Seyahat Acentası Nedir? Yetki Alanı ve 1618 Sayılı Kanun | 2026
Kısa ve net cevap: Seyahat acentası; 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu m.1 ile Seyahat Acentaları Yönetmeliği m.4 anlamında, kâr amacıyla turistlere turizm hakkında bilgi veren, tur ve paket tur oluşturan, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini sağlayan ve oluşturduğu ürünü kendisi veya diğer seyahat acentaları üzerinden pazarlayabilen ticari kuruluştur. Türkiye’de bu sıfatla faaliyet göstermek için yalnız şirket kurmak yeterli değildir; 1618 m.4 ve Yönetmelik m.13 gereğince Bakanlıkça düzenlenen seyahat acentası işletme belgesinin alınması ve TÜRSAB üyeliğinin tamamlanması gerekir.
Seyahat acentası kavramı, günlük dilde kullanılan “turizm şirketi”, “tur firması”, “rezervasyon sitesi” veya “organizasyon şirketi” ifadelerinden daha dar ve hukuken belirli bir statüdür. Bir işletmenin internet üzerinden otel veya ulaşım satması, kendisini “travel agency” olarak tanıtması ya da ticaret sicilinde turizm faaliyeti yazması tek başına 1618 sayılı Kanun kapsamındaki seyahat acentası yetkisini doğurmaz. Yetki, Kanun ve Yönetmelikteki kuruluş şartlarının tamamlanması ve işletme belgesinin verilmesiyle kazanılır.
1618 sayılı Kanuna göre seyahat acentası nedir?
1618 sayılı Kanun m.1’de seyahat acentası, kâr amacıyla turistlere turizm ile ilgili bilgiler vermeye, paket turları ve turları oluşturmaya, turizm amaçlı konaklama, ulaştırma, gezi, spor ve eğlence hizmetlerini görmeye yetkili olan ve oluşturduğu ürünü kendi veya diğer seyahat acentaları vasıtasıyla pazarlayabilen ticari kuruluş olarak tanımlanır. Yönetmelik m.4 de aynı statüyü çalışma esasları bakımından somutlaştırır.
Bu tanımın merkezinde üç unsur vardır: ticari amaç, turizm hizmeti ve mevzuattan doğan yetki. Kanun bir faaliyeti yalnız “seyahatle ilgili” olduğu için seyahat acentalığı saymaz. Örneğin otobüs işletmesinin kendi yolcu taşımasını yapması, bir otelin kendi konaklama ürününü satması veya belirli koşullardaki araç kiralama faaliyeti ayrı mevzuata tabi olabilir. Buna karşılık tüketiciye ücret karşılığında tur veya paket tur oluşturmak, ulaştırma rezervasyonu ve bilet satışı yapmak, başka bir acentanın tur ürününü yetkiyle satmak ya da transfer organize etmek Yönetmelik m.5 kapsamındaki acentalık faaliyetleridir.
“Yetkili ticari kuruluş” ifadesi de önemlidir. Seyahat acentası işletme belgesi gerçek kişiye değil, Kanun ve Yönetmelikteki sistem uyarınca tüzel kişiye verilir. Şirketin ana sözleşmesinde turizm veya seyahat acentalığı faaliyetinin bulunması kuruluş dosyasının parçasıdır; fakat bu kayıt tek başına faaliyet yetkisi vermez.
Seyahat acentası tanımının zorunlu unsurları nelerdir?
Bir işletmenin seyahat acentası sayılabilmesi için faaliyetin içeriği kadar hukuki statüsü de belirleyicidir. Birinci unsur kâr amacıdır. Kanun, profesyonel ve ticari turizm hizmetini düzenler. İkinci unsur, müşteriye sunulan hizmetin turizm hareketiyle ilgili olmasıdır. Üçüncü ve belirleyici unsur ise Bakanlık işletme belgesidir. 1618 m.4 açık biçimde Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi alınmasını zorunlu tutar.
Dördüncü unsur TÜRSAB üyeliğidir. Yönetmelik m.13, seyahat acentası sıfatının TÜRSAB’a üye olmak ve Bakanlıkça verilecek işletme belgesini almak suretiyle kazanıldığını düzenler. Bu iki aşama birbirinin alternatifi değildir. Acenta, işletme belgesini aldıktan sonra faaliyete başlar.
Beşinci unsur, faaliyetin işletme belgesinin kapsadığı grup sınırlarında yürütülmesidir. A grubu tüm seyahat acentalığı hizmetlerini yapabilirken B ve C gruplarının faaliyet alanı daha sınırlıdır. Bu nedenle “işletme belgem var” cümlesi, her turizm hizmetinin yapılabileceği anlamına gelmez; belgenin grubu da incelenir.
Seyahat acentası hangi hizmetleri yapabilir?
Seyahat Acentaları Yönetmeliği m.5, seyahat acentalığına münhasır hizmetleri ayrıntılı biçimde sayar. Buna göre acentalar; yurt içi veya yurt dışı tur ve paket turları tanıtabilir, oluşturabilir, pazarlayabilir veya satabilir; kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarının rezervasyonunu yapabilir ve biletlerini satabilir; başka seyahat acentalarının ürünlerini ürün sahibi acentanın verdiği yetkiye dayanarak pazarlayabilir; transfer hizmeti verebilir ve turizm amaçlı çeşitli organizasyonları düzenleyebilir.
Organizasyon kapsamı yalnız klasik tatil turuyla sınırlı değildir. Konaklama, ulaşım, gezi, yeme-içme, eğlence, sportif faaliyet, kongre ve konferans, dinî seyahat, sağlık, eğitim, kültürel, bilimsel veya mesleki inceleme, teşvik ve destek amaçlı seyahatler de şartları oluştuğunda acenta faaliyetinin konusu olabilir. Bu nedenle kurumsal incentive seyahati, kongre seyahati veya eğitim turu gibi ürünler de aynı mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.
Acentanın hangi faaliyeti bizzat oluşturduğu, hangisini başka acentanın ürünü olarak sattığı sözleşmelerde ve tüketiciye verilen bilgilerde açık olmalıdır. Yönetmelik m.44/3, başka bir seyahat acentasına ait ürün satılıyorsa ürün sahibi acentanın sözleşmede açıkça belirtilmesini zorunlu tutar.
Tur ile paket tur aynı şey midir?
Hayır. Yönetmelik m.4 iki kavramı ayrı tanımlar. Tur; Türkiye’nin tarihî, doğal, kültürel veya turistik değerlerinden en az birini tanıtma ile ulaştırmayı birlikte kapsayan, tek fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve yirmi dört saatten kısa süren ya da konaklama içermeyen ticari faaliyettir. Paket tur ise önceden belirlenen program kapsamında ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik hizmetlerden en az ikisinin birlikte, her şey dahil fiyatla satıldığı veya satışının taahhüt edildiği ve yirmi dört saatten uzun süren ya da gecelik konaklama içeren faaliyettir.
Bu ayrım sigorta ve sözleşme bakımından doğrudan sonuç doğurur. 1618 m.12 Türkiye’de satılan paket turlar için zorunlu sigorta öngörür. Yönetmelik m.40 paket tur ve tur sırasında bulundurulacak belgeleri düzenler; paket turda zorunlu sigorta poliçe sertifikası sureti de bu belgeler arasındadır. Dolayısıyla ürünün adını “gezi”, “etkinlik” veya “organizasyon” koymak hukuki niteliği değiştirmez; içerik ve süre esas alınır.
Paket tur uyuşmazlıklarında tüketici hukuku hükümleri de devreye girer. Sitedeki paket tur iptal ve ayıplı hizmet rehberi tüketici talepleri bakımından ayrıca incelenebilir.
Seyahat acentasına münhasır hizmet ne demektir?
Yönetmelik m.5/a, tüketiciye bir bedel karşılığında sunulan ve maddede seyahat acentalığına münhasır faaliyet olarak tanımlanan hizmetlerin seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından yapılmasını yasaklar. “Münhasır” kelimesi, bu faaliyetlerin mevzuattaki istisnalar dışında yalnız yetkili seyahat acentaları tarafından ticari olarak sunulabileceğini ifade eder.
Özellikle tur veya paket tur oluşturmak ve satmak, seyahat acentalarının ürettiği hizmeti yetkiyle satmak, transfer yapmak ve belirli turizm organizasyonlarını ticari olarak düzenlemek bu çerçevededir. Belgesiz faaliyetin yaptırımı yalnız idari para cezası değildir. 1618 m.29, işletme belgesiz seyahat acentalığı faaliyeti gösterenlerin bulundukları yerin en büyük mülki amiri tarafından derhal faaliyetten men edilmesini düzenler. M.30 ayrıca belge almadan Kanun uyarınca acentaların yapabileceği faaliyetlerde bulunanlar için idari para cezası öngörür.
Bu nedenle organizasyon şirketi, sosyal medya hesabı veya internet sitesi üzerinden ücret karşılığı düzenli biçimde tur satışı yapılması halinde şirketin ticaret sicilindeki faaliyet kodundan önce somut hizmetin 1618 ve Yönetmelik m.5 kapsamına girip girmediği incelenmelidir.
Seyahat acentasının yapabileceği diğer hizmetler nelerdir?
Yönetmelik m.5/b, münhasır faaliyetlerin yanında acentaların yapabileceği başka işleri de düzenler. Acenta; ulusal veya uluslararası kuruluşlarca kabul edilen turizm ürünlerini satabilir, turistin tabi olduğu döviz, vize ve gümrük işlemleri hakkında bilgi verebilir ve vize işlemlerini yapabilir. İşyerinde veya araçlarında turistik nitelikte kitap, resim, kartpostal, hediyelik eşya ve enformasyon malzemesi satabilir.
Yönetmelik ayrıca ticari amaçla sürücülü veya sürücüsüz, 15+1 veya daha az koltuk kapasiteli yolcu ve eşya taşımaya mahsus araçların yurt içinde veya yurt dışında yazılı sözleşmeyle belirli süreli kiralanmasını acentanın yapabileceği hizmetler arasında sayar. Bu hüküm, karayolu taşımacılığı mevzuatını ortadan kaldırmaz; aracın ve taşımanın tabi olduğu diğer zorunluluklar ayrıca uygulanır. Nitekim seyahat acentasının karayolu taşımacılığını kendi organizasyonuna dahil etmesi halinde Karayolu Taşıma Yönetmeliğindeki yetki belgesi sistemi de önem taşır. Bu konuda karayolu taşıma yetki belgesi türleri rehberi ayrıca okunabilir.
A, B ve C grubu seyahat acentaları neden ayrılır?
1618 m.3 ile Yönetmelik m.7, seyahat acentalarını A, B ve C gruplarına ayırır. A grubu tüm seyahat acentalığı hizmetlerini yapabilir. B grubu kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarına ilişkin rezervasyon ve bilet satışı ile A grubu acentaların düzenlediği turların biletlerinin rezervasyon ve satışını yapar. C grubu ise yalnız Türk vatandaşları için yurt içi turları tanıtır, üretir, pazarlar veya satar.
B ve C grubu acentalar, A grubu acentanın kendilerine verdiği hizmetleri yerine getirebilir ve ürünlerini tanıtıp pazarlayabilir. Ancak bu görev yazı veya sözleşmeyle belgelendirilmelidir ve A grubu acentanın paket turunun ya da turunun tamamını B veya C grubunun düzenlemesi şeklinde olamaz. Grup ayrımı, yetkinin sınırını belirlediği için sözleşme kurulmadan önce işletme belgesinin grup bilgisi kontrol edilmelidir.
Kanun ayrıca yabancı uyruklu seyahat acentalarının yurt dışına tur düzenleyemeyeceğini hükme bağlar. Bu kural, yabancı sermayeli şirket yapısı ile “yabancı uyruklu seyahat acentası” statüsünün somut olayda nasıl belirlendiği bakımından şirket ve turizm mevzuatı birlikte değerlendirilerek uygulanır.
İşletme belgesi ve TÜRSAB üyeliği neden zorunludur?
1618 m.4, Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi alınmasını zorunlu kılar. Yönetmelik m.13 ise seyahat acentası sıfatının TÜRSAB’a üyelik ve Bakanlık işletme belgesi ile kazanılacağını düzenler. Başvuru süreci unvan talebiyle başlar; Bakanlıkça unvan uygun görüldükten sonra Yönetmelik m.9’daki belgelerle TÜRSAB’a başvuru yapılır.
Kültür ve Turizm Bakanlığının güncel ilk belge başvuru sayfasında da tüzel kişilerin, unvanın uygun görüldüğünün bildirilmesinden itibaren otuz gün içinde TÜRSAB’a gerekli belgelerle başvurması gerektiği açıklanmaktadır. Başvuru dosyasında şirket ana sözleşmesine ilişkin beyan, ticaret sicil tasdiknamesi, unvan taahhütnamesi, ilgili kişilerin kimlik ve adli sicil beyanları, personel bilgileri ve kuruluş teminatı bulunur.
İşletme belgesi verilmeden acentalık faaliyetine başlanamaz. Bu nedenle “başvuru yapıldı”, “TÜRSAB işlemleri sürüyor” veya “şirket kuruldu” aşamaları, tüketiciye seyahat acentalığına münhasır hizmet sunmak için yeterli değildir.
Seyahat acentası yalnız fiziksel ofisten mi satış yapabilir?
Hayır. Yönetmelik m.17, Bakanlıkça işletme belgesi düzenlenen işyerine bağlı olarak online satış kanalından hizmetlerin tanıtım, pazarlama ve satışına izin verir. Ancak online satış, fiziksel işyeri ve işletme belgesi sisteminin yerine geçen bağımsız bir lisans modeli değildir. Acentanın belgeli işyerine bağlı online kanalı bulunur.
Online satış kanalında birden fazla seyahat acentasına ait ürün sunuluyorsa hangi hizmetin hangi acentaya ait olduğu açıkça belirtilmelidir. Acenta, işletme belgesi numarası ile acenta unvanını ilk açılış sayfasında; diğer sayfalarda ise sayfa sonlarında göstermek zorundadır. 26 Temmuz 2024 değişikliğiyle, 2634 sayılı Kanun kapsamındaki konaklama tesisleri ile 7464 sayılı Kanun kapsamındaki turizm amaçlı kiralanan konutların belge numaralarının Bakanlık veri tabanından doğrulanması ve satış/pazarlamada yer verilmesi zorunlu hale gelmiştir. Belgesiz tesis ve konutların pazarlama ve satışı yapılamaz.
Acenta online satış kanalını Bakanlığa ve TÜRSAB’a bildirmek zorundadır. Ayrıca genel mal ve hizmet satışı yapılan e-ticaret alanlarında seyahat acentası ürünlerinin doğrudan satışa sunulmasına ilişkin Yönetmelik m.17/4 sınırlaması vardır; bu alanlardan acentanın kendi online satış kanalına reklam ve bağlantı verilebilir.
Hangi faaliyetler seyahat acentalığı sayılmaz?
Yönetmelik m.6 iki temel örnek verir. Ticari amaç ve gereksinimlerle, doğrudan müşteri sayılmayan kişi ve kuruluşlara, sahip olunan veya Karayolları Trafik Kanununa göre işleten sıfatıyla bulundurulan araçların tabi olunan hukuki düzenlemelere uygun kiralanması seyahat acentalığı sayılmaz. İkinci olarak konaklama, ağırlama, eğlence, ulaştırma ve Bakanlıktan belgeli yat işletmelerinin kendi ürünlerini mevzuatın izin verdiği yer ve şekilde pazarlaması, rezervasyon yapması ve satması da acentalık faaliyeti değildir.
İstisnanın kapsamı genişletilmemelidir. Otelin kendi odasını satması ile üçüncü kişilere ait otel, ulaşım ve gezi hizmetlerini birleştirip paket ürün oluşturması aynı faaliyet değildir. Benzer biçimde bir taşıma şirketinin kendi biletini satması ile bağımsız tur programı oluşturup konaklama ve geziyi tek fiyatla tüketiciye sunması farklı hukuki niteliktedir.
Faaliyetin acentalık sayılıp sayılmadığı değerlendirilirken reklamda kullanılan isimden ziyade tüketiciye fiilen hangi hizmetlerin bir arada, hangi bedelle ve hangi sorumluluk yapısı içinde sunulduğuna bakılmalıdır.
Seyahat acentaları nasıl denetlenir ve belgesiz faaliyet ne doğurur?
1618 m.24, Kültür ve Turizm Bakanlığına seyahat acentalarını ve TÜRSAB’ı her zaman denetleme yetkisi verir. Denetim sırasında personel her türlü bilgiyi vermek ve belgeleri göstermekle yükümlüdür. Yönetmelik m.39 da Yönetmelikte sayılan bilgi ve belgelerin istendiğinde denetim görevlilerine gösterilmesini zorunlu kılar.
1618 m.27, farklı ihlaller için idari para cezası ve işletme belgesi iptali yaptırımlarını düzenler. Zorunlu paket tur sigortasının yaptırılmaması, belge almaya esas niteliklerin kaybedilmesi, Kanunda yer almayan faaliyetlerin yapılması veya m.10’daki belirli ağır yükümlülüklerin ihlali işletme belgesinin iptaline neden olabilir. Kanunda yazılı eski nominal ceza tutarlarının güncel uygulanacak miktarı, idari para cezalarının yeniden değerleme ve ilgili güncel düzenlemeleriyle birlikte kontrol edilmelidir; yaptırımın hukuki sebebi ise m.27’de açıkça gösterilmiştir.
Belgesiz faaliyette m.29 uyarınca derhal faaliyetten men ve m.30 uyarınca idari para cezası mekanizması vardır. Bu nedenle faaliyet başlamadan önce “hangi belge gerekir?” sorusu ruhsatlandırma meselesi olmanın ötesinde doğrudan yaptırım riskinin yönetimidir.
Mersin’de seyahat acentası ve turizm hukuku bakımından uygulama
Mersin; deniz turizmi, kıyı turizmi, kültür rotaları, kongre ve iş seyahati, havaalanı/terminal transferleri ve yurt içi-yurt dışı bağlantıları nedeniyle seyahat acentalığı faaliyetlerinin farklı türlerinin birlikte görüldüğü bir şehirdir. Mersin’de faaliyet gösteren bir şirketin de işletme belgesi, grup kapsamı, fiziki işyeri, online satış kanalı, transfer aracı, tur sözleşmesi ve zorunlu sigorta şartları ulusal mevzuata tabidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, seyahat acentası kuruluşu, işletme belgesi, idari yaptırım, sözleşme ve tüketici uyuşmazlıklarını Mersin’den takip etmektedir. Ofis: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Haritada ofis konumu.
Sık Sorulan Sorular
1. Seyahat acentası kurmak için şirket kurmak yeterli mi?
Hayır. 1618 m.4 ve Yönetmelik m.13 uyarınca TÜRSAB üyeliği ile Bakanlık işletme belgesi tamamlanmadan seyahat acentası sıfatıyla faaliyete başlanamaz.
2. Seyahat acentası gerçek kişi olabilir mi?
İşletme belgesi sistemi tüzel kişiler üzerinden yürür. Yönetmelik m.8 ve m.9 işletme belgesi başvurusunu tüzel kişilerin yapacağını düzenler.
3. Her seyahat acentası yurt dışı tur düzenleyebilir mi?
Hayır. Grup kapsamı önemlidir. A grubu tüm seyahat acentalığı hizmetlerini yapabilir; B ve C grupları Yönetmelik m.7’deki sınırlara tabidir.
4. C grubu seyahat acentası yabancı turist için yurt içi tur düzenleyebilir mi?
C grubu, Yönetmelik m.7 uyarınca yalnız Türk vatandaşları için yurt içi tur tanıtır, üretir, pazarlar veya satar.
5. İnternetten tur satmak için fiziksel ofis gerekmez mi?
Gerekir. Online satış kanalı, Bakanlıkça işletme belgesi düzenlenmiş işyerine bağlı olarak kullanılır; bağımsız bir ruhsat alternatifi değildir.
6. Otel kendi odasını internetten satarsa seyahat acentası olmak zorunda mı?
Yönetmelik m.6 kapsamında, belgeli konaklama işletmesinin kendi ürününü mevzuatın izin verdiği şekilde pazarlaması ve satması seyahat acentalığı sayılmaz.
7. Seyahat acentası vize işlemi yapabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.5/b-2, turizm hareketinin gerektirdiği vize işlemleri hakkında bilgi verme ve vize işlemlerini yapmayı acentanın yapabileceği hizmetler arasında sayar.
8. Paket tur için sigorta zorunlu mu?
Evet. 1618 m.12, Türkiye’de satılan paket turlarda acentanın taahhüt ettiği hizmetlerin verilmemesi veya gereği gibi verilmemesinden doğan sorumluluğun en az paket tur bedeli kadar sigortalanmasını zorunlu tutar.
9. Belgesiz tur düzenleyen işletme kapatılabilir mi?
1618 m.29, işletme belgesiz seyahat acentalığı faaliyetinde bulunanların en büyük mülki amir tarafından derhal faaliyetten men edilmesini düzenler.
10. Seyahat acentası müşterisinin bilgilerini gizli tutmak zorunda mı?
Evet. 1618 m.21, müşterinin isim ve adresi ile geziye ilişkin kişisel hususların gizli tutulmasını emreder; ayrıca kişisel veri mevzuatı da uygulanır.
Resmî kaynaklar
- Kültür ve Turizm Bakanlığı – Seyahat Acentaları Dairesi Başkanlığı
- Kültür ve Turizm Bakanlığı – İlk belge başvurusu
- Seyahat Acentaları Yönetmeliği – Resmî Gazete
- 26 Temmuz 2024 değişikliklerinin yayımlandığı Resmî Gazete
İlgili rehberler
- Paket tur iptali, iade ve ayıplı hizmet
- Paket tur sözleşmesinin devri
- Karayolu taşıma yetki belgesi türleri
- Sağlık turizmi aracı kuruluşu
Seyahat acentası ve turizm hukuku incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
