Yurt Dışındaki Ebeveyn Çocuk Pasaportu İçin Muvafakati Nasıl Verir? 5682 m.17/C | 2026

Kısa ve Net Cevap

5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17/C uyarınca ergin olmayan çocuğun pasaport alabilmesi için kanuni temsilcisinin muvafakatini gösteren resmî belge gerekir. Ebeveynlerden biri yurt dışındaysa muvafakat, Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğunda düzenlenebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün pasaport uygulamasına göre dış temsilcilikte düzenlenen muvafakatname, ilgili temsilcilik tarafından Türkiye’de başvurunun yapılacağı nüfus müdürlüğüne elektronik posta veya faks yoluyla gönderilebilir.

Ebeveyn, Lahey Apostil Sözleşmesine taraf bir ülkedeyse o ülke noterinde de muvafakatname düzenleyebilir. Bu durumda belgenin apostilli aslı ile yeminli tercüman tarafından yapılmış ve noterce onaylanmış Türkçe tercümesi Türkiye’deki pasaport başvurusunda ibraz edilir. Çocuğun pasaport başvurusu ise yaşına bakılmaksızın şahsen yapılır. Muvafakatname pasaport başvurusuna özgüdür; çocuğun yurt dışına çıkışı, velayet veya uluslararası çocuk iadesi bakımından ayrı kurallar ayrıca değerlendirilir.

5682 m.17/C Çocuk Pasaportu İçin Ne Düzenliyor?

Pasaport Kanunu m.17/C, ergin olmayan ve kısıtlı kişilerin yalnız seyahat etmek üzere pasaport alabilmeleri için kanuni temsilcilerinin muvafakatini içeren ve resmî makam tarafından tasdik edilmiş bir belgenin ibrazını öngörür. Uygulamada bu hüküm, 18 yaşını doldurmamış çocukların pasaport başvurusunda anne ve babanın veya velayet ya da vesayet yetkisini taşıyan kişinin iradesinin resmî biçimde ortaya konulması anlamına gelir.

Bu kural pasaportun türünden bağımsız olarak çocuk bakımından temel temsil şartını oluşturur. Umuma mahsus, hususi veya hizmet damgalı pasaportta ayrıca o pasaport türüne özgü şartlar bulunabilir; ancak ergin olmayan çocuk yönünden muvafakat meselesi ayrıca kontrol edilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü de pasaport başvuru belgeleri arasında ergin olmayanlar için muvafakat belgesini açıkça saymaktadır.

Yurt dışında yaşayan ailelerde pratik sorun, muvafakat verecek kişinin Türkiye’deki başvuru merkezinde bulunamamasıdır. Kanun bu nedenle mutlaka aynı anda aynı nüfus müdürlüğünde bulunmayı şart koşmaz. Muvafakat resmî biçimde dış temsilcilikte veya kabul edilen yabancı noter usulüyle verilebilir.

Anne ve Babanın İkisinin de Muvafakati Her Zaman Gerekir mi?

Evlilik devam ederken velayet kural olarak anne ve baba tarafından birlikte kullanılır. Bu nedenle çocuk adına pasaport başvurusunda her iki ebeveynin iradesi esas alınır. Ebeveynlerin ikisi de başvuru merkezinde hazırsa muvafakat başvuru görevlisi önünde alınabilir; ayrıca notere gitmeleri gerekmez.

Ebeveynlerden biri başvuruya katılamıyorsa onun muvafakatinin resmî belgeye bağlanması gerekir. Türkiye’de bulunan ebeveyn bunu noter önünde verebilir. Yurt dışında bulunan ebeveyn ise Türk dış temsilciliğinde veya aşağıda açıklanan şartlarla yabancı ülke noterinde işlem yapar.

Boşanma, ayrılık, ölüm, velayetin kaldırılması, vesayet veya mahkemenin geçici velayet kararı bu genel kuralı değiştirir. Bu nedenle aile durumuna göre yalnız “anne imzaladı” veya “baba imzaladı” denilerek işlem güvenli kabul edilmez; nüfus kaydı ve mahkeme kararının ne söylediği birlikte okunur.

Yurt Dışındaki Ebeveyn Türk Konsolosluğunda Muvafakatnameyi Nasıl Düzenler?

Yurt dışındaki ebeveyn en yakın Türk büyükelçiliğinin konsolosluk şubesi veya başkonsolosluğundan noterlik işlemi randevusu alarak çocuk pasaportu için muvafakatname düzenletebilir. Belgenin amacı açık yazılmalıdır: belirli çocuğun pasaport başvurusuna muvafakat verildiği, çocuğun kimlik bilgileri ve gerekiyorsa başvuruyu takip edecek kişi tereddüt doğurmayacak şekilde gösterilmelidir.

Dış temsilcilik işleminde Türk makamınca düzenlenmiş resmî belge ortaya çıktığından yabancı noter belgesindeki apostil zinciri aranmaz. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri uygulamasında dış temsilcilikçe onaylanan muvafakatname veya vekâletnamenin ilgili temsilcilikten başvuru merkezinin elektronik posta ya da faks adresine iletilmesi kabul edilmektedir. Bu yöntem, belgenin fizikî aslının uluslararası kargoyla gönderilmesini bekleme sorununu azaltır.

İşlemin pasaport muvafakatı olduğu açıkça belirtilmelidir. Genel vekâletname ile çocuk adına pasaport alınacağı varsayılmamalıdır. Pasaport başvurusunun kendisi de çocuk bakımından şahsî başvuru niteliğindedir; ebeveynin verdiği muvafakat çocuğun başvuruda bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

Almanya, Fransa, Hollanda veya Başka Bir Ülke Noterinde Muvafakatname Düzenlenebilir mi?

Evet; ancak belgenin Türkiye’de kullanılabilir hâle getirilmesi gerekir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Lahey Apostil Sözleşmesine taraf ülkelerdeki noterlerce düzenlenen muvafakatname veya vekâletnamelerin, apostilli aslı ve noter onaylı Türkçe tercümesiyle pasaport işlemlerinde kabul edildiğini açıklamaktadır.

Bu nedenle Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsviçre ve ABD gibi taraf ülkelerde yerel noterde düzenlenen belgenin yalnız noter imzalı olması yeterli değildir. Belge için yetkili makamdan apostil alınmalı, ardından Türkiye’de kullanılacak Türkçe metin usulüne uygun biçimde tercüme ve noter tasdikine bağlanmalıdır.

Bulunulan devlet Apostil Sözleşmesine taraf değilse apostil yolu kullanılamaz. Bu durumda yabancı belgenin tasdik zinciri ülkeye göre değişir. Pasaport işlemi bakımından en düşük hata riski, doğrudan Türk dış temsilciliğinde muvafakat düzenlenmesidir.

Apostil ve Türkçe Tercüme Hangi Sırayla Hazırlanır?

Yerel noter belgesinin Türkiye’de resmî işlemde kullanılması bakımından önce belgenin düzenlendiği ülkede apostil işlemi tamamlanır. Apostil, belgedeki imza ve resmî sıfatın tasdikini sağlar; belgenin içeriğinin doğru olduğunu onaylayan bir karar değildir. Bu ayrım önemlidir: apostilli olsa bile çocuk, ebeveyn ve başvuru amacı yanlış veya eksik yazılmış bir metin pasaport başvurusunda sorun çıkarabilir.

Apostilli belgenin Türkçe tercümesi yeminli tercüman tarafından yapılır ve noter onayı tamamlanır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri’nin yayımladığı uygulama bilgisinde, yabancı noterden gelen muvafakat için apostilli aslın yanında yeminli tercüman tarafından yapılmış noter onaylı Türkçe tercümenin ibrazı açıkça aranır.

İsimlerin Türk nüfus kaydındaki yazımı, çocuğun T.C. kimlik numarası, doğum tarihi ve pasaport işlemine verilen iznin kapsamı tercümede aynen korunmalıdır. Özellikle yabancı alfabede yazılmış ad-soyadların Türk kayıtlarıyla uyuşmaması hâlinde ek kimlik açıklaması gerekebilir.

Konsoloslukta Düzenlenen Muvafakatname Türkiye’ye Nasıl Ulaştırılır?

Dış temsilcilikte düzenlenen muvafakatnamenin temsilcilik tarafından Türkiye’de başvurunun yapılacağı merkeze e-posta veya faksla gönderilmesi mümkündür. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri’nin pasaport SSS’si bu yöntemi açık biçimde belirtmektedir. Ebeveynin belgenin fotoğrafını mesajlaşma uygulamasıyla diğer ebeveyne göndermesi, temsilcilik tarafından yapılan resmî iletimle aynı değildir.

Başvuru yapılacak nüfus müdürlüğünün doğru bilgileri temsilciliğe verilmelidir. Randevu günü ile belgenin iletim zamanı arasında koordinasyon kurulması gerekir. Başvurudan hemen önce düzenlenen ancak henüz başvuru merkezine ulaşmamış bir muvafakat işlem gecikmesine yol açabilir.

