Demirleme Ordinosu Almadan 168 Saat Bekleme Kuralı Nedir? Limanlar Yönetmeliği m.20/j (2026)

m.20/j’nin 2026 itibarıyla güncel kuralı nedir?

Limanlar Yönetmeliği m.20/1-j, belirli nedenlerle liman idari sahasında beklemek zorunda olan fakat herhangi bir liman veya kıyı tesisine uğramayacak gemiler için özel demirleme rejimi kurar. Gemi, hükümde sayılan nedenlerden biri varsa ve önceden telsiz bildirimi yaparsa liman başkanlığınca belirlenen sahada demirleme ordinosu almadan bekleyebilir. Bu özel rejim, genel ordino kuralına sınırlı bir istisnadır.

30 Ağustos 2025 tarihli ve 33002 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, bendin ilk cümlesini güncellemiştir. Eski metindeki “uğraksız geçiş niteliğinde” ifadesi yerine, liman idari sahasındaki herhangi bir liman veya kıyı tesisine uğramama ölçütü açıklaştırılmış; ayrıca bu gemilerden alınacak demirleme ücretlerinin ilgili mevzuata göre tahsil edileceği belirtilmiştir. 168 saat aşıldığında ordino alınması kuralı devam etmektedir.

168 saat kaç gündür ve süre neyi ifade eder?

168 saat, kesintisiz yedi güne karşılık gelir. m.20/j bakımından bu eşik, ordinosuz özel demirleme rejiminin azami süresini belirler. Geminin demirleme süresi 168 saati aşacaksa demirleme ordinosu alınması gerekir. Bu nedenle acente ve kaptan, demirleme başlangıç zamanını saat ve dakika olarak doğru kaydetmelidir.

“Yedi takvim günü” ile “168 saat” aynı hesap yöntemi değildir. Örneğin gemi bir günün öğleden sonrasında demirlediyse süre takvim günlerinin gece yarısından değil, fiilî demirleme saatinden itibaren izlenir. Demirleme ücretleri bakımından ilgili ücret yönergesindeki günlük hesap sistemi ayrıca uygulanabilir; ordino eşiği ile ücret hesap yönteminin birbirine karıştırılmaması gerekir.

Gemi bir liman veya kıyı tesisine uğrayacaksa m.20/j uygulanır mı?

Güncel bent, liman idari sahasındaki herhangi bir liman veya kıyı tesisine uğramayacak gemileri hedefler. Gemi terminale yanaşacak, yük operasyonu yapacak veya bir kıyı tesisinden hizmet alacaksa m.20/j’deki özel ordinosuz bekleme rejimi otomatik olarak uygulanmaz. Bu durumda geliş, ordino ve yanaşma işlemleri normal liman prosedürüne göre yürütülür.

Gemi yalnız demirleme alanında bekleyip kıyı tesisine yanaşmayacaksa ve bekleme nedeni bentte sayılan hâllerden biriyse özel rejim değerlendirilebilir. Acente, geminin gerçek planını liman başkanlığına doğru bildirmelidir.

Sefer talimatı bekleyen gemi ordinoya gerek olmadan demirleyebilir mi?

Evet; diğer şartlar da sağlanıyorsa sefer talimatı bekleme m.20/j’de açıkça sayılan nedenlerden biridir. Charterer, donatan veya işletmeci tarafından sonraki liman veya yük talimatı henüz verilmemiş bir gemi, liman başkanlığınca belirlenen sahada önceden telsiz bildirimi yaparak demirleyebilir.

Bu imkân 168 saatle sınırlıdır. Bekleme uzayacaksa ordino alınır. Ayrıca demirleme ücreti rejimi ordino bulunup bulunmamasından bağımsız olarak ilgili düzenlemeye göre uygulanır.

Arıza nedeniyle yedek parça bekleyen gemi kapsamda mıdır?

Evet. Arıza sonucu yedek parça veya teknisyen temini bentte açıkça sayılmıştır. Gemi, kıyı tesisine yanaşmadan demirleme alanında parça veya teknik destek bekleyebilir. Ancak arızanın geminin seyir ve demir emniyetini etkileyip etkilemediği ayrıca önemlidir.

Önemli makine arızaları Limanlar Yönetmeliği m.24 kapsamında liman başkanlığına bildirilmesi gereken olaylar arasındadır. Bu nedenle m.20/j’deki demirleme bildirimi, arıza bildiriminin yerine geçmez. Teknik arızanın niteliği ve alınan emniyet tedbirleri ayrıca raporlanır.

Teknisyen gemiye nasıl gider?

Geminin demirde teknisyen beklemesi m.20/j kapsamında olabilir; ancak teknisyenin gemiye ulaştırılması ayrı hizmet operasyonudur. Servis veya acente motorlarının hareketi, gümrük ve sınır işlemleri, deniz güvenliği ve liman başkanlığının hizmet teknesi kuralları ayrıca uygulanır.

Bu nedenle “m.20/j ile ordinosuz demirdeyiz” sonucu, gemiye her türlü teknenin izinsiz aborda olabileceği anlamına gelmez. Aborda ve servis operasyonu kendi maddelerine göre yürütülür.

Kötü hava koşulları nedeniyle sığınma nasıl uygulanır?

Gemi kötü hava nedeniyle emniyetli seyrini sürdüremiyorsa veya denizde kalmak can-mal emniyeti bakımından uygun değilse liman başkanlığınca belirlenen sahaya sığınabilir. Kötü hava m.20/j’de açıkça sayılan bekleme nedenlerinden biridir. Önceden bildirim yapılması esastır; acil durumda emniyet tedbiri alınırken haberleşme mümkün olan ilk anda yapılır.

Liman başkanlığı hava ve deniz koşullarına göre m.44 kapsamında trafik sınırlaması da getirebilir. Geminin kendi seçtiği koya demirlemesiyle, yetkili makamın belirlediği demirleme sahasında m.20/j kapsamında beklemesi aynı şey değildir.

Personel değişimi için 168 saat rejimi kullanılabilir mi?

Evet. Personel değişimi bendin açık nedenlerinden biridir. Gemi kıyı tesisine uğramadan demirleme alanında personel değişimini organize edebilir. Ancak personelin ülkeye giriş-çıkış, gümrük, pasaport ve ulaşım işlemleri ilgili mevzuata göre ayrıca tamamlanır.

Personel değişimi birkaç saat içinde tamamlanacak olsa dahi liman başkanlığına veya ilgili trafik/kılavuzluk birimine önceden telsiz bilgi verilmelidir. Geminin demirleme konumu yetkili makamın belirlediği saha içinde olmalıdır.

“Liman başkanlığınca kabul edilen mazeretli hâl” ne demektir?

Yönetmelik sayılan nedenlerin yanında liman başkanlığınca kabul edilen mazeretli hâllere de yer verir. Bu, geminin tek taraflı olarak herhangi bir ticari gerekçeyi mazeret sayabileceği anlamına gelmez. Sebebin liman başkanlığı tarafından kabul edilmesi gerekir.

Acente, olağan dışı bekleme nedenini somut belge ve açıklamayla sunmalıdır. Liman başkanlığı, liman düzeni ve emniyet açısından bu gerekçeyi kabul eder veya normal ordino prosedürünün uygulanmasını ister.

Telsiz bildirimi hangi makama yapılır?

Gemi önceden liman başkanlığına veya geminin bulunduğu yerde varsa Gemi Trafik Hizmetleri Merkezine yahut kılavuzluk teşkilatına telsizle bilgi verir. Bildirim GTHM’ye veya kılavuzluk teşkilatına yapılmışsa ilgili birim liman başkanlığına bilgi aktarır. Böylece ordino alınmadan önce de idarenin geminin demirleme planından haberdar olması sağlanır.

Bildirimde gemi adı, IMO numarası, mevki, demirleme nedeni, tahmini bekleme süresi, teknik durum ve iletişim bilgileri açık olmalıdır. Liman otoritesinin istediği ek bilgi de gecikmeden verilir.

Bildirim yapmadan demir atıp sonra haber vermek mümkün mü?

m.20/j’nin normal kuralı önceden telsiz bildirimidir. Gemi, sıradan ticari bekleme gerekçesiyle önce demirleyip sonra bilgi vererek şartı yerine getirmiş sayılmaz. Gerçek acil emniyet durumu varsa kaptan önce can ve gemi güvenliğini sağlar; ancak bu olağanüstü durum belgelendirilmeli ve bildirim ilk mümkün anda yapılmalıdır.

Planlı sefer talimatı, personel değişimi veya yedek parça bekleme gibi durumlarda önceden bildirim yapmak için engel bulunmaz. Acente ve kaptan bu prosedürü sefer planına dâhil etmelidir.

Gemi istediği demirleme sahasını seçebilir mi?

Hayır. Hüküm, liman başkanlığınca belirlenen sahalara demirlemeye izin verir. Gemi veya acente, kıyıya daha yakın olduğu ya da servis maliyetini azalttığı için kendi seçtiği noktaya demirleyemez. Demirleme alanı liman trafiği, su derinliği, kablo-boru hatları ve diğer gemilerin salınım alanları dikkate alınarak belirlenir.

GTHM bulunan bölgede trafik merkezi gemiye mevki veya saha talimatı verebilir. Kaptan bu talimata uyar ve demirledikten sonra pozisyonunu sürekli izler.

168 saat dolmadan gemi yer değiştirirse süre sıfırlanır mı?

