Yıllık İzin Ücreti: Kullanılmayan İzin Hesaplama 2026

Yıllık Ücretli İzin Hakkı Ne Zaman Doğar?

İş Kanunu m.53 uyarınca işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi dâhil en az bir yıl çalışan işçi yıllık ücretli izne hak kazanır. Bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde kanundaki istisna uygulanabilir; işin gerçekte yıl boyunca sürmesi hâlinde yalnız sözleşmeye “mevsimlik” yazılması hakkı ortadan kaldırmaz.

İzin hakkından vazgeçilemez. İşçi çalışırken “izin kullanmayacağım, parasını ödeyin” diyemez; işveren de izin kullandırmak yerine her yıl ücret ödeyerek yükümlülüğünü sona erdiremez. Amaç işçinin dinlenmesidir. İş ilişkisi bittiğinde kullanılmamış günler ücret alacağına dönüşür.

İzin kullanırken ücret ödenmesi farklıdır: İş Kanunu m.57 uyarınca işveren, fiilen kullanılacak yıllık izin dönemine ilişkin ücreti işçi izne başlamadan önce peşin öder veya avans olarak verir. Bu ödeme, izni kullanmadan paraya çevirme değildir; ücretli dinlenme hakkının gereğidir. Kullanılmamış günlerin sözleşme sonunda ödenmesi ise m.59 kapsamındaki ayrı alacaktır. Kaynak: 4857 sayılı Kanun m.57 ve m.59.

Kıdem nasıl hesaplanır?

Aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. İşverenin İş Kanunu kapsamına girmeyen işyerindeki sürelerin birleştirilmesi de kanuni şartlara göre değerlendirilir. Önceki çalışma tasfiye edilmiş olsa bile yıllık izin kıdemine etkisi, fesih ve yeniden işe girişin gerçek niteliğine göre incelenir.

Kıdeme Göre Yıllık İzin Süreleri

On sekiz ve daha küçük yaştaki işçiler ile elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin yirmi günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri dörder gün artırılır. Toplu iş sözleşmesi veya bireysel sözleşmeyle daha uzun izin kararlaştırılabilir; kanuni asgarinin altına inilemez.

Her yeni izin yılı, işçinin işe giriş tarihine göre hesaplanır. Takvim yılı esas alınması, işçi aleyhine eksik gün yaratmamalıdır. Örneğin 15 Eylül’de başlayan işçinin ilk izin hakkı ertesi yıl 15 Eylül’de doğar.

Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

İş Kanunu m.59, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretin esas alınacağını düzenler. Geçmiş yıllardaki izinler, o yıllardaki düşük ücret üzerinden değil son ücret üzerinden hesaplanır. Brüt tutardan yasal vergi ve prim kesintileri ödeme tarihindeki mevzuata göre yapılır; net tutar kişinin bordro ve vergi dilimine göre değişebilir.

Çıplak ücret ile giydirilmiş ücret ayrılmalıdır. Kullanılmamış yıllık izin alacağında kural olarak sona erme tarihindeki çıplak brüt ücret esas alınır. Yemek, yol ve sosyal yardımların düzenli ödenmesi, bunların kıdem tazminatındaki gibi izin ücretine otomatik eklenmesini sağlamaz. Fazla çalışma ve prim gibi kalemler ile gerçek masraf karşılıkları da temel ücretten ayrılır. İş Kanunu m.57’nin atıf yaptığı m.50’deki hesap dışında tutulan ödemeler gözetilir.

Asıl ücretin bir bölümünün bordroda farklı adla gösterildiği veya bordro dışında ödendiği iddiası ayrı bir ispat sorunudur. Banka, iş sözleşmesi, gerçek ödeme düzeni ve emsal ücret kayıtları birlikte değerlendirilir. Akort, komisyon veya yüzde usulü gibi değişken ücret sistemlerinde m.57’deki özel hesap düzeni ayrıca incelenir; her dosyada sabit aylık ücret bulunduğu varsayılmaz.

İş Sözleşmesi Sona Erdiğinde İzin Ücreti

İş sözleşmesinin işveren veya işçi tarafından sona erdirilmesi, haklı ya da haksız fesih, istifa, emeklilik veya belirli sürenin bitimi kullanılmamış izin ücretinin doğmasını engellemez. Feshin nedeni kıdem ve ihbar tazminatını etkileyebilir; hak kazanılmış yıllık izin ücreti bakımından kullanılmamış günler ödenir.

İzin ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihte muaccel olur. İşçi çalışırken izin ücretine ilişkin alacak davası açılması kural olarak mümkün değildir; izin kullandırılması talep edilir. Sona erme ile birlikte izin günleri para alacağına dönüşür.

İhbar süresinde izin kullandırılabilir mi?

İşverenin feshi bakımından açık yasak vardır: İş Kanunu m.59/2 uyarınca, işveren tarafından fesihte m.17’deki bildirim süresi ve m.27’deki yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleriyle iç içe geçirilemez. Aynı günleri hem ihbar süresi hem yıllık izin saymak, yalnız izin formu imzalatılarak hukuka uygun hâle gelmez. Fesih bildirimi, izin tarihleri ve bordro ayrı değerlendirilir. İşçinin kendi feshi gibi farklı bir durum varsa somut fesih türü ve uygulanacak hükümler ayrıca belirlenir.

İşçinin ölümü

İşçinin ölümüyle sona eren sözleşmede kullanılmayan izin ücreti kanuni mirasçılara ödenir. Veraset belgesi ve miras payları ödeme dosyasında kontrol edilir.

Yıllık İzin Bölünebilir mi?

Yıllık izin kural olarak bölünmeden verilir. Tarafların anlaşmasıyla bölümler hâlinde kullanılabilir; bölümlerden biri on günden az olamaz. İşverenin işçiyi sık ve kısa izinlere zorlayarak dinlenme amacını ortadan kaldırması kanuna aykırıdır.

İşçinin izin talep ettiği tarih, işverenin yönetim hakkı ve işin gereği birlikte değerlendirilir. İşçi izne tek taraflı çıkamaz; işveren de hakkı belirsiz süre erteleyemez. İzin kurulu veya işveren, işçinin talebi ve iş planına göre tarihi belirler.

İşçi yıllık iznini işyerinin bulunduğu yer dışında geçirecekse, yol izni istemesi ve bu durumu belgelemesi koşuluyla, gidiş ve dönüşte yolda geçecek süreler için toplam dört güne kadar ücretsiz izin verilir. İş Kanunu m.56’daki şart, yalnız belgeleme isteği değildir; talep ve belgelendirme birlikte aranır. Dört gün her başvuruda otomatik sabit izin değildir; yol süresi gözetilir. Bu ücretsiz yol izni yıllık ücretli izin günlerinden düşülmez.

Yıllık İznin Kullandırıldığını Kim İspatlar?

İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri, izin formu veya eşdeğer yazılı belgeyle ispatlamalıdır. Bordroda “izin” yazması, işçinin fiilen çalışmadığını tek başına her zaman kanıtlamaz. Puantaj, giriş-çıkış, e-posta ve görev kayıtları yazılı belgeyle birlikte incelenebilir.

• İmzalı yıllık izin formu
• İzin kayıt belgesi veya defteri
• Puantaj ve vardiya çizelgesi
• İşyeri giriş-çıkış kayıtları
• Bordro ve banka ödemesi
• İzin talep e-postası
• Personel özlük dosyası
• Fesih ve ibraname belgeleri

İşveren, işçiye yemin teklif edebilir. Çok uzun çalışma boyunca hiç izin kullanılmadığı iddiası hayatın olağan akışıyla birlikte değerlendirilse de işverenin yazılı kayıt tutma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

İbraname

İşçi alacaklarına ilişkin ibranamenin geçerliliği TBK m.420’deki sıkı şartlara bağlıdır. Yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenmeli, alacak türü ve miktarı açıkça gösterilmeli ve ödeme noksansız biçimde banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu şartları taşımayan metin kesin ibra sonucu doğurmayabilir.

Yıllık İzin Ücretinde Zamanaşımı

İş sözleşmesinin sona ermesinden sonra doğan yıllık izin ücreti için zamanaşımı kural olarak beş yıldır. Süre, sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar. Hangi kanun döneminin uygulanacağı, fesih tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte kontrol edilmelidir.

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Kısmi dava, belirsiz alacak davası ve ıslahın zamanaşımına etkisi talep yapısına göre ayrıca değerlendirilir.

Arabuluculuk ve İş Mahkemesi

Yıllık izin ücreti talebiyle dava açmadan önce iş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuğa başvurulmalıdır. Başvuruda çalışma dönemi, işten ayrılış tarihi, kullanılmayan gün iddiası ve ücret açıkça belirtilmelidir.

Görevli mahkeme iş mahkemesidir. Yetki; davalının yerleşim yeri veya işin/işlemin yapıldığı yer gibi 7036 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenir. İşçi aleyhine önceden yapılan yetki sözleşmeleri geçersiz olabilir.

Dava dilekçesinde izin gün sayısı bilinmiyorsa işveren kayıtları talep edilir. Ücret, işe giriş-çıkış, kıdem ve kullanılan izinler ayrı tabloda gösterilir. Faiz türü ve başlangıcı talepte açık yazılmalıdır.