sorumluluğu bakımından kargoda ürün kaybında satıcının sorumluluğu rehberimiz; taşıma sırasında kayıp veya hasar hâlinde mesafeli sözleşme yönünden kargo kayıp ve hasar sorumluluğu rehberimiz ayrı ayrı açıklama içerir. Buradaki 6475 m.5 incelemesi ise öncelikle faaliyetin posta hizmeti olarak hukuki niteliğini belirlemeye yöneliktir.
Posta ve kargo uyuşmazlığında hangi kayıtlar önemlidir?
Uyuşmazlığın türüne göre delil seti değişir; ancak gönderi kabul kaydı, barkod/taşıma numarası, gönderici ve alıcı bilgileri, ücret makbuzu veya fatura, hizmet türü, teslim taahhüdü, gönderinin hareket kayıtları, aktarma kayıtları, teslim tutanağı, teslim kodu, fotoğraf, çağrı merkezi yazışmaları ve elektronik şikâyet kayıtları önemlidir.
Şirketler yönünden ayrıca BTK yetkilendirme belgeleri, iç prosedürler, kişisel veri ve gizlilik politikaları, acente veya alt yüklenici sözleşmeleri, risk ve güvenlik prosedürleri, tarife kayıtları ve Kuruma yapılan bildirimler incelenebilir. Sadece müşteriye verilen fiş üzerinden değil, hizmet zincirinin tamamı üzerinden değerlendirme yapılması çoğu uyuşmazlıkta daha sağlıklı sonuç verir.
Bir ödeme kuruluşu veya PTT’nin farklı finansal hizmetleri söz konusu olduğunda ise posta hizmeti ile ödeme hizmeti birbirinden ayrılır. Bu ayrım için ödeme hizmeti sağlayıcısı kimdir? başlıklı 6493 sayılı Kanun rehberimiz de incelenebilir.
Resmî kaynaklar
- 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu – güncel mevzuat metni
- Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
- BTK ikincil mevzuat ve yönetmelikler
Sık Sorulan Sorular
1. Her kargo işi 6475 sayılı Kanuna tabi midir?
Faaliyetin niteliği incelenir. Gönderinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi şeklindeki posta hizmeti unsurları varsa 6475’in posta hizmeti rejimi gündeme gelir. Başka taşıma veya lojistik mevzuatının uygulanması da ayrıca mümkündür.
2. Şirket kendisini “kurye platformu” olarak tanımlarsa posta mevzuatı uygulanmaz mı?
Hayır. Ticari tanım tek başına belirleyici değildir. Fiilen yürütülen hizmet ve sözleşme ilişkileri esas alınır.
3. Posta hizmeti için BTK yetkilendirmesi gerekir mi?
6475 m.9 posta hizmeti ve posta hizmeti için gerekli altyapının yetkilendirme rejimine tabi olduğunu düzenler. Faaliyetin kapsamına göre ilgili yetkilendirme şartları uygulanır.
4. Yetkilendirme başka taşıma izinlerinin yerine geçer mi?
Geçmez. 6475 m.9/10, diğer kanunlardan doğan yetki ve izin yükümlülüklerini saklı tutar.
5. Posta hizmeti sadece mektup taşımak mıdır?
Hayır. Kanunun sistemi gönderinin kabulünden teslimine kadar olan posta hizmet zincirini kapsar ve sektör klasik mektupla sınırlı değildir.
6. Kargo firmasının teslim kaydı neden önemlidir?
Teslimin kime, ne zaman ve hangi yöntemle yapıldığını göstermesi nedeniyle sözleşmesel uyuşmazlık ve denetim süreçlerinde temel delillerden biridir.
7. E-ticaret siparişinde kargo şirketi mevzuatı ile tüketici mevzuatı birlikte uygulanabilir mi?
Evet. Satıcı-tüketici ilişkisi 6502 ve mesafeli sözleşme mevzuatıyla; posta/kargo işletmecisinin sektör yükümlülükleri ise 6475 ve ilgili posta mevzuatıyla değerlendirilebilir.
8. Posta hizmet sağlayıcısı kişisel verileri korumak zorunda mı?
Evet. 6475 m.7 ve m.12’deki gizlilik yükümlülükleri yanında kişisel verilerin işlenmesinde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu da uygulanır.
Hukuki değerlendirme ve yazar
Bu içerik, 17 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükteki 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu esas alınarak, posta hizmetinin hukuki kapsamını açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıkta hizmetin sözleşmesel yapısı, BTK yetkilendirme kapsamı, gönderinin türü, taraf sıfatları ve varsa özel taşıma mevzuatı birlikte incelenmelidir.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
