Üçüncü Kişinin İstihkak Davası 2026: İİK 96-99 Hacizde Mülkiyet İddiası
üçüncü kişinin istihkak davası: Haczedilen malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu iddiasında İİK 96-99 istihkak prosedürü, 7 günlük süre, ispat, görev ve sonuçlar açıklanmıştır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Kısa cevap: Haczedilen mal üzerinde borçlu dışında bir kişi mülkiyet veya rehin hakkı ileri sürüyorsa İcra ve İflas Kanunu m. 96-99’daki istihkak prosedürü uygulanır. Malın borçlunun elinde mi yoksa üçüncü kişinin elinde mi haczedildiği, davayı kimin açacağını ve ispat yapısını değiştirir. İİK’daki yedi günlük süreler hak kaybı bakımından kritik olduğundan haciz ve öğrenme tarihi dosyada kesin olarak belirlenmelidir.
İstihkak iddiası evde yapılan hacizden doğuyorsa, konuta giriş ve haczedilemeyen ev eşyası kuralları için eve haciz gelir mi ve ev haczi 2026 rehberini ayrıca kontrol edin.
İstihkak İddiasının Amacı
Cebri icrada kural borçlunun malvarlığının haczedilmesidir. Üçüncü kişiye ait mal borçlunun borcu için satılamaz. Ancak özellikle aynı evde veya işyerinde bulunan taşınırlar bakımından malın kime ait olduğu tartışma yaratır. İstihkak prosedürü bu mülkiyet uyuşmazlığını icra takibi içinde çözer.
İstihkak davası ile miras sebebiyle istihkak davası aynı değildir. Buradaki dava İİK m. 96 ve devamına dayanır ve hacizli malın cebri icra kapsamında satılıp satılamayacağını belirler.
Mal Borçlunun Elindeyken Haczedilmişse
İİK m. 96 uyarınca borçlu, elinde bulunan bir malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterirse yahut üçüncü kişi o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse icra dairesi bu iddiayı haciz tutanağına geçirir ve alacaklı ile borçluya bildirir. Alacaklı ve borçlu, bildirimin öğrenilmesinden itibaren üç gün içinde istihkak iddiasına itiraz etmezse iddiayı kabul etmiş sayılır. İtiraz edilirse İİK m. 97 prosedürü işletilir.
Mal borçlunun elindeyken haczedilmişse kanundaki mülkiyet karinesi ve ispat kuralları üçüncü kişi açısından önemlidir. Yalnız sonradan düzenlenmiş fatura sunmak her dosyada yeterli değildir. Malın edinme tarihi, ödeme kaynağı, seri numarası, ticari defterler, banka kayıtları, garanti belgesi ve fiili kullanım birlikte değerlendirilir.
Mal Üçüncü Kişinin Elindeyken Haczedilmişse
İİK m. 99’da üçüncü kişinin zilyetliğindeki mallar için farklı usul öngörülür. Üçüncü kişi mülkiyet iddia ederse icra müdürü alacaklıya istihkak davası açması için yedi günlük süre verir. Alacaklı süresinde dava açmazsa üçüncü kişinin istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır.
Bu nedenle haczin fiziksel olarak nerede yapıldığı kadar malın hukuken kimin elinde sayıldığı da önemlidir. Borçluyla üçüncü kişinin aynı adreste faaliyeti, organik şirket ilişkileri veya ortak depo kullanımı zilyetlik değerlendirmesini etkiler.
Yedi Günlük Süre Nasıl Hesaplanır?
İİK m. 96-99 sisteminde yedi günlük süre birden fazla noktada karşımıza çıkar. Üçüncü kişinin haczi öğrendiği tarih, istihkak iddiasının bildirimi ve icra mahkemesinin taraflara verdiği süreler ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Süre hesabı “haciz yapıldı, yedi gün geçti” biçiminde tek cümleyle yapılmamalıdır.
Hacizde hazır bulunan üçüncü kişi bakımından öğrenme genellikle haciz tarihinde gerçekleşir. Hacizde bulunmayan hak sahibi bakımından fiili öğrenme tarihi delillendirilir. Kanunun özel hükümleri ve tebligat kayıtları esas alınır.
Üçüncü Kişi Mülkiyetini Nasıl İspatlar?
Fatura önemli delildir ancak tek başına otomatik sonuç doğurmaz. Faturanın tarihi, satıcı kaydı, ödeme, teslim yeri ve malın ayırt edici özellikleri incelenir. Banka dekontu, e-fatura/e-arşiv kaydı, ticari defter, stok kaydı, demirbaş listesi, kira sözleşmesi ve tanık delili dosyanın niteliğine göre kullanılabilir.
Malın borçlu ile üçüncü kişi arasında el değiştirdiği iddia ediliyorsa devir tarihinin takip ve haciz tarihine yakınlığı, bedelin gerçekten ödenip ödenmediği ve taraflar arasındaki ilişki araştırılır. İstihkak davası muvazaalı mal kaçırmanın korunması için kullanılamaz.
Akrabalık veya Şirket Bağlantısı Davayı Kaybettirir mi?
Tek başına akrabalık veya şirketler arasındaki ortaklık ilişkisi mülkiyet iddiasını hükümsüz kılmaz. Ancak ispat değerlendirmesinde ekonomik ve fiili gerçeklik araştırılır. Borçlu şirket ile üçüncü kişi şirketin aynı adreste faaliyet göstermesi, aynı personeli kullanması veya malların kayıtlarda birbirine karışması güçlü inceleme nedenidir.
Görevli Mahkeme
İİK m. 97 ve 99 kapsamındaki istihkak uyuşmazlıkları icra mahkemesinde görülür. Dosyada haciz tutanağı, takip dosyası ve mülkiyet delilleri birlikte incelenir. Dava açılırken doğru prosedürün 97 mi 99 mu olduğu belirlenmelidir; yanlış taraf ve yanlış usul süre kaybına yol açar.
İç Linkler ve Resmî Kaynaklar
İlgili içerikler: haczedilemeyen mallar, icra takibine itiraz ve üçüncü kişinin istihkak dilekçesi. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden İİK m. 96-99 kontrol edilmelidir.
İstihkak İddiasında Zilyetlik Neden Belirleyicidir?
İİK m. 96-99 sisteminde malın haciz anında kimin fiili hâkimiyetinde bulunduğu, hangi prosedürün uygulanacağını belirleyen temel unsurdur. Mal borçlunun elindeyse İİK m. 96-97; üçüncü kişinin elindeyse İİK m. 99 ön plana çıkar. Bu ayrım yalnız teknik değildir; davayı kimin açacağı, ispat yükünün yönü ve takibin devamı bakımından doğrudan sonuç doğurur.
Aynı adreste yaşayan aile bireyleri, aynı depoyu kullanan şirketler veya borçlu şirketle organik bağı bulunan başka şirketler bakımından zilyetlik özellikle tartışmalıdır. Haciz mahallinin tapuda veya vergi kaydında kimin adına olduğu tek başına yeterli değildir. Malı kimin kullandığı, kimin personelinin bulunduğu, faturaların kimin adına düzenlendiği ve malın ticari kayıtlarda kime ait olduğu birlikte değerlendirilir.
İİK 96-97 Prosedürü Adım Adım
Mal borçlunun elindeyken üçüncü kişi mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse bu iddia haciz tutanağına yazılır. İcra dairesi alacaklı ve borçluya durumu bildirir. İtiraz edilirse dosya icra mahkemesine gönderilir ve kanundaki istihkak prosedürü işletilir. Üçüncü kişinin süreleri kaçırmaması gerekir.
İİK m. 97 kapsamında mahkeme takibin devamına veya ertelenmesine ilişkin ara sonuçlar hakkında karar verebilir. İstihkak davası açılması gerektiğinde üçüncü kişinin yedi günlük özel süresi önem taşır. Bu sürenin başlangıcı hacizde hazır olup olmama ve öğrenme durumuna göre somut dosyada belirlenir.
İİK 99 Prosedürü Adım Adım
Mal üçüncü kişinin elinde haczedilmiş ve üçüncü kişi mülkiyet iddia etmişse İİK m. 99 farklı bir sistem kurar. İcra müdürü alacaklıya üçüncü kişiye karşı istihkak davası açması için yedi gün süre verir. Alacaklı bu süre içinde dava açmazsa üçüncü kişinin istihkak iddiasını kabul etmiş sayılır.
Bu nedenle haciz mahallindeki zilyetliğin doğru tespiti kritik önemdedir. Yanlışlıkla 97 yerine 99 veya 99 yerine 97 prosedürü uygulanması tarafların dava hakkı ve süreleri bakımından ciddi sonuç doğurabilir. İcra müdürlüğü işlemi hatalıysa şikâyet yolu ayrıca değerlendirilir.
Fatura Tek Başına Yeterli midir?
Fatura güçlü bir delildir; fakat istihkak davasında otomatik mülkiyet kararı yaratmaz. Faturanın düzenlenme tarihi, gerçek bir satışa dayanıp dayanmadığı, ödeme belgesi, teslim yeri, seri numarası ve malın ticari kayıtlara işlenip işlenmediği araştırılır. Hacizden hemen önce düzenlenen ve ödeme izi bulunmayan bir fatura muvazaa iddiasını güçlendirebilir.
Elektronik fatura, e-arşiv kaydı, banka transferi, stok defteri, demirbaş listesi, amortisman kaydı, garanti belgesi, servis kayıtları ve sigorta poliçesi birlikte sunulduğunda mülkiyet iddiası daha güçlü hâle gelir. Taşınırın ayırt edici seri numarası varsa fatura ile hacizli mal arasında bağ kurulması özellikle önemlidir.
Aile Bireylerinin Eşyaları Haczedilebilir mi?
Borçlunun ailesiyle aynı evde yaşayan üçüncü kişilere ait mallar haciz sırasında tartışma konusu olabilir. Aynı evde bulunmak malın mutlaka borçluya ait olduğu anlamına gelmez; ancak zilyetlik karineleri değerlendirilir. Üçüncü kişi kendi eşyasını fatura, banka kaydı, düğün belgesi, hediye kaydı veya başka delille ispatlayabilir.
İİK m. 82 kapsamındaki haczedilmez mallar ile üçüncü kişiye ait mal iddiası birbirinden ayrılmalıdır. Bir mal borçluya ait olsa bile kanunen haczedilemez olabilir; başka bir mal ise haczedilebilir nitelikte olsa dahi üçüncü kişiye ait olduğu için borçlunun borcu için satılamaz.
Şirketler Arasında İstihkak İddiası
Birden fazla şirketin aynı adreste faaliyet göstermesi istihkak uyuşmazlıklarının sık nedenidir. Borçlu şirketin tabelası ile üçüncü kişi şirketin faaliyet alanı, personeli, stok kayıtları ve ticari defterleri incelenir. Şirketler arasında ortak, yönetici veya akrabalık ilişkisi bulunması tek başına istihkak iddiasını geçersiz kılmaz; fakat muvazaa incelemesini güçlendirir.
Malın üçüncü kişi şirketin aktifinde kayıtlı olması, amortisman ayrılması, faturanın ve ödemenin bu şirket adına olması önemli delillerdir. Hacizden kısa süre önce grup içi devir yapılmışsa devir bedeli ve ekonomik gerekçe ayrıca araştırılır.
Muvazaa ve Mal Kaçırma İddiası
Alacaklı, üçüncü kişinin mülkiyet iddiasının görünüşte olduğunu ve malın gerçekte borçluya ait bulunduğunu ileri sürebilir. Taraflar arasındaki yakın ilişki, haciz öncesi tarihli devirler, bedelsiz işlemler, malın hâlen borçlu tarafından kullanılması ve ödemenin yapılmamış olması muvazaa değerlendirmesinde dikkate alınır.
İstihkak davası ile tasarrufun iptali davası farklıdır. İstihkak davası hacizli malın kime ait olduğunu belirler. Tasarrufun iptali ise borçlunun geçerli bir mal devrinin alacaklıya karşı sonuçsuz bırakılmasını hedefler. Somut olayda hangi yolun uygun olduğu mülkiyet ve devir tarihine göre belirlenir.
İstihkak Davasında Görev ve Yetki
İİK m. 97 ve m. 99 kapsamındaki istihkak davalarında görevli mahkeme icra mahkemesidir. Yetki, takip dosyası ve haciz işlemiyle bağlantılı özel icra hukuku kurallarına göre değerlendirilir. Dilekçede takip numarası, haciz tarihi, haciz mahalli ve hangi mallar için istihkak iddia edildiği açıkça gösterilmelidir.
Mal listesi soyut bırakılmamalıdır. Marka, model, seri numarası, miktar ve haciz tutanağındaki sıra numarası mümkün olduğunca yazılmalıdır. Böylece kararın hangi hacizli mala ilişkin olduğu infaz aşamasında tereddüt yaratmaz.
Takibin Ertelenmesi ve Teminat
İstihkak prosedüründe takibin ertelenmesi kanundaki şartlara bağlıdır. Mahkeme, hacizli malın satışı ve tarafların menfaat dengesi bakımından geçici karar verebilir. Kanunun öngördüğü hâllerde teminat gündeme gelir. Üçüncü kişinin yalnız dava açmış olması her durumda satış işlemlerini otomatik olarak süresiz durdurmaz.
Bu nedenle dava dilekçesinde geçici hukuki koruma talebi gerekiyorsa açıkça kurulmalı, mülkiyet iddiasını yaklaşık ispatlayan belgeler sunulmalıdır.
İspat Stratejisi
Üçüncü kişi mülkiyet zincirini mümkün olduğunca satın alma tarihinden haciz tarihine kadar belgelemelidir. Fatura, ödeme, teslim, demirbaş kaydı, kullanım, bakım ve sigorta belgeleri kronolojik biçimde dosyalanmalıdır. Alacaklı ise borçlu ile üçüncü kişi arasındaki organik bağı, devirlerin zamanlamasını ve fiili kullanımı araştırmalıdır.
Tanık anlatımı özellikle küçük işletme veya aile eşyalarında destekleyici olabilir; ancak resmi ve ticari kayıtların bulunduğu uyuşmazlıklarda objektif belgeler önceliklidir.
Haciz Sırasında Yapılması Gerekenler
- Üçüncü kişi mülkiyet iddiasını haciz tutanağına açıkça yazdırır.
- Hangi mala ilişkin iddia olduğu tek tek belirtilir.
- Fatura ve ödeme belgeleri hazırsa icra memuruna gösterilir.
- Haciz tutanağının örneği alınır.
- Öğrenme ve tebliğ tarihleri takvime kaydedilir.
- İİK 97 mi 99 mu uygulanacağı kontrol edilir.
- Yedi günlük özel süreler aynı gün hesaplanır.
Alacaklı İçin Kontrol Listesi
- Haciz mahallinin kime ait olduğu araştırılır.
- Üçüncü kişinin ticaret sicili ve borçluyla ilişkisi incelenir.
- Fatura tarihleri takip ve haciz tarihiyle karşılaştırılır.
- Ödeme belgeleri ve gerçek mal teslimi sorgulanır.
- İİK 99 kapsamında dava açma süresi varsa kaçırılmaz.
- Gerekirse tasarrufun iptali yolunun ayrıca uygun olup olmadığı değerlendirilir.
Üçüncü Kişi İçin Kontrol Listesi
- Mülkiyet iddiası derhal yazılı yapılır.
- Hacizde hazır değilse haczi öğrenme tarihi belgelenir.
- Fatura, banka, stok ve demirbaş kayıtları toplanır.
- Seri numarası ve mal kimliği eşleştirilir.
- İcra mahkemesi süreleri günlük takip edilir.
- Dava konusu mal satılma riski taşıyorsa geçici koruma talebi değerlendirilir.
İstihkak Davasında Satış Bedeli ve Malın Korunması
Hacizli mal hızlı değer kaybediyorsa veya ticari faaliyet için zorunlu ekipmansa, davanın devamı sırasında malın muhafaza ve satış durumu taraflar açısından ekonomik sonuç doğurur. Mahkeme takip işlemlerinin ertelenmesine ilişkin İİK hükümlerini uygularken alacaklının tahsil hakkı ile üçüncü kişinin mülkiyet iddiasını dengeler. Üçüncü kişi malın satılması halinde aynen iadenin imkânsızlaşacağını somutlaştırmalıdır.
Mal satılmışsa istihkak uyuşmazlığı tamamen anlamsız hâle gelmez; satış bedeli ve cebri icra sonucu üzerindeki haklar ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle dosya yalnız “mal hâlâ depoda mı?” sorusuyla takip edilmemeli, satış ilanı ve ihale aşaması düzenli kontrol edilmelidir.
İstihkak Davasında Yargılama Giderleri
Davanın kabul veya reddi halinde yargılama gideri ve vekâlet ücreti genel usul kuralları ile İİK’nın özel hükümlerine göre belirlenir. Tarafların haksız veya kötü niyetli davranışı varsa kanunda öngörülen tazminat sonuçları ayrıca gündeme gelebilir. Bu nedenle mülkiyet iddiası yalnız geciktirme amacıyla ileri sürülmemeli, belge ve kayıtlarla desteklenmelidir.
Resmî Kaynaklar
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 96, 97, 97/a, 99 ve ilgili şikâyet hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden güncel metinle kontrol edilmelidir. İstihkak uyuşmazlığında ayrıca TBK, TMK ve ticari kayıt mevzuatı somut malın niteliğine göre uygulanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Fatura benim adıma ise haciz kalkar mı?
Fatura önemli delildir; fakat icra mahkemesi tüm delilleri ve fiili durumu birlikte değerlendirir.
İstihkak iddiası nereye yapılır?
Haciz sırasında veya sonradan ilgili icra dosyasına bildirilir; kanuni prosedür icra dairesi üzerinden yürür.
Süre kaç gündür?
İİK 96-99 sisteminde yedi günlük süreler vardır; hangi sürenin kimin için ne zaman başladığı somut dosyadan belirlenir.
Mal üçüncü kişinin işyerindeyse ne olur?
İİK 99 prosedürü gündeme gelir ve icra müdürü alacaklıya dava açması için yedi günlük süre verir.
Mal borçlunun evindeyse üçüncü kişi dava açabilir mi?
Evet. İİK 96-97 prosedürü ve zilyetlik karineleri uygulanır.
İstihkak iddiası satışı durdurur mu?
Takibin devamı veya ertelenmesi İİK 97’deki özel kurallara göre karara bağlanır.
Akrabaya ait eşya haczedilebilir mi?
Borçlunun borcu için üçüncü kişinin malı satılamaz; ancak mülkiyet iddiası kanuni usulle ispatlanmalıdır.
Şirket demirbaşları nasıl ispatlanır?
Fatura, banka kaydı, demirbaş ve stok kayıtları, ticari defterler ve seri numaraları birlikte kullanılabilir.
İstihkak davası ile tasarrufun iptali aynı mı?
Hayır. Hukuki amaçları, tarafları ve sonuçları farklıdır.
Dilekçe örneği yeterli mi?
Hayır. Haczin 97 veya 99 kapsamında olduğunun ve süre başlangıcının somut dosyada belirlenmesi gerekir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK hükümleri Türkiye genelinde uygulanır. Fiziksel ofislerimiz İstanbul ve Mersin’dedir; yetki ve usul elverdiğinde Türkiye genelindeki icra dosyaları İstanbul ve Mersin ofislerinden takip ve koordine edilir.
Hukukçu İncelemesi
Av. Halil Bakırcı – Av. Emirhan Keskin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