Yabancı noter belgesi için ise farklı yol uygulanır: apostilli asıl ve noter onaylı Türkçe tercüme başvuruda fizikî olarak ibraz edilir. Bu iki belge türünün iletim yöntemi birbirine karıştırılmamalıdır.

Çocuk Türkiye’deki Pasaport Başvurusuna Gelmek Zorunda mı?

Evet. E-pasaport başvurusu yaş ayrımı yapılmaksızın şahsen alınır. Bebek ve küçük çocuklar da kimlik ve fotoğraf eşleştirmesi amacıyla başvuru sırasında bulunur. Yaşa göre imza ve parmak izi uygulaması değişse de şahsen bulunma kuralı devam eder.

Bu nedenle yurt dışındaki ebeveynin muvafakat vermesi “çocuk adına başka biri pasaportu alır” anlamına gelmez. Muvafakat temsil yetkisi sorununu çözer; biyometrik pasaport başvurusunun şahsî unsurunu ortadan kaldırmaz.

Her iki ebeveynin de başvuruya gelememesi hâlinde çocuk ergin bir kişinin refakatinde başvurabilir. Bu durumda Nüfus ve Vatandaşlık İşleri uygulamasına göre çocuğun pasaport almasına ilişkin muvafakatname yanında, başvuru işlemlerini yürütecek ergin kişiye verilmiş vekâletname de gerekir.

Boşanmış Ebeveynlerde Çocuk Pasaportu İçin Kimin Muvafakati Yeterlidir?

Boşanma kararı kesinleşmiş ve nüfus kayıtlarına işlenmişse, mahkeme kararında velayet kime verilmişse o ebeveynin muvafakati yeterlidir. Buradaki temel mesele yalnız boşanmış olmak değil, velayetin hukuken kimde bulunduğunun kesinleşmiş kararla belirlenmiş olmasıdır.

Boşanma kararında kesinleşme şerhi bulunmuyor veya karar henüz nüfus sistemine işlenmemişse iki ebeveynin muvafakati aranabilir. Aynı şekilde boşanma kararında çocuk yönünden velayete dair açık bir hüküm yoksa her iki ebeveynin muvafakati gerekir.

Pasaport işlemi ile çocuğun fiilen yurt dışına çıkarılması farklı hukuki meselelerdir. Velayet sahibinin pasaport için tek başına muvafakat verebilmesi, her ülkenin sınır kontrolünde istenebilecek ek belgeleri veya devam eden bir aile mahkemesi tedbirini ortadan kaldırmaz.

Boşanma Davası Devam Ederken Ebeveynlerden Biri Yurt Dışındaysa Ne Olur?

Boşanma davası henüz sonuçlanmamışsa aile mahkemesinin verdiği ara karara bakılır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri uygulamasında mahkemece ara kararla çocuğun velayeti hangi ebeveyne bırakılmışsa o kişinin muvafakati esas alınır. Ara kararın güncel ve uygulanabilir olması gerekir.

Mahkeme geçici velayet hakkında karar vermemişse evlilik sürmekte olduğundan birlikte velayet kuralı devam eder. Yurt dışındaki ebeveynin muvafakati bu durumda konsolosluk veya kabul edilen yabancı noter yöntemiyle temin edilir.

Dosyada çocuğun yurt dışına çıkarılmasını yasaklayan veya pasaport işlemini etkileyen özel tedbir kararı varsa yalnız muvafakatnameye dayanarak işlem yapılamaz. Mahkeme tedbiri öncelikle incelenmelidir.

Yurt Dışında Verilen Boşanma ve Velayet Kararı Pasaportta Nasıl Kullanılır?

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri’nin yayımladığı pasaport uygulamasına göre, boşanma kararı Lahey Apostil Sözleşmesine taraf bir ülke mahkemesinden verilmişse apostilli kararın aslı ile noter onaylı yeminli Türkçe tercümesi ibraz edilerek karardaki velayet sahibinin muvafakati esas alınabilir. Buna karşılık karar Apostil Sözleşmesi kapsamı dışında kalan bir ülkede verilmişse Türk hukukunda tanıma veya yetkili idari tescil şartları ayrıca gündeme gelir.

Bu noktada yabancı boşanmanın nüfus kütüğüne tescili ile velayet hükmünün Türkiye’de doğrudan icra etkisi aynı mesele değildir. 5718 sayılı MÖHUK m.50 ve devamı, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizini düzenler. Kararın yalnız medeni hâl kaydını değiştiren kısmı ile velayet, nafaka veya kişisel ilişki gibi icra kabiliyeti bulunan hükümleri ayrı hukuki sonuç doğurabilir.

Bu nedenle yabancı karara dayanılacak pasaport işleminde kararın kesinleşmesi, apostil/tasdik durumu, Türkçe tercümesi ve velayet hükmünün açık olması birlikte kontrol edilmelidir.

Çocuk Pasaportu İçin Verilen Muvafakatname Kaç Kez Kullanılır?

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri uygulamasında her pasaport başvurusu için yeni muvafakat gerekir. Noterlikte düzenlenen muvafakatname de tek bir pasaport başvurusu için kullanılır. Daha önce çocuğa pasaport çıkarılırken verilmiş muvafakat, pasaport yenileme veya yeni pasaport başvurusu için otomatik olarak yeniden kullanılamaz.

Bu kural özellikle yurt dışında yaşayan ebeveynler için planlama gerektirir. Çocuğun pasaportu süresi dolduğunda veya yeni pasaport gerektiğinde ebeveynin yeniden konsolosluk/noter işlemi yapması gerekebilir. Genel ve süresiz bir aile vekâletnamesinin varlığı, pasaport başvurusuna özgü muvafakat belgesi gereğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Yeni başvurunun tarihinden önce güncel belge hazırlanması, başvuru merkezinin talep edeceği formatın teyit edilmesi ve yabancı noter kullanılacaksa apostil-tercüme zincirinin eksiksiz tamamlanması gerekir.

Pasaport Muvafakati ile Çocuğun Yurt Dışına Çıkış Muvafakati Aynı Belge mi?

Hayır. Pasaport muvafakati, çocuğun pasaport belgesi alabilmesine yöneliktir. Çocuğun belirli bir ülkeye seyahati, diğer ebeveynin rızası, sınır makamlarının talep ettiği belgeler ve velayet kararının seyahat üzerindeki etkisi ayrı değerlendirilir.

Türkiye’den çıkışta her durumda noter muvafakati isteneceği yönünde genel bir kural kurulamaz; ancak gidilecek ülkenin vize veya sınır makamı, hava yolu veya velayet uyuşmazlığının bulunduğu somut dosya ek belge gerektirebilir. Özellikle uluslararası çocuk kaçırma iddiası, aile mahkemesi tedbiri veya devam eden velayet davası bulunan dosyalarda yalnız pasaport belgesine bakılmaz.

Bu ayrım için çocuğu yurt dışına çıkarma muvafakatnamesi ve velayet sahibinin çocuğu yurt dışına çıkarması rehberleri ayrıca incelenebilir.

Yurt Dışındaki Ebeveyn İçin Belge Kontrol Listesi

• Çocuğun güncel kimlik bilgileri ve T.C. kimlik numarası.
• Muvafakat verecek ebeveynin geçerli kimliği.
• Türk dış temsilciliğinde düzenlenecekse pasaport muvafakatının açıkça yazıldığı belge.
• Yabancı noterde düzenlenecekse ilgili ülkenin yetkili makamından apostil.
• Apostilli belgenin yeminli Türkçe tercümesi ve noter onayı.
• Boşanma varsa kesinleşmiş velayet kararı ve nüfus kayıt durumu.
• Yabancı boşanma/velayet kararı varsa apostil veya gerekli tasdik ve Türkçe tercüme.
• Her iki ebeveyn başvuruya gelemiyorsa refakat edecek ergin kişi için gerekli vekâletname.
• Çocuğun başvuruya şahsen katılımı için randevu planı.
• Başvuru merkezine dış temsilcilikçe belgenin iletildiğinin teyidi.

Belge hazırlanırken eski pasaport, fotoğraf, harç/defter bedeli ve pasaport türüne özgü diğer belgeler de Nüfus ve Vatandaşlık İşleri’nin güncel listesine göre ayrıca tamamlanmalıdır.

Resmî ve İlgili Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17/C
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü – Pasaport İşlemleri ve Muvafakat SSS
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri SSS

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.

Bu rehber 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17/C, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün pasaport uygulama açıklamaları, Türk Medeni Kanununun velayete ilişkin hükümleri ve yabancı karar söz konusu olduğunda 5718 sayılı MÖHUK hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.

Türkiye’deki pasaport, velayet ve yabancı karar işlemleri Mersin’den Türkiye genelindeki dosyalar bakımından takip edilmektedir.

Yurt Dışı Aile Hukuku İşlemleri İçin İletişim

Son mevzuat ve resmî uygulama kontrolü: 12 Eylül 2026.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →