Yabancı Öğretim Elemanı Çalışma İzni: YÖK Ön İzni ve 6735 m.8 Rehberi 2026
Kısa ve net cevap: Türkiye’de yükseköğretim kurumunda yabancı öğretim elemanı olarak çalışacak kişinin çalışma izni sürecinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ön izni aranır. Hukuki dayanak 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.8’dir. YÖK ön izni çalışma izni yerine geçmez; ön izin sonrasında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı çalışma izni süreci yürütülür. 2026 değerlendirme kriterleri uyarınca YÖK tarafından ön izin verilen yabancı uyruklu öğretim elemanlarının çalışma izni başvurularında genel değerlendirme kriterleri uygulanmaz; ancak ön izin, görev ve kurum bilgilerinin dosyayla uyumlu olması zorunludur.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Yabancı akademisyenlerin Türkiye’de çalışması, özel okulda yabancı öğretmen çalıştırılmasından farklı bir hukuki rejime tabidir. Üniversite veya yükseköğretim kurumunda öğretim elemanı olarak görevlendirilecek yabancı bakımından mesleki ve akademik uygunluk Yükseköğretim Kurulu tarafından değerlendirilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise yabancının Türkiye’de çalışma hakkına ilişkin izin sürecini yürütür.
Bu iki makamın görevleri birbirinin yerine geçmez. Üniversitenin yabancıyla sözleşme imzalaması veya YÖK tarafından ön izin verilmesi, yabancının çalışma izni çıkmadan fiilen göreve başlamasına yetmez. Aynı şekilde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına doğrudan başvuru yaparak YÖK ön izin aşamasını atlamak mümkün değildir. Ön izin gerektiren akademik görevde m.8 uygulanır.
6735 m.8’in Yabancı Öğretim Elemanlarına Uygulanması
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.8, mesleki hizmetler kapsamında çalışacak yabancılar için ilgili kurumların ön izin sistemini düzenler. Eğitim alanında yükseköğretim kurumlarında çalışacak yabancı öğretim elemanları bakımından ön izin makamı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığıdır. Kanunun amacı akademik mesleğe ilişkin uygunluk incelemesi ile çalışma izni incelemesini birbirinden ayırmaktır.
YÖK, yabancının akademik göreve uygunluğunu yükseköğretim mevzuatı çerçevesinde değerlendirir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ise 6735 sayılı Kanun kapsamında çalışma iznini düzenler. Yabancının Türkiye’de ikamet statüsü, başvurunun yurt içinden veya yurt dışından yapılması, pasaport süresi ve izin belgesinin düzenlenmesi ÇSGB sürecinin konusudur.
YÖK ön izni gerektiren görevde bu belge olmaksızın çalışma izni sürecinin tamamlanması mümkün değildir. Ön izin şartı, yükseköğretim kurumunun kamu veya vakıf niteliğine göre ortadan kalkmaz; uygulanacak ayrıntılar ilgili yükseköğretim mevzuatına göre belirlenir.
Kimler Yabancı Öğretim Elemanı Olarak Değerlendirilir?
Yükseköğretim kurumlarında akademik görev üstlenecek yabancıların statüsü, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili ikincil mevzuatla birlikte değerlendirilir. Profesör, doçent, doktor öğretim üyesi, öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi gibi öğretim elemanı kadro veya görevlarında yabancı istihdamı, YÖK’ün akademik ve idari izin sistemine tabidir.
Bir üniversitede çalışan her yabancı personel öğretim elemanı değildir. Yabancı bir bilişim uzmanı, teknik personel, idari personel veya destek hizmeti çalışanı akademik personel statüsünde değilse, YÖK ön izinli yabancı öğretim elemanı özel kuralı otomatik uygulanmaz. Başvuru gerçek görev üzerinden yapılmalıdır.
İş unvanını akademik görevden farklı göstermek, fiilî çalışma ile izin kaydı arasında uyumsuzluk yaratır. Yabancının ders verme, araştırma yürütme veya akademik görev üstlenme niteliği varsa, yükseköğretim mevzuatındaki statü doğru belirlenmelidir.
YÖK Ön İzni Ne Anlama Gelir?
YÖK ön izni, yabancı öğretim elemanının akademik görev, yükseköğretim kurumu ve mesleki yeterlilik bakımından ilgili mevzuat çerçevesinde uygun bulunduğunu gösterir. Bu belge, yabancının çalışma izni başvurusunun mesleki ön koşuludur.
Ön izin çalışma izni değildir. Yabancı, yalnız YÖK onayı bulunduğu için Türkiye’de ücretli akademik faaliyete başlayamaz. Çalışma izni düzenlenmeden fiilî göreve başlanması 6735 m.6’daki genel çalışma izni zorunluluğuyla bağdaşmaz.
Ön izin belgesindeki kurum, görev ve süre bilgileri çalışma izni dosyasıyla uyumlu olmalıdır. Bir üniversite için alınan ön izinle başka üniversitede çalışmak mümkün değildir. Kurum değişikliğinde yeni akademik görevin YÖK yönünden yeniden değerlendirilmesi gerekir.
YÖK Ön İzinli Akademisyenlerde Genel Değerlendirme Kriterleri
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yürürlükteki 2026 Çalışma İzni Değerlendirme Kriterlerinin eğitim sektörü bölümünde, 6735 sayılı Kanun m.8 kapsamındaki YÖK ön izinli yabancı öğretim elemanları için özel düzenleme bulunur. Buna göre YÖK tarafından ön izin verilen yabancı uyruklu öğretim elemanlarının çalışma izni başvurularında genel değerlendirme kriterleri uygulanmaz.
Bu özel düzenleme, yabancı akademisyenin başvurusunun beş Türk çalışan, 500.000 TL sermaye, 8 milyon TL net satış veya 150 bin ABD doları ihracat gibi genel işveren kriterleri üzerinden reddedilmemesini sağlar. Yükseköğretim kurumunun ve akademik görevin özel niteliği nedeniyle ön izin sistemi esas alınır.
Ancak kriter muafiyeti başvurunun otomatik olumlu sonuçlanacağı anlamına gelmez. Yabancının pasaport süresi, başvuru şekli, ön izin belgesinin geçerliliği, görev ve kurum uyumu, kanuni yasak veya ret sebepleri ayrıca incelenir. Muafiyet yalnız değerlendirme kriterlerinin uygulanmamasına ilişkindir; çalışma izni alma zorunluluğunu kaldırmaz.
Yabancı Akademisyen Çalışma İzni Başvuru Sırası
- Akademik görev belirlenir: Unvan, bölüm, fakülte/enstitü ve görev kapsamı netleştirilir.
- Diploma ve akademik belgeler hazırlanır: YÖK’ün istediği diploma, akademik unvan ve deneyim belgeleri tamamlanır.
- YÖK ön izni alınır: Yükseköğretim kurumu ilgili yükseköğretim mevzuatına göre ön izin sürecini yürütür.
- Başvuru yolu belirlenir: Yabancı Türkiye’de yurt içi başvuruya elverişli statüdeyse e-İzin üzerinden yurt içi; değilse Türk dış temsilciliğinden 16 haneli referans numarasıyla yurt dışı başvuru yapılır.
- ÇSGB çalışma izni tamamlanır: YÖK ön izni ve diğer belgeler e-İzin dosyasına eklenir.
- Harç ve belge bedeli ödenir: Olumlu değerlendirme sonrası Bakanlık bildirimindeki tutarlar süresinde yatırılır.
- Fiilî görev başlatılır: Çalışma izninin geçerlilik başlangıcı ve sosyal güvenlik işlemleri tamamlandıktan sonra yabancı göreve başlar.
Yurt içi başvuru için Yurt İçinden Çalışma İzni Başvurusu; yurt dışı başvuru için Yurt Dışından Çalışma İzni ve 16 Haneli Referans rehberi kullanılabilir.
Belgeler ve Veri Uyumu
Akademik personel dosyasında kimlik, akademik unvan ve kurum bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir. Özellikle yabancı ülkelerde düzenlenen diploma ve akademik belgelerde ad-soyadın farklı alfabelerle yazılmış olması sık karşılaşılan bir durumdur. Pasaport, diploma, tercüme, YÖK ön izin belgesi ve e-İzin kaydındaki isimler tutarlı biçimde düzenlenmelidir.
Başlıca belge grupları şunlardır:
- Geçerli pasaport ve kimlik bilgileri,
- Diploma, akademik unvan ve mesleki yeterlilik belgeleri,
- YÖK ön izin belgesi,
- Yükseköğretim kurumuyla yapılan sözleşme veya görevlendirme belgesi,
- Yurt içi başvuruda geçerli ikamet statüsü veya yurt dışı başvuruda 16 haneli referans numarası,
- İzin süresi ve görevi gösteren kurum kayıtları.
Belge çevirisi, apostil veya konsolosluk onayı gereken durumlarda YÖK ve ÇSGB’nin güncel belge şartları birlikte kontrol edilmelidir. Eksik belge bildiriminde 6735 m.7/7 uyarınca mücbir sebep dışında en çok 30 günlük tamamlama süresi vardır; ayrıntılı açıklama için Çalışma İzni Eksik Belge 30 Gün Kuralı rehberi incelenebilir.
İzin Süresi ve Pasaport Kuralı
Yabancı öğretim elemanının çalışma izni süresi, 6735 sayılı Kanun ve akademik görevlendirmenin süresi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Süreli çalışma izninde sözleşme veya görevlendirme süresini aşan bir izin verilmez. Ayrıca pasaport süresi izin süresini doğrudan sınırlar.
6735 m.24 uyarınca çalışma izni, pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin geçerlilik süresinden 60 gün daha kısa olarak düzenlenir. Akademik sözleşmesi iki yıl olan yabancının pasaportu kısa süre sonra sona erecekse, hedeflenen izin süresine ulaşmak için başvuru öncesinde pasaport yenilenmelidir.
Yurt dışından izin alan yabancının 6735 m.12 uyarınca çalışma izninin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmesi gerekir. Altı ay içinde giriş yapılmaması hâlinde çalışma izni iptal edilir.
Uzatma ve Üniversite Değişikliği
Çalışma izni uzatma başvurusu, mevcut izin bitimine 60 gün kalmasından itibaren ve her hâlükârda izin sona ermeden yapılmalıdır. YÖK ön izinli akademik görevin devamı bakımından güncel ön izin ve kurum kayıtları da uzatma dosyasında kontrol edilir.
Bir üniversiteden başka bir üniversiteye geçen yabancı öğretim elemanı, mevcut çalışma iznini yeni kurumda doğrudan kullanamaz. Çalışma izni belirli işveren ve görev için düzenlenmişse kurum değişikliği yeni çalışma izni işlemi gerektirir. YÖK yönünden yeni kurum/görev için gereken akademik izin süreci de ayrıca yürütülür.
Uzatma takviminin ayrıntıları Çalışma İzni Uzatma Başvurusu — Son 60 Gün Kuralı yazısında açıklanmıştır.
2026 Harç ve Değerli Kâğıt Bedeli
Çalışma izni başvurusu olumlu sonuçlandığında izin harcı ve değerli kâğıt bedeli Bakanlığın bildirimine göre ödenir. 2026 yılında bir yıla kadar süreli çalışma izni harcı 12.574,90 TL, çalışma izni belgesi değerli kâğıt bedeli 964 TL’dir. Bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde tutarların eksiksiz ödenmemesi başvurunun reddine yol açar.
Süreye göre tüm harç tablosu ve ödeme kodları için Çalışma İzni Harcı 2026 rehberi kullanılabilir.
Yabancı Akademisyen Başvurusunda Sık Yapılan Hatalar
- YÖK ön izni almadan doğrudan çalışma izni başvurusuna geçmek.
- Ön izni çalışma izni kabul ederek yabancıyı fiilen göreve başlatmak.
- Üniversite veya bölüm değişikliğinde eski ön izin ve çalışma iznini kullanmaya devam etmek.
- Pasaport süresini kontrol etmeden uzun süreli akademik sözleşme yapmak.
- Diploma, ön izin ve pasaporttaki isim farklılıklarını açıklamamak.
- Genel değerlendirme kriteri muafiyetini çalışma izni zorunluluğunun kalkması şeklinde yorumlamak.
- Yurt dışı başvuruda 16 haneli referans aşamasını tamamlamamak.
- Uzatma başvurusunu izin süresi bittikten sonra yapmak.
Sık Sorulan Sorular
Yabancı öğretim elemanı için YÖK ön izni zorunlu mu?
Yükseköğretim kurumunda yabancı öğretim elemanı olarak çalışacak kişi bakımından 6735 m.8 çerçevesinde YÖK ön izin süreci uygulanır.
YÖK ön izni çalışma izni yerine geçer mi?
Hayır. YÖK ön izni akademik ve mesleki uygunluk belgesidir. Çalışma hakkı için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından çalışma izni ayrıca alınır.
Yabancı akademisyen için 5 Türk çalışan şartı aranır mı?
YÖK tarafından ön izin verilen yabancı uyruklu öğretim elemanlarının başvurularında 2026 özel kriteri gereğince genel değerlendirme kriterleri uygulanmaz.
Üniversitenin 500 bin TL sermaye şartı aranır mı?
YÖK ön izinli yabancı öğretim elemanı başvurusu genel mali yeterlilik kriterlerine tabi değildir. Ön izin ve diğer kanuni şartlar devam eder.
Yabancı akademisyen çalışma izni çıkmadan ders verebilir mi?
Hayır. Ön izin tek başına fiilî çalışma hakkı vermez. Çalışma izni düzenlendikten sonra göreve başlanmalıdır.
Yabancı akademisyen yurt dışından başvurabilir mi?
Evet. Türkiye’de yurt içi başvuruya elverişli ikamet statüsü yoksa Türk dış temsilciliğinden 16 haneli referans numarasıyla yurt dışı çalışma izni başvurusu yürütülür.
Başka üniversiteye geçince izin devam eder mi?
Belirli kurum ve göreve bağlı çalışma izni yeni üniversitede otomatik kullanılamaz. Yeni kurum için YÖK ve çalışma izni işlemleri yeniden değerlendirilir.
Yabancı akademisyen çalışma izni kaç yıllık verilir?
İzin süresi görevlendirme/sözleşme süresi, pasaport geçerliliği ve 6735 sayılı Kanundaki süre kuralları dikkate alınarak belirlenir; pasaport süresinden 60 gün daha kısa düzenleme kuralı uygulanır.
Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu
- ÇSGB — Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri, Eğitim Sektörü
- Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı
- Yabancı Öğretmen MEB Ön İzin Rehberi
- Yurt İçinden Çalışma İzni Başvurusu
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T: Bu rehber 11 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.8, yükseköğretim mevzuatı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 eğitim sektörü çalışma izni değerlendirme kriterleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Halil BAKIRCI — Mersin Barosu, Sicil No: 3472
İnceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu — Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
