Yeşil Liman (Green Port) Belgesi Kurallarına Aykırılık Cezası 2026 | Gemi-Saat Başına 5.000 TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

Yeşil Liman/Green Port belgesi ve buna bağlı liman uygulamalarına ilişkin özel idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu yaptırım, klasik alt-üst sınır cezasından farklı olarak gemi ve zaman unsuruna bağlı hesaplanır.

Yeşil liman yaklaşımı; enerji, emisyon, atık, çevresel yönetim ve sürdürülebilir liman işletmeciliği bakımından belirli performans ve yönetim kriterlerini esas alır. Belgenin sağladığı statünün gerçeğe uygun ve devamlı olması, çevresel güvenilirlik bakımından önemlidir.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Liman güvenliği için SOLAS/ISPS Liman Tesisi Güvenlik Cezası 2026 rehberimiz ayrıca incelenebilir.

Yeşil Liman (Green Port) Nedir?

Yeşil Liman, liman tesislerinin çevre ve sürdürülebilirlik performansını belirli kriterler üzerinden geliştirmeyi amaçlayan bir belgelendirme ve yönetim yaklaşımıdır. Kapsam dönemsel düzenlemelere göre değişebilmekle birlikte enerji verimliliği, emisyon yönetimi, atık süreçleri, çevresel izleme ve kurumsal yönetim başlıkları önem taşır.

Belge yalnız pazarlama etiketi değildir. Belgeye hak kazanmak ve statüyü sürdürmek için başvuru, değerlendirme, doğrulama, kayıt ve operasyon şartlarına uyulması gerekir.

Tesis belge kapsamındaki taahhütleri yalnız denetim döneminde değil sürekli uygulamalıdır. Denetim öncesi geçici düzenlemeler kalıcı sistemin yerine geçmez.

Gemi-Saat Başına 5.000 TL Ceza Nasıl Hesaplanır?

655 m.28/A’daki özel düzenlemeye göre ilgili Yeşil Liman ihlalinde ceza gemi ve saat başına 5.000 TL üzerinden hesaplanabilir. Bu nedenle yaptırım dosyasında iki temel veri gerekir: ihlalden etkilenen gemi sayısı ve her gemi bakımından esas alınan süre.

Örneğin kanundaki fiilin bir gemi bakımından dört saat sürdüğü usulüne uygun şekilde tespit edilmişse matematiksel hesap 4 x 5.000 TL olur. Aynı zaman aralığında iki ayrı gemi için koşullar oluşmuşsa her geminin süre hesabı ayrı yapılmalıdır.

Sürenin başlangıç ve bitişi tahmini belirlenmemelidir. Liman bilgi sistemi, yanaşma-ayrılma kayıtları, hizmet başlangıç/bitiş logları ve diğer operasyon kayıtları esas alınmalıdır.

10 Milyon TL Yıllık Üst Sınır

Kanun, bu özel yaptırım için bir takvim yılı içinde uygulanabilecek toplam cezanın 10.000.000 TL’yi aşmamasını öngörür. Bu üst sınır, çok sayıda gemi ve uzun süreli ihlalde toplam yaptırımın sınırsız büyümesini engeller.

Yıllık üst sınır hesabında hangi tüzel kişi veya tesis bakımından hangi yaptırım kararlarının aynı takvim yılına dahil edildiği açıkça izlenmelidir. Başka şirket veya başka tesisin cezaları aynı hesaba otomatik eklenmemelidir.

Üst sınıra ulaşıldıktan sonra aynı yıl içinde yeni tespit yapılması fiilin hukuki kaydını ortadan kaldırmaz; ancak para cezası hesabı kanundaki yıllık sınır çerçevesinde yapılmalıdır.

Belge ve Faaliyet Şartları

Green Port belgesinin geçerli olması, tesisin belge şartlarını sürdürdüğü anlamına gelir. Belge süresi, kapsamı, tesis unvanı ve faaliyet alanı düzenli kontrol edilmelidir.

Tesis genişlemiş, yeni terminal devreye girmiş veya çevresel proses değiştirilmişse belgenin kapsamı yeniden değerlendirilmelidir. Eski tesis alanına verilen belge yeni faaliyeti otomatik kapsamayabilir.

Belge şartının kaybedildiği veya askıya alındığı dönemde Green Port statüsünün kullanılması, indirim/avantaj veya başka hukuki sonuçlarla bağlantılı olarak ayrıca risk yaratabilir.

