Yurt Dışındaki Üçüncü Kişiye Dava Nasıl İhbar Edilir? HMK 61-64 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Davanın İhbarı Nedir?
Davanın ihbarı, görülmekte olan bir davanın sonucunun ileride taraf ile üçüncü kişi arasındaki rücu ilişkisini etkileyebileceği durumlarda üçüncü kişiye mevcut yargılamanın bildirilmesini sağlayan usul kurumudur. Düzenlemenin amacı yeni bir davayı aynı dosyaya eklemek değil, üçüncü kişiye mevcut davadan haberdar olup hukuki yararı bulunan taraf yanında davaya katılma imkânı vermektir.
Örneğin Türkiye’de açılmış bir tazminat davasında davalı, davayı kaybetmesi hâlinde ödediği tutarı Almanya’daki alt yükleniciye rücu edeceğini düşünüyorsa HMK 61 kapsamında ihbar gündeme gelebilir. Aynı şekilde bir sigorta, taşımacılık, inşaat, satış, vekâlet veya hizmet ilişkisinde uyuşmazlığın sonucuna göre üçüncü kişiyle rücu ilişkisi doğacaksa ihbar kurumu kullanılabilir.
İhbarın varlığı, üçüncü kişi hakkındaki maddi hukuk iddiasının otomatik olarak haklı olduğunu göstermez. Rücu hakkının gerçekten doğup doğmadığı, kapsamı ve tutarı ilgili sözleşme ve maddi hukuk hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. HMK 61-64 esas olarak usulî bildirim ve bu bildirimin ilerideki etkisini düzenler.
HMK 61 Uyarınca İhbarın Şartları Nelerdir?
HMK m.61/1’e göre taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebilir. Hükmün üç temel unsuru vardır: görülmekte olan bir dava bulunması, üçüncü kişiyle muhtemel rücu ilişkisi ve ihbarın tahkikat sona ermeden yapılması.
Rücu ihtimali soyut biçimde ileri sürülmemelidir. İhbar dilekçesinde taraf ile üçüncü kişi arasındaki hukuki ilişkinin kaynağı açıklanmalıdır. Alt yüklenicilik sözleşmesi, sigorta poliçesi, taşıma sözleşmesi, satım zinciri, vekâlet ilişkisi veya başka bir hukuki bağ varsa ihbar sebebi bunun üzerinden gösterilmelidir. Çünkü HMK m.62 ihbar sebebinin gerekçeleriyle açıklanmasını emreder.
HMK m.61/2 ayrıca ihbarın zincirleme devam edebilmesine izin verir. Dava kendisine ihbar edilen kişi de aynı şartlarda başka bir kişiye ihbarda bulunabilir. Kanun bu durumu ihbarın tevali etmesi olarak kabul eder. Ancak zincirleme ihbar, davayı sınırsız biçimde ertelemek için kullanılamaz.
HMK 62: İhbar Yazılı Yapılmalı ve Gerekçelendirilmelidir
HMK m.62/1 açık biçimde ihbarın yazılı yapılacağını düzenler. Dilekçede yalnızca “davanın üçüncü kişiye ihbarına karar verilmesi” şeklinde sonuç talebi yeterli değildir. İhbar sebebi gerekçeleriyle açıklanmalı ve yargılamanın hangi aşamada olduğu belirtilmelidir.
Bu nedenle iyi hazırlanmış bir ihbar dilekçesinde mevcut davanın mahkemesi ve esas numarası, taraflar, uyuşmazlığın kısa özeti, üçüncü kişinin açık kimliği ve tebligata elverişli adresi, rücu ilişkisinin hukuki dayanağı, davanın mevcut aşaması ve ihbar talebi açıkça yer almalıdır. Yurt dışındaki kişi bakımından ülke, şehir ve mümkünse tam posta adresi doğru yazılmalıdır.
HMK m.62/2’ye göre davanın ihbarı sebebiyle yargılama bir başka güne bırakılamaz ve ihbarın tevali etmesi gibi zorunlu durumlar dışında süre verilemez. Bu hüküm, ihbarın davayı sürüncemede bırakma aracı olarak kullanılmasını engeller. Yurt dışı tebligatının zaman alması, mahkemenin kanundaki bu temel yaklaşımı göz ardı edeceği anlamına gelmez.
Yurt Dışındaki Üçüncü Kişiye İhbar Nasıl Bildirilir?
Üçüncü kişinin Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsviçre, İngiltere, ABD, Kanada veya başka bir ülkede bulunması HMK 61 kapsamındaki ihbar imkânını ortadan kaldırmaz. Ancak bildirimin yurt dışı tebligatı niteliği, 7201 sayılı Tebligat Kanunu, ilgili yönetmelik ve Türkiye ile hedef ülke bakımından yürürlükte bulunan milletlerarası sözleşmelere göre ayrıca değerlendirilir.
Yurt dışı adresinin eksik veya yanlış verilmesi ihbar işleminin başarısız olmasına neden olabilir. Bu nedenle yalnızca ülke ve şehir adı değil, posta kodu, bina numarası, daire, eyalet veya kanton gibi ülkeye özgü adres unsurları da mümkün olduğunca tam gösterilmelidir. Tüzel kişide ticaret sicilindeki resmî merkez adresinin kullanılması önemlidir.
İhbar dilekçesine eklenecek belgeler yabancı dildeyse HMK 223 çerçevesinde Türkçe tercüme ihtiyacı ayrıca doğar. Bu konuda yabancı dilde belgenin mahkemeye sunulması rehberi incelenebilir. Yurt dışına gönderilecek tebligat evrakının hedef ülkenin uygulamasına göre tercümesi ve şekli ise tebligat rejimi bakımından ayrıca kontrol edilmelidir.
HMK 63: İhbar Edilen Kişi Davaya Nasıl Katılır?
HMK m.63’e göre dava kendisine ihbar edilen kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı olan taraf yanında davaya katılabilir. Bu katılım fer’î müdahale hükümleriyle bağlantılıdır. Üçüncü kişi hangi tarafın davayı kazanmasında hukuki yararı varsa o taraf yanında yardımcı konumda davaya katılır.
Örneğin davalı ana yüklenici davayı kaybederse yurt dışındaki alt yükleniciye rücu edecekse, ihbar edilen alt yüklenici genellikle davalının davayı kazanmasında hukuki yarar görür ve onun yanında fer’î müdahil olarak katılabilir. Ancak somut hukuki ilişkinin niteliği farklıysa hangi taraf yanında katılımın anlamlı olduğu ayrıca belirlenir.
Fer’î müdahale HMK m.66-69’da düzenlenir. HMK m.66’ya göre üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla tahkikat sona erinceye kadar davada yer alabilir. Müdahil, davayı bulunduğu noktadan itibaren takip eder; yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia ve savunma araçlarını onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmamak şartıyla kullanabilir.
HMK 64: İhbarın İlerideki Rücu Davasına Etkisi
HMK m.64, ihbar edilen davada verilen hükmün ihbar eden kişiye etkisi bakımından HMK m.69/2’nin kıyasen uygulanacağını düzenler. Bu sonuç özellikle ileride açılacak rücu davasında önemlidir.
HMK m.69/2’ye göre fer’î müdahilin tarafla rücu ilişkisinde asıl davadaki uyuşmazlık hakkında yanlış karar verildiği iddiası kural olarak dinlenmez. Ancak müdahil; kendisine zamanında ihbar yapılmadığı için davaya geç katıldığını, yanında katıldığı tarafın iddia ve savunma imkânlarını kullanmasını engellediğini veya kendisinin bilmediği iddia ve savunma imkânlarının tarafın ağır kusuru nedeniyle kullanılamadığını ileri sürerek yargılamanın hatalı yürütüldüğünü savunabilir.
Bu nedenle ihbar yalnızca bilgilendirme değildir. Zamanında ve usulüne uygun yapılmış ihbar, ilerideki rücu uyuşmazlığında asıl davada karara bağlanan meselelerin yeniden tartışılması bakımından kanunun öngördüğü etkiyi doğurur. İhbarın geç yapılması ise bu etkinin sınırlarını etkileyebilir.
İhbar Edilen Kişi Otomatik Olarak Davalı Olur mu?
Hayır. Davanın ihbarı ile üçüncü kişi kendiliğinden davanın tarafı hâline gelmez. İhbar edilen hakkında sırf ihbar nedeniyle esas hüküm kurulmaz ve ona taraf sıfatıyla borç yüklenmez. Üçüncü kişinin taraf sıfatı kazanması için maddi ve usul hukukunun öngördüğü ayrı şartların bulunması gerekir.
Bu nokta uygulamada sık karıştırılır. “Dahili davalı” gibi ifadeler kullanılarak ihbar olunan kişi hakkında doğrudan hüküm kurulması, taraf teşkili kurallarıyla uyumlu değildir. İhbar, taraf değişikliği veya dava arkadaşlığı yaratmaz. İhbar olunan fer’î müdahil olarak katılabilir; hüküm asıl taraflar hakkında verilir.
Bu ayrım yurt dışındaki kişi bakımından daha da önemlidir. Yalnızca ihbar nedeniyle yabancı ülkedeki kişi hakkında Türkiye’de icra edilebilir bir mahkûmiyet hükmü oluştuğu düşünülmemelidir. Ona karşı bağımsız bir talep ileri sürülecekse görev, yetki, dava şartları, harç ve tebligat ayrıca değerlendirilmelidir.
Davanın İhbarı Ne Zamana Kadar Yapılabilir?
HMK m.61 açık sınırı koyar: ihbar tahkikat sonuçlanıncaya kadar yapılabilir. Tahkikat tamamlandıktan sonra ihbar talebinin aynı usulî işleve sahip olacağı kabul edilemez. Bu nedenle rücu ihtimali dosyanın başında tespit edilmeli ve yurt dışı tebligatının zaman alacağı da düşünülerek ihbar geciktirilmemelidir.
İhbarın geç yapılması yalnızca mevcut davayı değil, ileride HMK 69/2 kapsamında ileri sürülebilecek “zamanında ihbar yapılmadığı için davaya geç katılma” savunmasını da etkileyebilir. Bu nedenle üçüncü kişinin davaya gerçek anlamda katkı sunabileceği aşamada ihbar edilmesi önemlidir.
Yurt Dışındaki Üçüncü Kişiye İhbar İçin Uygulama Adımları
1. Rücu ilişkisini belirleyin: Davanın kaybı hâlinde üçüncü kişiyle hangi hukuki ilişki doğacak, sözleşme veya kanun maddesi nedir, dosya üzerinde netleştirilir.
2. Tahkikat aşamasını kontrol edin: HMK 61 süre sınırı nedeniyle ihbar talebi tahkikat sona ermeden yapılır.
3. Yurt dışı adresini doğrulayın: Gerçek kişi veya şirketin tebligata elverişli tam adresi tespit edilir.
4. Yazılı ve gerekçeli dilekçe hazırlayın: HMK 62 gereği ihbar sebebi ve yargılamanın aşaması açıkça yazılır.
5. Tercüme ve tebligat rejimini kontrol edin: Hedef ülkeye göre gerekli tercüme, sözleşme ve tebligat işlemleri tamamlanır.
6. İhbarın tevali ihtimalini hesaba katın: İhbar edilen kişinin başka bir kişiye ihbar yapabileceği dikkate alınır; bunun davayı gereksiz yere ertelemeyeceği HMK 62/2 gereği göz önünde tutulur.
7. Rücu dosyasını ayrı hazırlayın: İhbar, rücu alacağını kendiliğinden tahsil etmez. Asıl dava sonucu ve maddi hukuk şartlarına göre gerekirse ayrı rücu davası açılır.
En Sık Yapılan Hatalar
İhbarı üçüncü kişiye karşı açılmış dava sanmak; ihbar dilekçesinde rücu ilişkisini açıklamamak; yurt dışı adresini eksik vermek; tahkikat sonuna kadar beklemek; sırf ihbar nedeniyle yargılamanın erteleneceğini varsaymak; ihbar olunan hakkında doğrudan hüküm kurulmasını talep etmek; ihbarı bağımsız rücu davasının yerine geçirmek ve yabancı dildeki ekleri tercümesiz sunmak en sık karşılaşılan hatalardır.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
HMK 61-64 Türkiye genelinde uygulanır. Yurt dışındaki üçüncü kişiye ihbar bakımından Mersin mahkemeleri için farklı bir maddi usul kuralı yoktur; farklılık hedef ülkeye göre tebligat ve tercüme sürecinden doğar. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, yurt dışı bağlantılı dava ve rücu ilişkilerini Mersin’den takip ederek ihbar dilekçesi, uluslararası tebligat ve devamındaki fer’î müdahale işlemlerini dosyanın niteliğine göre yürütmektedir.
Resmî ve İlgili Kaynaklar
Temel hükümler 6100 sayılı HMK m.61, 62, 63, 64 ve bağlantılı olarak m.66-69’dur. Yurt dışı tebligatında 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve yürürlükteki milletlerarası sözleşmeler ayrıca değerlendirilir. Güncel HMK metni: Mevzuat Bilgi Sistemi.
Sık Sorulan Sorular
1. Almanya’daki kişiye Türkiye’deki dava ihbar edilebilir mi?
Evet. HMK 61 şartları varsa üçüncü kişinin yurt dışında olması ihbara engel değildir.
2. Davanın ihbarı ne zamana kadar yapılır?
HMK 61 uyarınca tahkikat sonuçlanıncaya kadar yapılabilir.
3. İhbar sözlü yapılabilir mi?
Hayır. HMK 62 ihbarın yazılı yapılmasını ve gerekçenin açıklanmasını emreder.
4. İhbar nedeniyle duruşma ertelenir mi?
HMK 62/2 uyarınca kural olarak ihbar nedeniyle yargılama başka güne bırakılamaz; zorunlu zincirleme ihbar hâlleri saklıdır.
5. İhbar edilen kişi davalı olur mu?
Hayır. İhbar, üçüncü kişiyi kendiliğinden davanın tarafı yapmaz.
6. İhbar edilen kişi davaya katılabilir mi?
Evet. HMK 63 uyarınca davayı kazanmasında hukuki yararı olan taraf yanında davaya katılabilir.
7. İhbar edilen başka bir kişiye ihbar yapabilir mi?
Evet. HMK 61/2 aynı şartlarla zincirleme ihbara izin verir.
8. İhbar rücu alacağını tahsil eder mi?
Hayır. Rücu alacağının maddi şartları ve gerekiyorsa bağımsız dava ayrıca değerlendirilir.
9. Yurt dışı adresi bilinmiyorsa ne olur?
Usulüne uygun bildirim için tebligata elverişli adresin belirlenmesi gerekir; eksik adres işlemi geciktirir veya başarısız kılar.
10. İhbarın ilerideki rücu davasına etkisi var mı?
Evet. HMK 64, HMK 69/2 hükmünün kıyasen uygulanacağını düzenler.
Davanın İhbarı ile Taraf Değişikliği Aynı İşlem Değildir
HMK m.61 uyarınca taraflardan biri davayı kaybettiği takdirde üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı o kişiye ihbar edebilir. İhbar edilen kişi, mevcut davanın kendiliğinden davacısı veya davalısı olmaz. İhbarın amacı üçüncü kişiye uyuşmazlığı bildirmek ve onun hukuki konumunu koruyacak şekilde yargılamaya katılabilmesine imkân vermektir.
İhbar edilen kişinin yurt dışında bulunması HMK m.61’deki maddi şartı değiştirmez; fakat bildirimin o ülkede usulüne uygun biçimde yapılması gerekir. Bu nedenle önce kişinin veya şirketin güncel yabancı adresi kesinleştirilir, ardından uygulanacak tebligat kanalı belirlenir.
İhbar Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?
HMK m.62 gereği ihbar yazılı olarak yapılır; ihbar sebebi gerekçeleriyle açıklanır ve yargılamanın hangi aşamada bulunduğu belirtilir. Yurt dışındaki üçüncü kişiye gönderilecek dilekçede mahkeme, esas numarası, taraflar, uyuşmazlığın konusu, ihbarın dayandığı rücu veya sorumluluk ilişkisi ve yaklaşan duruşma bilgileri açık biçimde yer almalıdır.
İhbarın yargılamayı gereksiz yere geciktirmesine izin verilmez. Yurt dışı tebligatın zaman alacağı bilindiği için ihbar talebi tahkikatın sonuna bırakılmamalıdır. Adres araştırması, tercüme ve yabancı makam prosedürü erken başlatılmalıdır.
Yurt Dışına Tebligat Hangi Kurala Göre Yapılır?
Yurt dışındaki gerçek veya tüzel kişiye ihbar evrakının gönderiminde 7201 sayılı Tebligat Kanunu, ilgili yönetmelik ve Türkiye ile muhatabın bulunduğu ülke arasında yürürlükte olan milletlerarası sözleşmeler birlikte kontrol edilir. Ülke Lahey Tebligat Sözleşmesine tarafsa merkezî makam veya sözleşmenin izin verdiği yöntemler değerlendirilir; ülkeye özgü tercüme, nüsha ve ücret şartları ayrıca yerine getirilir.
“E-posta attım, dava ihbar edildi” yaklaşımı yeterli değildir. HMK’daki ihbarın usul sonucu doğurması için mahkeme dosyasında bildirimin hangi belgeyle ve hangi tarihte yapıldığı ispatlanabilmelidir. Yabancı adrese gönderilen evrakın sonuç belgesi döndüğünde UYAP dosyasına işlenmesi gerekir.
İhbar Edilen Kişi Davaya Nasıl Katılır?
HMK m.63, dava kendisine ihbar edilen kişinin davayı kazanmasında hukuki yararı olan taraf yanında davaya katılabileceğini düzenler. Bu katılma fer’î müdahale niteliğindedir; üçüncü kişi asıl tarafın yerine geçmez. Kendi bağımsız hakkını dava konusu üzerinde ileri sürmek isteyen kişi bakımından HMK m.65’teki aslî müdahale şartları ayrıca değerlendirilir.
Yurt dışındaki ihbar olunan vekil aracılığıyla dosyaya katılacaksa vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilir biçimde hazırlanması gerekir. Yabancı noter veya makam belgesinde apostil/tasdik ve Türkçe tercüme; Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletnamede ise konsolosluk usulü uygulanır.
İhbarın Sonraki Rücu Davasına Etkisi
HMK m.64 davanın ihbarının etkisini fer’î müdahalenin etkisine bağlar. Bu nedenle ihbar, yalnız üçüncü kişiye bilgi vermek için yapılan şekilsiz bir bildirim değildir. Sonraki rücu veya sorumluluk davasında ilk yargılamadaki tespitlerin etkisi bakımından ihbarın usulüne uygun ve zamanında yapılması önem taşır.
Dosyada ihbar edilen kişinin açık adresi, tebligatın tamamlandığı tarih, yabancı makam sonuç belgesi ve varsa fer’î müdahale dilekçesi birlikte saklanmalıdır. Böylece sonraki davada “dava bana bildirilmedi” tartışmasının dayanağı somut belgelerle değerlendirilebilir.
Yurt dışındaki kişinin fer’î müdahalesi rehberi ve HMK m.65 aslî müdahale rehberi ihbar sonrası katılma yollarının farkını tamamlar.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Av. Emirhan KESKİN – Mersin Barosu Sicil No: 5507.
Son mevzuat kontrolü: 13.09.2026.
Yurt Dışı Dosyanız İçin İletişime Geçin
Ofis Konumu
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz/Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
