Vakıf Amacının Değiştirilmesi Talep Dilekçesi | TMK 113/1 (2026)

TMK 113/1 kapsamında vakıf amacının değiştirilmesi nedir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.113/1, vakıf senedinde yazılan amacın istendiği anda serbestçe değiştirilmesine izin veren bir yönetim yetkisi değildir. Düzenleme, kuruluş sonrası durum ve koşulların değişmesi nedeniyle eski amaca bağlı kalmanın vakfedenin arzusuna açıkça uymayacak hâle gelmesini arar. İstemin asıl konusu bir kurumun yeni faaliyet alanı bulması değil, kurucunun iradesinin değişen koşullar altında korunmasıdır. Başvuru yetkisi vakfın yönetim organına veya denetim makamına aittir; mahkeme diğer makamın yazılı görüşünü alarak değerlendirme yapar.

TMK m.113/2, amacın gerçekleşmesini önemli ölçüde güçleştiren veya engelleyen koşul ve yükümlülüklerin değiştirilmesini; m.113/3 ise amaca özgülenmiş mal ve hakların daha yararlı olanlarla değiştirilmesini veya paraya çevrilmesini ayrı düzenler. Bir bina satışıyla amaç maddesinin yeniden yazılması aynı işlem değildir. Vakfın yönetim organının yeniden yapılandırılması ise TMK m.112 kapsamındadır. Dilekçenin konu ve sonuç bölümünde yalnız talep edilen kanuni işlem gösterilir.

Dilekçe hazırlanırken tarih, kurum adı, temsilci ve maddi olay bakımından tahminî bilgi kullanılmaz. Bu örnek, içi gerçek dosya verileriyle doldurulacak hukuki iskeleti ve belgelerin hangi amaçla sunulacağını gösterir. Köşeli parantezle bırakılan bir alan, doğrulanmış vakıf sicili veya mahkeme bilgisi yerine geçmez.

Başvuru hakkı kimdedir ve yönetim kararı nasıl hazırlanır?

TMK m.113/1 metninde başvurabilecek iki organ açıkça sayılır: vakfın yönetim organı ve denetim makamı. Yönetim organı adına bir kişi imza atacaksa bu kişinin temsile yetkisi vakıf senedi, seçilme veya görevlendirme kayıtları ve karar tutanağı üzerinden gösterilir. Yalnız vakıf çalışanı, bağışçı, yararlanıcı veya kurucunun yakını olmak bu iki sıfattan birini doğrudan kazandırmaz. İlgili kişiler belgeli olguları denetim makamına bildirebilir; bu bildirim tek başına TMK m.113 davası olarak nitelendirilmez.

Yönetim organı kararı, toplantının gerçek tarihi ve tutanak numarasıyla dosyaya konulur. Organ kararında eski amaç maddesinin tam metni, yeni amaç maddesinin tam metni, koşul değişikliğinin hangi belgeye dayandığı ve başvuru için yetkilendirilen kişinin kimliği belirlenmelidir. Senet birden fazla imza veya belirli nisap arıyorsa karar da bu kurallara uymalıdır. Başvurudan sonra değişen bir temsilci varsa yeni karar ve yetki belgesi ayrıca sunulmalıdır.

Denetim makamı başvuruyorsa yönetim organının yazılı görüşünün alınması gerekir. Bu usul, iki makamın değerlendirmelerini karşılaştırmayı sağlar. Kararı verecek merci mahkemedir; bir organın oylamasıyla veya idari görüş yazısıyla vakıf senedindeki amacı değiştirilmiş kabul etmek kanun metnindeki yargısal karar koşulunu karşılamaz.

Kuruluştan sonra değişen koşullar nasıl ispat edilir?

Koşul değişikliğinin tespiti için ilk yapılacak işlem kuruluş tarihindeki faaliyet ortamını güncel durumla karşılaştırmaktır. Kuruluş belgesindeki yararlanıcı grubu, faaliyet yürütülecek kurum, amaçlanan hizmet ve kaynak tahsisi yazılıp hangi unsurun sonraki tarihte değiştiği gösterilir. Örneğin belirli bir okulun varlığına dayanan bir amaç bakımından okulun hukuki ve fiilî durumu resmî kayıttan; belirli bir hizmet grubuna yönelen amaçta yararlanıcı ihtiyacının niteliği denetlenebilir raporlardan incelenir. Bunlar sonuç değil ispat yöntemidir.

Durum değişikliğinin kuruluş anında zaten mevcut olup olmadığı kontrol edilir. Kuruluş sırasında bilinen ve senede yansıtılmış bir koşul, sırf yönetim tercih değiştirdiği için sonradan ortaya çıkmış olay olarak yazılmaz. Geçici bütçe sıkıntısı, bağış azalması veya yeni yönetim kurulunun farklı çalışma alanını daha yararlı bulması tek başına kurucu iradesine açık aykırılık ölçütünü karşılamaz. Mali kayıtlar ileri sürülüyorsa kaynağı, dönemi ve eski amacı yürütmeye etkisi tutarlı biçimde açıklanır.

İspatın ikinci aşaması nedenselliktir. Değişen olgu, senette yazılı amacın gerçekleştirilmesini hangi faaliyet bakımından ve neden etkiliyor? Yönetim organizasyonunu iyileştirmek, yeni gelir bulmak veya bir yardımcı faaliyeti değiştirmek gibi daha dar çözümlerle eski amaç sürdürülebiliyor mu? Bunlar araştırılmadan yalnız kısa bir genel gerekçe yazılması, TMK m.113/1’deki ağır koşulun yargısal denetimini güçleştirir.

Kurucunun iradesi ile yeni amaç arasındaki bağ nasıl kurulur?

Vakıf tüzel kişiliğinin amacı, geçici yöneticilerin kişisel önceliklerinden bağımsızdır. Amaç değişikliği isteyen organ, vakfedenin senette benimsediği toplumsal yarar, yararlanıcı grubu, hizmet türü ve malvarlığı kullanım tercihlerini incelemelidir. Değişiklik metni hazırlanırken yalnız güncel proje isimleri değil bu asli unsurlar karşılaştırılır. Bir önceki amacın tümden kaldırılması isteniyorsa kurucu iradesine aykırılığın hangi somut koşul nedeniyle ortaya çıktığı açıkça anlatılır.

Yeni amaç maddesi uygulanabilir, belirli ve denetlenebilir olmalıdır. Belirsiz bir “her türlü faaliyeti yürütür” ifadesi, kuruluş senedindeki sınırlı kamu yararı iradesini koruduğu gösterilmeden önerilmemelidir. Yeni metinde faaliyet konusu, hizmet grubunun tanımı, coğrafi kapsam ve kaynakların amaçla bağlantısı açık şekilde yazılır. Önerilen ibarenin neden daha az müdahaleci bir çözümle değiştirilemeyeceği de açıklanır.

Mahkemeye sunulan karşılaştırma tablosunda önce eski senet maddesi hiç değiştirilmeden aktarılır; sonra yeni maddede aynen korunacak kelimeler ve farklılaşan kısımlar gösterilir. Üçüncü sütunda ilgili gerekçe ve ek belge numarası belirtilir. Böylece mahkeme yalnız niyeti değil, hangi kelimenin hangi somut değişiklik nedeniyle istendiğini inceleyebilir.

Hangi mahkemeye başvurulur ve yetki nasıl belirlenir?

Vakıf senedinde amacın değiştirilmesine ilişkin başvurunun yer bakımından bağlantısı, vakfın hukuki yerleşim yeridir. Başvuru, vakfın yerleşim yerindeki görevli asliye hukuk mahkemesine yöneltilir. Başvuru başlığına yalnız faaliyet şubesinin bulunduğu yer veya avukatın büro adresi yazılmaz. Vakfın kuruluş, tescil ve varsa sonraki yerleşim yeri değişikliğine ilişkin kayıtlar birlikte kontrol edilir.

Mahkemeye verilen dilekçenin taraf ve başvuran kısmında vakfın tam tüzel kişi unvanı, güncel adresi ve yetkili organın adı bulunmalıdır. Temsil yetkisi belirsizse dosyaya ek yapılması gereken belge açıkça belirlenir. Başvuran vakfın resmî kayıtlarındaki tarih ve numaralar bir başka vakfın örnek metninden aynen kopyalanamaz. Mersin’de bulunan hukuk bürosuyla çalışılması, yerleşim yeri başka ilde bulunan vakfın başvurusunu kendiliğinden Mersin mahkemesine taşımaz.

Başvuru için ödenecek harç ve gider avansı, mahkeme ve gerçek dosya türüne göre belirlenir. Kanunda somut başvuru için belirtilmeyen bir miktar sabit ücretmiş gibi örnek dilekçeye yazılmaz. Başvuruda istenen yargısal sonuç, yalnız vakıf senedinin gösterilen amaç maddesinin değiştirilmesine ilişkin olmalıdır.

Denetim makamının yazılı görüşü nasıl dosyaya alınır?

TMK m.113/1, başvuranın dışındaki organın yazılı görüşünün alınmasını emreder. Yönetim organınca yapılan bir başvuruda Vakıflar Genel Müdürlüğünün ilgili denetim biriminin görüşü dosyada bulunmalıdır. Başvuru denetim makamından geliyorsa yönetim organının yazılı görüşü alınır. Henüz görüş temin edilmemişse dilekçede mahkemeden müzekkereyle görüş istenmesi talep edilir. Görüş varmış gibi tarih ve sayı uydurulmaz.

TMK m.111, vakıfların kuruluş senedine uygunluğunun, vakıf mallarının amaca uygun yönetiminin ve gelirlerin amaca uygun harcanmasının denetimini düzenler. Bu nedenle denetim makamının incelemesi önerilen amacın kaynak tahsisindeki etkisini ve kurumun faaliyet geçmişini aydınlatır. Denetim görüşü değişiklik kararı değildir; nihai yargısal değerlendirme mahkemeye aittir.

Görüş yazısında eksik belge veya karşı görüş bulunması hâlinde hangi iddianın hangi kaynakla desteklendiği ayrılır. Yetki belgesi eksikliğiyle kurucu iradesine ilişkin itiraz farklı sorunlardır. Birini gideren belge diğerini otomatik olarak çözmez. Başvuranın karşı açıklaması tarihlendirilmeli, ekler numaralandırılmalı ve gerektiğinde senet değişikliği önerisinin güncellenmiş sürümü organ kararıyla desteklenmelidir.

Amaç değişikliği dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?

Dosyanın temel belgeleri, kuruluşta tescile esas vakıf senedi, güncel senet, tüzel kişilik ve yerleşim yeri kayıtları, başvuruyu kararlaştıran yönetim organı tutanağı, temsil yetki belgesi, eski ve yeni amaç maddesi karşılaştırması, koşul değişikliğinin tarihli delilleri ve mevcutsa denetim makamı yazışmalarıdır. Başvuru bir avukat aracılığıyla yapılıyorsa usulüne uygun vekâletname dosyaya eklenir. Gerçek başvuruda bulunmayan belgenin adı yalnız örnek liste dolsun diye delillere yazılmaz.

Koşul değişikliğinin türüne göre kamu kurumu yazıları, faaliyet raporları, mali tablolar, yararlanıcı istatistikleri, hizmet verilen kurumun durumuna ilişkin kayıtlar veya bilimsel değerlendirmeler dosyaya girebilir. Her belgenin hangi iddiayı ispatlamak için sunulduğu ayrıca belirtilir. Genel bir raporun tek satırını bağlamından koparmak yerine tarih, hazırlayan kurum, kapsam ve ilgili bölüm açıkça gösterilir. Kuruluş yılına ait belgeler ile başvuru tarihine ait belgelerin farklı dönemleri kapsadığı unutulmaz.

Belgeler numaralandırıldığında başvuru metni kolay denetlenir: Ek-1 senet; Ek-2 temsil; Ek-3 değişiklik olgusu; Ek-4 senet karşılaştırması; Ek-5 alternatif çözüm analizi; Ek-6 denetim yazışmaları. Belgelerden biri henüz kurumdan alınmamışsa mevcutmuş gibi ek numarası verilmez; mahkemeden ilgili resmî kaydın getirtilmesi açıkça istenir.

TMK 113/1 vakıf amacının değiştirilmesi dilekçe örneği

[VAKFIN YERLEŞİM YERİ] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
TALEP EDEN: [Vakfın resmî unvanı ve adresi]
YETKİLİ ORGAN / TEMSİLCİ: [Yönetim organı kararı, temsilcinin adı]
VEKİLİ: Av. Halil BAKIRCI [yalnız vekâletname ile temsil varsa]
İLGİLİ DENETİM MAKAMI: Vakıflar Genel Müdürlüğü [ilgili birim]
KONU: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.113/1 uyarınca vakıf senedinin [madde numarası] ile belirlenen amacının değişen durum ve koşullar nedeniyle mahkeme kararıyla değiştirilmesi istemidir.

AÇIKLAMALAR — 1. Talepte bulunan vakıf, [gerçek tescil kaydı] uyarınca tüzel kişiliğe sahiptir. Vakıf senedinin [madde] hükmünde kuruluş amacı “[eski amaç maddesinin tam metni]” olarak yer alır. Güncel senet ve tescil belgesi Ek-1’de sunulmaktadır. Yönetim organının [gerçek tarih, sayı] sayılı kararı ile işbu başvurunun yapılması ve temsil için [kişi veya organ] yetkilendirilmiştir; usulüne uygun karar ve temsil belgeleri Ek-2’dedir.

AÇIKLAMALAR — 2. Vakfın kuruluşunu izleyen [gerçek dönem] içinde [belgelenmiş olay ve değişen koşullar] meydana gelmiştir. Söz konusu durum Ek-3’te yer alan [kaynağı, tarihi ve sayısı doğrulanmış belge] ile gösterilmektedir. Bu değişiklik, senedin eski amacı kapsamında [gerçek faaliyet] yürütülmesini [somut etki] nedeniyle etkilemiştir. Başlangıç koşulu ve güncel durum karşılaştırması Ek-4’te sunulmuştur.

AÇIKLAMALAR — 3. Vakfedenin kuruluş iradesi, vakıf senedinin [ilgili hükümler] maddelerinde açıklanan [gerçek amaç ve yararlanıcı grubuyla bağlantı] üzerinden değerlendirilmiştir. Talep edilen değişiklik, bu iradenin güncel koşullarda korunması için gerekli olan [somut düzenleme] ile sınırlıdır. Eski amacın daha dar bir işletme değişikliğiyle sürdürülmesinin neden yeterli bulunmadığı ve önerinin kurucu iradesiyle bağlantısı Ek-5’te açıklanmıştır.

AÇIKLAMALAR — 4. Mevcut amaç hükmü “[eski tam metin]” yerine “[önerilen yeni hükmün eksiksiz metni]” biçiminde düzenlenmelidir. Talebimiz vakfın [madde] numaralı amaç maddesiyle sınırlıdır; TMK m.113/3 kapsamında bağımsız bir malvarlığı satışı veya değişimi istemi bulunmamaktadır. TMK m.113/1 uyarınca denetim makamının yazılı görüşünün alınmasını talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.111 ve m.113/1; uygulanabilir hukuk muhakemesi hükümleri.
DELİLLER: Senet ve tescil kayıtları; organ ve temsil belgeleri; koşul değişikliğine ilişkin tarihli kayıtlar; eski/yeni metin karşılaştırması; faaliyet raporları; denetim makamı görüşü ve hukuka uygun diğer deliller.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) denetim makamının yazılı görüşünün dosyaya alınmasına, (2) belgelerle kanıtlanan koşul değişikliğinin TMK m.113/1 yönünden incelenmesine, (3) vakıf senedinin [madde] hükmünün Ek-4’teki tam yeni metinle değiştirilmesine, (4) kararın ilgili kayıt işlemleri bakımından gereğinin yapılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
Tarih: [gerçek tarih]
Talep eden vakıf adına yetkili temsilci / vekili: [ad, imza]

Bu metindeki köşeli parantezler rastgele örnek olaylarla doldurulmaz; gerçek vakıf senedi, karar ve resmî belgelere dayanılarak tamamlanır. Avukat adı, vekâletname bulunmadığı sürece gerçek imza makamı yerine geçmez. Dilekçe nihai hâline getirilirken senet değişikliği metni dosyada imzalanan organ kararıyla harfiyen uyumlu olmalıdır.

Vakıf amacının değiştirilmesi Word dilekçesi (DOCX)

TMK 113/1 vakıf amacının değiştirilmesi dilekçesi — Word dosyasını indir (.docx)

Düzenlenebilir Word belgesi; mahkeme başlığı, temsil, kuruluş amacı, nesnel koşul değişikliği, eski ve yeni senet maddesi, deliller ve sonuç istemi alanlarını içerir. Doldurulmayan seçenekler kullanılmadan önce silinmeli; tarihler ve kurum kayıtları doğrulanmalıdır.

Mahkemeye başvurudan kararın sicile yansımasına kadar yapılacaklar

Dilekçe ve eklerin kayıt altına alınmasının ardından mahkemenin temsil, yetki ve denetim görüşü hakkındaki ara kararları takip edilir. Görüş istenmişse cevap yazısının dosyaya girmesi sağlanır. Daha sonra başvuran organın yönetiminde değişiklik olmuşsa yeni temsil bilgisi mahkemeye sunulur. Ek belgeler, ilk başvurudaki vakıalarla bağları belirtilerek numaralandırılır. Dosyanın incelenmesi sırasında eski ve yeni senet metinlerinin karıştırılmaması gerekir.

Mahkeme, talebin koşullarını ve önerilen yeni metnin vakfedenin arzusuyla ilişkisini değerlendirir. Her başvuruda değişikliğe izin verilmesi kanuni zorunluluk değildir. Karar alındığında hüküm fıkrasının kapsamı kontrol edilir: Hangi senet maddesinin hangi metinle değiştirildiği açık mıdır? Kesinleşme, tescil, bildirim ve kurumsal kayıt işlemleri gerçek kararın niteliğine göre yürütülür. Mahkemenin henüz karar vermediği bir başvuru, yeni amaç maddesi yürürlükteymiş gibi duyurulmamalıdır.

Başvuru reddedilmişse gerekçe incelenmeden aynı dilekçe tekrar edilmez. Yetki eksikliği, ispat sorunu, koşul değişikliğinin niteliği veya yeni metnin kuruluş iradesine aykırılığı ayrı hukuki sorunlardır. Başvurucunun kanuni usul hakları ve yeni bir talebin dayanakları gerçek karar ve mevzuat üzerinden değerlendirilir.

Sık yapılan on hata ve bunların önlenmesi

En önemli hatalar şunlardır: yönetim kurulunun yeni proje isteğini kuruluş sonrası nesnel değişiklik gibi sunmak; eski senedin tam metnini eklememek; yetkisiz bir kişi üzerinden talepte bulunmak; denetim makamının görüşünü hiç istememek; senet maddesinin yeni metnini mahkemeye sunmamak; kuruluşta zaten mevcut olan olguyu yeni olay gibi göstermek; amaç değişikliğiyle malvarlığı satışını aynı başlık altında karıştırmak; sadece ofis adresiyle mahkeme yetkisi belirlemek; kanıtlanmamış mali ve toplumsal verileri kesin bilgi gibi kullanmak; vakfedenin iradesinden tamamen kopan sınırsız bir faaliyet konusu istemek.

Bu hatalar, başvuru öncesi dört denetimle azaltılır: tescil ve temsil kayıtlarının doğrulanması, eski/yeni amaç maddesi için ayrı karşılaştırma hazırlanması, koşul değişikliğine dair tarihli kanıt dosyası oluşturulması ve denetim görüşü aşamasının usulüne uygun planlanması. İlgili resmî birimin farklı görüş bildirmesi veya mahkemenin ilave delil istemesi üzerine önce bu somut noktalar karşılanır; genel slogan ve tekrarlarla metin uzatılmaz.

Resmî mevzuat ve ilgili site rehberleri

TMK 111–114 hükümlerinin güncel kanun metni Adalet Bakanlığı UYAP Türk Medeni Kanunu üzerinden incelenir. Denetim kurumuna ilişkin resmî başvuru bilgileri Vakıflar Genel Müdürlüğünün internet sitesinde yer alır. Kanun maddesinin farklı fıkraları içeriklerde birbirinin yerine geçirilmemelidir.

Vakıf senedindeki şartlar yönünden vakfiye şartının değişmesine ilişkin rehber; vakıf malvarlığı yönünden başlangıç malvarlığının satışı ve değişikliği; yönetim sorumluluğu yönünden vakıf yöneticisinin şahsi sorumluluğu ayrı arama niyetlerine cevap verir. Bu içerik, TMK m.113/1 kapsamında mahkemeye sunulan amaç değişikliği dilekçesini doğrudan ele alır.

Vakıf amacının değiştirilmesi hakkında sık sorulan sorular

Vakıf amacını yönetim kurulu kararıyla değiştirebilir mi?

TMK 113/1 kapsamındaki amaç değişikliğine mahkeme karar verir. Yönetim organı kararı başvuru yetkisi ve önerilen metni belgelendirir; mahkeme kararının yerine geçmez.

Vakıf amaç değişikliği için mahkemeye kim başvurabilir?

Kanun, vakfın yönetim organını veya denetim makamını başvuran olarak belirlemiştir. Temsile ilişkin gerçek organ ve sicil belgeleri sunulur.

Bağışçı veya yararlanıcı doğrudan başvuran olabilir mi?

Bu sıfatlar tek başına TMK 113/1’de sayılan yönetim organı veya denetim makamı sıfatını kazandırmaz. İlgili kişiler somut bilgileri denetim makamına sunabilir.

Denetim makamının görüşü neden alınır?

TMK 113/1, başvuranın karşısındaki yetkili organın yazılı görüşünün alınmasını öngörür. Görüş alınması mahkemenin karar yetkisinin yerini almaz.

Yeni amaç maddesi nasıl yazılmalıdır?

Eski hüküm tam metin sunulur; yeni hüküm de eksiksiz yazılır. Her değişiklik koşul değişikliği ve vakfedenin arzusuyla ilişkilendirilir.

Vakıf taşınmazının satışı da amaç değişikliği midir?

Hayır. Amacın değiştirilmesi TMK 113/1, amaca özgülenen mal ve hakların değiştirilmesi veya paraya çevrilmesi ise m.113/3 kapsamında ayrı taleplerdir.

Hangi mahkeme başvuruyu inceler?

Başvuru vakfın yerleşim yerindeki görevli asliye hukuk mahkemesine yöneltilir. Hukuki yerleşim yeri güncel vakıf kayıtlarından doğrulanır.

Dilekçede delil olarak neler gösterilir?

Güncel senet, organ kararı, temsil kaydı, eski-yeni metin karşılaştırması, koşul değişikliğini gösteren tarihli belgeler ve varsa denetim yazışmaları temel delillerdir.

Bağışların azalması tek başına yeterli midir?

Yalnız bağış azalması otomatik amaç değişikliği sonucu doğurmaz. Kanundaki kurucu iradesine açık aykırılık ve değişen koşullar arasındaki bağ somut delillerle kurulmalıdır.

Yargı kararı öncesi yeni amaç uygulanır mı?

Mahkeme kararı gerektiren senet değişikliği, yalnız başvurunun kayda alınmasıyla gerçekleşmiş sayılmaz. Karar ve ilgili kayıt işlemleri dosyada izlenir.

Yazar ve İstanbul–Mersin ofislerimiz

Av. Halil BAKIRCI — Mersin Barosu, sicil 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu yalnız Mersin’deki fiziksel ofisinden hizmet sunar; Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden takip edilir. İletişim sayfası.