Çevresel Performans Kayıtları

Yeşil liman kriterleri bakımından tesisin çevresel performansı ölçülebilir verilere dayanmalıdır. Enerji tüketimi, emisyon, atık, su kullanımı veya ilgili diğer performans göstergeleri gerçek kaynaklardan alınmalıdır.

Veriler dönemsel raporlarda değiştirilmeden saklanmalı; ölçüm cihazı, sayaç veya dış laboratuvar sonuçlarıyla izlenebilir bağ kurulmalıdır. Tahmini rakamlar doğrulanmış ölçüm gibi sunulmamalıdır.

Bir performans göstergesinde hedef tutmamışsa veri gizlemek yerine sapmanın nedeni ve düzeltici faaliyet açıklanmalıdır. Belgelendirme sistemi gerçek performans iyileştirmesine dayanmalıdır.

Enerji, Emisyon ve Atık Yönetimi

Liman tesisinde elektrik tüketimi, terminal ekipmanı, aydınlatma, araçlar ve gemi hizmetleri enerji kullanımının önemli kaynaklarıdır. Enerji verimliliği yatırımlarının gerçekten devrede olup olmadığı bakım ve sayaç kayıtlarıyla doğrulanabilir.

Emisyon yönetiminde ekipman, yakıt ve operasyon verileri tutarlı olmalıdır. Atık yönetiminde ise atığın türü, geçici depolama, teslim ve lisanslı taşıma/bertaraf zinciri izlenebilir tutulmalıdır.

Green Port belgesi çevre mevzuatındaki bağımsız izin ve yükümlülüklerin yerine geçmez. Tesis hem belge kriterlerine hem genel çevre mevzuatına uymalıdır.

Gemi Hizmet Sürelerinin İspatı

Ceza gemi-saat esaslı olduğundan operasyon zamanları kritik delildir. Geminin yanaşma saati, hizmete başlama, ilgili çevresel hizmetin devreye girmesi veya uygunsuzluğun sona ermesi gibi olaylar loglardan belirlenmelidir.

Yuvarlanmış “yaklaşık altı saat” hesabı yerine mümkünse dakika hassasiyetindeki kayıtlar kullanılmalıdır. Kanunda saat hesabının kesirli sürelerde nasıl uygulanacağı ilgili idari uygulama ve mevzuat üzerinden belirlenmelidir.

Liman işletim sistemi ile gemi acentesi kayıtları çelişiyorsa AIS, pilotaj, römorkör veya terminal hareket loglarıyla çapraz kontrol yapılabilir.

Belge Askısı veya Kapsam Kaybı

Belge şartları kaybedildiğinde yetkili makamın askı, düzeltme veya kapsam değişikliği prosedürü uygulanabilir. İşletme eksikliği giderdiğini düşündüğü anda kendiliğinden “belge yeniden geçerli” kabul etmemelidir.

Askı dönemindeki gemi operasyonlarının hangi Green Port avantajlarından yararlandığı ayrıca kontrol edilmelidir. Sistem ve faturalar belge statüsüyle uyumlu olmalıdır.

Eksiklik giderildiğinde yeni doğrulama veya resmî onay gerekiyorsa tamamlanmadan statü kullanılmamalıdır.

İç Denetim ve Doğrulama

Tesis, yalnız dış denetim tarihine bağlı çalışmamalı; periyodik iç denetimle belge kriterlerini kontrol etmelidir. Her uygunsuzluk için sorumlu kişi, kapanış tarihi ve doğrulama kaydı oluşturulmalıdır.

İç denetimde enerji veya atık verisindeki olağandışı değişiklikler araştırılmalıdır. Sayaç değişimi, veri aktarım hatası veya operasyon değişikliği performans trendini etkileyebilir.

Dış danışman kullanılması işletmenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Danışmanın hazırladığı rapordaki verilerin tesise ait olduğu işletme tarafından doğrulanmalıdır.

Yanlış Çevresel Veri Bildirimi

Green Port sisteminde yanlış veya gerçeğe aykırı çevresel veri sunulması, belgenin güvenilirliğini doğrudan etkiler. Hatanın yazılım aktarımından mı, insan hatasından mı veya bilinçli değiştirmeden mi kaynaklandığı belirlenmelidir.

Hata fark edildiğinde ilk veri silinmeden düzeltilmeli, değişiklik gerekçesi ve tarihi kaydedilmelidir. İlgili makama düzeltme bildirimi gerekiyorsa geciktirilmemelidir.

Gerçeğe aykırı veri nedeniyle belge veya avantaj elde edilmişse, yalnız veri düzeltmesi değil elde edilen sonucun hukuki etkileri de ayrıca incelenebilir.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

İtirazda Kontrol Edilecek Noktalar

İlk olarak somut fiilin Yeşil Liman yaptırım grubuna girip girmediği ve tesisin belge statüsü belirlenmelidir. İkinci olarak her gemi için ceza süresinin başlangıç-bitiş kayıtları incelenmelidir.

Üçüncü olarak 5.000 TL/gemi-saat hesabı matematiksel olarak kontrol edilmeli; aynı gemi veya zaman diliminin mükerrer sayılıp sayılmadığı araştırılmalıdır. Dördüncü olarak aynı takvim yılı toplamının 10.000.000 TL üst sınırını aşıp aşmadığı hesaplanmalıdır.

Tebliğ tarihi ve kanun yolu bilgileri ayrıca kontrol edilmelidir. Tesisin eksikliği belirli saatte giderdiği iddia ediliyorsa teknik doğrulama ve sistem logları savunmaya eklenmelidir.

Green Port Tesisleri İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Belge geçerlilik ve kapsamını merkezi izleyin.
2. Çevresel göstergeleri doğrulanabilir kaynaklardan alın.
3. Enerji ve emisyon verilerini periyodik çapraz kontrol edin.
4. Atık zincirini lisanslı teslim belgeleriyle izleyin.
5. Gemi hizmet başlangıç-bitiş loglarını hassas tutun.
6. Belge askısında statü kullanımını sistemden durdurun.
7. Yanlış veriyi silmeden izlenebilir şekilde düzeltin.
8. İç denetim uygunsuzluklarını süreli aksiyon planına bağlayın.
9. Tesis genişlemesinde belge kapsamını yeniden kontrol edin.
10. Her yıl uygulanan gemi-saat cezalarını ayrı toplamda izleyin.
11. 10 milyon TL yıllık üst sınır hesabını doğrulayın.
12. Denetim dosyasında belge, çevre verisi ve gemi zaman kayıtlarını birlikte tutun.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Green Port cezası 2026’da nasıl hesaplanır?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili ihlalde gemi ve saat başına 5.000 TL esaslı özel hesap uygulanabilir.

2. Yıllık toplam ceza sınırı var mı?

Evet. Bu özel yaptırımda bir takvim yılı içindeki toplam ceza 10.000.000 TL’yi aşamaz.

3. Aynı anda iki gemi varsa nasıl hesaplanır?

Kanuni şartlar her iki gemi için oluşmuşsa süreler gemi bazında ayrı değerlendirilir.

4. Süre hangi kayda göre belirlenir?

Liman bilgi sistemi, yanaşma-ayrılma ve hizmet logları gibi doğrulanabilir zaman kayıtları esas alınmalıdır.

5. Belge askıdaysa Green Port statüsü kullanılabilir mi?

Askı kararının kapsamı esas alınır; resmî olarak geçerli olmayan statü kullanılmamalıdır.

6. Çevresel veri hatası sonradan düzeltilebilir mi?

Evet. İlk kayıt korunarak izlenebilir revizyon yapılmalı ve gerekli resmî bildirim tamamlanmalıdır.

7. Green Port belgesi çevre izinlerinin yerine geçer mi?

Hayır. Genel çevre mevzuatındaki bağımsız izin ve yükümlülükler ayrıca devam eder.

8. Gemi-saat hesabında tahmini süre kullanılabilir mi?

Doğrulanabilir kayıt varken tahmini süre kullanılmamalıdır; gerçek zaman çizelgesi esas alınmalıdır.

9. Danışman hata yaparsa tesis sorumsuz mu olur?

Hayır. Dış hizmet kullanımı işletmenin kendi uyum sorumluluğunu otomatik kaldırmaz.

10. Aynı yıl 10 milyon TL’ye ulaşıldıysa yeni ihlal kaydedilmez mi?

Fiil tespit edilebilir; para cezası hesabı kanundaki yıllık üst sınır çerçevesinde yapılır.

11. Belge kapsamı tesis genişlemesinde otomatik büyür mü?

Hayır. Yeni alan/faaliyet için kapsam değişikliği veya doğrulama gerekip gerekmediği kontrol edilmelidir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A.

İlgili içerikler: SOLAS/ISPS liman güvenliği cezası, düzenli deniz hattı izin/veri cezası.