Yurt Dışında Yapılan Arabuluculuk Anlaşması Türkiye’de Nasıl İcra Edilir? Singapur Sözleşmesi ve HUAK m.17/A | 2026

Kısa ve Net Cevap

Milletlerarası ticari bir uyuşmazlıkta arabuluculuk sonucu düzenlenen sulh anlaşması Singapur Sözleşmesi kapsamındaysa, Türkiye’de yerine getirilmesi için 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 17/A maddesi gereğince asliye ticaret mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Türkiye bakımından Singapur Sözleşmesi 11 Nisan 2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

HUAK m.17/A, sıradan yerel arabuluculuk anlaşmalarına ilişkin m.18 rejiminden farklı ve özel bir yol kurar. Sözleşme kapsamındaki milletlerarası sulh anlaşması için ‘taraflar ve avukatlar imzaladı, doğrudan ilam niteliğindedir’ denilerek icraya geçilemez; Kanun açıkça asliye ticaret mahkemesinden icra edilebilirlik şerhini zorunlu tutar.

Başvuru yeri de Kanunda sıralanmıştır: önce tarafların kararlaştırdığı yer mahkemesi; böyle bir seçim yoksa karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri, ardından sakin olduğu yer; bunların hiçbiri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir asliye ticaret mahkemelerinden biri. İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır; mahkeme gerekçe göstererek duruşma açabilir.

1. Singapur Sözleşmesi Nedir ve Türkiye’de Ne Zamandan Beri Uygulanır?

Arabuluculuk Sonucunda Yapılan Milletlerarası Sulh Anlaşmaları Hakkında Birleşmiş Milletler Konvansiyonu, ticari nitelikteki sınır ötesi uyuşmazlıklarda arabuluculukla varılan yazılı sulh anlaşmalarının başka bir taraf devlette icrasını kolaylaştırmak için kabul edilmiştir. Tahkim kararlarının New York Sözleşmesi yoluyla uluslararası dolaşımına benzer şekilde, arabuluculuk sulh anlaşmaları için ayrı bir icra çerçevesi kurar.

Türkiye Sözleşmeyi 7 Ağustos 2019 tarihinde imzalamış; 7282 sayılı Kanunla onaylanmasını uygun bulmuş; 3866 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla onaylamış ve 5235 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla Türkiye bakımından yürürlük tarihini 11 Nisan 2022 olarak belirlemiştir.

Sözleşmenin varlığı, her yabancı sulh belgesini doğrudan icra edilebilir hâle getirmez. Önce belgenin Sözleşmenin konu, kişi ve zaman bakımından uygulama alanına girmesi gerekir. Ardından Türkiye’de HUAK m.17/A’daki iç hukuk başvuru yolu izlenir.

Bu sebeple ‘yabancı arabulucunun imzası var’ veya ‘anlaşma İngilizce ve apostilli’ olması tek başına yeterli değildir. Uyuşmazlığın milletlerarası ve ticari niteliği ile belgenin arabuluculuk sonucunda düzenlenmiş olması esas unsurlardır.

2. Hangi Arabuluculuk Sulh Anlaşmaları Singapur Sözleşmesi Kapsamındadır?

Sözleşme, arabuluculuk sonucunda taraflarca yazılı olarak yapılan ve kurulduğu anda milletlerarası nitelik taşıyan ticari uyuşmazlıklara ilişkin sulh anlaşmalarına uygulanır.

Milletlerarası nitelik, tarafların işyerlerinin farklı devletlerde bulunması veya tarafların işyerlerinin bulunduğu devlet aynı olsa bile sulh anlaşmasından doğan yükümlülüklerin önemli bir kısmının başka bir devlette yerine getirilecek olması ya da anlaşmanın konusuyla en sıkı ilişkili devletin başka bir devlet olması gibi bağlantılarla kurulabilir.

Ticari uyuşmazlık kavramı geniştir. Uluslararası mal satımı, distribütörlük, hizmet, teknoloji, yazılım, lojistik, taşımacılık, lisans, ortaklık, ticari borç ve benzeri özel hukuk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar bu alana girebilir. Ancak sözleşmenin kendisi belirli alanları açıkça kapsam dışı bırakmıştır.

Arabuluculuğun Türkiye’de yapılmış olması şart değildir. Önemli olan sulh anlaşmasının Sözleşme kapsamına girmesi ve Türkiye’de icra talep edilmesidir. Türkiye’deki asliye ticaret mahkemesi, icra edilebilirlik şerhi talebini Sözleşme ile HUAK m.17/A’ya göre inceler.

3. Hangi Sulh Anlaşmaları Singapur Sözleşmesi Kapsamında Değildir?

Sözleşme, taraflardan birinin kişisel, ailevi veya hane halkı amaçlarıyla yaptığı tüketici işlemlerinden doğan anlaşmaları kapsam dışında tutar. Ayrıca aile hukuku, miras hukuku ve iş hukuku uyuşmazlıklarından doğan sulh anlaşmaları da Sözleşmenin kapsamı dışındadır.

Mahkeme tarafından onaylanmış veya yargılama sırasında yapılmış ve o mahkemenin bulunduğu devlette mahkeme kararı gibi icra edilebilir olan sulh anlaşmaları ile hakem kararı olarak kaydedilmiş ve icra edilebilir olan anlaşmalar da Singapur Sözleşmesi kapsamında değildir. Çünkü bu belgelerin icrası için zaten mahkeme kararı veya hakem kararı rejimleri bulunur.

Bu ayrım önemlidir. Yabancı mahkemenin sulhü kararına geçirdiği bir belge için Singapur Sözleşmesi yerine MÖHUK m.50 ve devamındaki tanıma-tenfiz hükümleri gündeme gelebilir. Hakem kararına dönüşmüş bir sulh için ise New York Sözleşmesi ve tahkim hükümleri değerlendirilir.

Dolayısıyla ilk iş, belgenin adından çok hukukî niteliğini belirlemektir: salt arabuluculuk sulh anlaşması mı, mahkeme sulhü mü, consent judgment mı, hakem kararı mı? Yanlış sınıflandırma yanlış mahkemeye ve yanlış icra yoluna götürür.

4. HUAK m.17/A Türkiye’de Hangi Usulü Kurar?

28 Mart 2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla HUAK’a eklenen m.17/A’nın birinci fıkrası açıktır: Singapur Sözleşmesi kapsamında arabuluculuk sonucu düzenlenen sulh anlaşma belgelerinin yerine getirilmesi için icra edilebilirlik şerhinin asliye ticaret mahkemesinden alınması zorunludur.

Bu hüküm, HUAK m.18/4’teki ‘taraflar, avukatlar ve arabulucunun imzaladığı anlaşmanın bazı hâllerde şerhsiz ilam niteliğinde belge sayılması’ kuralından ayrılır. Kanun m.18/4’te de ‘kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu kılındığı hâller hariç’ ifadesini kullanır. Milletlerarası sulh anlaşması bu özel zorunluluğa tabidir.

HUAK m.17/A/3’e göre inceleme dosya üzerinden, Singapur Sözleşmesi hükümleri ile HUAK m.18’e göre yapılır. Mahkeme gerektiğinde gerekçesini göstererek duruşma açabilir.

Başvuru bir alacak davası gibi anlaşmanın esasındaki ticari uyuşmazlığı baştan çözmez. Mahkeme, Sözleşmenin icra şartları ve ret sebepleri ile HUAK’ın icra edilebilirlik denetimini uygular.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Bu, HUAK m.17/A/1’de doğrudan yazılıdır. Tarafların anlaşmayla sulh hukuk veya asliye hukuk mahkemesini görevli kılması mümkün değildir.

Yetki bakımından HUAK m.17/A/2 kademeli bir sistem kurar. Öncelikle tarafların kararlaştırdıkları yer mahkemesi yetkilidir. Taraflar bir yer kararlaştırmamışsa karşı tarafın Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesine başvurulur. Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Karşı tarafın Türkiye’de ne yerleşim yeri ne de sakin olduğu bir yer varsa başvuru Ankara, İstanbul veya İzmir asliye ticaret mahkemelerinden birinde yapılabilir.

Türkiye’de icra edilecek malvarlığının Mersin veya başka bir ilde bulunması tek başına HUAK m.17/A’daki bu yetki sırasını değiştirmez. Önce Kanundaki özel yetki kuralı uygulanır; şerhten sonraki cebri icra aşamasında İcra ve İflas Kanunu’nun yetki ve haciz kuralları ayrıca devreye girer.

6. Türkiye’de İcra Edilebilirlik Şerhi İçin Hangi Belgeler Hazırlanır?

Singapur Sözleşmesinin ispat rejiminde temel belge, taraflarca imzalanmış sulh anlaşmasıdır. Ayrıca anlaşmanın arabuluculuk sonucunda yapıldığını gösteren delil sunulmalıdır. Bu, arabulucunun anlaşmadaki imzası, arabulucunun süreci doğrulayan belgesi, arabuluculuğu yöneten kurumun tasdiki veya yetkili makamın kabul edeceği başka bir delil olabilir.

Elektronik iletişimle yapılmış anlaşmalarda ‘yazılılık’ ve ‘imza’ şartı elektronik yöntemin tarafı ve iradeyi güvenilir biçimde tanımlaması üzerinden değerlendirilir. Salt ekran görüntüsü veya doğrulanamayan PDF yerine elektronik imzanın, platform kayıtlarının ve arabuluculuk kurumunun doğrulamasının korunması önemlidir.

Belge yabancı dildeyse Türkçe tercümesi hazırlanır. Yabancı resmî belgeler bakımından apostil veya tasdik gerekip gerekmediği belgenin niteliğine ve düzenlendiği ülkeye göre ayrıca kontrol edilir.

Başvuruda tarafların işyerleri, uyuşmazlığın ticari niteliği, milletlerarası bağlantı, anlaşmanın arabuluculuk sonucu yapıldığı ve Türkiye’de hangi edimin icra edilmek istendiği açıkça gösterilmelidir. Mahkemenin Sözleşmenin kapsamını denetleyebilmesi için bağlantı unsurları belgelenmelidir.

7. Asliye Ticaret Mahkemesi Neyi İnceler?

HUAK m.17/A/3 gereği mahkeme incelemeyi Singapur Sözleşmesi ve HUAK m.18 hükümlerine göre yapar. İlk aşamada belgenin Sözleşme kapsamına giren milletlerarası ticari sulh anlaşması olup olmadığı belirlenir.

Mahkeme ayrıca anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığını değerlendirir. Edimin açık, belirlenebilir ve cebri icraya konu olabilecek nitelikte olması önem taşır. ‘Taraflar ileride iyi niyetle görüşecektir’ gibi yalnız davranış niyeti içeren hükümler ile belirli para, teslim veya yapma borcu doğuran hükümler aynı icra kabiliyetine sahip değildir.

Mahkeme kural olarak dosya üzerinden karar verir. Ancak Kanun, gerekli hâlde gerekçesi belirtilerek duruşma açılmasına izin verir. Özellikle anlaşmanın kapsamı, imza yetkisi, arabuluculuk sürecinin varlığı veya ret sebebi hakkında ciddi uyuşmazlık varsa duruşma gündeme gelebilir.

Mahkeme sulh anlaşmasını yeniden müzakere etmez veya ticari uyuşmazlığın esasını baştan yargılamaz. Denetim, Sözleşmenin tanıdığı icra şartları ve ret sebepleriyle sınırlıdır.

8. Singapur Sözleşmesine Göre İcra Talebi Hangi Hâllerde Reddedilebilir?

Sözleşme, icraya karşı ileri sürülebilecek sınırlı ret sebepleri öngörür. Taraflardan birinin ehliyetsiz olması; sulh anlaşmasının tarafların tabi kıldığı hukuka veya uygulanacak hukuka göre hükümsüz, etkisiz veya ifa edilemez olması; anlaşmanın bağlayıcı veya kesin olmaması yahut sonradan değiştirilmiş bulunması bu sebepler arasındadır.

Anlaşmadaki yükümlülüklerin yerine getirilmiş olması veya açık ve anlaşılır olmaması da icra talebini etkileyebilir. İstenen tedbirin sulh anlaşmasının şartlarına aykırı olması hâlinde de ret gündeme gelebilir.

Arabulucunun taraflara karşı ciddi yükümlülük ihlali yapması ve bu ihlal olmasaydı tarafın anlaşmayı yapmayacak olması; arabulucunun tarafsızlığı veya bağımsızlığı konusunda haklı şüphe doğuracak durumları açıklamaması ve bunun tarafın kararına esaslı etkide bulunması da Sözleşmede düzenlenen özel ret sebepleridir.

Mahkeme ayrıca icranın Türkiye’nin kamu düzenine aykırı olması veya uyuşmazlık konusunun Türk hukukuna göre arabuluculuk yoluyla çözülememesi hâllerini kendiliğinden dikkate alabilir. Kamu düzeni istisnası, yalnız yabancı hukukun Türk hukukundan farklı olmasına indirgenemez; açık ve temel aykırılık aranır.

9. İcra Edilebilirlik Şerhinden Sonra Ne Yapılır?

Mahkeme icra edilebilirlik şerhi verdiğinde, sulh anlaşması Türkiye’de cebri icra bakımından kullanılabilir hâle gelir. Bundan sonraki aşamada anlaşmadaki edimin niteliğine göre İcra ve İflas Kanunu uyarınca takip başlatılır.

Para borcu varsa borcun miktarı, para birimi, ödeme tarihi ve varsa faiz açık olmalıdır. Teslim, yapma veya yapmama borcunda icra kabiliyeti ilgili icra hükümlerine göre değerlendirilir. Sulh metnindeki muğlaklık icra dairesinde yeni bir sözleşme yaratılarak giderilemez.

Karşı tarafın Türkiye’deki banka hesabı, üçüncü kişilerdeki alacağı, taşınır veya taşınmazı için haciz işlemleri genel icra kurallarına göre yürütülür. Milletlerarası sulh anlaşması şerhinin alınması, malvarlığını kendiliğinden dondurmaz.

Yurt dışındaki taraf, usulüne uygun vekâletnameyle Türkiye’de avukat aracılığıyla başvuru ve takip işlemlerini yürütebilir. Yabancı şirketlerde imza yetkilisi ve temsil zinciri ayrıca belgelenmelidir.

10. Yerel Arabuluculuk Anlaşmasıyla Milletlerarası Sulh Anlaşmasının Farkı Nedir?

Yerel arabuluculuk anlaşmalarında temel hükümler HUAK m.18’dedir. Belgenin kimler tarafından imzalandığına göre icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde sayıldığı hâller bulunur.

Singapur Sözleşmesi kapsamındaki milletlerarası sulh anlaşmasında ise özel hüküm HUAK m.17/A’dır ve Kanun asliye ticaret mahkemesinden şerhi zorunlu kılar. Bu nedenle m.18’deki genel şerhsiz icra istisnası, m.17/A kapsamındaki belge için kullanılamaz.

Yerel anlaşmanın şerhinde görevli mahkeme koşullara göre sulh hukuk veya davanın görüldüğü mahkeme olabilirken; milletlerarası Sözleşme kapsamındaki belge için görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.

Ayrıca Singapur Sözleşmesi kendi uluslararası kapsam, belge ve ret sebeplerini getirir. Bu özel denetim yerel arabuluculuk belgesinde aynı şekilde uygulanmaz.

11. En Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata: Yabancı arabuluculuk anlaşmasının apostille doğrudan icra edilebileceğini sanmaktır. HUAK m.17/A kapsamında asliye ticaret mahkemesinden şerh zorunludur.

İkinci hata: Aile, miras, iş veya tüketici uyuşmazlığına ilişkin sulhü Singapur Sözleşmesi kapsamına sokmaktır. Bu alanlar Sözleşmenin uygulama alanı dışındadır.

Üçüncü hata: Mahkeme sulhü veya hakem kararına dönüşmüş anlaşmayı Singapur Sözleşmesine göre icra etmeye çalışmaktır. Bunlar ayrı tanıma/tenfiz rejimlerine tabidir.

Dördüncü hata: Uyuşmazlığın milletlerarası ve ticari niteliğini belgelememektir. Tarafların işyerleri ve edimlerin bağlantısı açık gösterilmelidir.

Beşinci hata: Arabuluculuğu ispatlayan belgeyi sunmamaktır. Sulh anlaşmasının yanında arabulucunun imzası, kurum tasdiki veya eşdeğer kanıt gerekir.

Altıncı hata: Yetkili mahkemeyi yalnız borçlunun malının bulunduğu yere göre seçmektir. HUAK m.17/A/2’deki özel yetki sırası uygulanmalıdır.

İlgili Rehberler

• Hangi Uyuşmazlıklar Arabuluculuğa Elverişlidir?
• Yurt Dışından Türkiye’de İcra Takibi
• Yabancı Hakem Kararının Tanınması ve Tenfizi
• Yurt Dışından Vekâletname

Resmî Kaynaklar

• Adalet Bakanlığı – 6325 sayılı HUAK, m.17/A
• Resmî Gazete – 7445 sayılı Kanun, m.33
• Adalet Bakanlığı – Singapur Konvansiyonu
• UNCITRAL – Singapore Convention on Mediation

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.

Bu rehber Singapur Sözleşmesi, 7282 sayılı Kanun, 6325 sayılı HUAK m.17/A ve m.18 ile 7445 sayılı Kanunun ilgili hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Türkiye bakımından Sözleşmenin yürürlük tarihi ve HUAK’ın güncel metni resmî kaynaklardan kontrol edilmiştir.

Milletlerarası ticari sulh anlaşmaları, yabancı şirket alacakları, icra edilebilirlik şerhi ve Türkiye’de cebri icra süreçleri Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.

Milletlerarası Sulh Anlaşması İçin İletişim

Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 15 Eylül 2026.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →