Yurt Dışındaki Taraf Türkiye’deki Keşfe Katılmak Zorunda mı? 2026

Türkiye’ye Gelmeden Keşif Hazırlığı: Belge, Erişim ve Tutanak

Yurt dışındaki taraf için keşif hazırlığı, yalnız vekâletnameyi göndermekle tamamlanmaz. Mahkemenin hangi uyuşmazlık konusunda, hangi yerde ve hangi uzmanlarla inceleme yapacağı belirlenir. Keşif kararının tam metni, mahkemenin bilirkişiye yönelttiği sorular ve tarafların daha önce sunduğu deliller birlikte okunur. Örneğin apartman dairesindeki bir hasarın incelenmesi ile arsa sınırının belirlenmesi aynı hazırlığı gerektirmez. Birinde tesisat ve onarım kayıtları, diğerinde tapu ve kadastro belgeleri öncelik kazanır.

Müvekkilin Almanya’da bulunması, inceleme yerindeki bütün işlemleri aile üyelerinin kendiliğinden yapabileceği anlamına gelmez. Anahtarı teslim eden komşu veya akraba, sırf bu yardımı nedeniyle dava vekili olmaz. Mahkemeye hukuki beyanda bulunacak vekil ile mekâna erişim sağlayacak kişi ayrı belirlenir. Evin kiracı tarafından kullanılması durumunda da malikin tek başına her zaman içeri girme yetkisi bulunduğu varsayılmaz; keşif kararının uygulanması mahkemenin usulüne göre yürütülür.

Keşif Konusu Doğru Yerle Eşleştirilmeli

Taşınmaza ilişkin dosyada il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve gerekiyorsa bağımsız bölüm bilgileri kontrol edilir. Posta adresiyle tapu kaydındaki teknik kimlik aynı veri değildir. Sokak adının değişmesi, apartman numarasının yenilenmesi veya aynı binada benzer dairelerin bulunması inceleme yerinin karışmasına yol açar. Avukata gönderilen fotoğraflarda hangi cephenin, hangi odanın veya hangi kullanım alanının gösterildiği açıklanır. Belgeler arasındaki uyuşmazlık gizlenmeden dosyaya taşınır.

Yalnız telefonda tarif edilen bir sınır, resmî kadastro ölçümünün yerine geçmez. Eski duvarın yeri, fiilî kullanım, tapu sınırı ve belediye projesi birbirinden farklı şeyleri gösterebilir. Keşiften önce hazırlanan açıklama, bu verileri bir araya getirmek içindir; bilirkişiye nasıl sonuç vermesi gerektiğini öğretmek için kullanılmaz. Tarafın iddiası ile uzman tarafından yapılacak teknik tespit ayrı tutulur. Mahkemenin gerekli gördüğü resmî kayıtlar yetkili kurumlardan istenir.

Fotoğraf ve Videolar Nasıl Hazırlanır?

Fotoğrafların mümkünse değişmemiş özgün dosyaları saklanır. Çekim tarihi biliniyorsa belirtilir; bilinmiyorsa tahmini tarih kesin bilgi gibi sunulmaz. Genel görünümü gösteren görüntüyle ayrıntı fotoğrafı birlikte tutulduğunda hasarın konumu daha kolay anlaşılır. Sadece yakın çekim bir çatlak fotoğrafı, çatlağın hangi yapıda bulunduğunu veya ne zaman oluştuğunu tek başına açıklamaz. Görüntüler numaralandırılır ve her numaranın kısa açıklaması ayrı bir listede gösterilir.

Keşiften önce çekilmiş görüntüler, mahkemenin güncel durumu incelemesini gereksiz kılmaz. Hasarın onarılmış olması veya yapının değişmesi hâlinde önceki hâli gösteren kayıtlar önem taşır; ancak görüntünün kaynağı ve kapsamı tartışılır. Elektronik verilerin belge niteliği HMK m.199, hukuka aykırı elde edilen deliller ise m.189/2 çerçevesinde değerlendirilir. Başkasının konutuna izinsiz girilerek çekilen kayıt için yalnız “davada kullanacağım” demek hukuka uygunluk sağlamaz.

Onarım Acilse Delil Kaybı Nasıl Önlenir?

Su sızıntısı, elektrik tehlikesi veya yapısal risk gibi olaylarda insan güvenliği ve zararın büyümemesi önceliklidir. Delil saklama amacı, tehlikeli bir durumu sürdürmek için gerekçe değildir. Güvenli müdahaleyle birlikte mevcut durumun mümkün olduğunca belgelenmesi, teknik servis kayıtlarının ve değiştirilen parçaların bilgileriyle korunması önem taşır. Yapılan müdahalenin tarihi, kapsamı ve kim tarafından gerçekleştirildiği yazılı kayda geçirilir. Sonradan yapılan onarım, ilk hasarın bütün ayrıntılarını otomatik olarak ispatlamaz.

Hukuki yarar varsa HMK m.400 kapsamında delil tespiti talep edilir. Önceden bildirim yapılmadan tespit isteniyorsa bunun ayrı koşulları açıklanır. Olağan keşif gününün beklenememesi nedenleri somut belgeyle gösterilir; sadece müvekkilin kısa süre sonra Almanya’ya dönecek olması her olayda habersiz tespit sebebi değildir. Onarım faturası, hasarın niteliği ve sorumlusunu gösteren teknik incelemenin yerini tek başına tutmaz.

Bilirkişiye Sorulacak Teknik Sorular

Sorular incelemenin amacına bağlı hazırlanır. Hasar dosyasında hasarın mevcut kapsamı, teknik nedeni, onarım yöntemi ve hesap dayanakları; sınır dosyasında resmî kayıtların uygulanması ve ölçüm yöntemi; ayıplı teslimde sözleşme ve projeyle gözlenen durum arasındaki farklar önemlidir. “Davalı haksız mıdır?” gibi hukuki sonuç isteyen sorular yerine, hâkimin değerlendirmesine temel oluşturacak teknik olgular belirlenir. Bilirkişi, hâkimin yerine karar vermez.

Birden fazla uzmanlık alanı gerekiyorsa bu ihtiyaç gerekçelendirilir. Örneğin rutubet izinin görülmesi, kaynağın mutlaka üst kat olduğunu göstermez; ortak tesisat veya yapısal su yalıtımı gibi ihtimaller teknik olarak incelenir. Tarafın iddiasını desteklemeyen bir teknik bulgu bulunduğunda bu bulgunun dosyadan çıkarılması istenmez. Raporun denetlenebilir olması için kullanılan ölçüm, belge, yöntem ve hesap açık olmalıdır. Eksik inceleme varsa sonraki itiraz somut sorular üzerinden kurulur.

Keşif Tutanakları ve Rapor Aynı Belge Değildir

HMK m.290 uyarınca keşifte yapılan işlemler, beyanlar ve gözlemler tutanağa geçirilir. Bilirkişi raporu ise uzmanlık değerlendirmesini ve gerektiğinde hesapları içerir. Tutanakta görülen durum ile sonradan raporda kabul edilen durum farklıysa bu fark ayrıca açıklanmalıdır. Tutanakta bir alanın incelenemediği yazılı olduğu hâlde raporun o alan hakkında kesin sonuç kurması, itiraz bakımından önemli bir eksikliktir. Keşif sırasında mahkemeye sunulan belgeler de dosya kaydıyla izlenir.

Müvekkile yalnız rapor sonucu değil, keşifte ne yapıldığı da açıklanır. Mahalline girilemedi mi, hangi bölüm ölçüldü, hangi belgeler sunuldu, ek inceleme istendi mi? Bu sorular dosyanın sonraki aşaması için önem taşır. Avukatın keşifte bulunması rapordaki bütün sonuçlara peşinen katıldığı anlamına gelmez. Rapor tebliğ edildiğinde HMK m.281’deki süre ve itiraz koşulları ayrıca uygulanır; keşif günündeki sözlü açıklamanın her teknik itirazı geleceğe dönük koruduğu varsayılmaz.

Yurt Dışındaki Tarafa Keşif Sonrası Bilgilendirme

Keşif sonrasında dosya notunda gerçekleştirilen işlem, katılan kişiler, mahkemenin ara kararları ve beklenen rapor belirtilir. Bilirkişiye verilmiş rapor teslim süresi ile tarafın rapora itiraz süresi karıştırılmaz. Rapor henüz dosyaya sunulmamışsa, keşfin tamamlanmasıyla bütün teknik incelemenin bittiği söylenmez. Rapor geldiğinde mahkemenin tebliğ işlemi ve ek belge talepleri takip edilir. Müvekkilin yurt dışından göndereceği açıklamalar için hazırlık yapılır.

Bu hazırlıkla, Türkiye’ye yapılacak seyahatin gerçekten gerekli olup olmadığı somut dosyaya göre belirlenir. Şahsen dinleme emri bulunmayan bir keşif ile kişiye yönelik özel usul işlemi aynı tutulmaz. Yalnız masrafı azaltmak için mahkemenin kişisel katılım emri görmezden gelinmez; yalnız mahkeme Mersin’de olduğu için de her gurbetçinin mutlaka uçak bileti alması gerektiği söylenmez. Karar, belge ve temsil düzeni birlikte değerlendirilir.

HMK Keşfi ile İdari Yargı İncelemesinin Sınırı

Bu rehber, Türkiye’deki hukuk yargılamasında HMK hükümlerine göre yapılan keşfe ilişkindir. Belediye işleminin iptali veya imar planına karşı dava gibi idari yargı uyuşmazlıklarında görevli yargı kolu ve uygulanacak usul ayrıca belirlenir. Bir teknik incelemenin taşınmazı ilgilendirmesi, davanın mutlaka adli yargıda görüleceğini göstermez. Mahkeme adı, dava konusu işlem ve talep sonucu belirlenmeden bu yazıdaki bütün süre ve başvuru yolları farklı yargı koluna aynen aktarılmaz.