Yurt Dışı Miras Davasında Hangi Hukuk Uygulanır? MÖHUK 20 | 2026

Kısa ve Net Cevap

MÖHUK 20 Yabancılık Unsurlu Miras İçin Hangi Sistemi Kurar?

MÖHUK m.20, milletlerarası miras uyuşmazlıklarında tek bir bağlantı kuralı yerine beş ayrı fıkra ile bütünlüklü bir sistem kurar. Birinci fıkra mirasın esasına ilişkin genel kuralı ve Türkiye’deki taşınmaz istisnasını; ikinci fıkra mirasın açılması, iktisabı ve taksimini; üçüncü fıkra mirasçısız terekeyi; dördüncü fıkra ölüme bağlı tasarrufların şeklini; beşinci fıkra ise tasarruf ehliyetini düzenler.

Bu yapının pratik sonucu şudur: aynı tereke içinde farklı mal ve işlem türlerine farklı hukuklar uygulanabilir. Ölen Alman vatandaşı olabilir; Türkiye’de dairesi, Almanya’da banka hesabı ve Fransa’da taşınmazı bulunabilir. Bu durumda her mal ve her miras meselesi m.20’nin ilgili fıkrasına göre sınıflandırılmalıdır.

Türk mahkemesinin davaya bakıyor olması bütün miras meselelerine otomatik olarak Türk hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez. Türk hâkimi MÖHUK m.2 uyarınca Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve bu kuralların gösterdiği yabancı hukuku re’sen uygular. Buna karşılık Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından m.20/1 doğrudan Türk hukukunu emreder.

Genel Kural: Miras Ölenin Millî Hukukuna Tabidir

MÖHUK m.20/1’in ilk cümlesi nettir: “Miras ölenin millî hukukuna tâbidir.” Bu nedenle yabancılık unsurlu miras dosyasında ilk tespit, mirasbırakanın ölüm anındaki vatandaşlık durumudur. Vatandaşlık, mirasçıların değil, ölen kişinin millî hukukunu belirlemek için önemlidir.

Mirasçının Türk, Alman veya Hollanda vatandaşı olması genel bağlama kuralını değiştirmez. Örneğin Alman vatandaşı bir kişi öldüğünde mirasçıları Türk vatandaşı olsa bile m.20/1’in genel kuralı ölenin Alman millî hukukuna işaret eder. Ancak Türkiye’de bulunan taşınmazlar için aynı fıkranın özel istisnası uygulanır.

Mirasın ölümle açılan bir statü olması nedeniyle murisin ölüm tarihindeki vatandaşlık durumu doğru belgelenmelidir. Ölenin son vatandaşlık kayıtları, çifte vatandaşlık durumu ve vatandaşlıktan çıkma veya vatandaşlık kazanma tarihleri dosyada açık olmalıdır. MÖHUK m.4 çok vatandaşlık hâlinde hangi millî hukukun esas alınacağını ayrıca düzenler.

Türkiye’de Bulunan Taşınmazlara Neden Türk Hukuku Uygulanır?

MÖHUK m.20/1’in ikinci cümlesi, genel millî hukuk kuralına açık istisna getirir: “Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.” Dolayısıyla ölen yabancı vatandaş olsa bile Türkiye’deki daire, arsa, tarla, işyeri ve diğer taşınmazların miras hukuku bakımından Türk hukukuna tabi olması esastır.

Bu kural yasal mirasçılık, saklı pay, tasarruf oranı ve taşınmaz mirasının maddi hukuk sonuçları bakımından önemlidir. Ancak tapu intikali için ayrıca Türk tapu mevzuatı, mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisi ve yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalar kontrol edilir. Uygulanacak miras hukuku ile tapu işleminin idari belgeleri aynı şey değildir.

Türkiye’de taşınmazı bulunan yabancı murisin mirasçıları, yabancı ülkede düzenlenmiş mirasçılık belgesi veya veraset belgesini sunabilir; fakat bu belgenin Türkiye’deki taşınmaza doğrudan tapu tescili sağlaması her durumda mümkün değildir. Türk mahkemesi veya noterinden mirasçılık belgesi ihtiyacı, yabancı belgenin hukuki etkisi ve tapu müdürlüğünün işlem koşulları ayrıca değerlendirilir.

Mirasın Açılması, İktisabı ve Taksimi Hangi Hukuka Tabidir?

MÖHUK m.20/2, mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümlerin terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabi olduğunu düzenler. Bu fıkra, mirasın genel esasından farklı olarak belirli süreçleri terekenin bulunduğu yer hukukuna bağlar.

Mirasın açılması, ölümle birlikte miras ilişkilerinin doğması ve bu statünün başlangıcına ilişkin meseleleri kapsar. İktisap, mirasın mirasçılara geçiş biçimini; taksim ise ortak miras malvarlığının mirasçılar arasında paylaştırılmasını ilgilendirir. Terekenin farklı ülkelerde unsurları varsa her malvarlığı bölümünün bulunduğu ülke bağlantısı ayrıca önem kazanabilir.

Türkiye’deki banka hesabı, araç, şirket payı veya taşınmazın miras yoluyla kazanılması ve paylaşımında Türk hukukunun uygulanması gündeme gelebilir. Ancak şirket payı gibi malvarlıklarında TTK hükümleri, pay defteri ve şirket sözleşmesi; banka varlıklarında banka prosedürleri; taşınmazlarda tapu mevzuatı ayrıca uygulanır. MÖHUK m.20 hangi hukukun yetkili olduğunu belirler, somut işlemin bütün idari ve ticari ayrıntılarını tek başına düzenlemez.

Türkiye’de Bulunan Mirasçısız Tereke Kime Kalır?

MÖHUK m.20/3 açık bir kamu düzeni bağlantısı kurar: Türkiye’de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır. Bu hüküm, yabancı bir kişinin Türkiye’de mirasçı bırakmadan malvarlığı bırakması hâlinde Türkiye’deki mirasçısız terekenin hukuki akıbetini belirler.

Ancak “mirasçı yok” sonucuna ulaşmadan önce yasal ve atanmış mirasçılar, vasiyetname, miras sözleşmesi ve yabancı ülkedeki soybağı/nüfus kayıtları araştırılmalıdır. Yurt dışında yaşayan mirasçının Türkiye’de bilinmiyor olması, terekeyi kendiliğinden mirasçısız yapmaz.

Mirasçıların bulunması için nüfus, konsolosluk, yabancı sicil ve mahkeme kayıtları kullanılabilir. Özellikle farklı alfabe, soyadı değişikliği ve çifte vatandaşlık durumunda kişi eşleştirmesi dikkatle yapılmalıdır. Yabancı belgelerin usulüne uygun tasdik ve tercümesi gerekir.

Yurt Dışında Düzenlenen Vasiyetnamenin Şekli Hangi Hukuka Göre Geçerlidir?

MÖHUK m.20/4, ölüme bağlı tasarrufun şekline MÖHUK m.7’nin uygulanacağını; ayrıca ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğunu düzenler. Bu hüküm vasiyetname veya miras sözleşmesinin şekli bakımından geçerliliği koruyan birden fazla bağlantı oluşturur.

MÖHUK m.7’ye göre hukuki işlemler yapıldıkları ülke hukukunun veya işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddi hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun yapılabilir. Ölüme bağlı tasarruflarda ayrıca Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler saklıdır. Bu nedenle yurt dışında düzenlenmiş vasiyetnamenin yalnız “Türk noteri önünde yapılmadı” gerekçesiyle geçersiz olduğu söylenemez.

Örneğin Alman vatandaşı murisin Almanya’da Alman hukukuna uygun vasiyetname yapması, m.20/4 bakımından şekil geçerliliğine dayanak oluşturur. Ancak vasiyetnamenin Türkiye’deki taşınmazlara maddi etkisi, saklı pay ve tasarruf oranı gibi konular m.20/1’deki Türk hukuku istisnasıyla ayrıca incelenebilir.

Vasiyetname Yapma Ehliyetine Hangi Hukuk Uygulanır?

MÖHUK m.20/5, ölüme bağlı tasarruf ehliyetini tasarrufta bulunanın tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna bağlar. Burada ölüm anındaki vatandaşlık değil, vasiyetname veya miras sözleşmesinin yapıldığı tarih önemlidir.

Örneğin kişi vasiyetname yaptığı tarihte Türk vatandaşı, yıllar sonra başka ülke vatandaşlığını kazanmış ve o vatandaşlıkla ölmüşse; vasiyet yapma ehliyeti bakımından tasarruf tarihindeki Türk millî hukuku uygulanabilir. Mirasın genel esasına ise ölümdeki millî hukuk ve m.20’nin diğer fıkraları uygulanabilir. Aynı dosyada zaman bakımından iki farklı vatandaşlık statüsü bu nedenle önem taşır.

Ehliyet ile şekil birbirinden ayrıdır. Belge şeklen geçerli olsa bile vasiyet yapanın yaş, ayırt etme gücü veya ilgili millî hukukun öngördüğü ehliyet şartlarını taşımaması ayrı geçersizlik sebebi olabilir. Tersine ehliyetli olmak, şekle aykırı tasarrufu kendiliğinden geçerli hâle getirmez.

Muris Çifte Vatandaşsa Hangi Millî Hukuk Uygulanır?

MÖHUK m.4, vatandaşlık esasına göre uygulanacak hukukun belirlenmesinde çok vatandaşlığa ilişkin kuralları içerir. Kişi birden fazla devlet vatandaşlığına sahip ve aynı zamanda Türk vatandaşıysa Türk hukuku; Türk vatandaşı olmayan birden fazla yabancı vatandaşlığa sahipse daha sıkı ilişki içinde bulunduğu devlet hukuku esas alınır.

Bu nedenle “iki pasaporttan istediğimizi seçeriz” yaklaşımı doğru değildir. Ölüm tarihi, her vatandaşlığın kazanma ve kaybetme tarihi, kişinin yaşam merkezi, aile ve ekonomik bağlantıları gerektiğinde belgelenir. Türkiye’deki taşınmaz istisnası ise murisin millî hukukundan bağımsız olarak ayrıca uygulanır.

Çifte vatandaşlığa ilişkin belgelerde farklı isim veya doğum yeri yazımı varsa, belgelerin aynı kişiye ait olduğu ortaya konmalıdır. Özellikle yabancı mirasçılık belgeleri ve vasiyetnamelerde isim eşleştirme hatası tapu ve banka işlemlerini durdurabilir.

Yabancı Mirasçılık Belgesi Türkiye’de Tek Başına Yeterli mi?

Yabancı ülkede düzenlenen mirasçılık belgesi, probate belgesi, certificate of inheritance veya benzeri belge Türkiye’de önemli delil olabilir; ancak hangi işlemi tek başına yapabileceği belgenin niteliğine göre belirlenir. Türkiye’deki taşınmazın tapu intikali için Türk hukukunun maddi ve usuli şartları ayrıca uygulanır.

Yabancı resmi belgenin Türkiye’de kullanılmasında HMK m.224, apostil sözleşmesi veya diplomatik/konsolosluk tasdik yolu ve Türkçe tercüme önem taşır. Apostil, belgenin içeriğinin Türk hukukuna uygun olduğunu değil, imza ve makamın gerçekliğini doğrular.

Yurt dışında yaşayan mirasçıların Türkiye’de malvarlığı bulunup bulunmadığını araştırma süreci için Türkiye’de miras kaldı mı nasıl öğrenilir? rehberi; vekâletname için yurt dışı vekâletname ve apostil rehberi kullanılabilir.

Uygulanacak Hukuk ile Miras Davasının Nerede Açılacağı Aynı mı?

Hayır. MÖHUK m.20 maddi olarak hangi hukukun miras ilişkisine uygulanacağını belirler. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi ise ayrı hükümlere tabidir. MÖHUK m.43, mirasa ilişkin davalarda ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesini; son yerleşim yeri Türkiye’de değilse terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesini özel yetki kuralıyla düzenler.

Dolayısıyla Türkiye’deki taşınmaz için Türk hukuku uygulanması ile hangi Türk mahkemesinin davaya bakacağı iki ayrı sorudur. Ayrıca çekişmeli miras davasının görevli mahkemesi, mirasçılık belgesi işlemi veya tapu tescili talebi kendi usul kurallarına göre belirlenir.

Yabancı mahkeme tarafından verilmiş miras kararının Türkiye’de kullanılması gerekiyorsa tanıma-tenfiz veya belgenin delil niteliği ayrıca incelenir. Yabancı karar ile yabancı resmi belge aynı hukuki kategori değildir.

Yurt Dışındaki Mirasçı İçin 10 Adımlık Kontrol Listesi

1. Mirasbırakanın ölüm tarihini ve ölüm anındaki vatandaşlığını tespit edin.
2. Çifte vatandaşlık varsa MÖHUK m.4 analizini yapın.
3. Terekeyi ülke ve mal türü bazında listeleyin.
4. Türkiye’deki taşınmazları ayrı dosyalayın; bunlarda Türk hukuku uygulanır.
5. Mirasın açılması, iktisabı ve taksimi için terekenin bulunduğu ülke hukukunu belirleyin.
6. Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa şekil geçerliliğini m.7 ve m.20/4’e göre inceleyin.
7. Tasarruf ehliyeti için belgenin yapıldığı tarihteki millî hukuku tespit edin.
8. Yabancı mirasçılık ve nüfus belgelerini apostil/tasdik ve tercümeyle hazırlayın.
9. Türk mahkemesinin milletlerarası yetkisini m.43 bakımından ayrıca kontrol edin.
10. Tapu, banka, şirket payı ve veraset vergisi işlemlerini malvarlığı türüne göre ayrı planlayın.

Sık Sorulan Sorular

Muris yabancıysa Türkiye’deki evi yabancı miras hukukuna mı tabidir?

Hayır. MÖHUK m.20/1 gereği Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Muris Türk vatandaşıysa yurt dışındaki bütün mallara Türk hukuku mu uygulanır?

Mirasın genel kuralı ölenin millî hukukudur; ancak m.20/2, malın bulunduğu yer hukuku ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmeler ayrıca değerlendirilmelidir.

Mirasçının vatandaşlığı uygulanacak hukuku belirler mi?

Genel kural mirasbırakanın millî hukukudur; mirasçının vatandaşlığı tek başına m.20/1 bağlamasını belirlemez.

Türkiye’deki taşınmazın paylaşımı hangi hukuka tabidir?

MÖHUK m.20/1 ve m.20/2 çerçevesinde Türkiye’deki taşınmaz ve Türkiye’de bulunan tereke unsurları bakımından Türk hukuku uygulanır.

Yurt dışında yapılmış vasiyetname Türkiye’de geçerli olabilir mi?

Evet. MÖHUK m.20/4, m.7 kapsamındaki şekilleri ve ölenin millî hukukuna uygun yapılan ölüme bağlı tasarrufları geçerli kabul edebilir; milletlerarası sözleşmeler de saklıdır.

Vasiyetname ehliyetinde hangi tarih esas alınır?

MÖHUK m.20/5 uyarınca tasarrufun yapıldığı andaki millî hukuk uygulanır.

Apostilli yabancı mirasçılık belgesi tapuda doğrudan yeterli midir?

Her durumda değil. Apostil belgenin resmi niteliğini doğrular; Türkiye’deki taşınmaz intikali için Türk miras ve tapu mevzuatı ayrıca uygulanır.

Türkiye’de mirasçı bulunamazsa tereke yabancı devlete mi gider?

MÖHUK m.20/3’e göre Türkiye’de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır.

Türk mahkemesi yabancı miras hukukunu re’sen uygular mı?

Evet. MÖHUK m.2’ye göre kanunlar ihtilafı kuralının gösterdiği yabancı hukuk hâkim tarafından re’sen uygulanır ve içeriği araştırılır.

Miras davasının Türkiye’de nerede açılacağı MÖHUK 20’de mi düzenlenir?

Hayır. Uygulanacak hukuk m.20’de; miras davalarındaki özel milletlerarası yetki ise MÖHUK m.43’te düzenlenir.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 5718 sayılı MÖHUK
• Resmî Gazete – 5718 sayılı MÖHUK
• Mevzuat Bilgi Sistemi – 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
• Gelir İdaresi Başkanlığı

Sonuç

MÖHUK m.20 yabancılık unsurlu mirasta ölenin millî hukukunu genel kural yapar; Türkiye’deki taşınmazları Türk hukukuna, mirasın açılması-iktisabı-taksimini terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlar ve vasiyetin şekli ile ehliyetini ayrıca düzenler. Sağlıklı dosya için tereke ülke ve mal türü bazında ayrılmalı, her hukuki mesele ilgili fıkraya göre çözümlenmelidir.

Yurt dışı miras, Türkiye’deki taşınmaz intikali veya yabancı vasiyetname işlemleri için iletişim sayfasından Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’na ulaşabilirsiniz.