Tüketici Kredisiyle Birlikte Kredili Mevduat Hesabı Açılabilir mi? 6502 m.31/2 ve Açık Talimat 2026

6502 m.31/2 ne düzenler?

Belirli süreli tüketici kredisi kullanılırken banka çoğu zaman kredi taksitlerinin tahsili için bir vadesiz hesap açar. Bunun yanında bazı bankacılık ürünlerinde aynı hesaba eksi bakiye/kredili mevduat limiti tanımlanabilir. Hukuken bu iki işlem birbirinden farklıdır.

6502 sayılı Kanun m.31/2’nin açık hükmü şöyledir: Tüketicinin açık talimatı olmaksızın, belirli süreli kredi sözleşmesi ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapılamaz. Bu nedenle ihtiyaç kredisi veya başka belirli süreli tüketici kredisi kullanıldığı için tüketici otomatik olarak KMH borçlanma ürününün tarafı hâline getirilemez.

Kanunun amacı, kredi almak isteyen kişinin farkında olmadan ikinci bir kredi ürününe sokulmasını önlemektir. KMH kullanıldığında faiz ve diğer kanuni maliyetler doğabileceği için tüketicinin bu ürünü açık biçimde istemesi gerekir.

Kredili mevduat hesabı (KMH) nedir?

Kredili mevduat hesabı, vadesiz hesaba bağlı bir kredi limitidir. Hesap bakiyesi sıfıra düştüğünde veya yetersiz kaldığında tanımlı limit ölçüsünde eksi bakiyeye geçilmesine ve bankadan kısa vadeli kredi kullanılmasına imkân verir. Bankalar ürünü “KMH”, “ek hesap”, “artı para”, “avans hesap” veya benzeri ticari adlarla sunabilir.

Ürünün adı hukuki niteliği değiştirmez. Tüketici kendi parasını kullanmıyor, bankanın tanımladığı kredi limitinden borçlanıyorsa kredi ilişkisi doğar. Bu borç için sözleşme ve yürürlükteki faiz/ücret kuralları uygulanır.

KMH, belirli süreli tüketici kredisiyle aynı ödeme planına sahip değildir. İhtiyaç kredisinde başlangıçta belirlenen ana para ve taksit planı bulunurken KMH, hesap hareketlerine bağlı döner bir kredi niteliği taşır. Bu nedenle ihtiyaç kredisi sözleşmesinin imzalanması KMH için otomatik irade beyanı sayılamaz.

Açık talimat nasıl verilmelidir?

Kanun m.31/2’de “açık talimat” arar. Tüketicinin hangi ürünü kabul ettiğini anlayabileceği ve KMH kurulmasını iradesiyle istediğini gösterecek bir onay bulunmalıdır. Şubede imzalanan ayrı sözleşme, internet/mobil bankacılıkta açık onay veya kayıtlı dijital kabul işlemi bu kapsamda değerlendirilebilir.

Uyuşmazlıkta bankanın yalnız “sistemimizde onaylıdır” demesi yerine talimatın hangi tarihte, hangi kanaldan ve hangi sözleşme metnine ilişkin alındığının gösterilmesi gerekir. Mobil onay varsa işlem logu, cihaz/oturum bilgisi, onay ekranı ve sözleşme erişim kaydı önemlidir. Çağrı merkezinde kurulmuşsa ses kaydı ve işlem referansı istenebilir.

Önceden imzalanmış genel bankacılık sözleşmesindeki çok geniş bir hükmün her gelecekteki KMH açılışını kapsayıp kapsamadığı, m.31/2’nin açık talimat şartı ışığında değerlendirilir. Özellikle kredi başvurusu sırasında tüketiciye ayrı bir ürün ve maliyet olduğu açıklanmamışsa itiraz güçlenebilir.

Kredi hesabı ile KMH aynı şey midir?

Hayır. Kredi taksitlerinin tahsili için açılan vadesiz hesap, bankadaki para saklama ve ödeme hesabıdır. KMH ise bu hesaba bağlı bir kredi limitidir. Hesapta kendi paranız bulunmasa bile ödemeye devam edebilmenizi sağlayan eksi bakiye imkânı KMH’den kaynaklanır.

6502 m.31/1, yalnız kredi işlemleri için kullanılan hesap bakımından ayrıca ücret/masraf yasağı getirir. Bu konu için tüketici kredisi için açılan hesaptan ücret alınabilir mi? rehberi incelenebilir. m.31/2 ise o hesaba ayrıca KMH bağlanmasını tüketicinin açık talimatına bağlar.

Dolayısıyla banka “kredi için hesap açmak zorundayız” dediğinde bu cümle, “bu hesaba aynı zamanda kredili mevduat limiti açabiliriz” sonucunu doğurmaz. İki ürünün sözleşmesi ve tüketici iradesi ayrıdır.

KMH kullanılırsa faiz nasıl doğar?

KMH’de tüketicinin yalnız limit tanımlanmış olması ile limiti fiilen kullanması farklıdır. Faiz, kullanılan kredi tutarı ve kullanım süresi üzerinden yürürlükteki düzenlemeler çerçevesinde hesaplanır. Hesaba para girişi olduğunda borcun mahsup edilmesi de sözleşme ve bankacılık kurallarına göre gerçekleşir.

Tüketici KMH açıldığını bilmiyor ancak hesap bakiyesi yetersizken fatura/taksit ödemesi gerçekleşmişse banka bu ödemeyi KMH’den karşılamış olabilir. Bu durumda tüketici sonradan faiz gördüğünde önce hesabın ne zaman eksi bakiyeye geçtiğini ve hangi işlem nedeniyle kredi kullanıldığını tespit etmelidir.

İtiraz yalnız “KMH istemedim” şeklinde değil; KMH sözleşmesinin kurulmasına açık talimat verilmediği, buna rağmen hangi tarihte ne kadar limit tanımlandığı ve hangi işlemler nedeniyle faiz tahakkuk ettiği somutlaştırılarak yapılmalıdır.

Banka kredi verirken otomatik KMH limiti tanımlayabilir mi?

Tüketici açık talimat vermediyse belirli süreli krediyle ilişkili KMH sözleşmesi kurulamaz. Bu nedenle kredi onay sürecinde sistem tarafından “standart paket” gerekçesiyle KMH tanımlanması, tüketicinin açık talimatı yoksa m.31/2 bakımından hukuki sorun doğurur.

Bankanın krediyi kullandırmak için KMH’yi zorunlu bir yan ürün olarak sunması da tüketicinin seçim hakkı bakımından değerlendirilmelidir. Kredi bağlantılı sigorta ve yan finansal ürünler için 6502 m.29’da ayrıca koruma bulunmaktadır. tüketici kredisine sigorta zorunlu mu? yazısı bu ayrımı açıklamaktadır.

Tüketici KMH’yi sonradan kendi isteğiyle etkinleştirebilir. Bu durumda baştaki kredi sözleşmesinden bağımsız olarak KMH için açık talimat ve sözleşme ilişkisi oluşur. Önemli olan talimatın gerçekten tüketiciye ait olmasıdır.

KMH limiti kullanmadan açık tutulursa borç doğar mı?

Kural olarak kredi borcu, limitin fiilen kullanılmasıyla doğar. Ancak ürünle bağlantılı ücret ve vergiler bakımından yürürlükteki finansal tüketici düzenlemeleri ayrıca kontrol edilmelidir. Tüketici kullanmadığı bir KMH nedeniyle bedel tahsil edildiğini görürse sözleşmenin kurulmasını ve ücretin dayanağını bankadan istemelidir.

Bir kredi limitinin açık bulunması ayrıca kişinin toplam kredi risk kayıtlarında veya bankaların risk değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Risk kayıtlarını görmek için Risk Merkezi raporu e-Devlet rehberi kullanılabilir.

İstenmeden açılan KMH nasıl ispat edilir?

Önce kredi sözleşmesi, vadesiz hesap sözleşmesi ve KMH sözleşmesi birbirinden ayrılmalıdır. Bankadan ürün açılış tarihleri, KMH limitinin ilk tanımlandığı tarih, limit artışları, açık talimat kaydı ve sözleşmenin örneği istenmelidir.

Mobil uygulamadaki ürün listesi, eski ekran görüntüleri, SMS ve e-postalar da önemlidir. Banka “dijital onay verdiniz” diyorsa hangi oturumdan hangi sözleşmenin onaylandığını açıklaması gerekir. Tüketici kendi telefonunda o tarihe ait banka bildirimlerini ve e-postaları korumalıdır.

KMH kullanılmışsa ekstrede eksi bakiyeye düşülen tarihler, faiz tahakkukları ve hesaba gelen para ile yapılan mahsuplar tablo hâline getirilmelidir. Böylece yalnız sözleşmenin kuruluşu değil, maddi zarar/ödeme tutarı da hesaplanabilir.

İstenmeden açılan KMH’ye nasıl itiraz edilir?

Bankaya yazılı başvuruda belirli süreli tüketici kredisiyle birlikte KMH açıldığı, bu ürün için açık talimat verilmediği ve 6502 m.31/2 uyarınca sözleşmenin açık talimata bağlı olduğu belirtilmelidir. KMH’nin kapatılması, talimat kaydının paylaşılması ve varsa haksız tahsil edilen faiz/ücretlerin iadesi istenebilir.

Banka cevap vermez veya talebi reddederse uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesine taşınabilir. Başvuru tarihindeki parasal görev sınırları esas alınır. Bankacılık sektöründeki bireysel müşteri uyuşmazlık mekanizmaları da kapsamına göre kullanılabilir.

Eğer KMH tüketicinin bilgisi dışında üçüncü kişi tarafından dijital kanalda açılmış veya kullanılmışsa yetkisiz bankacılık işlemi ve ceza hukuku boyutu ayrıca ele alınır. Kart/şifre güvenliği için 5464 m.16 güvenlik rehberi benzer ispat mantığını açıklamaktadır.

KMH kapatılırsa kredi sözleşmesi etkilenir mi?

KMH ayrı kredi ürünüdür. Kapatılması, mevcut belirli süreli kredi sözleşmesindeki ana para ve taksit borcunu kendiliğinden sona erdirmez. Kredi taksitlerinin ödenmesi için vadesiz hesap kullanılmaya devam edebilir veya banka başka ödeme yöntemi gösterebilir.

KMH’de mevcut borç varsa hesap kapatılmadan önce bu borcun tasfiyesi gerekebilir. Tüketici borcun hesaplanmasına itiraz ediyorsa “önce kapat sonra itiraz et” yaklaşımı yerine bankadan ayrıntılı hesap dökümü alıp hangi ana para, faiz ve ücret kaleminin tartışmalı olduğunu belirlemelidir.

KMH ile kredi kartı aynı hukuki ürün mü?

Hayır. Kredi kartı 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nda özel olarak düzenlenen kartlı ödeme/kredi ürünüdür. KMH ise banka hesabına bağlı kredi limitidir. Her ikisi kredi riski doğurabilse de sözleşme, faiz, ödeme ve tüketici koruma hükümleri aynı değildir.

Örneğin kredi kartı faizinde 5464 m.26’daki özel bileşik faiz yasağı ve TCMB azami oran sistemi uygulanır. Ayrıntı için kredi kartı bileşik faiz yasağı rehberi incelenebilir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

6502 m.31/2 Türkiye genelinde tüketicilere kullandırılan belirli süreli kredilerle ilişkili KMH sözleşmelerinde uygulanır. Kredi Mersin’deki şubeden veya mobil bankacılıktan kullanılmış olabilir; açık talimat şartı kanal fark etmeksizin hukuki önem taşır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak tüketici kredisi, KMH, banka hesabı ve haksız faiz/ücret uyuşmazlıklarında sözleşme ve hesap hareketlerini birlikte inceler. Türkiye genelindeki dosyalar ilgili usul ve elektronik sistemler çerçevesinde İstanbul ve Mersin ofislerinden takip edilebilir.

Kanunun güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi; tüketici mevzuatı için Ticaret Bakanlığı resmî kaynakları kullanılmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →