Uçuş Tazminatı Nakit mi Voucher mı Ödenir? SHY-YOLCU 8/4 (2026)

Uçuş iptali, overbooking veya uzun gecikme sonrasında havayolu şirketlerinin yolculara sık sunduğu çözümlerden biri voucher, seyahat çeki veya mil tanımlamaktır. Bu teklif ticari olarak cazip olabilir; ancak SHY-YOLCU kapsamındaki yasal tazminat söz konusu olduğunda yolcunun para yerine voucher kabul etmek zorunda olduğu yönündeki yaklaşım doğru değildir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik, tazminatın yalnız miktarını değil ödeme yöntemini de düzenler. M.8/4, para niteliğindeki ödeme yöntemlerini sayar ve seyahat fişi/diğer hizmet seçeneğini açık biçimde yolcunun imzalı mutabakatına bağlar. Böylece havayolunun kendi sadakat programını veya ileri tarihli bilet kuponunu tek taraflı biçimde yasal tazminatın yerine koymasının önüne geçilir.

Bu yazıda tazminatın hangi hallerde 100–600 Avro olduğu, ödeme yöntemleri, imzalı mutabakatın anlamı, e-posta veya uygulama içi “kabul” işlemlerinin nasıl değerlendirilmesi gerektiği, voucher ile bilet iadesi arasındaki fark, TCMB kuru ve başvuru usulü güncel Yönetmelik hükümleriyle açıklanmaktadır.

• Tazminat hangi yöntemlerle ödenir?
• Voucher ne zaman geçerli olur?
• İmzalı mutabakat ne demektir?
• 100–600 Avro hangi olaylarda doğar?
• TL ödeme hangi kurdan yapılır?
• Bilet iadesinde voucher kuralı
• Alt sınıfa düşürmede ödeme yöntemi
• Voucher dayatmasına karşı başvuru
• Sık sorulan sorular

SHY-YOLCU’ya Göre Uçuş Tazminatı Hangi Yöntemlerle Ödenir?

SHY-YOLCU m.8/4 tazminatın ödeme yöntemlerini açıkça sayar. Uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi tazminatı nakit olarak ödeyebilir. Bunun yanında elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çeki de Yönetmelikte kabul edilen parasal ödeme yöntemleridir.

Bu yöntemlerin ortak özelliği, tazminatın doğrudan para alacağı olarak yerine getirilmesidir. Yolcunun havayolunun gelecekteki hizmetini satın almaya mecbur bırakılması söz konusu değildir. Tazminatın amacı, Yönetmelikte öngörülen mağduriyet gerçekleştiğinde yolcuya belirli bir parasal karşılık sağlamaktır.

Havayolu “sistemimiz yalnızca voucher üretiyor” veya “kampanya kapsamında mil tanımlıyoruz” diyerek m.8/4’teki parasal seçenekleri ortadan kaldıramaz. İç işleyiş veya şirket politikası, Yönetmelikteki yasal ödeme biçiminin yerine geçmez.

Voucher, Seyahat Çeki veya Mil ile Ödeme Ne Zaman Geçerlidir?

M.8/4, seyahat fişleri ve/veya diğer hizmetler şeklinde ödeme yapılabilmesini kabul eder; fakat bunun için yolcunun imzalı mutabakatını şart koşar. Dolayısıyla voucher veya mil hukuken tamamen yasak değildir. Yasak olan, yolcunun iradesi dışında bu yöntemin zorunlu ödeme biçimi haline getirilmesidir.

Yolcu örneğin 250 Avro nakit tazminat yerine daha yüksek nominal değerli bir seyahat kuponunu bilinçli biçimde tercih edebilir. Bu tercih, hangi tazminat alacağının hangi voucher karşılığında sona erdirildiğini açıkça göstermelidir. Havayolunun teklifi ve yolcunun kabulü uyuşmazlık çıkarsa ispatlanabilir olmalıdır.

Tek taraflı tanımlanan puan veya mil, yolcu tarafından kabul edilmediyse tazminat borcunu sona erdirmez. Benzer şekilde havayolunun uygulamasına otomatik olarak yüklenen bir kupon, yolcunun yasal para alacağından vazgeçtiği anlamına gelmez.

“İmzalı Mutabakat” Neden Önemlidir?

Yönetmelik, seyahat fişi ve diğer hizmetler bakımından yalnızca “kabul” kelimesini değil, “imzalı mutabakat” şartını kullanır. Bu ifade, yolcunun para yerine hizmet alacağını açık ve ispatlanabilir biçimde kabul etmiş olmasını amaçlar.

Fiziksel imza içeren belge bu şartın klasik örneğidir. Elektronik işlemlerde ise kullanılan yöntemin hukuken imza niteliği, kimlik doğrulaması, belgenin içeriği ve yolcunun hangi haktan vazgeçtiğinin açıklığı birlikte değerlendirilir. Sadece genel kullanım koşullarında yer alan belirsiz bir “kampanyaları kabul ederim” kutusu, somut tazminat alacağına ilişkin mutabakatla aynı şey değildir.

Yolcu bir belge imzalayacaksa metinde şu unsurların açık olmasına dikkat etmelidir: uçuş numarası ve tarih; tazminatın yasal tutarı; teklif edilen voucher/mil değeri; kullanım süresi ve kısıtları; kabulün hangi alacağı sona erdirdiği. Belirsiz veya genel ibarelerin sonradan tüm haklardan feragat olarak ileri sürülmesi uyuşmazlık yaratır.

Voucher Tartışması Hangi Tazminat Tutarlarında Gündeme Gelir?

SHY-YOLCU m.8/1’e göre iç hat uçuşlarında tazminat 100 Avrodur. Dış hatlarda 1.500 kilometre veya daha kısa uçuşlarda 250 Avro, 1.500–3.500 kilometre arasında 400 Avro, 3.500 kilometreden uzun uçuşlarda 600 Avro ödenir.

Bu tutarlar m.8’e atıf yapılan olaylarda doğar. İrade dışı uçağa kabul edilmeme halinde m.5/3; iptal halinde m.6’nın şartları; teknik veya operasyonel nedenle son varışa üç saat veya daha fazla gecikmede m.7/3 değerlendirilir.

Havayolunun voucher teklifi, tazminatın doğup doğmadığı incelemesinden sonra gelir. Önce yasal alacak miktarı belirlenir; ardından yolcu para yerine başka bir karşılığı kabul edip etmeyeceğine karar verir.

Tazminat Türk Lirası Ödenecekse Hangi Kur Kullanılır?

SHY-YOLCU m.8/1’in 10 Aralık 2024 değişikliği sonrasındaki metni, Türk Lirası karşılığının hesabında tazminatın ödendiği güne ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kurunun esas alınacağını açıkça belirtir.

Bu nedenle 100–600 Avroluk alacağın TL karşılığı, biletin satın alındığı gün veya uçuşun gerçekleştiği gün üzerinden sabitlenmez. Havayolu ödemeyi daha sonra yapıyorsa ödeme günündeki kur dikkate alınmalıdır.

Voucher teklifinin “bugünkü kurdan daha yüksek değer taşıdığı” ileri sürülebilir; ancak bu ticari teklif yolcunun seçimidir. Yolcu parasal ödemeyi tercih ediyorsa Yönetmelikteki kur kuralı uygulanır.

Bilet Ücreti İadesinde de Voucher Zorunlu Tutulabilir mi?

Hayır. SHY-YOLCU m.9’daki geri ödeme sisteminde de benzer bir koruma vardır. Bilet ücretinin geri ödenmesi nakit, elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çekiyle yapılabilir; seyahat fişi ve diğer hizmet biçimleri yine yolcunun imzalı mutabakatına bağlıdır.

Burada iki farklı para alacağı ayrılmalıdır. Birincisi m.8’deki 100–600 Avro sabit tazminattır. İkincisi m.9 kapsamında yolcunun seçtiği bilet bedeli geri ödemesidir. Havayolu, yalnız bir voucher tanımlayarak her iki hakkı da kendiliğinden sona erdiremez.

Örneğin iptal edilen dış hat uçuşunda yolcu hem bilet iadesine hem şartları varsa 400 Avro tazminata hak kazanmış olabilir. Havayolu “toplam 500 Avro değerinde kupon verdik” diyorsa, yolcunun bunu hangi alacakların karşılığı olarak kabul ettiği açık olmalıdır.

Alt Sınıfa Düşürmede Ödeme Yöntemi de Aynı mı?

SHY-YOLCU m.11/2 de alt hizmet sınıfına düşürülen yolcunun sınıf farkı ve mesafeye göre %30/%50/%75 ek ödemesinin yedi gün içinde nakit veya bankacılık yöntemleriyle yapılacağını; seyahat fişi/diğer hizmetlerin ise yolcunun imzalı mutabakatına bağlı olduğunu düzenler.

Böylece Yönetmeliğin farklı parasal haklarında ortak bir ilke görülür: hizmet veya voucher, ancak yolcunun açık kabulüyle para yerine geçer. Taşıyıcının sadakat programı, kanundan doğan para alacağını tek taraflı olarak dönüştüren bir mekanizma değildir.

Voucher Kabul Edildikten Sonra Tekrar Nakit İstenebilir mi?

Bu sorunun cevabı imzalanan mutabakatın içeriğine bağlıdır. Yolcu, açık biçimde belirli tazminat alacağını belirli voucher karşılığında sona erdirdiğini kabul etmişse sonradan aynı alacağın nakit olarak yeniden istenmesi kural olarak mutabakatın hukuki etkisiyle karşılaşır. Buna karşılık kabul iradesi yoksa, voucher tek taraflı tanımlanmışsa veya hangi hakkın kapatıldığı belirsizse durum farklı değerlendirilir.

Bu nedenle voucher kabul edilmeden önce nominal değerin yanında kullanım süresi, tarih kısıtları, hat/ülke kısıtları, devredilebilirlik ve başka ücretlerle birlikte kullanılıp kullanılamayacağı incelenmelidir. 400 Avro nakit alacak ile yalnız belirli tarihlerde kullanılabilen 400 Avroluk kupon ekonomik olarak aynı olmayabilir.

Havayolu “Kuponu Kullanmışsınız” Derse Ne Olur?

Yolcunun kuponu fiilen kullanması, somut olayda kabul iradesinin delillerinden biri olabilir. Ancak bunun m.8 tazminatını sona erdirip erdirmediği, kuponun hangi nedenle verildiğine ve kullanım anında yolcuya hangi koşulların bildirildiğine göre değerlendirilir. Bir müşteri memnuniyeti kuponu ile yasal tazminat yerine verilen voucher aynı şey değildir.

Bu nedenle havayolundan kuponun tanımlanma sebebini ve hangi talebe karşılık verildiğini yazılı istemek önemlidir. “Goodwill”, “müşteri memnuniyeti”, “bilet iadesi” veya “SHY-YOLCU tazminatı” farklı hukuki niteliklere işaret edebilir.

Voucher Dayatmasına Karşı Nasıl Başvuru Yapılır?

1. Önce tazminat hakkının hangi maddeye göre doğduğunu belirleyin.
2. İç/dış hat ve mesafeye göre 100/250/400/600 Avro tutarı yazın.
3. “SHY-YOLCU m.8/4 uyarınca parasal ödeme talep ediyorum; seyahat fişi veya hizmet şeklinde ödemeye ilişkin imzalı mutabakatım bulunmamaktadır” ifadesini kullanın.
4. Türk Lirası ödeme yapılacaksa ödeme günündeki TCMB döviz satış kurunun esas alınmasını isteyin.
5. Havayolunun voucher teklifini ve koşullarını ekran görüntüsü veya e-posta olarak saklayın.
6. Kupon otomatik tanımlandıysa bunu kabul etmediğinizi yazılı bildirin.
7. Bilet iadesi de varsa m.9 alacağını ayrı kalem olarak belirtin.
8. Havayolunun başvuru numarası ve cevabını saklayın.
9. Güncel SHGM usulüne göre önce havayolu şirketine başvurun; altı hafta içinde cevap yoksa veya cevap yeterli değilse SHGM yolcu hakları başvurusuna gidin.

Başvuruda yalnız “voucher istemiyorum” demek yerine yasal ödeme yöntemini açıkça seçmek, uyuşmazlığın sınırlarını netleştirir. Banka hesabı bilgisi isteniyorsa güvenli ve resmi kanal üzerinden iletilmelidir.

Mersin ve Çukurova Havalimanı Yolcularında Voucher Uygulaması

Çukurova Uluslararası Havalimanı çıkışlı veya varışlı kapsam içindeki uçuşlarda da m.8/4 aynı şekilde uygulanır. Mersin veya Adana’da yaşayan yolcunun tazminatı, şehir bazında farklı bir ödeme yöntemine dönüştürülemez. İç hatta 100 Avro; dış hatta mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avroluk hak ve ödeme yöntemi Yönetmeliğe göre belirlenir.

Özellikle yoğun sezon iptallerinde toplu olarak kupon tanımlanması, her yolcunun ayrı imzalı mutabakat şartını ortadan kaldırmaz. Yolcu parasal ödeme istiyorsa talebini kayıt altına almalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Havayolu 600 Avro tazminatı voucher olarak verebilir mi?

Yalnızca yolcunun imzalı mutabakatıyla. Yolcu kabul etmezse m.8/4’teki parasal ödeme yöntemleri kullanılmalıdır.

Mil tanımlanması tazminatı kapatır mı?

Yolcunun imzalı mutabakatı olmadan mil veya hizmet tek taraflı biçimde yasal tazminatın yerine geçmez.

Nakit ödeme zorunlu mu?

Ödeme sadece fiziksel nakit olmak zorunda değildir; elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çeki de kullanılabilir.

Tazminat TL ödenirse hangi kur esas alınır?

Ödeme günündeki TCMB döviz satış kuru esas alınır.

Bilet iadesi de voucher yapılabilir mi?

Yalnızca yolcunun imzalı mutabakatıyla. M.9’da da seyahat fişi/hizmet seçeneği aynı onay koşuluna bağlıdır.

Voucher’ı kabul etmezsem tazminat hakkım kaybolur mu?

Hayır. Voucher zorunlu ödeme yöntemi değildir; parasal ödeme talep edilebilir.

Kupon hesabıma otomatik tanımlandı; kabul etmiş sayılır mıyım?

Otomatik tanımlama tek başına m.8/4’te aranan imzalı mutabakat değildir.

Alt sınıfa düşürme iadesinde de voucher şartı var mı?

M.11/2’de de hizmet veya seyahat fişiyle ödeme yolcunun imzalı mutabakatına bağlıdır.

Voucher kullanırsam durum değişir mi?

Kuponun hangi alacak karşılığında verildiği ve kullanım koşulları incelenir; fiilî kullanım kabul iradesi bakımından önem taşıyabilir.

Şikâyet önce nereye yapılır?

Önce ilgili hava taşıma işletmesine başvuru yapılır; altı haftada cevap yoksa veya cevap yeterli değilse SHGM süreci kullanılabilir.

İlgili İçerikler

• Dış hat uçuş tazminatı
• İç hat 100 Avro tazminat
• Bilet iadesi ve yeni uçuş
• Alt sınıfa düşürülme iadesi

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →