Vasiyetnamenin Açılması Duruşması: Kimler Katılır, Ne Olur? 2026
Kısa ve Net Cevap
Vasiyetnamenin açılması duruşması, vasiyetnamenin geçerliliğini kesinleştiren bir dava değil; belgenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp ilgililere okunması ve bildirilmesi işlemidir. TMK m.596’ya göre bilinen mirasçılar ile diğer ilgililer dilerlerse hazır bulunmak üzere çağrılır. Mirasçının gelmemesi tek başına açılmayı engellemez; ancak çağrı ve tebligatın usulüne uygun yapılması gerekir. Vasiyetnamenin tesliminden itibaren bir aylık süre ise ayrı olarak vasiyetnamenin açılma süresi rehberinde açıklanmıştır.
Vasiyetname Ölümden Sonra Nereye Teslim Edilir?
TMK m.595, mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesini zorunlu tutar. Vasiyetnameyi düzenleyen veya saklayan görevli, mirasbırakanın isteğiyle muhafaza eden kişi, belgeyi başka şekilde elinde bulunduran veya ölenin eşyaları arasında bulan kişi ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmelidir.
Bu yükümlülük yalnız noterlikte düzenlenen resmî vasiyetname için değildir. El yazılı vasiyetname, kapalı zarf, bilgisayar çıktısı olduğu iddia edilen belge veya geçerliliği tartışmalı başka bir ölüme bağlı tasarruf da “nasıl olsa geçersiz” denilerek saklanamaz. Belgenin geçerli olup olmadığına mahkeme ve gerektiğinde çekişmeli yargı süreci karar verir.
Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişinin belgeyi gizlemesi, yok etmesi veya teslimi geciktirmesi hukuki sorumluluk doğurabilir. TMK 595, teslim görevine aykırılık nedeniyle doğan zarardan sorumluluğu açıkça düzenler. Bunun yanında olayın özelliklerine göre ceza hukuku ve başka özel sorumluluklar ayrıca gündeme gelebilir.
Sulh hâkimi vasiyetnameyi teslim aldığında belgeyi derhâl inceler ve terekenin korunması için gereken önlemleri alır. Olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici teslimine veya resmen yönetilmesine karar verebilir. Bu koruma aşaması vasiyetnamenin açılmasından önce tereke mallarının kaybolmasını önlemeye yöneliktir.
Vasiyetnamenin Açılması Duruşması Nasıl İlerler?
Duruşma sürecinde asıl mesele, bir aylık sürenin tekrar edilmesi değil, mahkemenin hangi işlemleri hangi sırayla yaptığıdır. Genel işlem sırası şöyledir:
- Vasiyetname sulh hâkimine teslim edilir. TMK m.595 gereğince belge, geçerli olup olmadığı tartışılmadan mahkemeye sunulur.
- Mahkeme açılma gününü belirler. TMK m.596 uyarınca açılma, teslimden başlayarak bir ay içinde yapılır.
- Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer çağrılır. Çağrıda açılma günü ve ilgilinin dosyayı takip edebilmesini sağlayacak bilgiler yer alır.
- Vasiyetname açılır ve okunur. Açılma sırasında belgenin iptal edilip edilmeyeceği hakkında kesin hüküm kurulmaz.
- İşlem tutanağa bağlanır. Hazır bulunanların ve yapılan işlemlerin dosyada açıkça gösterilmesi sonraki uyuşmazlıklar bakımından önem taşır.
- İlgili kısımlar hak sahiplerine tebliğ edilir. TMK m.597 kapsamında onaylı örneklerin tebliği, sonraki başvuru ve dava süreleri bakımından ayrıca değerlendirilir.
Bir aylık sürenin başlangıcı ve gecikmenin sonucu hakkında ayrıntılı açıklama için Vasiyetname Ölümden Sonra Ne Zaman Açılır? TMK 596 Bir Aylık Süre rehberi kullanılmalıdır. Böylece bu yazı duruşma ve tebligat sürecine, diğer yazı ise süre hesabına odaklanır.
Vasiyetnameyi Hangi Mahkeme Açar?
Yetkili ve görevli merci, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir. Mirasbırakanın ölüm anındaki yerleşim yeri esas alınır. Mirasçıların farklı şehirlerde veya yurt dışında yaşaması yetkili mahkemeyi değiştirmez.
Örneğin mirasbırakan son olarak Mersin’de yerleşikse çocuklarının İstanbul, Almanya veya başka bir ülkede bulunması vasiyetnamenin Mersin’deki görevli sulh hukuk mahkemesinde açılmasına engel olmaz. Tebligatlar ilgililerin adreslerine gönderilir; yurt dışı tebligatı gerekiyorsa milletlerarası tebligat usulleri uygulanır.
Yerleşim yeri konusunda uyuşmazlık varsa nüfus kaydı, adres kayıt sistemi, fiilî yaşam merkezi ve diğer deliller incelenebilir. Bir kişinin hastanede, bakım evinde veya geçici olarak başka şehirde ölmesi tek başına o yeri yerleşim yeri yapmaz.
Vasiyetnamenin Açılması Duruşmasına Kimler Çağrılır?
TMK 596’ya göre bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır. “Diğer ilgililer” kavramı, atanmış mirasçılar, vasiyet alacaklıları, vasiyeti yerine getirme görevlisi veya tasarruftan doğrudan etkilenen kişiler gibi somut dosyaya göre belirlenen ilgilileri kapsayabilir.
Çağrı, kişinin mutlaka fizikî olarak mahkeme salonunda bulunması gerektiği anlamına gelmez. Kanun ilgililerin dilerlerse hazır bulunabileceğini söyler. Gelmeyen mirasçı sırf açılış oturumuna katılmadığı için miras hakkını kaybetmez. Ancak çağrı ve tebligat usulü önemlidir. Nitekim Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 18.12.2024 tarihli, 2024/1160 E. ve 2024/5811 K. sayılı kararında; ergin olmayan mirasçıya doğrudan tebligat çıkarılması yerine velisine usulüne uygun tebligat yapılması gerektiği, bu eksiklik giderilmeden vasiyetnamenin açılmış sayılmasına karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu kabul edilmiştir.
Yurt dışında yaşayan ilgilinin Türkiye’ye gelme zorunluluğu konusunda yurt dışındaki mirasçının vasiyetnamenin açılması duruşmasına katılımı ayrı rehberde açıklanmıştır.
Mahkeme Vasiyetnameyi Açarken Geçerli Olup Olmadığına Karar Verir mi?
Vasiyetnamenin açılması ile vasiyetnamenin geçerliliğinin çekişmeli biçimde karara bağlanması aynı işlem değildir. TMK 596, belgenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılmasını emreder. Sulh hukuk mahkemesinin açma işlemi, belgenin varlığını ve içeriğini ilgililere duyurur; vasiyetnamenin bütün iptal sebeplerinden arınmış olduğunu kesin hükümle tespit etmez.
Ehliyetsizlik, yanılma, aldatma, korkutma, zorlama, hukuka veya ahlaka aykırılık, şekil eksikliği gibi TMK m.557’deki iptal sebepleri varsa bunlar iptal davasının konusudur. Saklı pay ihlali varsa tenkis davası gündeme gelebilir. Mirasçı, açma duruşmasında “vasiyetnameyi kabul etmiyorum” demekle iptal davasının yerine geçen bir hüküm elde etmiş olmaz.
Vasiyetnamenin iptali davası ile vasiyetnamenin tenfizi bu nedenle ayrı hukuki süreçlerdir. Açma dosyası, sonraki davalar bakımından tasarrufun öğrenilme ve tebliğ tarihleri yönünden önem taşıyabilir.
Vasiyetnamenin İçeriği İlgililere Nasıl Tebliğ Edilir?
TMK m.597’ye göre mirasta hak sahibi olanların her birine, gideri terekeye ait olmak üzere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir. Nerede olduğu bilinmeyenlere ise kendilerine ilişkin kısımlar ilân yoluyla tebliğ olunur.
Tebliğ tarihi birçok sonraki işlem için önemlidir. TMK m.598 kapsamında atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına belge verilmesinde, bildirimden itibaren bir aylık itiraz süresi; iptal ve tenkis davalarında ise kendi özel başlangıç ve süre kuralları bulunur. Bu nedenle tebligat mazbatası, UETS kaydı veya yurt dışı tebligat evrakı saklanmalıdır.
Vasiyetnamenin tamamının mı yoksa yalnız kişiye ilişkin kısmının mı tebliğ edildiği, kişinin hangi tasarruftan etkilendiği ve itirazının kapsamı dosya özelinde incelenir. Mahkeme kaleminden alınan onaylı örnekler, sonraki başvurularda delil olarak kullanılabilir.
Vasiyetname Açıldıktan Sonra İtiraz Süresi Nedir?
“Vasiyetnameye itiraz” tek bir başvuru yolu değildir. Açma dosyasındaki bildirim, atanmış mirasçı belgesine itiraz, vasiyetnamenin iptali davası ve tenkis davası birbirinden farklıdır. Bu nedenle internetteki “vasiyetnameye bir ay içinde itiraz edilir” genellemesi eksiktir.
TMK m.598, mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından bildirimden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmezse, lehine tasarrufta bulunulan kişiye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verileceğini düzenler. Bu bir aylık süre, vasiyetnamenin iptali davasındaki süreyle aynı değildir.
İptal davasında TMK m.559 özel süreler öngörür. Davacı tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayan bir yıllık süreyi; ayrıca iyi niyetli ve kötü niyetli davalılara göre kanundaki üst süreleri dikkate almalıdır. Tenkis davasında da ayrı süre düzenlemesi vardır.
Vasiyetname Açılmadan Tapu veya Banka İşlemi Yapılabilir mi?
Ölüme bağlı tasarrufun lehtarları bakımından vasiyetnamenin açılması ve ilgili belgelerin alınması, vasiyet edilen hakkın yerine getirilmesi için temel aşamalardandır. Ancak vasiyet alacaklısı ile atanmış mirasçının hukuki sıfatı farklıdır. Vasiyet alacaklısı belirli bir mal veya hakkın devrini isteme hakkına sahipken atanmış mirasçı terekenin tamamı veya belirli oranı üzerinde mirasçılık sıfatı kazanabilir.
Tapu müdürlüğü, banka veya diğer kurumlar kendi işlem mevzuatlarına göre mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisi ilişik kesme belgeleri, kesinleşme veya tenfiz niteliğindeki mahkeme kararları gibi ek evrak talep edebilir. Vasiyetnamenin açılmış olması tek başına her sicil işlemini tamamlayan belge değildir.
Vasiyetnamenin Açılması Dosyasında Hangi Belgeler Bulunur?
Ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği, mirasbırakanın yerleşim yeri bilgileri, vasiyetnamenin aslı, teslim tutanağı, varsa noter veya saklama bilgileri, bilinen mirasçıların adresleri, vasiyet alacaklıları ve diğer ilgililerin kimlik/adres bilgileri dosyanın temel kayıtlarıdır.
El yazılı vasiyetname varsa belgenin aslı korunmalıdır. Fotokopi üzerinden yürütülen süreçte aslın nerede olduğu araştırılabilir. el yazılı vasiyetnamenin tarih ve imza şartları belgenin geçerliliği bakımından ayrıca önemlidir.
Birden fazla vasiyetname bulunursa her belgenin tarih ve teslim kaydı ayrı tutulmalıdır. Sonraki tarihli tasarrufun öncekiyle çelişip çelişmediği ve önceki vasiyetnameyi ne ölçüde kaldırdığı TMK’nın ölüme bağlı tasarruf hükümlerine göre incelenir.
Sonradan Yeni Bir Vasiyetname Bulunursa Ne Olur?
TMK 596/3 açıkça mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemlerin yapılacağını düzenler. İlk vasiyetname açılmış ve hatta bazı işlemler yapılmış olsa bile yeni belge saklanamaz; sulh hâkimine teslim edilir, açılır ve ilgililere bildirilir.
Yeni belgenin daha eski veya daha yeni tarihli olması, içeriğinin önceki tasarruflarla ilişkisi ve şekil geçerliliği sonraki hukuki değerlendirmeyi belirler. Yeni vasiyetname öncekinin tamamını kaldırabileceği gibi yalnız çelişen kısmını etkileyebilir. Bu konuda belgenin tam metni ve tarih sırası incelenmeden sonuç kurulmaz.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
TMK m.595-598 Türkiye genelinde aynı şekilde uygulanır. Mirasbırakanın son yerleşim yeri Mersin ise vasiyetnamenin teslimi ve açılması görevli Mersin sulh hukuk mahkemesinde yürütülür. Mirasçıların Tarsus, Erdemli, Silifke, İstanbul veya yurt dışında olması yetkili mahkemeyi değiştirmez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezlidir. Vasiyetname dosyalarında belge teslimi, açılma, tebligat, mirasçılık belgesi, iptal ve tenkis süreleri birbirinden ayrılarak takip edilir.
Resmî Kaynak
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.595-598 ve bağlantılı ölüme bağlı tasarruf hükümleri güncel metinden kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Vasiyetname kaç gün içinde açılır?
TMK 596’ya göre sulh hâkimine tesliminden itibaren bir ay içinde açılır.
Bir ay ölüm tarihinden mi başlar?
Hayır. Kanun vasiyetnamenin mahkemeye teslim tarihini esas alır.
Vasiyetnameyi hangi mahkeme açar?
Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi.
Geçersiz olduğu düşünülen vasiyetname açılır mı?
Evet. TMK 596 vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılmasını emreder.
Mirasçı açılma duruşmasına gitmezse hakkını kaybeder mi?
Hayır. Bilinen mirasçılar dilerlerse hazır bulunmak üzere çağrılır.
Vasiyetname açılınca kesin geçerli olur mu?
Hayır. Açılma işlemi geçerliliğe ilişkin iptal davasının yerine geçmez.
Vasiyetnamenin iptali için bir aylık süre mi var?
Hayır. TMK 598’deki bir aylık itiraz ile TMK 559’daki iptal davası süreleri farklıdır.
Sonradan ikinci vasiyetname bulunursa ne olur?
TMK 596/3 uyarınca o belge de aynı şekilde açılır ve ilgililere bildirilir.
Vasiyetnameyi evde bulan kişi saklayabilir mi?
Hayır. TMK 595 gereği ölümü öğrenince hemen sulh hâkimine teslim etmelidir.
Vasiyetname örneği mirasçılara gönderilir mi?
TMK 597 uyarınca mirasta hak sahibi olanlara kendilerine ilişkin kısımların onaylı örneği tebliğ edilir.
Yurt dışındaki mirasçı Türkiye’ye gelmek zorunda mı?
Açılma sırasında hazır bulunmak zorunlu değildir; tebligat ve sonraki hakların takibi gerekir.
Vasiyetname açılınca tapu otomatik devrolur mu?
Hayır. Vasiyetin türüne göre mirasçılık, tenfiz, tescil ve diğer sicil işlemleri ayrıca tamamlanır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
İçerik TMK m.595-598’in 11 Eylül 2026 tarihindeki yürürlükteki metnine göre hazırlanmıştır. Açılma dosyası ile iptal, tenkis ve tenfiz davaları birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil 3472 – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
