Yurt Dışındaki Kişi Türkiye’deki Davaya Fer’î Müdahil Olabilir mi? HMK 66-69 | 2026

Kısa ve Net Cevap

Fer’î Müdahale Nedir?

HMK m.66’ya göre üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla tahkikat sona erinceye kadar fer’î müdahil olarak davada yer alabilir. Fer’î müdahalenin temelinde üçüncü kişinin kendi adına yeni bir talep ileri sürmesi değil, mevcut davanın sonucunun kendi hukuki durumunu dolaylı biçimde etkilemesi bulunur.

Örneğin Türkiye’de ana yüklenici ile iş sahibi arasında dava sürerken yurt dışındaki alt yüklenicinin ileride rücu sorumluluğuyla karşılaşması ihtimali varsa alt yüklenici, hukuki yararını ortaya koyarak uygun taraf yanında fer’î müdahale talep edebilir. Bir sigorta, şirket, taşımacılık, kira, inşaat veya mülkiyet uyuşmazlığında da benzer şekilde davanın sonucu üçüncü kişinin hukuki konumuna etki edebilir.

Fer’î müdahil mevcut tarafın yardımcısıdır. Hüküm doğrudan fer’î müdahil hakkında verilmez. Bu özellik onu aslî müdahaleden ayırır. Aslî müdahalede üçüncü kişi kendi hakkı için bağımsız dava açarken fer’î müdahalede mevcut tarafın iddia veya savunmasını destekler.

Hukuki Yarar Nasıl Gösterilir?

HMK 66’nın merkezindeki şart “davayı kazanmasında hukuki yarar”dır. Salt arkadaşlık, ticari yakınlık veya fiili menfaat yeterli değildir. Davanın sonucunun üçüncü kişinin hukuki alanına dokunması gerekir. İleride rücu talebiyle karşılaşma, sözleşmesel hakkın etkilenmesi, aynı hukuki ilişkinin devamı veya mahkeme kararının üçüncü kişi açısından hukuken önem taşıması bu yararın dayanağı olabilir.

Yurt dışındaki başvurucu dilekçesinde kendi hukuki ilişkisinin ne olduğunu belgelemelidir. Sözleşme, poliçe, alt yüklenicilik ilişkisi, pay sahipliği, garanti, kefalet, devir veya başka bir hukuki bağ açıkça anlatılmalıdır. Mahkeme fer’î müdahale talebini soyut bir menfaat açıklamasıyla kabul etmek zorunda değildir.

Hukuki yarar hangi tarafın yanında katılım yapılacağını da belirler. Üçüncü kişi, davacının kazanması kendi hukuk alanını koruyacaksa davacı; davalının kazanması hukuki yarar sağlayacaksa davalı yanında katılır.

Fer’î Müdahale Ne Zamana Kadar İstenebilir?

HMK m.66 açık zaman sınırı koyar: tahkikat sona erinceye kadar. Bu nedenle yurt dışındaki üçüncü kişi dosyadan haberdar olur olmaz yargılamanın hangi aşamada olduğunu kontrol etmelidir. Tahkikat bitmişse HMK 66’daki fer’î müdahale imkânı sona erer.

Davanın üçüncü kişiye geç ihbar edilmiş olması önemlidir. HMK m.69/2, müdahilin ileride rücu ilişkisinde zamanında ihbar yapılmadığı için davaya geç katıldığını ileri sürebileceğini açıkça düzenler. Bu nedenle hem asıl tarafın ihbarı geciktirmemesi hem üçüncü kişinin bildirimi aldıktan sonra hızlı hareket etmesi gerekir.

HMK 67’ye Göre Müdahale Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

HMK m.67/1’e göre müdahale talebinde bulunan üçüncü kişi, yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvurur. Dilekçede mahkeme ve esas numarası, taraflar, katılınacak taraf, hukuki yararın kaynağı, olayın bağlantısı ve sonuç talebi açıkça gösterilmelidir.

HMK m.67/2 uyarınca müdahale dilekçesi davanın taraflarına tebliğ edilir. Mahkeme gerekirse taraflarla birlikte üçüncü kişiyi de dinlemek üzere davet edebilir; gelmeseler dahi müdahale talebi hakkında karar verir. Bu düzenleme, fer’î müdahale başvurusunun tarafların kabulüne bağlı olmadığını gösterir. Kararı mahkeme verir.

Yurt dışındaki kişinin dilekçesi avukat aracılığıyla sunulabilir. Vekâletname usulü düzenlenmiş olmalıdır. Yabancı ülkede noter önünde verilen vekâletnamelerde apostil veya konsolosluk tasdiki ve Türkçe tercüme ihtiyacı ülkeye ve belgenin düzenlenişine göre kontrol edilir.

HMK 68: Fer’î Müdahilin Hangi Hakları Vardır?

HMK m.68/1’e göre müdahale talebi kabul edilirse müdahil davayı bulunduğu noktadan itibaren takip eder. Yani davayı başa döndüremez ve daha önce tamamlanmış usul aşamalarını sırf kendisi sonradan katıldığı için yeniden açtıramaz.

Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir ve o tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemini yapabilir. Bu nedenle fer’î müdahil bağımsız taraf gibi hareket edemez; yanında katıldığı tarafın iradesiyle açık çelişki yaratacak usul işlemleri yapması mümkün değildir.

HMK m.68/2’ye göre mahkeme, müdahilin davaya katıldığı noktadan itibaren taraflara bildirilen işlemleri müdahile de tebliğ eder. Bu hüküm yurt dışındaki müdahil için özellikle önemlidir. Türkiye’de vekil varsa tebligat vekile yapılır; vekil yoksa yurt dışı tebligatı usulleri gündeme gelebilir.

HMK 69: Fer’î Müdahalenin Rücu İlişkisine Etkisi

HMK m.69/1 uyarınca müdahilin de yer aldığı asıl davada hüküm taraflar hakkında verilir. Fer’î müdahil hükmün asıl tarafı hâline gelmez. Bununla birlikte m.69/2, daha sonra yanında katıldığı tarafla müdahil arasında çıkabilecek rücu uyuşmazlığında önemli bir etki öngörür.

Kural olarak müdahil, asıl davadaki uyuşmazlık hakkında yanlış karar verildiğini ileri süremez. Ancak zamanında ihbar yapılmadığı için davaya geç katıldığını, yanında katıldığı tarafın iddia ve savunma imkânlarını kullanmasını engellediğini veya kendisince bilinmeyen iddia ve savunma imkânlarının tarafın ağır kusuru nedeniyle kullanılamadığını belirterek yargılamanın hatalı yürütüldüğünü savunabilir.

Bu nedenle fer’î müdahale yalnızca bugünkü davaya katılım değildir; ilerideki rücu davasının tartışma alanını da etkileyebilir. Müdahilin dosyayı aktif izlemesi ve teknik-hukuki savunmalarını zamanında ortaya koyması önemlidir.

Yurt Dışındaki Müdahil Türkiye’ye Gelmek Zorunda mı?

Kural olarak vekil aracılığıyla fer’î müdahale talebi sunulabilir ve dosya takip edilebilir. Mahkeme üçüncü kişiyi dinlemek isterse HMK 67/2 kapsamında davet kararı verebilir. Fiziki katılım, e-duruşma veya yurt dışı tebligatı imkânı somut usul kararına göre değerlendirilir.

Yabancı dilde sözleşme veya diğer belgeler sunuluyorsa HMK 223 gereği Türkçe tercüme gerekir. Yabancı resmî belgelerde HMK 224 ve ilgili apostil/tasdik rejimi ayrıca uygulanır. Bu yüzden yurt dışından katılım sadece dilekçe hazırlamak değil, delil ve belge zincirini doğru kurmak anlamına gelir.

Davanın İhbarı, Aslî Müdahale ve Fer’î Müdahale Farkı

Davanın ihbarında taraf, muhtemel rücu ilişkisi bulunan üçüncü kişiye davayı bildirir. İhbar üçüncü kişiyi kendiliğinden taraf veya müdahil yapmaz. Fer’î müdahalede üçüncü kişi hukuki yararı olan tarafın yanında yardımcı olur. Aslî müdahalede ise üçüncü kişi asıl davanın konusundaki kendi bağımsız hakkı için taraflara karşı ayrı dava açar.

Bu üç kurumun yanlış seçilmesi süre, harç ve taraf sıfatı bakımından önemli sonuçlar yaratır. Aslî müdahale hakkında HMK 65 rehberi; davanın ihbarı hakkında HMK 61-64 rehberi ayrıca incelenebilir.

Uygulama Adımları

1. Mevcut dava dosyasının mahkemesi, esas numarası ve tahkikat aşaması tespit edilir.

2. Yurt dışındaki üçüncü kişinin hangi tarafın kazanmasında hukuki yararı bulunduğu belirlenir.

3. Hukuki yararın sözleşme ve diğer belgeleri hazırlanır.

4. HMK 67’ye uygun müdahale dilekçesi verilir.

5. Yabancı belgeler tercüme/tasdik kurallarına uygun sunulur.

6. Müdahale kabul edilirse dosya bulunduğu aşamadan itibaren aktif takip edilir ve yanında katılınan tarafın yararına usul işlemleri yapılır.

Dosya Kontrol Listesi

Tahkikat devam ediyor mu; hukuki yarar somut mu; hangi taraf yanında katılım yapılacak; dayanak sözleşme veya ilişki belgeli mi; müdahale dilekçesi HMK 67 unsurlarını taşıyor mu; vekâletname uygun mu; yabancı belgeler çevrilmiş mi; yurt dışı tebligat adresi doğru mu; asıl tarafın işlemleriyle çelişen bir talep var mı; ilerideki rücu etkisi değerlendirildi mi? Başvuru öncesi bu on başlık kontrol edilmelidir.

En Sık Hatalar

Fer’î müdahili davanın asıl tarafı sanmak; hukuki yararı somutlaştırmamak; tahkikat bittikten sonra başvurmak; aslî müdahale gereken durumda fer’î müdahale istemek; yanında katılınan tarafın açık işlemine aykırı usul işlemi yapmak; yabancı belgeyi tercümesiz sunmak ve müdahalenin ilerideki rücu etkisini göz ardı etmek başlıca hatalardır.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

HMK 66-69 Türkiye genelinde uygulanır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, yurt dışındaki şirket, sigorta, miras, taşınmaz ve sözleşme bağlantılı üçüncü kişilerin Türkiye’deki davalara müdahale taleplerini Mersin’den takip etmektedir.

Resmî Kaynaklar

Temel hükümler 6100 sayılı HMK m.66, 67, 68 ve 69’dur. İhbar için m.61-64; aslî müdahale için m.65; yabancı belgeler için m.223-224 ayrıca önemlidir. Güncel metin: Mevzuat Bilgi Sistemi – HMK.

Sık Sorulan Sorular

Yurt Dışı Dosyanız İçin İletişime Geçin

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →