Rezervasyondaki Araç Yoksa Üst Segment Ücretsiz mi? Yönetmelik m.12/2 (2027)
İnternetten veya araç kiralama ofisinden belirli bir segment için rezervasyon yapıp teslim noktasına gidildiğinde “o araç kalmadı, daha pahalı araca geçmeniz gerekiyor” denilmesi, özellikle havalimanı ve yoğun turizm dönemlerinde sık karşılaşılan bir uyuşmazlıktır. Yeni Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, bu uygulamaya açık bir çözüm getirmiştir. İşletme, rezervasyondaki segmenti sağlayamıyorsa üst segment farkını tüketiciye yükleyemez.
Yönetmelik 15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlenmiştir. Bu nedenle 11 Eylül 2026 tarihi itibarıyla m.12/2 kuralı yayımlanmış ancak henüz yürürlüğe girmemiştir. Aşağıdaki açıklamalar 1 Ocak 2027’den sonraki Yönetmelik kapsamındaki kısa süreli tüketici kiralamalarına ilişkindir.
Yönetmelik, kısa süreli kiralamayı aynı kiracıya tek seferde veya kesintisiz dönemler halinde en fazla 29 gün verilen hizmet olarak tanımlar. Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar, 30 gün ve üzeri uzun süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları kapsam dışında tutulmuştur. Bu nedenle m.12/2’nin uygulanmasında önce işlemin kapsam içinde olup olmadığı belirlenmelidir.
Yönetmelik m.12/2 Rezervasyondaki Araç Bulunmazsa Ne Öngörüyor?
Yönetmelik m.12/2’nin çıkış noktası, tüketicinin rezervasyon sırasında belirli bir hizmet seviyesine güvenerek sözleşmesel ilişki kurmasıdır. Rezervasyon formunda belirtilen segmentte bir taşıt, kararlaştırılan teslim tarih ve saatinde mevcut değil veya kiralamaya hazır değilse, bu organizasyon sorununun mali sonucu kiracıya yüklenemez.
İşletmenin ilk yükümlülüğü, eş değer veya daha üst segment bir taşıtı kiracıya ek bedel talep etmeksizin teslim etmektir. Bu hüküm, “rezervasyonunuzdaki araç yok, isterseniz günlük 1.500 TL farkla SUV verebiliriz” şeklindeki uygulamayı Yönetmelik kapsamındaki tüketici kiralaması bakımından açık biçimde sınırlar.
Eş değer veya üst segment aracın bulunmaması halinde ikinci aşamaya geçilir. İşletme daha alt segment araç teklif edebilir; ancak bunu tek taraflı yapamaz. Alt segment teslimi için kiracının yazılı veya elektronik ortamda açık onayı gerekir. Kiracı kabul etmezse üçüncü aşama olarak rezervasyonu bedelsiz iptal etme hakkı doğar.
Bu sıralama önemlidir. İşletme, üst segment araç filosunda bulunduğu halde doğrudan alt segment sunarak “kabul etmezseniz rezervasyonu iptal ederiz” yaklaşımına geçemez. Öncelik eş değer veya üst segmentin ücretsiz sağlanmasıdır.
Üst Segment Araç İçin Fiyat Farkı Alınabilir mi?
Hayır. M.12/2 bu konuda tereddüde yer bırakmaz: rezervasyon segmenti teslim tarihinde mevcut veya hazır değilse eş değer veya üst segment araç kiracıdan ek bedel talep edilmeksizin teslim edilir. Üst segmentin normal günlük tarifesinin daha yüksek olması, farkın kiracıya yansıtılmasına dayanak oluşturmaz.
Bu nedenle “upgrade bedeli”, “segment farkı”, “zorunlu sınıf yükseltme ücreti”, “araç değişim bedeli” gibi farklı isimler verilmesi sonucu değiştirmez. Eğer üst segmente geçişin nedeni işletmenin rezervasyondaki segmenti sağlayamamasıysa, zorunlu değişikliğin maliyeti tüketiciye yüklenemez.
Kiracının kendi isteğiyle, rezervasyondaki araç mevcut olduğu halde daha üst segment talep etmesi farklıdır. Bu durumda taraflar yeni fiyat üzerinde anlaşabilir. M.12/2’nin ücretsiz üst segment kuralı, işletmenin rezervasyon yükümlülüğünü yerine getiremediği senaryoya ilişkindir. Tüketicinin sonradan kendi tercihiyle yaptığı yükseltme, aynı hüküm kapsamında değildir.
Uyuşmazlıkta en kritik belge rezervasyon formudur. Formdaki segment, araç örneği, teslim tarihi ve saat ile işletmenin teslim anında sunduğu seçenekler birlikte karşılaştırılır.
Alt Segment Araç Hangi Şartla Teslim Edilebilir?
Eş değer veya üst segment araç temin edilemiyorsa işletme daha alt segment taşıt sunabilir; fakat bunun için kiracının yazılı veya elektronik onayını almak zorundadır. Sözlü “tamam” tartışması yerine onayın belgelenebilir olması Yönetmelik tarafından özellikle aranmıştır.
Elektronik onay; rezervasyon uygulaması, e-posta, SMS doğrulaması veya kiralama sistemindeki kaydedilebilir bir işlem üzerinden alınabilir. Esas olan kiracının daha düşük hizmet seviyesini bilinçli biçimde kabul ettiğinin sonradan ispatlanabilmesidir.
Alt segmentin kabul edilmesi halinde kiracı üst segment rezervasyon fiyatını aynen ödemek zorunda değildir. Yönetmelik m.17/2, alt segment araç teslim edilmesi durumunda farka ilişkin tüm bedellerin iade işlemlerinin taşıtın teslim tarihini izleyen yedi gün içinde yerine getirilmesini zorunlu kılar.
Dolayısıyla kiracının alt segmenti kabul etmesi iki sonucu birlikte doğurur: kiralama devam eder ve daha düşük segment nedeniyle doğan fiyat/hizmet farkı iade edilir. İşletme “alt segmenti kabul ettiniz, eski fiyat geçerli” diyemez.
Kiracı Alt Segment Aracı Kabul Etmezse Rezervasyon Bedelsiz İptal Edilebilir mi?
Evet. M.12/2 açıkça, eş değer veya üst segment bulunamadığında alt segment teklifine kiracının onay vermemesi halinde rezervasyonun kiracı tarafından bedelsiz olarak iptal edilebileceğini düzenler. Bu durumda kiracıya “iptal cezası”, “no-show kesintisi”, “rezervasyon hizmet bedeli” veya benzeri bir tutar yüklenemez.
Çünkü iptalin nedeni kiracının keyfi vazgeçmesi değil, işletmenin rezervasyonda taahhüt ettiği segmenti ve ona eş değer/üst alternatifi sağlayamamasıdır. Bu nedenle ön ödemeli rezervasyonlarda tüketicinin ödediği kira ve diğer hizmet bedelleri ile varsa depozito iade edilmelidir.
M.17/2, bu iadelerin rezervasyonun iptal tarihini izleyen yedi gün içinde yerine getirilmesini öngörür. İşletmenin genel şartlarına “iptallerde ücret iadesi yoktur” yazmış olması, m.12/2 kapsamındaki bu özel ve bedelsiz iptal hakkını ortadan kaldırmaz.
Kiracı, iptal kararını da yazılı veya elektronik ortamda bildirmelidir. “Rezervasyondaki segment ve eş/üst segment sağlanamadığı için Yönetmelik m.12/2 uyarınca bedelsiz iptal ediyorum” şeklinde açık bir kayıt, sonradan yapılacak iade talebini kolaylaştırır.
İptalde ve Alt Segmentte 7 Günlük İade Süresi Nasıl İşler?
Yönetmelik m.17/2 iki ayrı durumda yedi günlük süre getirir. Birincisi, m.12/2 kapsamında rezervasyon kiracı tarafından iptal edilmişse kira ve diğer hizmet bedelleri ile depozito iade işlemleri iptal tarihini izleyen yedi gün içinde tamamlanır. İkincisi, kiracı alt segment aracı kabul etmişse farka ilişkin tüm bedellerin iade işlemleri taşıtın teslim tarihini izleyen yedi gün içinde yapılır.
Örneğin beş günlük üst segment rezervasyonu için toplam 20.000 TL ödenmiş ve kiracı 15.000 TL değerindeki alt segment hizmetini yazılı olarak kabul etmişse, aradaki bedel farkı işletmede kalamaz. Yönetmelik farkın iade edilmesini zorunlu kılar.
“Farka ilişkin tüm bedeller” ifadesi yalnız günlük çıplak kira farkını değil, segment değişikliğine bağlı olarak artık karşılığı bulunmayan diğer ücret farklarını da kapsayacak şekilde değerlendirilir. Her kalemin sözleşme ve rezervasyon formu üzerinden ayrı hesaplanması gerekir.
Kredi kartı iadesinde işletmenin bankaya iade talimatını hangi tarihte verdiği ile kart sisteminde yansımanın hangi tarihte göründüğü ayrılabilir. Uyuşmazlık halinde işlem dekontu ve iade talimat kaydı istenmelidir.
Eş Değer Araç Segmenti Nasıl Belirlenir?
