Yıllık İzin Ücreti İzne Çıkmadan Önce Ödenmek Zorunda mı? İş Kanunu m.57 | 2026

İş Kanunu m.57 Yıllık İzin Ücreti İçin Hangi Kuralı Getirir?

4857 sayılı İş Kanunu m.57’nin ilk fıkrası açıktır: “İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin izine başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.” Kanun, yıllık iznin gerçekten dinlenme amacıyla kullanılabilmesi için işçinin izin dönemindeki ücretini izin başlamadan önce ekonomik olarak kullanabilir durumda olmasını amaçlar.

Bu nedenle işverenin “işyerimizde herkes maaşını ayın 5’inde alıyor, izne çıkan işçi de o günü bekler” biçimindeki genel ödeme sistemi, m.57’deki özel yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. İşçi 20 Ağustos’ta yıllık izne çıkacaksa, izin dönemine ilişkin ücretin izin başlamadan önce peşin veya avans olarak verilmesi gerekir. İşçinin ücretinin kalan kısmının normal bordro döneminde hesaplanması ayrı meseledir.

Güncel kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi – 4857 sayılı İş Kanunu üzerinden ulaşılabilir.

Yıllık İzin Ücreti Tam Olarak Ne Zaman Ödenmelidir?

Kanundaki zaman ölçüsü “izine başlamadan önce”dir. Bu nedenle ödeme izin başladıktan sonra yapılırsa m.57’nin peşin ödeme kuralı yerine getirilmiş sayılmaz. Kanun belirli bir “üç gün önce” veya “bir hafta önce” süresi öngörmemiştir; ancak ücretin işçi izne fiilen başlamadan önce ödenmiş veya avans olarak verilmiş olması gerekir.

Örneğin işçinin yıllık izni Pazartesi günü başlıyorsa, ücretin pazartesi günü mesai sonrasında veya izin süresinin ortasında yatırılması m.57’nin lafzına uymaz. Ödemenin işçinin kullanımına geçmesi gerekir. Banka yoluyla ödeme yapılıyorsa işlem tarihi ile hesaba geçiş tarihi önem taşıyabilir; yalnız muhasebe programında bordro tahakkuku yapmak, işçiye ücretin fiilen verilmesiyle aynı değildir.

İşveren, yıllık izin formuna “ücret normal maaş gününde ödenecektir” şeklinde standart bir kayıt koyarak m.57’deki zorunluluğu bertaraf edemez. İş Kanununun yıllık ücretli izne ilişkin hükümleri işçiyi koruyucu niteliktedir; izin hakkından vazgeçilemez ve kanundaki ödeme zamanı sözleşmeyle işçi aleyhine ortadan kaldırılamaz.

Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

İş Kanunu m.57, izin ücretinin hesabında m.50 hükmünün uygulanacağını belirtir. Yıllık izin ücretinin temelinde işçinin izin süresine karşılık gelen ücreti bulunur. Fazla çalışma, prim, sosyal yardım veya değişken ödeme kalemlerinin hesaba katılıp katılmayacağı her bir kalemin niteliğine göre değerlendirilir. M.50’nin ücret hesabına ilişkin özel sınırlamaları dikkate alınmalıdır.

Aylık sabit ücretli işçide pratik hesap, izin dönemine karşılık gelen ücretin peşin veya avans olarak verilmesidir. Burada yıllık iznin ücretli olması, işçinin hem “normal aylık ücretini” hem de aynı günler için ikinci kez “ayrıca izin parası” alacağı anlamına gelmez. M.57’deki ödeme, izin döneminin ücretinin ödeme zamanını öne çeker; aynı günler için çift ücret yaratmaz.

İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan izinlerin paraya dönüşmesi ise farklı bir hükümdür. Bu durumda İş Kanunu m.59 uygulanır. Konuyu ayrıntılı olarak Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti: Şartlar ve Dava 2026 rehberimiz açıklamaktadır.

Akort, Komisyon, Kâra Katılma veya Yüzde Usulü Ücrette İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

İş Kanunu m.57 bu konuda özel hesaplama kuralı getirir. Günlük, haftalık veya aylık belirli bir ücrete dayanmayan; akort, komisyon ücreti, kâra katılma veya yüzde usulü gibi değişken ücret alan işçinin izin süresi ücreti, son bir yıllık dönemde kazandığı ücretin fiilen çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle bulunan ortalama üzerinden hesaplanır.

Bu hesapta amaç, değişken ücretli işçinin izin kullanması nedeniyle ücret bakımından korumasız kalmasını önlemektir. Örneğin yalnız satış komisyonuyla veya düşük sabit ücret + yoğun komisyon sistemiyle çalışan işçide “izin günlerinde satış yok, o hâlde ücret yok” denilemez. Kanun son bir yıllık kazanç ve fiilî çalışma günleri üzerinden ortalama mekanizması kurar.

İşçinin son bir yıl içinde ücretine zam yapılmışsa m.57 ayrıca farklı yöntem öngörür. Bu durumda izin ücreti, işçinin izne çıktığı ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasındaki ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. Böylece eski düşük ücretin tüm yıllık ortalamayı aşağı çekmesi önlenir.

Yüzde Usulü Çalışan İşçinin İzin Ücretini Kim Öder?

Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde yıllık izin ücreti, m.57 uyarınca yüzdelerden toplanan para dışında işveren tarafından ödenir. Otel, restoran ve benzeri yüzde usulünün görülebildiği işyerlerinde bu ayrım önemlidir. İşveren, yıllık izin ücretini yalnız müşterilerden veya yüzde havuzundan gelen tutara bağlayamaz.

İşçinin ücret yapısında sabit ücret, yüzde, servis bedeli, prim veya komisyon bir arada bulunuyorsa her kalemin hukuki niteliği bordro ve iş sözleşmesi üzerinden ayrıştırılmalıdır. Hesaplama yapılırken gerçekte ücret niteliğinde olup farklı isimle gösterilen ödemeler de incelenir.

Yıllık İzne Denk Gelen Hafta Tatili, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücretleri Ne Olur?

İş Kanunu m.57 son fıkra, yıllık ücretli izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ayrıca ödeneceğini düzenler. Aynı zamanda İş Kanunu m.56 uyarınca yıllık izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.

Örneğin işçi 14 günlük yıllık izin kullanırken bu döneme bir ulusal bayram veya genel tatil günü denk geliyorsa, bu gün yıllık izin hakkından düşürülmez. Hafta tatilleri de izin günü hesabından ayrı tutulur. İzin formunun başlangıç ve bitiş tarihi belirlenirken yalnız takvim günlerini saymak hatalı sonuç doğurabilir.

İşveren bordroda yıllık izin ücreti ile hafta tatili/genel tatil ücretini ayrı kalemler hâlinde gösterebilir. Önemli olan işçinin kanundan doğan haklarının eksilmemesi ve izin gün sayısının doğru tutulmasıdır.

Aylık Maaş Alan İşçiye İzin Parası Ayrıca mı Ödenir?

Aylık ücretli işçide en sık karıştırılan konu budur. M.57, aynı izin günleri için “maaşa ek ikinci bir izin ücreti” oluşturmaz. İşçinin izin dönemine ilişkin ücretinin ödeme zamanını izinden önceye çeker. Aylık ücret normalde ay sonunda veya belirlenen maaş gününde ödeniyorsa, izin dönemine karşılık gelen kısmın izin öncesinde peşin veya avans verilmesi gerekir.

İzin avansı sonraki bordroda mahsup edilir. Örneğin aylık ücretli işçiye 10 günlük izin dönemi ücreti izin öncesinde avans olarak verildiğinde, ay sonu bordrosunda aynı 10 günün ücreti ikinci kez ödenmez; daha önce verilen avans toplam aylık ücret hesabından mahsup edilir. Bordronun bu işlemi açık biçimde göstermesi, sonraki uyuşmazlığı önler.

İşçinin bordroda “izin avansı” aldığı hâlde banka hesabına gerçekte ödeme geçmemişse yalnız kağıt kayıt yeterli değildir. Ücret ödeme iddiası banka kaydı, imzalı ücret hesap pusulası ve diğer delillerle ispatlanır.

Yıllık İzin Ücreti Net mi Brüt mü Ödenir?

İşçinin ücret hakkı brüt ücret üzerinden doğar; kanuni vergi ve sigorta kesintileri yapıldıktan sonra net tutar işçiye ödenir. Yıllık izin dönemindeki ücret de ücret niteliğindedir. Bordroda brüt kazanç, yasal kesintiler, izin avansı ve kalan ödeme açıkça gösterilmelidir.

İşveren, izin öncesinde avans verirken işçiye yalnız keyfî yuvarlak bir miktar ödeyip kalanını belirsiz bırakmamalıdır. İzin dönemine ilişkin ücret hesaplanabilir olmalı; daha sonra bordroda mahsup ve kesintiler denetlenebilmelidir. Özellikle değişken ücretli işçilerde hesap cetveli ayrıca saklanmalıdır.

İşveren Yıllık İzin Ücretini Peşin Ödemezse Ne Olur?

İzin ücretinin izin başlamadan önce peşin veya avans olarak verilmemesi, İş Kanunu m.57’deki açık yükümlülüğe aykırılıktır. İşçi öncelikle işverene yazılı başvuru yaparak izin ücretinin kanuna uygun zamanda ödenmesini isteyebilir. İzin tarihi yaklaşmışsa başvurunun tarihli ve ispatlanabilir yapılması önemlidir.

Ücretin hiç ödenmemesi veya kanuna uygun şekilde verilmemesi, olayın koşullarına göre İş Kanunu m.24/II-e ve çalışma şartlarının uygulanmamasıyla ilgili hükümler bakımından ayrıca değerlendirme gerektirebilir. Ancak haklı fesih ciddi hukuki sonuç doğurduğundan, işçi “izin avansı iki gün gecikti” gibi her uyuşmazlıkta otomatik olarak feshe yönelmemelidir. Ödeme borcunun niteliği, ihlalin varlığı, işverenin ödeme kayıtları ve fesih bildiriminin hukuki sebebi birlikte incelenmelidir.

İşçi haklı fesih iddiası kuracaksa fesih sebebini yazılı ve açık şekilde belirtmeli, sonradan farklı gerekçeler eklemek yerine dayandığı olayı ve tarihi somutlaştırmalıdır. Kıdem tazminatı ve diğer sonuçlar ayrıca 1475 sayılı Kanun m.14 ve ilgili iş hukuku hükümlerine göre değerlendirilir.

İşveren Yıllık İzni Kullandırıp Ücreti Sonra Öderse İzin Geçersiz mi Olur?

İzin ücretinin geç ödenmesi kanuna aykırıdır; ancak bu durum tek başına işçinin fiilen kullandığı yıllık izin günlerini otomatik olarak “hiç kullanılmamış” hâle getirmez. Yıllık iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. İmzalı izin kaydı, izin defteri, elektronik kayıtlar ve işyeri devam kayıtları değerlendirilir.

İşveren hem izin kullanımını hem ücret ödeme yükümlülüğünü ayrı ayrı yerine getirmelidir. İşçiyi yıllık izne çıkarmak m.57’deki peşin ödeme borcunu ortadan kaldırmadığı gibi, izin ücretini ödemek de işçiye fiilen izin kullandırma borcunun yerine geçmez.

İşverenin izin tarihini belirleme ve toplu izin uygulamasına ilişkin sınırlar için İşveren İşçiyi Yıllık İzne Zorlayabilir mi? rehberimiz incelenebilir.

İşçi Yıllık İzinde Başka İşte Çalışırsa Peşin Ödenen Ücret Geri Alınabilir mi?

Bu konu İş Kanunu m.58’de özel olarak düzenlenmiştir. Yıllık ücretli iznini kullanırken izin süresi içinde ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılan işçiden, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir. M.57’deki peşin ödeme zorunluluğu, m.58’deki çalışma yasağını ortadan kaldırmaz.

İşveren geri alma talebinde, işçinin izin süresi içinde gerçekten ücret karşılığı başka bir işte çalıştığını ispatlamalıdır. Sırf sosyal medya paylaşımı, şehir dışına çıkma veya kişisel faaliyette bulunma m.58 anlamında ücret karşılığı başka işte çalışma değildir.

Ayrıntılar Yıllık İzinde Başka İşte Çalışılırsa Ne Olur? İş Kanunu 58 rehberimizde açıklanmıştır.

Yıllık İzin Ücretinin Peşin Ödendiği Nasıl İspatlanır?

İşverenin yıllık izni kullandırdığını ve izin ücretini kanuna uygun biçimde ödediğini belgeleyebilmesi gerekir. Uyuşmazlıkta aşağıdaki kayıtlar önemlidir:

• İmzalı veya güvenli elektronik sistemde oluşturulmuş yıllık izin formu,
• İzin kayıt belgesi veya izin defteri,
• İzin başlangıç ve bitiş tarihleri,
• Banka havalesi ve açıklama alanı,
• Ücret hesap pusulası ve bordro,
• İzin avansının sonraki bordroda mahsup kaydı,
• Değişken ücretli işçide son bir yıllık kazanç ve fiilî çalışma günleri hesabı,
• Ücret zammı yapılmışsa zam tarihi ve yeni ücret kayıtları.

Banka açıklamasında yalnız “ödeme” yazması yerine “2026 Ağustos yıllık izin avansı” gibi açık kayıt kullanılması ispatı güçlendirir. İşveren bordrodaki izin avansının banka transferiyle uyumlu olmasına dikkat etmelidir.

Yıllık İzin Ücreti Uyuşmazlığında Arabuluculuk Zorunlu mu?

İşçi ile işveren arasındaki ücret ve işçilik alacağı uyuşmazlıklarında 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. İş sözleşmesinin sona ermesinden sonra kullanılmayan izin ücreti alacağı, ücret farkı veya yıllık izinle bağlantılı diğer işçilik alacakları için dava açılacaksa bu süreç tamamlanmalıdır.

7036 sayılı Kanunun güncel metnine Mevzuat Bilgi Sistemi – İş Mahkemeleri Kanunu üzerinden ulaşılabilir. Arabuluculuk başvurusunda izin dönemleri, ödeme tarihleri ve talep edilen tutarlar açıkça gösterilmelidir.

İş sözleşmesi devam ederken amaç doğrudan gelecek izin ücretinin kanuna uygun zamanda ödenmesini sağlamaksa, önce işverene yazılı talep ve işyeri kayıtlarının düzeltilmesi yoluna gidilmesi pratik olabilir. Fesih ve tazminat değerlendirmesi ise dosyanın koşullarına göre yapılmalıdır.

İş Kanunu m.57 Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yıllık izin parası izne çıkmadan önce ödenmek zorunda mı?

Evet. İş Kanunu m.57, izin dönemine ilişkin ücretin izin başlamadan önce peşin ödenmesini veya avans olarak verilmesini zorunlu tutar.

İşveren “maaş gününde ödeyeceğim” diyebilir mi?

İzin maaş gününden önce başlıyorsa, m.57’deki izin dönemine ilişkin ücretin izin öncesi verilmesi yükümlülüğü devam eder.

Yıllık izin ücreti maaşa ek ikinci ücret midir?

Hayır. Aylık ücretli işçide izin dönemine ilişkin normal ücretin ödeme zamanının öne alınmasıdır; aynı günler için çift ücret doğurmaz.

İzin avansı daha sonra maaştan düşülür mü?

Evet. İzin dönemi için önceden verilen avans, aynı dönemin aylık ücret hesabında mahsup edilir. Mahsup bordroda açıkça gösterilmelidir.

Komisyonla çalışan işçinin izin ücreti nasıl hesaplanır?

M.57 uyarınca kural olarak son bir yılda kazanılan ücret, fiilen çalışılan günlere bölünerek ortalama bulunur; son bir yılda ücret zammı varsa maddedeki özel dönem hesabı uygulanır.

Resmî tatil yıllık izin gününden düşer mi?

Hayır. Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz; bunların ücretleri ayrıca ödenir.

Yıllık izin ücretinin peşin ödenmemesi haklı fesih sebebi olabilir mi?

Kanuna uygun ücret ödenmemesi ve çalışma şartlarının uygulanmaması hükümleri bakımından haklı fesih gündeme gelebilir; ancak somut ihlal, ödeme kayıtları ve fesih bildirimi birlikte değerlendirilmelidir.

İzin ücretini ödemek izni kullandırmak yerine geçer mi?

Hayır. İş ilişkisi devam ederken yıllık izin hakkının temel amacı dinlenmedir. Ücret ödenerek izin hakkı ortadan kaldırılamaz.

İşçi yıllık izinde başka yerde çalışırsa ne olur?

İş Kanunu m.58 şartları oluşursa işveren izin dönemi için ödediği ücreti geri isteyebilir.

İşçilik alacağı davasından önce arabuluculuk gerekir mi?

Evet. İşçilik alacağı ve tazminat taleplerinde 7036 sayılı Kanun m.3 kapsamında dava şartı arabuluculuk uygulanır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Yetki ve usul elverdiğinde Türkiye genelindeki iş hukuku uyuşmazlıkları Mersin’den koordine edilir.

Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin · Telefon: +90 552 224 43 66