Yolcu Gemilerinde Türkçe-İngilizce Güvenlik Bilgilendirmesi Zorunlu mu? m.16 | 2026

Yolcu gemilerinde güvenlik bilgilendirmesi, Limanlar Yönetmeliği m.16 uyarınca kabotaj veya alt sefer bölgelerinde yolcu taşıyan gemiler için açık yükümlülüktür. Azami yolcu sayısı ve can kurtarma araçlarının bilgileri yolcu salonlarında Türkçe ve İngilizce levha ile gösterilmeli; yolcu gemilerinde giriş-çıkışlarda ve yolcu mahallerinde acil durum, can kurtarma teçhizatı ve gemiyi terk konularında Türkçe ve İngilizce sesli-görsel bilgilendirme yapılmalıdır.

Kısa ve net cevap: Evet. Limanlar Yönetmeliği m.16/1, kabotaj veya alt sefer bölgelerinde yolcu taşıyan gemi ve deniz araçlarının azami yolcu sayısını ve can kurtarma araç-gereçlerinin sayı, cins ve yerini gösteren levhayı yolcu salonlarında açıkça görülebilecek şekilde Türkçe ve İngilizce bulundurmasını zorunlu kılar. Standartlara uygun can kurtarma araçları yolcu ve mürettebatın kolay ulaşabileceği yerde ve her an kullanıma hazır tutulur. m.16/2 ayrıca yolcu gemilerinde dikkat edilecek kurallar, acil durumda can kurtarma teçhizatı kullanımı ve gemiyi terk konularında Türkçe ve İngilizce sesli ve görsel bilgilendirme yapılmasını emreder. Uygun kıyı tesisi bulunmaması nedeniyle demirde bekleyen gemilerden yolcu/personel transferi ise m.16/3’te özel izin, emniyet, sigorta ve sorumluluk şartlarına bağlanmıştır.

Yolcu Gemilerindeki Güvenlik Yükümlülüklerinin Hukuki Dayanağı

Limanlar Yönetmeliği m.16, yolcu gemileri ve liman sahasında yolcu taşıyan tekneler için dört fıkralı özel bir güvenlik rejimi getirir. Birinci fıkra levha ve can kurtarma araçlarını; ikinci fıkra Türkçe ve İngilizce sesli-görsel bilgilendirmeyi; üçüncü fıkra uygun kıyı tesisi bulunmayan durumlarda demirdeki gemiden yolcu ve personel transferini; dördüncü fıkra ise yolcu gemileri dışındaki deniz turizmi araçları için üçüncü fıkraya ilişkin muafiyeti düzenler.

Bu hüküm, yalnız kruvaziyer gemileriyle sınırlı değildir. Madde metni kabotaj veya alt sefer bölgelerinde yolcu taşıyan gemi ve deniz araçlarını kapsar. Dolayısıyla yolcu motoru, belirli gezi/servis faaliyeti ve ilgili sefer bölgesinde yolcu taşıyan diğer deniz araçları kendi hukuki statülerine göre m.16 kapsamına girebilir.

Madde 16, yolcu güvenliğini limana giriş-çıkış belgesinden ayrı düzenler. Geminin geçerli liman çıkış belgesi veya seyir izin belgesi bulunması, yolcu salonundaki levha ve acil durum bilgilendirmesi yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Yolcu Salonunda Hangi Güvenlik Levhası Bulunmalıdır?

Madde 16/1’e göre kabotaj veya alt sefer bölgelerinde yolcu taşıyan gemi ve deniz araçlarında yolcu salonlarında açıkça görülebilecek bir levha bulunmalıdır. Levha, geminin azami yolcu sayısını ve sahip olduğu can kurtarma araç ve gereçlerinin sayılarını, cinslerini ve bulundukları yerleri göstermelidir.

Hüküm yalnız “can yeleği vardır” şeklinde genel ifade öngörmez. Araç ve gereçlerin sayısı, cinsi ve yeri gösterilmelidir. Böylece yolcu, acil durumda hangi ekipmanın nerede bulunduğunu önceden öğrenebilir. Levhanın yolcu salonlarında açıkça görülebilecek şekilde bulundurulması da ayrıca zorunludur.

Levha geminin güncel donanım durumu ile uyumlu olmalıdır. Can salı, can yeleği veya başka can kurtarma ekipmanının sayısı veya yeri değişmişse levhanın eski bilgiyi göstermesi m.16’nın amacına aykırıdır. İşletmeci, donanım değişikliklerini güvenlik levhasına eş zamanlı yansıtmalıdır.

Azami Yolcu Sayısı Neden Levhada Gösterilir?

Azami yolcu sayısı, geminin taşımasına izin verilen kapasiteyi yolcular ve denetim personeli bakımından görünür kılar. Limanlar Yönetmeliği m.11/2-b de yolcu gemilerinde fiili yolcu sayısının Türk bayraklı gemilerde denize elverişlilik belgesi, yabancı bayraklı gemilerde yolcu gemisi emniyet belgesi veya ilgili belge üzerinden kontrol edilmesini öngörür. Kapasitesinden fazla yolcu alan geminin seferine izin verilmez.

Bu nedenle m.16’daki levha, m.11’deki çıkış kontrolüyle birlikte çalışır. Levhada yazılı kapasite, geminin resmi belge ve güncel taşıma hakkıyla uyumlu olmalıdır. Bilet satış sistemi veya tur operatörü listesi resmi kapasiteyi aşan yolcu kabulüne hukuki gerekçe oluşturmaz.

Operasyon sırasında yolcu sayısı manifestoya, bilet sistemine ve fiili giriş-çıkış kayıtlarına doğru şekilde yansıtılmalıdır. Uyuşmazlık veya kaza halinde kapasite belgesi, levha fotoğrafı ve yolcu manifestosu birlikte incelenir.

Can Kurtarma Araçları Nerede ve Nasıl Bulundurulmalıdır?

Madde 16/1’in ikinci cümlesi standartlara uygun can kurtarma araç ve gereçlerinin yolcu ve mürettebatın kolaylıkla ulaşabileceği yerlerde ve her an kullanıma hazır vaziyette bulundurulmasını zorunlu tutar. Bu kural, ekipmanın yalnız gemide fiziksel olarak bulunmasını yeterli görmez.

“Kolaylıkla ulaşılabilir” ve “her an kullanıma hazır” olma şartları, acil durumda kilitli, erişimi engellenmiş, istifle kapatılmış veya kullanılamaz ekipmanın mevzuat amacını karşılamadığını gösterir. Can yelekleri, can simitleri, sal veya diğer zorunlu ekipmanın bakım ve erişim düzeni geminin güvenlik yönetiminin parçasıdır.

Denetim dosyasında can kurtarma ekipmanının sertifika/bakım kayıtları, yerleşim planı ve görevli personelin kontrol listeleri saklanmalıdır. Yolcu güvenlik levhasındaki konum bilgisi ile fiili ekipman yeri aynı olmalıdır.

Sesli ve Görsel Acil Durum Bilgilendirmesi Nasıl Yapılmalıdır?

Madde 16/2, kabotaj veya alt sefer bölgelerinde çalışan yolcu gemilerinde gemiye giriş ve çıkışlarda, geminin uygun bölümlerinde ve yolcu mahallerinde sesli ve görsel bilgilendirme yapılmasını zorunlu kılar. Bilgilendirmenin içeriği üç ana başlıktır: dikkat edilmesi gereken kurallar, acil durumlarda can kurtarma teçhizatının kullanımı ve gemiyi terk.

Hüküm hem sesli hem görsel unsuru birlikte arar. Yalnız duvara asılı bir poster veya yalnız hoparlörden yapılan anons, fıkradaki “sesli ve görsel bilgilendirme” ifadesinin tamamını karşılamaz. İşletmeci iki yöntemi birlikte kurmalıdır.

Bilgilendirme yolcuların gerçekten erişebileceği ve görebileceği yerlerde yapılmalıdır. Gemiye girişte, çıkışta, uygun bölümlerde ve yolcu mahallerinde sistemin çalışır durumda tutulması gerekir. Ses sistemi arızası veya ekran/işaretleme eksikliği sefer öncesi kontrol listesinde yer almalıdır.

Neden Türkçe ve İngilizce Zorunludur?

Madde 16/1 ve m.16/2 dili açıkça belirler: levha Türkçe ve İngilizce olmalı; sesli ve görsel güvenlik bilgilendirmesi de Türkçe ve İngilizce yapılmalıdır. Bu nedenle yalnız Türkçe veya yalnız İngilizce bilgilendirme m.16’nın açık metnine uygun değildir.

İşletmeci yolcu profilinin başka dilleri de gerektirdiğini düşünürse ek dil kullanabilir; ancak ek diller Türkçe ve İngilizce zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Mevzuatın asgari iki dil şartı korunmalıdır.

Görsel tasarımda yazıların okunabilirliği, ses kaydında anlaşılabilirlik ve içeriğin güncel güvenlik düzeniyle uyumu denetlenmelidir. Dil zorunluluğu formalite olarak değil acil durumda yolcunun ekipmanı hızlı anlamasını sağlayan güvenlik tedbiri olarak uygulanır.

Demirde Bekleyen Gemiden Yolcu ve Personel Kıyıya Nasıl Çıkarılır?

Madde 16/3, uygun kıyı tesisi bulunmaması veya kıyı tesisinin yanaşmaya müsait olmaması nedeniyle demirde bekleyen gemi ve deniz araçlarının yolcu ve personelinin kıyıya transferini düzenler. Bu işlem sıradan ticari servis olarak değil, belirli idari ve emniyet şartları altında yapılabilir.

Sınır giriş-çıkış işlemleri tamamlanmalı, ilgili diğer mevzuat hükümleri yerine getirilmeli ve seyir, can, mal, çevre güvenliği ile emniyet tedbirleri alınmalıdır. Tüm sorumluluk gemi kaptanına aittir. Yolcu ve personel, Türk bayraklı yolcu motoru veya gezinti gemisi ile İdarenin izni ve liman başkanlığının bilgisi dahilinde kıyı tesisine çıkabilir ve aynı şartlarla gemiye geri dönebilir.

Bu nedenle demirdeki kruvaziyer veya yolcu gemisinin kendi acentesi yalnız ticari anlaşma yaparak herhangi bir tekneyle transfer başlatamaz. Kullanılan deniz aracının bayrak/statü şartı, İdare izni, liman başkanlığı bilgisi ve sınır işlemleri birlikte kontrol edilir.

Geminin Kendi Botuyla Yolcu Transferi Yapılabilir mi?

Madde 16/3’ün devamı, liman başkanlığı idari sahasında yolcu tahmil/tahliyesinde kullanılabilecek seyir, can, mal ve çevre güvenliği yönünden yeterli nitelik ve sayıda deniz aracı bulunmaması halinde geminin kendi botlarının kullanılmasına imkan verir. Ancak bu imkan ek şartlara bağlıdır.

Öncelikle yolcuların güvenliğine ilişkin her türlü sorumluluğun gemi kaptanına ait olduğuna dair İdareye yazılı taahhüt verilmelidir. Geminin sigortasının bu tahmil ve tahliyeyi kapsadığına ilişkin belge İdareye sunulmalıdır. Gemi ilgilileri tüm önlemleri almalı ve operasyon ilgili liman başkanlığının denetiminde yürütülmelidir.

Bu şartların yerine getirilmesi üzerine İdare, yolcu ve gemi personelinin geminin botlarıyla tahmil/tahliyesine izin verebilir. Hüküm otomatik hak vermez; “izin verilebilir” biçiminde idari değerlendirme öngörür.

Yolcu Transferinde Sigorta ve Yazılı Taahhüt

Gemi botu kullanılacaksa m.16/3 açıkça iki belge arar. Birincisi, transfer sırasında yolcu güvenliğine ilişkin her türlü sorumluluğun gemi kaptanına ait olduğuna dair İdareye verilen yazılı taahhüttür. İkincisi, gemi sigortasının bu tahmil ve tahliye işlemini kapsadığını gösteren belgedir.

Sigorta poliçesinin yalnız genel P&I veya gövde-makine sigortasının varlığını göstermesi yetmez; İdareye sunulan belgenin söz konusu yolcu transferini kapsadığını doğrulaması gerekir. Kapsam dışı veya süresi geçmiş sigorta belgesine dayanılarak operasyon yapılmamalıdır.

Transfer sırasında kaza meydana gelirse izin, taahhüt, sigorta kapsamı, kullanılan botun teknik durumu, yolcu sayısı, hava/deniz koşulları ve alınan emniyet tedbirleri birlikte değerlendirilir.

Demirde Yolcu Transferinde Kılavuzluk/Römorkörcülük Payı

17 Kasım 2024 değişikliğiyle m.16/3’e eklenen cümle, demirdeki gemiden yolcu/personel transferinde ayrıca mali yükümlülük getirir. Gemi ve deniz aracı ilgilileri, gemi herhangi bir kıyı tesisine kılavuz kaptan ve/veya römorkör kullanarak yanaşmış olsaydı tabi olacağı kılavuzluk/römorkörcülük ücretinin ilgili mevzuatta belirlenmiş orandaki payına denk tutarı Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırmak zorundadır.

Bu ödeme, fiilen kılavuz veya römorkör hizmeti alındığı anlamına gelmez; Yönetmelik demirde yolcu transferi imkanını kullanan gemi bakımından kıyı tesisine yanaşma senaryosundaki kamu payına denk mali yükümlülük kurar. Hesaplama ilgili ücret tarifesi ve kamu payı oranı üzerinden yapılmalıdır.

Madde 16/4 ise yolcu gemileri hariç deniz turizmi araçlarını üçüncü fıkra hükmünden muaf tutar. Dolayısıyla bu muafiyet uygulanacaksa aracın gerçekten m.16/4 kapsamındaki deniz turizmi aracı olup olmadığı belirlenmelidir.

Yolcu Güvenliği Denetiminde Hangi Belgeler ve Kayıtlar Önemlidir?

Azami yolcu kapasitesini gösteren belge, güncel güvenlik levhasının fotoğrafı, can kurtarma ekipmanı envanteri ve bakım/sertifika kayıtları, sesli-görsel bilgilendirme sisteminin çalışır olduğuna ilişkin kontrol kayıtları, yolcu manifestosu ve gemi jurnali temel belgelerdir.

Demirde yolcu transferi yapıldıysa İdare izni, liman başkanlığı bilgilendirmesi, sınır giriş-çıkış kayıtları, kullanılan Türk bayraklı deniz aracının belgeleri, transfer listesi ve operasyon kayıtları saklanmalıdır. Gemi botu kullanılmışsa kaptanın yazılı taahhüdü ve sigorta kapsam belgesi ayrıca dosyalanır.

Bir denetimde “bilgilendirme sistemi vardı” şeklindeki sözlü beyan yerine, sefer öncesi checklist, sistem testi, levha fotoğrafı ve kayıtlı güvenlik duyurusu gibi objektif deliller daha güçlüdür. İşletme standart kontrol formunu her seferde güncel tutmalıdır.

Mersin Limanı Bakımından Yolcu Gemisi Uygulaması

Mersin Bölge Liman Başkanlığı sahasına gelen yolcu gemileri ve liman sahasında yolcu taşıyan tekneler bakımından m.16’nın ulusal kuralları uygulanır. Yolcu terminali veya uygun kıyı tesisi kullanılabiliyorsa yanaşma, ordino, kılavuzluk/römorkör ve liman çıkış işlemleri kendi maddelerine göre yürütülür.

Uygun kıyı tesisi bulunmadığı veya yanaşmaya elverişli olmadığı için gemi demirde kalacaksa m.16/3’teki transfer rejimi devreye girer. Mersin’de acente, tur operatörü veya gemi işletmecisi transfer planını sınır işlemleri, İdare izni, liman başkanlığı bilgisi ve güvenlik önlemleriyle birlikte kurmalıdır.

Yolcu gemisinin liman çıkışında kapasite kontrolü bakımından liman çıkış belgesi yazısı; kılavuzluk ve römorkör bakımından kılavuz kaptan ve römorkör rehberleri ayrı hukuki aşamaları açıklar.

Yolcu Gemisi Uyum Kontrol Listesi

Yolcu Gemilerinde Güvenlik Bilgilendirmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Resmî Kaynaklar

• Limanlar Yönetmeliği m.16 – Mevzuat Bilgi Sistemi
• Denizcilik Genel Müdürlüğü
• Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü – Yönetmelikler