Yönetmelik m.12/2 “eş değer” ifadesini kullanır ancak her marka-model için ayrı bir tablo vermez. Bu nedenle somut değerlendirmede rezervasyon formundaki segment sınıfı, araç tipinin temel özellikleri, yolcu ve bagaj kapasitesi, vites türü ve hizmetin esaslı unsurları dikkate alınır.
İşletmenin pazarlama sisteminde “veya benzeri” ifadesi bulunması, her aracın eş değer sayılacağı anlamına gelmez. Örneğin rezervasyonun fiilen aile kullanımı ve belirli bagaj kapasitesi için kurulmuş olduğu durumda, yolculuğu gerçekleştirmeye elverişsiz derecede küçük bir otomobilin eş değer kabul edilmesi mümkün değildir.
Bununla birlikte eş değerlik aynı marka ve model zorunluluğu değildir. Aynı segmentte ve benzer temel kullanım özelliklerine sahip farklı bir marka/model, m.12/2 bakımından eş değer olabilir.
Uyuşmazlık çıkarsa işletmenin kendi segment sınıflandırması, rezervasyon ekranı ve aracın teknik özellikleri karşılaştırılır. Kiracı rezervasyon anındaki ekran görüntüsünü ve araç/segment açıklamasını saklamalıdır.
Rezervasyon Formunda Hangi Bilgiler Önemlidir?
Yönetmelik m.11 elektronik ortamda yapılan ön ödemeli rezervasyonları ayrıntılı düzenler. Rezervasyon formu, hangi segmentte araç, hangi teslim yeri ve zamanı, hangi süre ve bedelle hizmet satın alındığını ortaya koyar. M.12/2’deki hakkın uygulanabilmesi için özellikle segment bilgisinin açık olması önemlidir.
Kiracı, rezervasyon sonrasında aldığı onay e-postasını, PDF formunu, uygulama ekranını ve ödeme dekontunu saklamalıdır. İşletmenin web sitesindeki açıklamalar sonradan değişebileceği için rezervasyon anındaki koşulları gösteren belge önem taşır.
Rezervasyon belirli bir model garantisi değil sadece segment garantisi içeriyorsa değerlendirme segment üzerinden yapılır. Buna karşılık sözleşmede açıkça belirli modelin taahhüt edildiği özel durumlarda genel borçlar hukuku hükümleri bakımından daha ileri bir ifa sorunu da gündeme gelebilir.
Üst Segment Ücretsiz Verilirken Ek Sigorta Paketi Zorunlu Tutulabilir mi?
Hayır. İşletme üst segment farkını doğrudan almak yerine “bu araçta zorunlu tam kasko paketi var” diyerek aynı farkı başka isimle tahsil edemez. Yönetmelik m.17/3, kiralama hizmetinin işletmeden veya üçüncü kişilerden ek sigorta, kasko, hasar güvencesi ya da başka bir mal/hizmet satın alma şartına bağlanmasını yasaklar.
Ayrıca m.13/5 uyarınca kiracı ve sözleşmedeki ek sürücü yalnızca kira bedelini ödeyerek aracın kasko, işletme güvencesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortasından yararlanır. Bu temel güvence, üst segment aracın verilmesi nedeniyle yeni bir zorunlu ücret kalemine dönüşemez.
Ek kasko ve sigorta konusu ayrıntılı olarak araç kiralarken ek kasko veya sigorta zorunlu mu? rehberinde incelenmiştir.
Segment Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Saklanmalıdır?
Kiracı şu belgeleri aynı dosyada tutmalıdır: rezervasyon formu, ödeme dekontu, rezervasyon onay e-postası, segment açıklamasını gösteren ekran görüntüsü, teslim saatindeki işletme yazışmaları, teklif edilen alternatif araç bilgisi, alt segment onayı varsa bu onay, iptal bildirimi ve iade dekontu.
Telefon görüşmesinde “üst segment için fark ödeyin” denilmişse mümkünse aynı talep yazılı kanala taşınmalıdır. “Teslim noktasında rezervasyon segmenti bulunmadığı ve üst segment için ek ücret istendiği bildirildi; m.12/2 uyarınca ücretsiz eş/üst segment talep ediyorum” şeklindeki mesaj, uyuşmazlığın esasını zaman damgalı biçimde gösterir.
Alt segment kabulünde aracın gerçek segmenti ve işletmenin fiyat tarifesi de saklanmalıdır. Böylece iade edilmesi gereken fark somutlaştırılabilir.
İşletme Üst Segment İçin Para İsterse veya İadeyi Yapmazsa Ne Yapılır?
İlk adım işletmeye yazılı başvurudur. Başvuruda rezervasyon segmenti, teslim tarihi/saati, rezervasyondaki aracın bulunmadığı, sunulan alternatif ve talep edilen ek ücret açıkça yazılmalıdır. M.12/2 ve gerekiyorsa m.17/2 belirtilerek fazla tahsilatın veya iadenin yapılması istenir.
Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıkta parasal değere göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi başvuru yolu kullanılır. Başvuruda rezervasyon ve ödeme belgeleriyle birlikte işletmenin ek ücret talebini gösteren yazışmalar sunulmalıdır.
İdari denetim ile para iadesi talebi birbirinden ayrıdır. Yönetmeliğe aykırılık bakımından yetkili idari mercilerin denetim/yaptırım yetkisi bulunurken, tüketicinin fazla ödediği bedelin iadesi tüketici hukuku yollarında talep edilir.
Haksız ücret depozitodan kesilmişse güvence iadesi kuralları da uygulanır. Depozito üst sınırı ve iade süresi için araç kiralama depozito iadesi rehberi incelenebilir.
Mersin ve Türkiye Genelinde Uygulama
M.12/2 ülke çapında uygulanır. Mersin’de şehir merkezinden, havalimanı bağlantılı bir şubeden veya internet üzerinden rezervasyon yapılmış olması sonucu değiştirmez. İşletmenin yerel veya ulusal marka olması da üst segmentin ücretsiz verilmesi kuralını ortadan kaldırmaz.
Özellikle yoğun turizm ve bayram dönemlerinde araç bulunabilirliği azalabilir. Ancak işletmenin stok/filo planlaması, rezervasyondaki segmenti sağlayamaması halinde ek maliyeti tüketiciye aktarmasına izin vermez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Araç kiralama rezervasyon uyuşmazlıklarında rezervasyon formu, ödeme, teslim/iptal kayıtları ve segment bilgileri birlikte değerlendirilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Rezerve ettiğim araç yoksa üst segment ücretsiz mi?
Evet. 1 Ocak 2027’den itibaren Yönetmelik kapsamındaki işlemde eş değer veya üst segment araç ek bedel alınmadan teslim edilir.
2. Üst segment için “upgrade bedeli” istenebilir mi?
Rezervasyon segmentinin işletme tarafından sağlanamaması nedeniyle yapılan zorunlu yükseltmede hayır.
3. Alt segment araç zorla verilebilir mi?
Hayır. Alt segment teslimi için kiracının yazılı veya elektronik onayı gerekir.
4. Alt segmenti kabul etmezsem rezervasyonumu iptal edebilir miyim?
Evet. Rezervasyon m.12/2 uyarınca bedelsiz iptal edilebilir.
5. İptalde param ne zaman iade edilir?
M.17/2 uyarınca kira, hizmet bedelleri ve depozito iade işlemleri iptal tarihini izleyen yedi gün içinde yapılır.
6. Alt segmenti kabul edersem fiyat farkı iade edilir mi?
Evet. Farka ilişkin tüm bedellerin iade işlemleri araç teslim tarihini izleyen yedi gün içinde yapılır.
7. Eş değer araç aynı marka olmak zorunda mı?
Hayır. Aynı marka/model değil, eş değer segment ve temel kullanım özellikleri aranır.
8. Rezervasyon ekranında “veya benzeri” yazması her aracı kabul etmek zorunda olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. “Benzeri” ifadesi eş değerlik sınırları içinde değerlendirilir; çok daha düşük segmenti otomatik olarak eş değer yapmaz.
9. Üst segment verilse de zorunlu ek kasko alınabilir mi?
Hayır. M.17/3 kiralama hizmetinin ek sigorta veya kasko satın alma şartına bağlanmasını yasaklar.
10. Kiracı kendi isteğiyle üst segmente geçerse ücret alınabilir mi?
Evet. Rezervasyondaki segment mevcutken kiracının kendi tercihiyle yaptığı yükseltme m.12/2’deki zorunlu ücretsiz değişiklikten farklıdır.
11. Yönetmelik bugün yürürlükte mi?
11 Eylül 2026 itibarıyla yayımlanmıştır; yürürlük tarihi 1 Ocak 2027’dir.
12. Şirket adına yapılan kiralamada aynı hüküm uygulanır mı?
Kiracısı tüketici olmayan kısa süreli kiralamalar Yönetmelik kapsamı dışındadır; sözleşme ve genel hükümler ayrıca incelenir.
İlgili Rehberler
- Ek kasko ve sigorta zorunlu mu?
- Bir saat geç teslimde ücret
- Depozito iade süresi
- Arızada ikame araç hakkı
Resmî Kaynaklar
- Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik m.2, m.11, m.12 ve m.17; Resmî Gazete 15.08.2026, sayı 33341.
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
