Yurt Dışındaki Kişi Türkiye’deki Davaya Aslî Müdahale Davası Açabilir mi? HMK 65 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Aslî Müdahale Nedir?
Aslî müdahale, devam eden bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde üçüncü kişinin kendisine ait bağımsız bir hak ileri sürmesini sağlayan usul kurumudur. HMK m.65/1 açıkça, üçüncü kişinin hüküm verilinceye kadar bu durumu ileri sürerek yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açabileceğini düzenler. Buradaki üçüncü kişi, asıl davanın davacısı veya davalısı değildir; uyuşmazlığın konusu üzerinde kendi hakkını ileri süren ayrı bir hak sahibidir.
Örneğin iki kişi arasında Türkiye’de bir taşınmazın mülkiyetine ilişkin dava sürerken Almanya’da yaşayan üçüncü bir kişi taşınmazın gerçekte kendisine ait olduğunu ileri sürüyorsa, sırf davalı veya davacı yanında yardımcı olmak istemez. Kendi mülkiyet iddiasının hüküm altına alınmasını talep eder. Bu yapı, aslî müdahalenin tipik örneğidir.
Aslî müdahale yalnızca taşınmaz davalarında kullanılmaz. Pay, alacak, fikrî hak, menkul, şirket hissesi veya asıl yargılamaya konu edilen başka bir hak veya şey üzerinde üçüncü kişinin bağımsız hak iddiası varsa HMK 65 gündeme gelebilir. Ancak üçüncü kişinin mevcut taraflardan birinin kazanmasını istemesi tek başına aslî müdahale için yeterli değildir; kendi bağımsız hakkını ileri sürmesi gerekir.
HMK 65 Uyarınca Aslî Müdahalenin Şartları
Birinci şart, hâlen devam eden bir yargılama bulunmasıdır. İkinci şart, üçüncü kişinin o yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia etmesidir. Üçüncü şart, üçüncü kişinin mevcut yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede ayrı dava açmasıdır. Dördüncü şart ise bu davanın asıl yargılamada hüküm verilmeden önce açılmasıdır.
“Hak veya şey üzerinde hak iddia etme” unsuru somutlaştırılmalıdır. Yurt dışındaki kişi, neden hak sahibi olduğunu açıklamalı ve dayandığı hukuki sebebi göstermelidir. Tapu kaydı, sözleşme, mirasçılık, devir, şirket pay defteri, lisans hakkı veya başka bir dayanak varsa dava dilekçesinde açıkça kurulmalıdır.
Aslî müdahale davasında asıl dosyanın taraflarının tamamı kural olarak karşı tarafta yer alır. Çünkü üçüncü kişinin bağımsız hak iddiası, asıl uyuşmazlığın iki tarafının iddialarıyla çatışır. Taraf teşkili doğru kurulmadan aslî müdahale amacına ulaşmaz.
Yurt Dışındaki Kişi Türkiye’ye Gelmeden Aslî Müdahale Davası Açabilir mi?
Evet. Türkiye’de dava açabilmek için davacının sürekli olarak Türkiye’de bulunması şart değildir. Usulüne uygun vekâlet verilmişse avukat aracılığıyla dava açılabilir ve takip edilebilir. Yurt dışından düzenlenen vekâletnamenin şekli, düzenlendiği ülke ve kullanılacağı işlem dikkate alınarak konsolosluk veya yabancı noter-apostil süreci ayrıca kontrol edilmelidir.
Yurt dışındaki kişinin taraf ehliyeti ve dava ehliyeti HMK ve uygulanacak milletlerarası özel hukuk kurallarına göre değerlendirilir. Yabancı kişi veya şirketin Türkiye’de dava açması hâlinde teminat yükümlülüğü MÖHUK m.48 ve ilgili istisnalar bakımından ayrıca incelenebilir. Türk vatandaşı olup yurt dışında yaşayan kişinin sırf ikamet yeri nedeniyle teminat yatırması gerektiği söylenemez.
Dava Türkiye’de açıldığında tebligatlar vekile yapılabilir; ancak vekilsiz takip, kişisel işlem veya mahkemenin doğrudan tarafı dinlemesi gereken hallerde yurt dışı tebligatı ve uzaktan katılım meseleleri gündeme gelir. Bu nedenle dosyanın başında vekâlet ve iletişim planı kurulmalıdır.
Aslî Müdahale ile Fer’î Müdahale Aynı Şey Değildir
Aslî müdahalede üçüncü kişi kendi bağımsız hakkı için ayrı dava açar. Fer’î müdahalede ise üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan mevcut tarafın yanında yardımcı olarak yer alır. Fer’î müdahil hakkında esas hüküm kurulmaz; aslî müdahil ise bağımsız davacı konumundadır ve kendi talebi hakkında hüküm ister.
Örneğin taşınmazın kendisine ait olduğunu ileri süren üçüncü kişi aslî müdahale; davalı taşınmaz sahibinin davayı kazanması hâlinde kendi kira hakkının korunacağını düşünen üçüncü kişi ise şartları varsa fer’î müdahale yoluna başvurabilir. Yanlış kurum seçilmesi dava stratejisini ve harçları etkiler.
Davanın ihbarı da farklıdır. HMK 61-64 kapsamındaki ihbar, muhtemel rücu ilişkisi bulunan üçüncü kişiye mevcut davanın bildirilmesidir. İhbar edilen kişi kendiliğinden taraf olmaz. Ayrıntılı açıklama için yurt dışındaki üçüncü kişiye davanın ihbarı rehberi incelenebilir.
Görev, Yetki, Harç ve Dava Şartları
HMK 65 “aynı mahkemede dava açma” kuralı getirir. Bununla birlikte aslî müdahale bağımsız dava olduğu için dava şartları, harç, gider avansı, taraf bilgileri ve talep sonucu eksiksiz kurulmalıdır. Asıl dosyaya kısa bir katılma dilekçesi vermek aslî müdahale davası açmak anlamına gelmez.
Davanın konusu para veya para ile değerlendirilebilen bir hak ise harç türü ve miktarı Harçlar Kanunu’na göre belirlenir. Taşınmaz aynına ilişkin davalarda HMK m.12’nin kesin yetki kuralı; şirket, miras, tüketici veya diğer özel uyuşmazlıklarda ilgili görev ve yetki hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Aslî müdahale davasının asıl dava ile birlikte yürütülmesi HMK 65/2’nin sonucudur. Birlikte yürütme, iki davanın tek bir dava hâline gelmesi demek değildir. Talepler, taraflar, harç ve hüküm yönünden her davanın bağımsız niteliği korunur.
Yurt Dışı Tebligatı Nasıl Yürür?
Aslî müdahale davacısı yurt dışındaysa ve Türkiye’de vekili yoksa mahkeme tebligatının yabancı ülkede yapılması gerekebilir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu, Tebligat Yönetmeliği ve hedef ülke bakımından geçerli milletlerarası sözleşmeler birlikte uygulanır. Hedef ülke Lahey Tebligat Sözleşmesine tarafsa merkezi makam veya sözleşmedeki diğer yöntemler; Türk vatandaşı bakımından konsolosluk kanalları gibi usuller somut olaya göre gündeme gelebilir.
Adres eksikliği yurt dışı dosyalarında ciddi gecikme sebebidir. Ülke, şehir, posta kodu, sokak, bina ve daire bilgilerinin hedef ülke sistemine uygun yazılması gerekir. Şirketlerde güncel ticaret sicili merkez adresi kullanılmalıdır.
Yabancı Belgeler Aslî Müdahale Davasında Nasıl Kullanılır?
Yurt dışındaki davacı hakkını yabancı dilde sözleşme, banka kaydı, şirket belgesi, mahkeme kararı veya resmî sicil belgesiyle ispatlayabilir. Yabancı dilde yazılmış belgeye dayanılıyorsa HMK 223 uyarınca Türkçe tercüme sunulmalıdır. Mahkeme resmî tercüme isteyebilir. Yabancı resmî belgelerde HMK 224 ve uygulanabilir apostil veya tasdik kuralları ayrıca incelenir.
Bir yabancı mahkeme kararına dayanılıyorsa kararın Türkiye’de yalnızca delil olarak sunulması ile kararın Türkiye’de kesin hüküm veya icra sonucu doğurması birbirinden ayrıdır. Tanıma ve tenfiz gerekliliği MÖHUK m.50 ve devamı çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
Aslî Müdahale Davası Ne Zamana Kadar Açılabilir?
HMK m.65/1 açık şekilde “hüküm verilinceye kadar” sınırını koyar. Bu nedenle asıl yargılamada ilk derece mahkemesi hükmünü vermeden önce aslî müdahale davasının açılması gerekir. Üçüncü kişi kendi hakkını çok geç fark etmişse, aslî müdahale imkânı ortadan kalksa bile maddi hukuk şartları varsa ayrı bağımsız dava hakkı tamamen yok olmuş sayılmaz; ancak o dava artık HMK 65 kapsamında asıl yargılamayla birlikte yürütülmez.
Bu sebeple yurt dışında yaşayan hak sahipleri, Türkiye’deki taşınmaz veya şirket uyuşmazlığını öğrendikleri anda dosya esas numarasını, duruşma aşamasını ve hüküm verilip verilmediğini kontrol etmelidir.
Uygulamada İzlenecek Adımlar
1. Türkiye’de devam eden asıl dava dosyası incelenir ve yargılamanın konusu tespit edilir.
2. Yurt dışındaki kişinin bu hak veya şey üzerindeki bağımsız iddiası somutlaştırılır.
3. Hüküm verilip verilmediği kontrol edilir; HMK 65 zaman sınırı kaçırılmaz.
4. Asıl davanın taraflarının tamamına yöneltilen bağımsız dava dilekçesi hazırlanır.
5. Harç ve gider avansı yatırılır; görev ve yetki kuralları kontrol edilir.
6. Yurt dışındaki belgeler HMK 223-224’e uygun hazırlanır.
7. Aslî müdahale davasının asıl dosyayla birlikte yürütülmesi talep edilir ve iki dosyanın aşamaları birlikte takip edilir.
En Sık Yapılan Hatalar
Aslî müdahaleyi fer’î müdahale ile karıştırmak; sadece mevcut dosyaya dilekçe verip ayrı dava açmamak; asıl davanın taraflarından yalnızca birine husumet yöneltmek; hüküm verildikten sonra HMK 65’e dayanmak; yabancı belgeyi tercümesiz sunmak; yurt dışından vekâletnamenin şekil şartlarını kontrol etmemek; harç ve dava şartlarını bağımsız dava niteliğine uygun yerine getirmemek başlıca hatalardır.
Dosya Kontrol Listesi
Asıl dava devam ediyor mu; henüz hüküm verilmedi mi; iddia edilen hak asıl davanın konusu üzerinde mi; üçüncü kişinin talebi bağımsız mı; tüm asıl taraflara husumet yöneltildi mi; görev ve yetki doğru mu; harç tamam mı; vekâletname uygun mu; yabancı belgelerin tercümesi var mı; yabancı resmî belgelerin tasdik durumu kontrol edildi mi? Dava açılmadan önce bu on başlık birlikte kontrol edilmelidir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
HMK 65 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de devam eden bir taşınmaz, şirket veya alacak davasının konusuna yurt dışındaki üçüncü kişi bağımsız hak iddia ediyorsa aynı usul geçerlidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu yurt dışındaki kişilerin Türkiye’deki dosyalarını Mersin’den takip ederek aslî müdahale, vekâlet, yabancı belge ve tebligat süreçlerini birlikte yürütmektedir.
Resmî Kaynaklar
Temel hüküm 6100 sayılı HMK m.65’tir. Fer’î müdahale için m.66-69; yabancı dilde belgeler için m.223; yabancı resmî belgeler için m.224 ayrıca önemlidir. Güncel metin: Mevzuat Bilgi Sistemi – HMK.
Sık Sorulan Sorular
1. Yurt dışındaki kişi aslî müdahale davası açabilir mi?
Evet. HMK 65 yabancı ülkede yaşamayı engel olarak düzenlemez.
2. Aslî müdahale ayrı dava mıdır?
Evet. Asıl davanın taraflarına karşı aynı mahkemede bağımsız dava açılır.
3. Ne zamana kadar açılır?
HMK 65 uyarınca asıl yargılamada hüküm verilinceye kadar açılır.
4. Sadece katılma dilekçesi yeterli mi?
Hayır. Aslî müdahale bağımsız dava niteliğindedir.
5. Fer’î müdahaleden farkı nedir?
Fer’î müdahil bir tarafın yanında yardımcı olur; aslî müdahil kendi bağımsız hakkı için dava açar.
6. Türkiye’ye gelmek zorunlu mu?
Usulüne uygun vekâlet varsa dava avukat aracılığıyla takip edilebilir.
7. Harç ödenir mi?
Evet. Bağımsız dava olduğu için uyuşmazlığın niteliğine göre dava harcı ve giderleri uygulanır.
8. Yabancı belgeler kullanılabilir mi?
Evet. HMK 223 tercüme ve HMK 224 tasdik kuralları gerektiğinde uygulanır.
9. Aslî müdahale davası ayrı mı karara bağlanır?
HMK 65/2 gereği asıl yargılamayla birlikte yürütülür ve karara bağlanır; bağımsız dava niteliği korunur.
10. Hükümden sonra hak iddia eden ne yapar?
HMK 65 yolu kapanır; maddi hukuk ve usul şartları varsa bağımsız dava imkânı ayrıca değerlendirilir.
Aslî Müdahale Davasında Talep Nasıl Kurulur?
HMK m.65 uyarınca bir yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar bu hakkını yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açarak ileri sürebilir. Bu nedenle aslî müdahale, mevcut dosyaya yalnız dilekçe verip “beni de taraf yapın” talebinde bulunmak değildir; müdahil kendi hakkını iki tarafa karşı ileri süren ayrı bir dava açar.
Yurt dışında bulunan kişinin Türkiye’de aslî müdahale davası açmasında ilk kontrol, asıl davanın henüz hükme bağlanıp bağlanmadığıdır. HMK m.65 hüküm verilinceye kadar müdahaleye izin verir. Asıl dava hükme bağlandıktan sonra aynı dosyada aslî müdahale yolu kullanılamaz; kişi kendi bağımsız dava hakkını genel usul kurallarına göre kullanır.
İkinci kontrol, üçüncü kişinin iddia ettiği hakkın gerçekten asıl davanın konusu olan hak veya şey üzerinde bulunmasıdır. Taraflardan birinin davayı kazanmasını istemek, ekonomik olarak sonuçtan etkilenmek veya tarafla sözleşmesel ilişki içinde olmak tek başına HMK m.65 anlamında aslî müdahale sebebi değildir. Müdahil, dava konusu mal, hak veya hukuki ilişki üzerinde kendisine ait bağımsız bir hak iddiası kurmalıdır.
Yurt Dışından Açılan Aslî Müdahale Davasında Usul
Davacı yurt dışındaysa dava Türkiye’de vekil aracılığıyla açılabilir. Vekâletnamenin yabancı ülkede düzenlenmesi hâlinde belgenin düzenlendiği ülke ve Türkiye arasındaki tasdik rejimi kontrol edilir; apostil uygulanıyorsa apostilli belge ve Türkçe tercüme dosyaya sunulur. Konsoloslukta Türkçe vekâletname düzenlenmişse konsolosluk belgesi kendi usulü içinde kullanılır.
Aslî müdahale davası ayrı dava niteliğinde olduğundan dava harcı, gider avansı, taraf bilgileri, dava sebebi, talep sonucu ve deliller bağımsız biçimde hazırlanır. Asıl dosyanın esas numarası açıkça gösterilir ve HMK m.65 bağlantısı açıklanır. Müdahale davası ile asıl davanın birlikte yürütülmesi, çelişkili kararların önlenmesi ve dava konusu hak üzerinde kimin hak sahibi olduğunun aynı yargısal çerçevede incelenmesini sağlar.
Tebligat ve Süre Yönetimi
Asıl davanın taraflarından biri yurt dışındaysa aslî müdahale dava dilekçesinin o tarafa usulüne uygun tebliği gerekir. Tebligat Kanunu, ilgili ülkeyle yürürlükteki uluslararası sözleşme ve merkezî makam prosedürü birlikte uygulanır. Yabancı adrese tebligatın uzun sürmesi, müdahale davasının hüküm verilmeden önce açılması şartını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle asıl dosyanın duruşma ve hüküm takvimi UYAP üzerinden düzenli izlenmelidir.
Deliller de ayrı dosya mantığıyla sunulmalıdır. Tapu kaydı, sözleşme, banka belgesi, yabancı mahkeme veya resmî makam belgesi varsa her belgenin Türk mahkemesinde kullanılabilirliği ayrıca sağlanır. Yabancı resmî belgelerde HMK m.224 ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmeler kontrol edilir; yabancı dildeki belgeler Türkçe tercümeyle sunulur.
HMK 65 ile Fer’î Müdahale Arasındaki Kesin Ayrım
Aslî müdahalede üçüncü kişi dava konusu üzerinde kendi hakkını ileri sürerek taraflara karşı dava açar. HMK m.66 kapsamındaki fer’î müdahalede ise üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla yargılamaya katılır. Kendi adına dava konusu hakkın hüküm altına alınmasını isteyen kişi için fer’î müdahale yeterli değildir. Dilekçenin başlığından çok talebin gerçek niteliği esas alınmalıdır.
Yurt dışındaki kişi için fer’î müdahale rehberi ve yurt dışındaki müvekkiller içerikleri bu ayrımın diğer usul sonuçlarını tamamlar.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Son mevzuat kontrolü: 12.09.2026.
Yurt Dışı Dosyanız İçin İletişime Geçin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
