Yolcu Gemisinde Kış Yolcu Kapasitesi Nasıl Hesaplanır? 0,55 m² Kuralı | GTY m.32 (2026)

Kış Yolcu Kapasitesinin Hukuki Dayanağı Nedir?

Yolcu gemilerinde yaz döneminde açık güvertelerin kullanılabilir olması ile kışın yağmur, rüzgâr, düşük sıcaklık ve deniz serpintisi altında yolcuların korunma ihtiyacı aynı değildir. Bu nedenle yolcu kapasitesinin yalnız yaz sezonundaki toplam açık alan üzerinden sürdürülmesi güvenli değildir.

Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.32, yolcu mahallerinin ölçülerini düzenlerken kış döneminde yolcu sayısının belirlenmesine ilişkin özel kurallar da getirir. Yolcuların hava ve deniz koşullarından korunabileceği kapalı veya kabul edilen korunaklı alan kapasite hesabında belirleyicidir.

Yönetmelik 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanuna dayanır. Kış kapasitesi, işletmecinin ticari tercihine göre serbestçe belirlenen “sezonluk kontenjan” değildir; teknik alan ve stabilite kriterlerinin sonucudur.

Yolcu koltuk, koridor ve çıkış ölçüleri için GTY m.32 koltuk ve koridor ölçüleri rehberimiz bağlantılıdır.

Kış Döneminde Yolcu Kapasitesi Neden Ayrı Değerlendirilir?

Açık güvertede yazın güvenle bulunan yolcular, kışın yoğun yağış, rüzgâr ve dalga serpintisi altında aynı alanı kullanamayabilir. Yolcuların korunaklı mahale geçmek zorunda kalması halinde kapalı alanın toplam kişi sayısını güvenli biçimde barındırabilmesi gerekir.

Yolcuların kapasitenin çok altında kalan küçük bir salona toplanması, koridorların dolmasına ve çıkışların kapanmasına yol açabilir. Bu nedenle kış kapasitesi, kötü hava halinde fiilen kullanılabilir korunaklı alan üzerinden değerlendirilir.

Geminin sefer bölgesi de önemlidir. Akdeniz kıyısındaki bir düzenli hat ile daha soğuk veya sert iklim bölgesindeki geminin mevsimsel korunma ihtiyacı aynı olmayabilir. Yönetmelik bu nedenle bölgesel iklim şartlarının değerlendirilmesine imkan tanır.

İşletici, yaz ve kış dönemi için farklı kapasite uygulanıyorsa personelin ve bilet sisteminin hangi kapasitenin geçerli olduğunu açıkça bilmesini sağlamalıdır.

Kapasite Hesabında Hangi Kapalı Alanlar Dikkate Alınır?

Yolcunun sefer sırasında güvenli biçimde bulunabileceği, hava ve deniz koşullarından korunan yolcu mahalleri kapasite hesabında değerlendirilir. Teknik hacimler, makine dairesi, mürettebat mahalli, dar geçişler veya kaçış için ayrılmış koridorlar yolcu alanı sayılamaz.

Kullanılabilir alan belirlenirken sabit koltuklar, masa, servis alanı, merdiven, kapı önü, güvenlik ekipmanı erişimi ve diğer sabit engeller dikkate alınmalıdır. Brüt salon alanının tamamını doğrudan 0,55’e bölmek her durumda doğru değildir.

Alan yolcu kullanımına uygun olmalı; yeterli tavan yüksekliği, aydınlatma, havalandırma ve emniyetli erişim sağlamalıdır. Yük veya malzeme deposu olarak kullanılan bölüm aynı anda yolcu mahalli kabul edilemez.

Onaylı genel yerleşim planı hangi mahallerin yolcu alanı olduğunu gösterir. Fiili kullanım bu plana uygun tutulmalıdır.

0,55 m² Yolcu Başına Alan Kuralı Nasıl Uygulanır?

GTY m.32’de düzenli hat ve ilgili yolcu alanı hesabında kişi başına 0,55 m² değerinin kullanıldığı düzenleme bulunur. Hesap, mevzuatta yolcu kullanımına uygun sayılan net alanın 0,55 m²’ye bölünmesiyle yapılır.

Örneğin teknik olarak yolcu kullanımına uygun net kapalı alan 55 m² ise yalnız bu alan ölçütü bakımından 100 kişi sonucu çıkabilir. Ancak stabilite, koltuk/koridor, can kurtarma donanımı veya başka teknik kriter daha düşük sayı verirse 100 kişi kapasite olarak kullanılamaz.

Net alan hesabında koridor ve kaçış için zorunlu boşlukların yanlış şekilde iki kez yolcu alanına dahil edilmemesi gerekir. Sabit ekipman ve servis alanları çıkarılmalıdır.

0,55 m² hesabı bir “ayakta yolcu sınırsızlığı” değildir. Geminin tabi olduğu sefer, oturma ve yolcu mahalli kuralları birlikte uygulanır.

Branda veya Kalın Şeffaf Malzemeyle Kapatılan Güverte Kış Alanı Sayılır mı?

GTY m.32, bölgesel iklim şartları dikkate alınarak branda veya kalın şeffaf malzeme ile korunan alanların değerlendirilmesine imkan tanır. Ancak her geçici naylon kapama otomatik olarak kapalı yolcu mahalli sayılmaz.

Kapatma sistemi rüzgâr ve yağış altında güvenli kalmalı, yolcuları gerçekten korumalı ve kaçış yollarını engellememelidir. Malzemenin bağlantıları, yangın emniyeti, görüş ve havalandırma üzerindeki etkileri de değerlendirilmelidir.

Şeffaf panel veya branda kapı önünü, yangın tüpünü, can yeleği dolabını veya tahliye güzergahını kapatamaz. Acil durumda hızlı açılma veya tahliye için gerekli düzen korunmalıdır.

İşletici kendi başına sezon başında branda çekerek belge kapasitesini yükseltemez. Teknik kabul ve uygulanabilir İdare değerlendirmesi esastır.

Bölgesel İklim Şartları Kapasiteyi Nasıl Etkiler?

Yönetmelik, mevsimsel korunaklı alan değerlendirmesinde bölgesel iklim şartlarının dikkate alınmasına imkan verir. Bunun nedeni yağış, rüzgâr, sıcaklık ve deniz koşullarının coğrafyaya göre değişmesidir.

Bir bölgede kısa süreli ve hafif kış şartları için kabul edilen koruma çözümü, sürekli sert hava görülen başka bölgede yeterli olmayabilir. Gemi sefer bölgesi değiştirildiğinde önceki bölgesel kabulün yeni hatta geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

Denize Elverişlilik Belgesindeki sefer bölgesi ile yolcu mahallerinin koruma seviyesi uyumlu olmalıdır. Gemi daha açık veya sert deniz alanında çalışacaksa ilgili teknik gereklilikler yeniden değerlendirilir.

Kaptan, hava tahmini fiili şartların onaylı işletme sınırlarını aşacağını gösteriyorsa yalnız kapasiteye dayanarak sefere çıkmamalıdır.

Kış Alanı Hesabı ile Stabilite Hesabı Farklıysa Hangisi Esas Alınır?

Yolcu kapasitesinde alan hesabı ile stabilite hesabı arasında daha düşük çıkan değer esas alınır. Bu ilke kış kapasitesinde de geçerlidir. Korunaklı alan 120 kişiye yetse ancak stabilite hesabı 90 kişiye izin verse kış kapasitesi 120 olamaz.

Tersine stabilite hesabı 120 kişiyi karşılıyor ancak kapalı/korunaklı alan yalnız 80 kişiye yetiyorsa kötü hava koşulunda 80 kişinin üzerinde yolcu alınması güvenli değildir.

Stabilite hesabı için GTY m.29’daki boy ve yolcu eşikleri uygulanır. Yolcu gemisi stabilite hesabı rehberimiz bu teknik sınırları ayrıntılı açıklar.

Son onaylı kapasite Denize Elverişlilik Belgesinde gösterilir ve sefer sırasında aşılamaz.

Kışın Açık Güverte Yolcu Alanı Olarak Kullanılabilir mi?

Açık güvertenin kullanımı geminin onaylı düzeni, hava şartları ve uygulanabilir kapasite hesabına bağlıdır. Kış kapasitesinin temel amacı, kötü hava halinde yolcuların korunabileceği yeterli alanı güvence altına almaktır.

Hava sakin olduğu için yolcuların geçici olarak açık güverteye çıkması, belgedeki kış kapasitesinin üzerinde ek yolcu alınabileceği anlamına gelmez. Kapasite seferin tamamı ve kötüleşebilecek hava ihtimali dikkate alınarak uygulanır.

Açık güverte yolcuya açıksa vardavela, kaymaz yüzey, aydınlatma ve can kurtarma erişimi uygun durumda olmalıdır. GTY m.25 vardavela kuralları bu alanlarda önem taşır.

Kapalı Yolcu Mahallinde Isıtma ve Havalandırma Neden Önemlidir?

Kışın daha fazla yolcunun kapalı mahalde bulunması havalandırma ihtiyacını artırır. Camların tamamen kapatılması ve yolcu yoğunluğu, karbondioksit, nem ve yoğuşmayı yükseltebilir.

Havalandırma sistemi yolcu sayısına ve mahallin kullanımına uygun çalışmalıdır. Isıtıcılar yanıcı malzemeye temas edecek veya kaçış yolunu daraltacak şekilde yerleştirilmemelidir.

Geçici elektrikli ısıtıcıların kontrolsüz kullanımı yangın ve elektrik yükü riski doğurabilir. Geminin onaylı elektrik sistemi ve yangın emniyeti kuralları içinde çözüm kullanılmalıdır.

Branda veya panelle mevsimsel kapatma yapılmışsa doğal havalandırma düzeninin değişebileceği hesaba katılmalıdır.

Kış Kapatmaları Kaçış Yollarını Daraltabilir mi?

Hayır. Mevsimlik kapatma düzeni 900 mm yolcu koridorunu, salon çıkışlarını, merdivenleri veya açık güverte kaçış güzergahlarını daraltmamalıdır. Branda bağlantıları kapıların açılmasını engellememelidir.

Şeffaf panel veya çerçeve eklenirken kapının net açıklığı ve acil çıkış işaretleri korunmalıdır. Kapatma sistemi elektrik veya yangın ekipmanına erişimi de engelleyemez.

Yolcu salonlarında en az iki çıkış kuralı devam eder. Mevsimlik kapatma sonucu çıkışlardan biri kullanılamaz hale geliyorsa mevcut kapasite düzeni geçerli sayılamaz.

Kaçış merdivenlerinin ölçüleri ve kaymazlığı için GTY m.23 rehberimiz incelenebilir.

Mevsimlik Kapatma Tadilat Sayılır mı?

Kapatmanın kapsamına bağlı olarak geminin dış görünüşü, yolcu alanı, kaçış düzeni, yangın emniyeti veya stabilitesi etkilenebilir. Sabit çelik/alüminyum çerçeve ve cam panel gibi kalıcı sistemler teknik tadilat kapsamında değerlendirilebilir.

Yeni yapının ağırlığı özellikle üst güvertede ise ağırlık merkezini yükseltebilir. Büyük ve ağır kapatma sistemlerinin stabilite hesabına etkisi kontrol edilmelidir.

Tente veya branda taşıyıcılarının vardavelaya uygunsuz biçimde bağlanması bariyer dayanımını azaltabilir. Bağlantı sistemi ayrı ve güvenli tasarlanmalıdır.

Onay gereken değişiklikler yapılmadan önce teknik proje ve İdare süreci tamamlanmalıdır. Sezon başında geçici çözüm adı altında kalıcı uygunsuz düzen oluşturulmamalıdır.

Kış ve Yaz Yolcu Kapasitesi Belgeye Nasıl Yansır?

GTY m.33 uyarınca belirlenen yolcu sayısı Denize Elverişlilik Belgesine yazılır. Yaz ve kış döneminde farklı kapasite uygulanıyorsa belge ve idari kayıtlar bu ayrımı açık biçimde göstermelidir.

Bilet sistemi, personel talimatı ve sefer kayıtları geçerli dönem kapasitesiyle uyumlu olmalıdır. Kaptanın hangi tarihte hangi kapasiteyi uygulayacağı belirsiz bırakılmamalıdır.

Belge üzerindeki kapasiteyi değiştirmek için yalnız yeni koltuk veya kapatma sistemi yapmak yeterli değildir; teknik hesap ve gerekli onay tamamlanmalıdır.

Kış Yolcu Mahalli Sörveyde Nasıl Kontrol Edilir?

Sörveyde kapalı/korunaklı alanın fiili düzeni, net alanı, koltuklar, koridorlar, çıkışlar ve varsa branda/panel sistemi incelenebilir. Belge kapasitesi ile mevcut yolcu düzeni karşılaştırılır.

Mevsimlik kapatma yalnız sörvey günü kurulup seferde başka biçimde kullanılıyorsa güvenli işletme sağlanmış olmaz. Sistem hizmette kaldığı sürece onaylı durumda tutulmalıdır.

Denize Elverişlilik Belgesinin yıllık sörveyi hakkında GTY m.5 rehberimiz incelenebilir.

Mersin’de Kış Seferleri Bakımından Uygulama

Mersin’de kış şartları Türkiye’nin daha soğuk bölgelerine göre ılıman olabilse de rüzgâr, yağmur ve yüksek dalga yolcuların açık güvertede güvenli kalmasını engelleyebilir. Bölgesel iklim değerlendirmesi bu fiili koşulları dikkate almalıdır.

Günlük tur teknelerinin yaz sezonundaki açık alan kapasitesini kışın otomatik olarak sürdürmesi doğru değildir. Korunaklı alan ve onaylı belge kapasitesi esas alınmalıdır.

Hava koşullarının ağırlaşması halinde kapasite teknik sınır içinde olsa bile kaptanın sefer emniyeti değerlendirmesi ayrıca devam eder. Liman çıkış prosedürü için Liman Çıkış Belgesi rehberimiz incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Kışın yaz kapasitesi aynen kullanılabilir mi?

Yalnız kış döneminde gerekli korunaklı alan ve diğer teknik şartlar aynı kapasiteyi karşılıyorsa mümkündür.

0,55 m² ne anlama gelir?

İlgili yolcu alanı hesabında kişi başına kullanılan alan değeridir.

55 m² net alan kaç yolcu eder?

Yalnız 0,55 m² alan hesabı bakımından 100 kişi eder; diğer teknik kriterler daha düşük sayı verebilir.

Branda ile kapatılan alan otomatik kapalı alan sayılır mı?

Hayır. Bölgesel iklim, teknik güvenlik ve İdarenin kabulü dikkate alınır.

Stabilite 80, alan 100 kişi verirse kaç kişi alınır?

Düşük değer olan 80 kişi esas alınır.

Açık güverte sakin havada kullanılabilir mi?

Onaylı düzen ve hava şartları içinde kullanılabilir; fakat bu belge kapasitesini artırmaz.

Branda 900 mm koridoru daraltabilir mi?

Hayır. Kaçış ve geçiş ölçüleri korunmalıdır.

Kış kapatması stabiliteyi etkileyebilir mi?

Ağır veya kalıcı üst yapı sistemi ağırlık merkezini etkileyebileceğinden teknik değerlendirme gerekir.

Kış kapasitesi Denize Elverişlilik Belgesinde gösterilir mi?

Belirlenen yolcu kapasitesi belgeye işlenir; mevsimsel ayrım varsa idari kayıt buna göre düzenlenir.

Mersin’de ılıman iklim nedeniyle korunaklı alan gerekmez mi?

Hayır. Fiili sefer ve hava koşulları ile Yönetmelik gerekleri birlikte değerlendirilir.