Uçuş İptal Edilirse Yolcunun Hakları Nelerdir? SHY-YOLCU 6, 8, 9 ve 10 (2026)
Uçuş iptali halinde yolcunun hakkı yalnızca ödediği bilet parasını geri almak değildir. Türk sivil havacılık mevzuatı, iptal edilen uçuş bakımından birbirinden bağımsız üç ana koruma getirir: seyahatin devam edip etmeyeceğini seçme hakkı, bekleme süresinde ücretsiz hizmet hakkı ve belirli şartlarda parasal tazminat hakkı. Bu hakların hangisinin doğduğu, iptal bilgisinin yolcuya hangi tarihte verildiğine, alternatif uçuş teklifinin saatlerine, uçuşun mesafesine ve iptalin nedenine göre belirlenir.
Uygulamada en sık hata, hava yolu şirketinin bilet bedelini iade etmesiyle bütün yükümlülüklerinin sona erdiğinin düşünülmesidir. Oysa SHY-YOLCU m.6, m.8, m.9 ve m.10 birlikte okunmalıdır. Bilet iadesi m.9 kapsamındaki seçimlik haktır; m.8 tazminatı ise şartları varsa ayrıca ödenir. Yolcu ayrıca yeni uçuşu beklerken yiyecek, içecek, iletişim, gerektiğinde konaklama ve transfer hizmetlerinden yararlanır.
- Uçuş iptalinin hukuki sonucu
- 14 gün ve 7 gün bildirim kuralları
- Tazminat tutarları
- Bilet iadesi veya alternatif uçuş
- Yemek, otel ve transfer
- Olağanüstü hâl savunması
- Başvuru ve deliller
- Sık sorulan sorular
Uçuş İptal Edilirse Havayolu Ne Yapmak Zorunda?
SHY-YOLCU m.6/1, iptal halinde uçuşu icra eden hava taşıma işletmesinin ilgili yolculara m.9’a uygun yardım teklif etmesini zorunlu kılar. Bu yardımın özü yolcunun seyahat tercihini korumaktır. Yolcu, koşullara göre bilet bedelini geri almayı, en erken fırsatta son varış yerine başka bir güzergâhla ulaştırılmayı veya boş koltuk durumuna bağlı olarak kendisine uygun daha sonraki bir tarihte seyahat etmeyi seçebilir.
İptal edilen uçuşun yerine sunulan yeni uçuş ertesi gün veya sonraki günlerdeyse m.10 kapsamındaki konaklama ve havalimanı-otel ulaşımı da devreye girer. Havayolu, yolcuyu yalnızca “bir sonraki uçuşa aktardık” diyerek saatlerce veya gece boyunca kendi imkânlarıyla beklemeye bırakamaz. Yönetmelik ücretsiz hizmetlerin kapsamını açıkça düzenler.
Ayrıca m.6/3 uyarınca yolcular iptalden haberdar edildiğinde olası alternatif ulaşım yolları hakkında bilgilendirilmelidir. Bu hüküm, yolcunun seçim hakkının gerçek anlamda kullanılabilmesi için önemlidir. Alternatif uçuş, farklı saat, farklı güzergâh veya mevzuatın izin verdiği başka ulaşım çözümü hakkında bilgi verilmeden yalnızca para iadesi sunulması m.9’daki seçenek sistemini daraltır.
Uçuş İptalinde 14 Gün ve 7 Gün Kuralları Nasıl Uygulanır?
SHY-YOLCU m.6/2, tazminat hakkını iptal bildiriminin zamanı ve alternatif güzergâh teklifinin niteliğiyle ilişkilendirir. Birinci eşik iki haftadır. Yolcu planlanan hareket zamanından en az iki hafta önce iptalden haberdar edilmişse, m.6/2’deki tazminat mekanizması devreye girmez. Buna karşılık iki haftadan daha kısa süre önce yapılan bildirimlerde alternatif uçuşun saatlerine bakılır.
İptal bilgisi hareket zamanından iki hafta ile yedi gün arasında verilmişse tazminattan kurtulmak isteyen havayolunun, planlanan hareket saatinden en fazla iki saat önce kalkış sağlayan ve son varış yerine planlanan varış saatinden en fazla dört saat sonra ulaştıran bir güzergâh değişikliği teklif etmiş olması gerekir. Bu iki zaman şartı birlikte değerlendirilir.
İptal bilgisi yedi günden daha kısa süre önce verilmişse sınırlar daha sıkıdır. Havayolunun planlanan hareket saatinden en fazla bir saat önce ayrılmaya ve planlanan son varış saatinden en fazla iki saat sonra ulaşmaya imkân veren alternatif bir uçuş teklif etmesi gerekir. Bu şartları karşılamayan alternatif uçuş, m.8 tazminatını ortadan kaldırmaz.
İptalin ne zaman bildirildiğini ispat yükü m.6/5 gereğince uçuşu icra eden hava taşıma işletmesine aittir. Bu nedenle havayolu “bildirim yaptık” diyorsa, hangi telefon numarasına veya e-posta adresine hangi tarihte bildirim gönderdiğini göstermek zorundadır. Yolcu iletişim bilgisini taşıyıcının talebine rağmen vermemiş veya yanlış vermişse m.6/6 uyarınca taşıyıcı sorumluluktan kurtulabilir.
Uçuş İptalinde Tazminat Ne Kadar?
M.6’nın tazminata atıf yaptığı durumlarda m.8 uygulanır. İç hat uçuşları için tazminat 100 Avro olarak belirlenmiştir. Dış hat uçuşlarında 1.500 kilometre veya daha kısa uçuşlar için 250 Avro, 1.500 ile 3.500 kilometre arasındaki uçuşlar için 400 Avro ve 3.500 kilometreden uzun uçuşlar için 600 Avro ödenir.
| Uçuş | Tazminat |
|---|---|
| İç hat | 100 Avro |
| Dış hat – 1.500 km veya altı | 250 Avro |
| Dış hat – 1.500–3.500 km | 400 Avro |
| Dış hat – 3.500 km üzeri | 600 Avro |
2024 değişikliği sonrasında tazminatın Türk Lirası karşılığı hesaplanırken ödemenin yapıldığı güne ait TCMB döviz satış kuru esas alınır. Havayolu şirketinin biletin satın alındığı tarihteki veya iptal tarihindeki kuru kullanması yönetmeliğin güncel metnindeki hesaplama yöntemine uygun değildir.
M.8/3, belirli bir alternatif uçuş verilmesi halinde tazminatın yüzde 50 azaltılmasına izin verir. Alternatif uçuşun planlanan varış zamanını; 1.500 kilometreye kadar uçuşlarda iki saat, 1.500–3.500 kilometrede üç saat, 3.500 kilometreden uzun uçuşlarda dört saat aşmaması gerekir. Bu şart gerçekleşmiyorsa yüzde 50 indirim uygulanamaz.
Bilet İadesi mi, Yeni Uçuş mu? Seçim Yolcuya Aittir
SHY-YOLCU m.9, yolcuya alternatifler arasında tercih hakkı verir. İlk seçenek, seyahatin gerçekleştirilmeyen kısmı veya seyahatin anlamını yitirmesi halinde gerçekleştirilen kısmı için bilet ücretinin satın alınmış olduğu fiyat üzerinden geri ödenmesidir. Bu ödeme en geç yedi gün içinde yapılmalıdır. Seyahatin bir bölümü tamamlanmış ancak iptal nedeniyle yolculuk amacını kaybetmişse başlangıç noktasına ilk fırsatta ücretsiz dönüş uçuşu da sağlanır.
İkinci seçenek, benzer taşıma şartları altında en erken fırsatta son varış yerine güzergâh değişikliğidir. Üçüncü seçenek ise boş koltuk bulunmasına bağlı olarak yolcunun uygun göreceği daha sonraki bir tarihte benzer şartlarla yolculuğun gerçekleştirilmesidir. Hangi seçeneğin kullanılacağına havayolu değil yolcu karar verir.
Yolcu bilet iadesini seçmişse havayolunun onu yalnızca seyahat kuponuna zorlaması mümkün değildir. M.9, nakit, elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çekiyle ödeme yöntemlerini tanır; seyahat fişi veya başka hizmet ancak yolcunun imzalı mutabakatıyla kullanılabilir.
İptal Edilen Uçuşta Yemek, Otel ve Transfer Hakkı
M.10, iptal ve gecikme sürecindeki ücretsiz hizmetleri ayrıntılı düzenler. Bekleme iki ile üç saat arasındaysa makul ölçüde sıcak ve soğuk içecek; üç ile beş saat arasındaysa içecekle birlikte günün zamanına göre kahvaltı veya yemek; beş saat ve üzerindeyse bunlara ilave içecek ve hafif ara yemeği sağlanır.
Yeni uçuş ertesi gün veya daha sonraki bir tarihteyse ve geceleme gerekiyorsa otel veya uygun konaklama tesisi ücretsiz sağlanır. Havalimanı ile otel arasındaki ulaşım da havayolunun sorumluluğundadır. Yolcuya ayrıca iki telefon görüşmesi, faks veya e-posta hizmeti ücretsiz teklif edilir.
Havayolunun bu hizmetleri fiilen sunmaması nedeniyle yolcunun makul ve zorunlu harcama yapmak zorunda kaldığı durumlarda fatura, fiş ve ödeme belgeleri saklanmalıdır. Parasal tazminat ile bu masraf kalemleri aynı hukuki başlık değildir; somut olayda ayrı ayrı değerlendirilir.
Olağanüstü Hâl Varsa Havayolu Tazminat Ödemez mi?
SHY-YOLCU m.6/4’e göre, uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hâllerin iptale neden olduğunu kanıtlayabildiği takdirde m.8 tazminatını ödemekle yükümlü olmaz. Burada iki şart birlikte aranır: gerçekten olağanüstü bir hâlin bulunması ve işletmenin makul olarak alınabilecek tüm tedbirleri almış olması.
Olağanüstü hâl iddiası, m.9’daki geri ödeme/güzergâh değişikliği ile m.10’daki hizmet yükümlülüklerini ortadan kaldıran genel bir muafiyet değildir. Tazminat istisnası ile bakım-hizmet yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır. Örneğin olağanüstü şart nedeniyle uçuş iptal edilmiş olsa bile yolcu seyahatin devamına ilişkin m.9 haklarını kullanır.
Standart bir ret metninde yalnızca “operasyon dışı neden”, “hava şartı” veya “mücbir sebep” denilmesi tek başına somut ispat değildir. Hangi olayın hangi havaalanında, hangi zaman aralığında, ilgili uçuşu nasıl etkilediği değerlendirilmelidir. M.6/5 ayrıca iptal bildirim zamanına ilişkin ispat yükünü açıkça taşıyıcıya yükler.
İptal Edilen Uçuş Farklı Havalimanına Yönlendirilirse Ne Olur?
SHY-YOLCU m.9/3, bir şehir veya bölgeye birden fazla havaalanının hizmet ettiği durumları ayrıca düzenler. Havayolu, rezervasyon yapılmış havalimanı yerine alternatif bir havalimanına uçuş teklif ederse, alternatif havalimanından asıl rezervasyon havalimanına veya yolcunun kabul ettiği başka yakın bir varış noktasına transfer masrafını karşılamak zorundadır.
Bu nedenle yolcunun alternatif havalimanından şehir merkezine ulaşım ücretini otomatik olarak kendi üzerinde bırakmak doğru değildir. Transferin kapsamı, m.9/3’te belirlenen varış noktaları dikkate alınarak incelenir. Harcama yolcu tarafından yapılmışsa bilet ve ödeme belgesi saklanmalıdır.
Uçuş İptalinde Başvuru Nasıl Yapılır?
- PNR, elektronik bilet ve biniş kartını saklayın.
- İptal bildiriminin geldiği SMS veya e-postanın tarih-saat bilgisini kaydedin.
- Havayolunun sunduğu alternatif uçuşun kalkış ve varış saatlerini belgeleyin.
- İlk başvuruyu uçuşu icra eden hava taşıma işletmesine yazılı veya kayıt oluşturacak elektronik kanaldan yapın.
- Talebinizde SHY-YOLCU m.6, m.8, m.9 ve gerekiyorsa m.10’u açıkça belirtin.
- Tazminat istiyorsanız uçuşun iç/dış hat niteliği ile mesafeyi gösterin.
- Havayolunun cevap ve başvuru numarasını saklayın; ret veya sonuçsuzluk halinde SHGM şikâyet yoluna başvurun.
Başvurunun açık olması önemlidir. Bilet iadesi, m.8 tazminatı ve ayrıca yapılmış zorunlu masraflar varsa bunlar ayrı kalemler halinde yazılmalıdır. “Ücret iadesi istiyorum” şeklindeki bir talep, yolcunun sahip olduğu diğer hakları görünmez hale getirebilir.
Mersin ve Çukurova Havalimanı Yolcuları İçin Uygulama
Çukurova Uluslararası Havalimanı çıkışlı veya varışlı iç ve dış hat uçuşlarında SHY-YOLCU aynı şekilde uygulanır. Mersin veya Adana’da ikamet etmek tazminat tutarını değiştirmez. İç hat uçuşu ise m.8’deki 100 Avro; dış hat ise mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avro kuralı uygulanır.
Elektronik başvuru yapılabilmesi nedeniyle yolcunun başvuru sırasında havalimanında bulunması gerekmez. Ancak bağlantılı uçuş, alternatif havalimanı transferi veya ek masraf söz konusuysa belgelerin aynı dosyada toplanması süreci hızlandırır.
Sık Sorulan Sorular
Uçuş iptal edilirse para iadesi zorunlu mu?
M.9 uyarınca geri ödeme yolcunun seçimlik haklarından biridir. Yolcu alternatif uçuş yerine iade seçeneğini tercih edebilir.
İptal edilen uçuşta tazminat ne kadar?
Şartları varsa iç hatta 100 Avro; dış hatta mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avrodur.
14 gün önce haber verilirse tazminat var mı?
Planlanan hareketten en az iki hafta önce iptal bildirimi yapılmışsa m.6/2’deki iptal tazminatı doğmaz; m.9 kapsamındaki seyahat seçenekleri ayrıca değerlendirilir.
7 günden az kala iptal edilirse ne olur?
Havayolunun tazminattan kurtulması için en fazla bir saat erken kalkış ve en fazla iki saat geç varış sağlayan alternatif uçuş teklif etmiş olması gerekir.
Olağanüstü hâlde bütün haklar kaybolur mu?
Hayır. M.6/4, şartları varsa m.8 parasal tazminatına ilişkin istisnadır; m.9 ve m.10’daki haklar ayrı değerlendirilir.
Voucher kabul etmek zorunlu mu?
Hayır. Seyahat fişi veya hizmet biçiminde ödeme yolcunun imzalı mutabakatına bağlıdır.
Havayolu iptali ne zaman bildirdiğini kim ispatlar?
SHY-YOLCU m.6/5 uyarınca ispat yükü uçuşu icra eden hava taşıma işletmesindedir.
Yeni uçuş ertesi günse otel verilir mi?
Konaklama gerekli hale gelmişse m.10 uyarınca otel ve havalimanı-otel ulaşımı ücretsiz sağlanır.
Alternatif havalimanına indirilirsem transferi kim öder?
M.9/3 kapsamındaki şartlarda havayolu, alternatif havalimanından asıl havalimanına veya kabul edilen yakın varış noktasına transfer masrafını karşılar.
İptal şikâyeti doğrudan nereye yapılır?
SHGM uygulamasında önce uçuşu icra eden hava taşıma işletmesine başvuru yapılır; cevap alınamaması veya ret halinde SHGM şikâyet kanalları kullanılır.
İlgili İçerikler
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde SHY-YOLCU’nun 10 Aralık 2024 değişikliği sonrasındaki güncel hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. İptal bildiriminin 14 gün/7 gün eşikleri, alternatif uçuş saatleri, m.8 tazminatı, m.9 seçimlik hakları ve m.10 hizmet yükümlülüğü ayrı başlıklar halinde incelenmiştir.
Hukukçu incelemesi: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Resmî kaynaklar: SHGM · Resmî Gazete · Mevzuat Bilgi Sistemi.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
