Birlik ve Federasyon TESK’e Ne Zaman Kayıt Olur? 1 Ay ve Resen Kayıt | 5362 m.35 (2026)
Kısa ve net cevap: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 35. maddesine göre esnaf ve sanatkârlar odaları birlikleri ile federasyonlar, kuruluşlarını takip eden bir ay içinde Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonuna (TESK) kayıt olmak zorundadır. Kanuni sürede kayıt yaptırmayan birlik veya federasyonun kaydı Konfederasyon tarafından resen yapılır ve kayıt işlemi ilgili kuruluşa yazılı olarak bildirilir. Bu kayıt isteğe bağlı bir üyelik tercihi değil, 5362 sayılı Kanunun kurduğu üst kuruluş zincirinin zorunlu parçasıdır.
5362 m.35’in kesin kuralı
M.35, Konfederasyon ile birlik ve federasyonlar arasındaki zorunlu kayıt ilişkisini düzenler. Birlik veya federasyon tüzel kişilik kazandıktan sonra Konfederasyon üyeliği konusunda ayrıca serbest bir tercih yapmaz. Kanun kuruluş tarihinden itibaren bir aylık kayıt süresi öngörür.
Birliklerin kuruluşu m.16’ya, federasyonların kuruluşu m.26’ya tabidir. Her iki kuruluş türünde de tüzel kişiliğin doğduğu tarih doğru belirlenmelidir; çünkü m.35’teki bir aylık takvim bu tarihten sonra başlar. Birlik kuruluşu için 5362 m.16 rehberi, federasyon kuruluşu için 5362 m.26 rehberi kullanılabilir.
Maddenin amacı, ülke düzeyindeki teşkilat yapısında kayıt boşluğu oluşmasını önlemektir. Süresinde başvuru yapılmaması üyelik ilişkisinin ortadan kalkmasına yol açmaz; Konfederasyon resen kayıt mekanizmasını işletir.
Kimler TESK’e kayıt olmak zorundadır?
M.35’in muhatapları esnaf ve sanatkârlar odaları birlikleri ile esnaf ve sanatkârlar federasyonlarıdır. Bireysel esnaf ve sanatkârlar, odalar veya başka özel hukuk tüzel kişileri bu maddeye göre doğrudan TESK’e kayıt olmaz.
Odalar önce kendi çalışma bölgesindeki birliğe m.18 uyarınca kayıt olur. Aynı meslek dalındaki odalar federasyona m.27 kapsamında kaydolur. Birlik ve federasyonlar da m.35 uyarınca Konfederasyona kaydolur. Böylece dört kademeli teşkilat yapısında farklı düzeylerde zorunlu kayıt bağlantıları kurulur.
Konfederasyonun niteliği ve Ankara merkezli yapısı 5362 m.34 TESK kuruluş rehberinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Bir aylık süre ne zaman başlar?
Kanun “kuruluşlarını takip eden bir ay içinde” ifadesini kullanır. Dolayısıyla süre hesabında ilk iş, birlik veya federasyonun hukuken hangi tarihte kurulmuş sayıldığını belirlemektir. Birlik m.16 uyarınca ana sözleşmesinin Bakanlık tarafından onaylanmasını müteakip; federasyon m.26 uyarınca ana sözleşmesinin Bakanlıkça onanmasından sonra kurulmuş olur.
Bir aylık süre yaklaşık otuz gün şeklinde keyfî hesaplanmamalı; takvim ayı ve genel süre hesaplama esasları dikkate alınmalıdır. Kuruluş ve kayıt başvurusu tarihleri elektronik ve fizikî evrak kayıtlarında açıkça tutulmalıdır.
Sürenin kaçırılması kayıt hakkının kaybı sonucunu doğurmaz; m.35 resen kaydı öngörür. Ancak kanuni yükümlülüğün süresinde yerine getirilmemiş olması kurum denetiminde ayrıca tespit edilebilir.
Birliklerin TESK kaydı
Birlikler her il merkezinde kurulan ve ilin idari sınırlarındaki odaları koordine eden üst meslek kuruluşlarıdır. Kuruluş tamamlandıktan sonra bir ay içinde TESK’e kayıt yapılması gerekir. Kayıt dosyasında birlik ana sözleşmesi, Bakanlık onayı, resmi unvan, merkez, organ ve iletişim bilgileri yer almalıdır.
Birliğin Konfederasyona kayıtlı olması, bağlı odaların m.18’deki birlik kayıt yükümlülüğünün yerine geçtiği anlamına gelmez. İki kayıt farklı tüzel kişilikler arasında kurulur. Birlik üye odalarını kaydeder; Konfederasyon ise birlik tüzel kişiliğini kendi kayıt sistemine alır.
Kayıttan sonra birlik Konfederasyon genel kurulunun oluşumu, katılma payları, ortak mesleki kararlar ve üst kuruluş raporlamaları bakımından TESK sisteminin parçası hâline gelir.
Federasyonların TESK kaydı
Federasyonlar aynı meslek dalındaki odaların ülke düzeyindeki üst kuruluşudur ve merkezleri Ankara’dadır. M.26’daki yüzde altmış ve en az kırk kurucu oda şartlarıyla kurulup Bakanlık onayı aldıktan sonra m.35 uyarınca bir ay içinde TESK’e kayıt olmak zorundadır.
Federasyonun Konfederasyon kaydında faaliyet konusu özellikle önemlidir. Aynı faaliyet konusunda birden fazla federasyon kurulamayacağı için kayıt, federasyonun onaylı ana sözleşmesindeki meslek dalı ve faaliyet alanıyla uyumlu olmalıdır.
Federasyonun TESK’e kayıt olması, üye odalarının federasyona kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Oda-federasyon bağlantısı m.27, federasyon-TESK bağlantısı m.35 kapsamında ayrı ayrı yürütülür.
Resen kayıt ne zaman yapılır?
Birlik veya federasyon bir aylık sürede kayıt yaptırmazsa Konfederasyon kaydı resen yapar. Resen kayıt, yeni bir başvuru veya genel kurul kararı beklenmeden kanundan doğan yetkiyle kayıt işleminin tamamlanmasıdır.
Konfederasyon resen kayıt öncesinde kuruluşun hukuki varlığını, Bakanlık onayını, resmi unvanını ve kuruluş tarihini doğrulamalıdır. Böylece yanlış veya henüz tüzel kişilik kazanmamış bir yapı kayıt sistemine alınmaz.
Resen kayıt bir disiplin cezası değildir; kanuni üyelik ilişkisinin tamamlanmasına yönelik idari kurumsal işlemdir. Kayıt sonrasında doğan mali ve temsil yükümlülükleri ilgili maddelere göre ayrıca uygulanır.
Resen kayıt yazılı bildirilmek zorunda mı?
Evet. M.35, resen yapılan kaydın ilgili birlik veya federasyona yazılı olarak bildirileceğini düzenler. Bildirim yazısında kuruluşun adı, kayıt tarihi, kayıt numarası ve kanuni dayanak açıkça gösterilmelidir.
Yazılı bildirim tebliğ veya teslim bilgileriyle dosyada saklanmalıdır. Bu kayıt, daha sonra Konfederasyon genel kuruluna katılım, katılma payı, üst kuruluş yazışmaları veya veri uyuşmazlıkları bakımından ispat işlevi görür.
Bildirim yapıldıktan sonra kurum bilgileri e-esnaf veri tabanı ve TESK iç kayıtlarında aynı şekilde güncellenmelidir.
TESK’e kayıt hangi sonuçları doğurur?
Kayıt sonrasında birlik ve federasyonlar Konfederasyonun üyelik, temsil, mali ve koordinasyon sistemine dahil olur. M.36’ya göre Konfederasyon genel kurulu birlik ve federasyonların başkan ve yönetim kurulu üyelerinden oluşan temsil yapısına dayanır.
M.41, birlik ve federasyonlardan alınacak kayıt ücretleri ve katılma paylarını TESK gelirleri arasında sayar. M.39 yönetim kuruluna bu kalemlerin elektronik ortamda tahsilini sağlama görevi verir; m.40 denetim kurulu tahsilatları kontrol eder.
Konfederasyon yönetim kurulu ayrıca birlik ve federasyonların çalışmalarını inceleyebilir, aralarındaki anlaşmazlıkların çözümünü sağlayabilir ve mesleki konularda ülke düzeyinde koordinasyon yapabilir. Bu görevlerin kurumsal zemini kayıt sistemiyle güçlenir.
Oda-birlik-federasyon-TESK kayıt zinciri
5362 sayılı Kanunda kayıt sistemi aynı kavramın tekrarı değildir; her kademede farklı hukuki bağlantı kurulur. Oda, coğrafi olarak bulunduğu birliğe m.18 kapsamında kaydolur. Aynı meslek dalındaki oda, federasyona m.27 kapsamında kaydolur. Birlik ve federasyonlar ise TESK’e m.35 kapsamında kaydolur.
Her üç sistemde de bir aylık kayıt ve süresinde kayıt yapılmaması hâlinde resen kayıt-yazılı bildirim mekanizması bulunur. Ancak kayıt olan ve kayıt kabul eden tüzel kişiler farklıdır.
Bu ayrım mali yükümlülükler bakımından da önemlidir. Oda birliğe ve federasyona ilgili payları öderken birlik ve federasyonlar Konfederasyona m.41 ve m.61 çerçevesindeki payları öder.
TESK kayıt dosyası nasıl kontrol edilir?
İlk olarak kuruluşun türü belirlenir: birlik mi, federasyon mu? İkinci olarak Bakanlık onayına dayalı hukuki kuruluş tarihi tespit edilir. Üçüncü olarak bir aylık sürenin son günü ve fiili kayıt tarihi karşılaştırılır.
Dördüncü olarak resmi unvan, merkez adresi, faaliyet konusu, organ ve iletişim bilgileri kontrol edilir. Beşinci olarak başvuru yoksa resen kayıt kararı ve yazılı bildirim belgesi dosyalanır. Altıncı olarak elektronik kayıt ile fizikî belgelerin uyumu kontrol edilir.
Yedinci olarak kayıt ücretinin ve ilgili dönem katılma payının m.41 ve m.61 esaslarına göre tahakkuk ettirilip ettirilmediği incelenir. Bu mali kayıtlar denetim kurulunun incelemesine elverişli olmalıdır.
Kuruluşun unvan, adres veya organ değişiklikleri olduğunda Konfederasyon kayıtları da güncellenmelidir. Eski ve güncel kayıtların karışması genel kurul listeleri ve mali tahakkuklarda hata yaratabilir.
Sık Sorulan Sorular
Birlikler TESK’e kayıt olmak zorunda mı?
Evet. Kuruluşlarını takip eden bir ay içinde kayıt zorunludur.
Federasyonlar TESK’e kayıt olmak zorunda mı?
Evet. Aynı bir aylık süre federasyonlar için de geçerlidir.
Bir aylık süre hangi tarihten başlar?
Birlik veya federasyonun hukuken kuruluş tarihini takip eden dönemden itibaren hesaplanır.
Kayıt yapılmazsa ne olur?
Konfederasyon resen kayıt yapar.
Resen kayıt bildirilir mi?
Evet. İlgili birlik veya federasyona yazılı bildirim yapılır.
Oda doğrudan TESK’e m.35 kapsamında kayıt olur mu?
Hayır. M.35 birlik ve federasyonların Konfederasyon kaydını düzenler.
TESK kayıt ücreti alır mı?
M.41 kayıt ücretini Konfederasyon gelirleri arasında sayar; tutar ve esaslar m.61’e tabidir.
Kayıt TESK genel kuruluna temsili etkiler mi?
Evet. Konfederasyon genel kurulunun oluşumu birlik ve federasyonların organ temsilcilerine dayanır.
Birlik başka bir üst kuruluşa kayıt olmayı seçebilir mi?
M.35 TESK kaydını zorunlu olarak düzenler; serbest üst kuruluş seçimi sistemi yoktur.
Kayıt bilgilerinin güncellenmesi gerekir mi?
Evet. Kurumsal ve elektronik kayıtların güncel hukuki durumla uyumlu tutulması gerekir.
Hukuki dayanak ve resmî kaynak
Bu rehber 5362 sayılı Kanunun güncel 35. maddesine göre hazırlanmıştır. Bağlayıcı metin için Mevzuat Bilgi Sistemi 5362 sayılı Kanun kontrol edilmelidir. Bir aylık zorunlu kayıt, resen kayıt ve yazılı bildirim m.35’in doğrudan hükümleridir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
