Savcının Biyolojik Örnek Alma Kararının 24 Saatte Hâkim Onayına Sunulmamasına İtiraz Dilekçesi | CMK 75/1 Word

Savcının biyolojik örnek alma kararının 24 saatte hâkim onayına sunulmamasına itiraz dilekçesi, gecikmesinde sakınca bulunduğu gerekçesiyle Cumhuriyet savcısı tarafından verilen iç beden muayenesi veya kan, saç, tükürük, tırnak gibi biyolojik örnek alma kararının CMK m.75/1’deki yargısal onay zincirine uymaması hâlinde kullanılır. Kanun iki ayrı yirmi dört saatlik süre kurar: savcılık kararı yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunulmalı, hâkim veya mahkeme de kendisine sunulan karar hakkında yirmi dört saat içinde karar vermelidir. Onaylanmayan savcılık kararı hükümsüz kalır ve bu karara dayanılarak elde edilen deliller kullanılamaz.

Bu yazıdaki düzenlenebilir Word örneği, soruşturma evresinde şüpheliden tükürük sürüntüsü alınmasına ilişkin savcılık kararının onaya geç sunulduğu öğretici bir dosya kronolojisine göre hazırlanmıştır. Örnekte savcılık kararı 1 Ekim 2026 saat 10.15’te verilmiş, örnek aynı gün saat 11.05’te alınmış, onay istemi 2 Ekim 2026 saat 15.40’ta UYAP’a kaydedilmiş ve sulh ceza hâkimliği 3 Ekim 2026 saat 12.20’de onay kararı vermiştir. İlk yirmi dört saatlik süre 2 Ekim saat 10.15’te dolduğundan, daha sonra verilen onay kanundaki süresinde sunma şartını karşılamaz. Gerçek başvuruda bütün tarihler, saatler, evrak işlem kayıtları, isnat, örnek türü ve karar numarası dosyadan aynen alınmalıdır.

CMK 75/1 yirmi dört saatlik hâkim onayı itiraz dilekçesini Word olarak indirin. Dosya; karar ve onay kronolojisi, kanuni denetim tablosu, somut itiraz nedenleri, delilin kullanılmaması istemi, moleküler incelemenin durdurulması talebi, hukuki dayanaklar, ekler ve doldurma kontrolüyle birlikte hazırlanmıştır.

Kısa cevap ve kesin hukuki sonuç

CMK m.75/1 uyarınca asıl karar mercii hâkim veya mahkemedir. Cumhuriyet savcısı yalnız gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde karar verebilir. Savcı bu istisnai yetkiyi kullandığında kararını yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunmak zorundadır. Onay makamı da dosya kendisine sunulduktan sonra yirmi dört saat içinde karar verir. Kanun, onaylanmayan kararın hükümsüz kalacağını ve elde edilen delilin kullanılamayacağını açıkça düzenlediği için başvuru sonucu tahmine bırakılmaz.

Başvuruda üç işlem birbirinden ayrılır: savcılık kararının verildiği an, kararın onay makamına fiilen sunulduğu an ve hâkimlik kararının verildiği an. Örneğin yalnız hâkimlik kararının tarihine bakmak yeterli değildir. Savcılık evrakının UYAP’a hangi saat ve dakikada gönderildiği, hâkimlik kalemince ne zaman alındığı ve kararın ne zaman oluşturulup imzalandığı dosya kayıtlarından belirlenmelidir. Saat bilgisini göstermeyen evrak varsa işlem geçmişi, e-imza zamanı, UYAP belge tarihi ve kalem kayıtları istenmelidir.

CMK m.75/6, madde kapsamında hâkim veya mahkemece verilen kararlara itiraz yolunu açık tutar. Bu nedenle geç sunulan savcılık kararını sonradan onaylayan sulh ceza hâkimliği kararına karşı itiraz edilir; ayrıca savcılığa, hükümsüz karar temelinde alınan örneğin yeni bir incelemeye gönderilmemesi ve kullanılamaz delil niteliğinin soruşturma dosyasında açıkça kayda geçirilmesi talebi sunulur. Kovuşturma başlamışsa aynı hukuka aykırılık davayı gören mahkeme önünde delilin hükme esas alınmaması istemiyle ileri sürülür.

Savcının istisnai karar yetkisi

İç beden muayenesi ve vücuttan biyolojik örnek alınması kişinin maddi ve manevi bütünlüğüne müdahaledir. CMK m.75/1 bu nedenle karar yetkisini kural olarak hâkim veya mahkemeye verir. Cumhuriyet savcısının karar yetkisi olağan bir alternatif değildir; yalnız gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kullanılabilir. Kararda gecikmenin hangi somut delili kaybettireceği gösterilmelidir. Örneğin biyolojik bulgunun kısa sürede kaybolacağı veya değişeceği dosya olgusuyla açıklanmadan yalnız “gecikmesinde sakınca vardır” ibaresi yazılması, istisnai yetkinin gerekçesini ortaya koymaz.

Savcılık kararında isnat edilen suç, örnek alınacak kişi, alınacak örneğin türü, işlemin amacı, gecikme nedeni, sağlık şartı ve işlemi yapacak yetkili kişi açıkça gösterilmelidir. Kararın kapsamı “gerekli örneklerin alınması” biçiminde belirsiz bırakılamaz. Kan, tükürük sürüntüsü, saç veya tırnak örneği farklı müdahalelerdir; kararın kapsamı ve uygulanma yöntemi denetlenebilir olmalıdır. İç beden muayenesi yapılacaksa CMK m.75/2’deki sağlığa zarar verme tehlikesinin bulunmaması ve m.75/3’teki tabip veya sağlık mesleği mensubu şartı ayrıca incelenir.

Gecikmesinde sakınca bulunduğu kabul edilse bile hâkim onayı zorunluluğu ortadan kalkmaz. Savcının kararı yargısal denetimden bağımsız ve sürekli bir yetki belgesi değildir. Onay mekanizması, acil işlemin hemen ardından bağımsız yargısal denetim kurulmasını sağlar. Bu sebeple savcılık kararının uygulanmış olması, kararın onaya sunulmasını gereksiz hâle getirmez; tam tersine, elde edilmiş delilin kullanılabilirliği süresinde onay denetimine bağlıdır.

İki ayrı yirmi dört saatlik süre nasıl hesaplanır?

Birinci süre, Cumhuriyet savcısının karar verdiği anda başlar. Kararın yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunulması gerekir. “Aynı gün”, “ertesi iş günü” veya “mesai bitimine kadar” biçiminde farklı bir ölçü kanunda yoktur. Yirmi dört saatlik süre, karar saatinden itibaren kesintisiz hesaplanır. Hafta sonu, gece veya resmî tatil bu acil yargısal denetimi kendiliğinden sonraki mesai gününe taşımaz. Başvuruda başlangıç ve bitiş anı saat ve dakika olarak yazılmalıdır.

İkinci süre, dosyanın onay makamına sunulduğu anda başlar. Hâkim veya mahkeme kararını bu sunumdan itibaren yirmi dört saat içinde verir. Savcılık kararından hâkim kararına kadar tek bir kırk sekiz saatlik toplam süre bulunduğu söylenemez. Kanun, farklı özneler için ardışık iki yükümlülük kurar. Savcılık kararı ilk yirmi dört saatin otuzuncu saatinde sunulmuşsa, hâkim altı saat sonra karar vermiş olsa dahi ilk yükümlülük ihlal edilmiştir. Buna karşılık savcılık kararı onuncu saatte sunulmuş, hâkim kararı sunumdan otuz saat sonra vermişse ikinci süre ihlal edilmiştir.

Sürenin başlangıcı karar kâğıdının çıktısına göre değil, kararın hukuken oluşturulduğu ve imzalandığı zaman damgasına göre belirlenir. Sunma anı da savcılık yazısının hazırlanma saati değil, yetkili hâkimlik veya mahkeme iş listesine ulaştığı kayıtla saptanır. UYAP evrak işlem kütüğü, belge üst verisi, e-imza doğrulama zamanı, gönderim-alım kayıtları ve hâkimlik değişik iş numarasının açılış anı birlikte okunmalıdır. Kâğıt dosyada savcılık çıkış kaydı ile hâkimlik giriş kaydı esas alınır; aradaki kurye süresi savcılık için tanınan yirmi dört saatin dışına çıkarılamaz.

Onay kararının yalnız taslak oluşturma tarihi yeterli değildir. Kararın hâkim tarafından verildiği, elektronik olarak imzalandığı ve dosyaya kaydedildiği an belirlenmelidir. İmza zamanı ile görünen karar tarihi arasında fark varsa bu fark dilekçede belgeleriyle gösterilir. Başvuru sahibi tahmini saat yazmamalı; kayıt henüz dosyaya açılmamışsa ilgili işlem geçmişinin getirtilmesini istemelidir.

Dosya kronolojisi nasıl kanıtlanır?

Profesyonel başvurunun merkezinde tek sayfalık bir kronoloji bulunur. İlk satırda savcılık kararının tarih-saat bilgisi ve belge numarası; ikinci satırda örnek alma tutanağının tarih-saat bilgisi; üçüncü satırda onay istem yazısının oluşturulma ve gönderilme anı; dördüncü satırda hâkimlik giriş kaydı; beşinci satırda hâkim kararının tarih-saat ve e-imza bilgisi yer alır. Her satırın karşısında dayanak belge ve CMK m.75/1’e göre son süre yazılır. Böylece itiraz mercii yalnız anlatımı değil, kanuni sürenin matematiksel karşılığını görür.

Örnek alma tutanağı ayrıca işlemi yapan kişinin unvanını, kullanılan yöntemi, numunenin türünü, ambalaj ve mühür bilgisini, teslim alan birimi ve zincir teslim kayıtlarını göstermelidir. Onay eksikliği başvurunun ana konusu olsa da alınan materyalin hangi karara dayandığı açıkça eşleştirilmelidir. Aynı kişi hakkında birden fazla savcılık kararı bulunuyorsa karar numarası yazılmadan genel itiraz yapılmamalıdır.

UYAP kaydı henüz müdafiye görünmüyorsa hâkimlik kararının ve bütün işlem geçmişinin örneğinin verilmesi istenir. Dosyada yalnız tarih bulunup saat bulunmaması, savunmanın ispat yükü gibi yorumlanamaz. Süreye uyulduğunu gösteren kayıt, işlemi yapan makamların bilgi alanındadır. Dilekçede belirli belge adları sayılarak getirtilmesi talep edilir: savcılık belge işlem hareketleri, onay tevzi kaydı, hâkimlik değişik iş açılış kaydı, e-imza doğrulama kaydı, örnek alma tutanağı ve laboratuvara teslim formu.

Hükümsüzlük ve delilin kullanılamaması

CMK m.75/1’in sonucu nettir: onaylanmayan savcılık kararı hükümsüz kalır ve elde edilen deliller kullanılamaz. Başvuruda yalnız “işlem usulsüzdür” denmemeli; kanunun bağladığı iki sonuç ayrı ayrı istenmelidir. Birincisi, savcılık kararının yargısal onay şartını karşılamadığının tespiti ve varsa geç onay kararının kaldırılmasıdır. İkincisi, bu karar temelinde alınan biyolojik örnek, analiz sonucu, karşılaştırma raporu ve bunlardan türetilen bulguların soruşturma ve kovuşturmada kullanılmamasıdır.

Delilin kullanılamaması ile fiziksel örneğin derhâl yok edilmesi aynı hukuki işlem değildir. CMK m.80/2, inceleme bilgilerinin hangi nihai kararlar sonrasında Cumhuriyet savcısının huzurunda yok edileceğini ayrıca düzenler. Bu nedenle dilekçe, kanunda bulunmayan otomatik bir imha sonucu ilan etmemelidir. İnceleme henüz yapılmamışsa örneğin moleküler genetik incelemeye gönderilmemesi; inceleme başlamışsa hukuki durum açıklığa kavuşana kadar yeni analiz ve karşılaştırma yapılmaması; elde edilmiş sonuçların delil olarak kullanılmaması talep edilir. Kanuni imha zamanı geldiğinde CMK m.80/2 uyarınca işlem ve tutanak ayrıca istenir.

Kovuşturma evresinde Anayasa m.38/6 ve CMK m.206/2-a ile m.217/2 de hukuka aykırı delilin reddi ve hükme esas alınmaması bakımından uygulanır. Ancak yeni yazının temel dayanağı genel delil yasağı değil, CMK m.75/1’deki özel ve açık kullanılamazlık hükmüdür. Mahkeme, örneği “takdiri delil” adıyla değerlendiremez; kanun bu delilin kullanılmasını yasaklamıştır. Karar gerekçesinde bu itirazın karşılanması gerekir.

İtiraz süresi ve mercii

CMK m.75/6, madde gereğince alınacak hâkim veya mahkeme kararlarına itiraz edilebileceğini düzenler. CMK m.268/1 uyarınca özel bir süre yazılmadığı için itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır. Dilekçe kararı veren mercie verilir; merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, yerinde görmezse en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir. Başlıkta “inceleme merciine gönderilmek üzere” kararı veren hâkimlik yazılmalıdır.

Soruşturma evresinde sulh ceza hâkimliği kararına itiraz mercii, CMK m.268/3-a’daki sıra ve teşkilat kurallarına göre belirlenir. Bir yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa numarayı izleyen hâkimlik; son numaralı hâkimlik bakımından bir numaralı hâkimlik inceleme yapar. Tek sulh ceza hâkimliği bulunan yerde yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliği yetkili olur. Somut adliye teşkilatı UYAP ve kararın kanun yolu bildirimi üzerinden doğrulanmadan mercii tahmin edilmemelidir.

İtiraz süresi, geç onay işleminin savunma tarafından ne zaman öğrenildiği belgeyle gösterilerek hesaplanır. Şüpheli veya müdafi örnek alma anında savcılık kararını öğrenmiş olsa bile daha sonra verilen hâkimlik onay kararına itiraz süresi, onay kararının öğrenilmesine göre değerlendirilir. Dilekçeye kararın UYAP görüntüleme veya tebliğ kaydı eklenir. Kararda kanun yolu, süre, merci ve şekil bilgisi CMK m.34/2 gereğince gösterilmelidir.

CMK m.269/1 uyarınca itiraz kural olarak kararın yerine getirilmesini durdurmaz. Bu nedenle CMK m.74/4’teki gözlem kararı itirazından farklı olarak burada otomatik durdurucu etki ileri sürülmemelidir. Buna karşılık kararı veren merci veya itiraz mercii CMK m.269/2 uyarınca kararın yerine getirilmesini geri bırakabilir. Örnek henüz alınmamışsa veya moleküler inceleme başlamamışsa, geri bırakma talebi somut ve açık biçimde kurulmalıdır.

Örnek alma ile moleküler genetik inceleme aynı karar değildir

CMK m.75, iç beden muayenesi ile vücuttan örnek alınmasının koşullarını düzenler. Alınan örnek üzerinde DNA veya başka bir moleküler genetik karşılaştırma yapılması ise CMK m.78 ve 79’a tabidir. CMK m.79/1’e göre moleküler genetik incelemeye yalnız hâkim karar verebilir ve kararda incelemeyi yapacak bilirkişi gösterilir. Savcılığın örnek alma kararı, tek başına moleküler genetik inceleme yetkisi vermez.

CMK m.78/1 incelemeyi, soybağının veya bulgunun şüpheli, sanık ya da mağdura ait olup olmadığının tespiti için zorunlu olma amacıyla sınırlar; örnek üzerinde başka amaçlı tespit yapılmasını yasaklar. CMK m.79/2, bilirkişinin soruşturma makamından kurumsal ayrılığını, yasak incelemelerin önlenmesini ve örneğin kimlik bilgileri bildirilmeden verilmesini güvence altına alır. Bu sebeple itiraz dilekçesi, örnek alma kararındaki onay ihlalini gösterirken varsa moleküler inceleme kararını da tarih, merci, amaç ve bilirkişi yönünden ayrı denetlemelidir.

Genetik inceleme sonuçları CMK m.80/1 uyarınca kişisel veridir; başka amaçla kullanılamaz ve dosyayı öğrenme yetkisi bulunan kişilerce başkasına verilemez. Onaysız savcılık kararına dayalı örnekten analiz sonucu oluşturulmuşsa, kullanılamazlık itirazı yanında erişim ve aktarımın durdurulması talep edilir. Bu talepler, CMK 80 kapsamında genetik inceleme kayıtlarının silinmesi süreciyle karıştırılmamalıdır.

Dilekçenin profesyonel kurulumu

Dilekçenin ilk sayfasında dosya numarası, şüpheli ve müdafi bilgisi, itiraz edilen hâkimlik kararının tarih ve değişik iş numarası, öğrenme tarihi ve istem sonucu bulunmalıdır. Konu bölümü “CMK m.75/1’deki yirmi dört saatlik onaya sunma süresi geçirildikten sonra verilen onay kararına itiraz; geç onayın kaldırılması ve elde edilen delilin kullanılmaması talebidir” biçiminde tek işlem üzerinde kurulmalıdır.

Açıklamalar bölümünde önce isnat ve karar kapsamı, sonra saatli kronoloji, ardından iki süreye ilişkin hesap yazılır. Örnek alma kararının tıbbi koşulları veya suçun ceza üst sınırı bakımından başka hukuka aykırılıklar varsa ayrı alt başlıklarda gösterilir. CMK m.75/5’e göre üst sınırı iki yıldan daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda iç beden muayenesi ve sayılan biyolojik örneklerin alınması yasaktır. Ancak mevcut dilekçenin ana meselesi onay süresi olduğundan, suç eşiği yalnız gerçek dosyada ihlal varsa eklenmelidir.

Sonuç bölümünde talepler birbirine karıştırılmadan sıralanır: itirazın kabulü, geç onay kararının kaldırılması, savcılık kararının hükümsüzlüğünün tespiti, bu karara dayanılarak elde edilen örnek ve türev sonuçların kullanılmaması, henüz yapılmamış moleküler incelemenin yürütülmemesi, işlem geçmişi kayıtlarının dosyaya getirtilmesi ve dosyanın CMK m.268/2’deki süre içinde itiraz merciine gönderilmesi. Fiziksel örneğin hemen yok edilmesi yerine CMK m.80/2’deki kanuni safhaya göre işlem yapılması istenir.

Genel bilgi için sitedeki şüpheli veya sanıktan biyolojik örnek alınması rehberi incelenebilir. Moleküler inceleme kararının ayrıca denetlenmesi gerektiğinde CMK 78-79 hâkim kararı yazısı kullanılmalıdır. Yakın bir özgürlük tedbiri itirazı olan CMK 74 gözlem süresi uzatma itirazı, otomatik durdurucu etkisi bulunduğu için bu başvurudan ayrıdır.

Gerekli belgeler ve ekler

Başvurunun temel ekleri şunlardır: Cumhuriyet savcısının örnek alma kararı, kararın e-imza ve UYAP işlem geçmişi, örnek alma tutanağı, onay istem yazısı, savcılık gönderim kaydı, sulh ceza hâkimliği tevzi veya giriş kaydı, hâkimlik onay kararı, onay kararının e-imza zamanı ve öğrenme-tebliğ belgesi. Moleküler inceleme kararı veya laboratuvar teslim formu bulunuyorsa bunlar da eklenir.

Belge listesinde bulunmayan kayıt varmış gibi yazılmaz. Saat bilgisi görünmüyorsa belirli kaydın getirtilmesi istenir. Savcılık ve hâkimlik kayıtları arasında fark varsa iki ekran görüntüsü tek belge gibi birleştirilmez; her kaynağın aslı ve doğrulama bilgisi korunur. Sağlık belgeleri yalnız gerekli kısmıyla sunulur; ilgisiz kişisel veri çoğaltılmaz.

Güncel kanun metni için Adalet Bakanlığının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu PDF’si ve Mevzuat Bilgi Sistemi CMK metni esas alınmalıdır. Hukuka aykırı delil güvencesi Anayasa m.38/6 ile birlikte okunmalıdır.

Sık yapılan hatalar

En sık hata, iki yirmi dört saatlik süreyi tek kırk sekiz saatlik süre sanmaktır. İkinci hata, savcılık yazısının hazırlanma anını hâkimliğe sunulma anı kabul etmektir. Üçüncü hata, örnek alma tutanağını onay kararı gibi değerlendirmektir. Dördüncü hata, geç onayın önceki süre ihlalini kendiliğinden düzelttiğini varsaymaktır. Kanun süresinde sunmayı ayrı yükümlülük olarak kurar.

Beşinci hata, örneğin alınmasıyla DNA incelemesinin aynı karar kapsamında olduğunu kabul etmektir. Moleküler genetik inceleme için CMK m.79 gereğince ayrıca hâkim kararı gerekir. Altıncı hata, kullanılamaz delil ile imha zamanını karıştırmaktır. CMK m.75/1 delilin kullanılamamasını, CMK m.80/2 ise belirli nihai kararlar sonrasında inceleme bilgilerinin yok edilmesini düzenler. Yedinci hata, CMK m.74/4’teki durdurucu etkiyi bu itiraza taşımaktır; CMK m.75 itirazında otomatik durma hükmü yoktur.

Sık sorulan sorular

1. Savcılık biyolojik örnek alma kararı verebilir mi?

Yalnız gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde verebilir. Kural olarak karar hâkim veya mahkemeye aittir.

2. Savcılık kararı kaç saat içinde onaya sunulmalıdır?

Kararın verildiği andan itibaren yirmi dört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunulmalıdır.

3. Hâkim kaç saat içinde karar vermelidir?

Onay isteminin kendisine sunulduğu andan itibaren yirmi dört saat içinde karar vermelidir.

4. Toplam kırk sekiz saatlik tek süre var mıdır?

Hayır. Savcının sunma yükümlülüğü ile hâkimin karar yükümlülüğü için ardışık iki ayrı yirmi dört saatlik süre vardır.

5. Süresinde onaylanmayan karara dayanılarak alınan delil kullanılabilir mi?

Hayır. CMK m.75/1, onaylanmayan kararların hükümsüz kaldığını ve elde edilen delillerin kullanılamayacağını açıkça düzenler.

6. Geç onay kararı önceki ihlali giderir mi?

Hayır. Yirmi dört saat içinde onaya sunma şartı sonradan verilen kararla geriye dönük olarak yerine getirilmiş olmaz.

7. Onay kararına itiraz süresi nedir?

CMK m.268/1 uyarınca kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır. Öğrenme veya tebliğ kaydı eklenmelidir.

8. İtiraz işlemi otomatik olarak durdurur mu?

Hayır. CMK m.269/1’deki genel kural uygulanır; ancak kararı veren merci veya itiraz mercii kararın yerine getirilmesini geri bırakabilir.

9. Örnek alma kararı DNA incelemesi için yeterli midir?

Hayır. CMK m.79/1 uyarınca moleküler genetik incelemeye yalnız hâkim karar verebilir ve bilirkişi kararda gösterilir.

10. Kullanılamaz örnek hemen yok edilir mi?

Delilin kullanılamaması ile yok etme zamanı ayrıdır. CMK m.80/2’de sayılan nihai kararlar sonrasında inceleme bilgileri savcı huzurunda yok edilir ve tutanak düzenlenir.

İlgili içerikler

• Mağdurdan biyolojik örnek alınması ve rıza kuralı
• DNA ve genetik inceleme kayıtlarının yok edilmesi