Sırf 168 saat eşiğinden kaçınmak amacıyla aynı liman idari sahasında kısa yer değiştirme yapıp yeniden demirlemek, hükmün amacına uygun bir süre sıfırlama yöntemi değildir. Demirleme süresi ve geminin liman sahasındaki bekleme kronolojisi liman başkanlığı, GTHM, AIS ve ücret sistemlerinden takip edilir.

Gemi gerçek anlamda liman idari sahasından ayrılıp yeni bir sefer hareketi yaparsa sonraki giriş ayrı değerlendirilir. Ancak somut durumda liman başkanlığının kayıt ve talimatı esastır; süreyi yapay manevralarla bölmek hukuken güvenli bir yöntem değildir.

168 saat aşılırsa ne zaman ordino alınmalıdır?

Beklemenin 168 saati aşacağı öngörülüyorsa acente son ana bırakmadan demirleme ordinosu işlemini başlatmalıdır. Hüküm, 168 saat aşıldığında ordino alınmasını zorunlu tutar. Ordino alınması geminin aynı mevkiyi süresiz kullanabileceği anlamına gelmez; liman başkanlığının demirleme ve trafik talimatları devam eder.

Gemi ilgilisi, bekleme nedeninin devamını ve gerekli diğer belgeleri hazır tutmalıdır. Demirleme ücretlerinin ödenmesi de ilgili yönerge ve elektronik takip sistemi içinde kontrol edilir.

Demirleme ücreti ilk 168 saatte alınmaz mı?

Hayır. Ordino muafiyeti ile demirleme ücreti muafiyeti aynı şey değildir. 30 Ağustos 2025 değişikliği, m.20/j’nin ilk cümlesine bu gemilerden alınacak demirleme ücretlerinin ilgili mevzuat uyarınca belirtilen süreler gözetilerek tahsil edileceğini açıkça eklemiştir. Dolayısıyla “ordino yoksa ücret de yok” sonucu çıkarılamaz.

Demirleme ücretlerine ilişkin yönerge, toplam süre, geminin GT değeri, bayrak ve demirleme sahasının türüne göre hesaplama sistemi kurar. Ücret tahakkuku ile ordino eşiği ayrı hukuki mekanizmalardır.

72 saat ve 168 saat ücret kuralları nasıl ayrılır?

Demirleme Ücretleri Hakkında Yönerge, belirli kapsamda toplam demirleme süresi 72 saati aşan gemiler için günlük ücret sistemi öngörür ve 168 saatin üzerindeki süre için artırımlı katsayılar kullanabilir. Bu ücret eşikleri, Limanlar Yönetmeliği m.20/j’deki ordino alma yükümlülüğüyle aynı hukuki işlevi taşımaz.

Bir gemi ilk 168 saat içinde ordino almadan m.20/j şartlarıyla demirleyebilirken, ilgili ücret yönergesi uyarınca ödeme borcu doğabilir. Acente iki hesabı ayrı takip etmelidir.

İkmal gemilerindeki m.20/i kuralıyla fark nedir?

m.20/i yakıt, su, kumanya ve benzeri ihtiyaç ikmali yapan hizmet gemilerinin demirleme sahasında demirleme ordinosu almasını öngörür. m.20/j ise liman veya kıyı tesisine uğramayacak ve belirli bekleme nedenleri bulunan gemilere 168 saate kadar özel ordinosuz demirleme imkânı sağlar.

Bu nedenle hizmet gemisi yalnız “168 saatten az bekleyeceğim” diyerek m.20/i yükümlülüğünden kaçınamaz. Gemi hangi faaliyet amacıyla limanda bulunuyorsa doğru bent uygulanır. İkmal gemileri için ordino rehberi bu ayrımı ayrıca açıklar.

Koy veya körfezde 168 saat demirlenebilir mi?

Hayır. m.20/j liman başkanlığınca belirlenen demirleme sahalarını esas alır. m.20/e’de mücbir sebepler dışında liman idari sahasındaki koy ve körfezlerde ticari gemilerin demirlemesine ilişkin yasak devam eder. 168 saat kuralı, yetkisiz koy demirlemesine genel izin vermez.

Geminin demirleme sahası dışına çıkması gerekiyorsa liman başkanlığından ayrı talimat veya izin alınır. koy ve körfez demirleme yasağı farklı arama niyetindeki kuralı açıklar.

Mersin’de 168 saat kuralı nasıl uygulanır?

Mersin liman idari sahasında bir gemi Mersin’deki liman veya kıyı tesisine uğramadan sefer talimatı, yedek parça-teknisyen, kötü hava, personel değişimi veya Mersin Bölge Liman Başkanlığınca kabul edilen mazeret nedeniyle bekleyecekse m.20/j uygulanabilir. Önceden telsiz bildirimi yapılır ve başkanlığın belirlediği demirleme alanı kullanılır.

Bekleme 168 saati aşarsa demirleme ordinosu alınır; ücret yükümlülüğü ise ilgili Demirleme Ücretleri Hakkında Yönergeye göre ayrıca takip edilir. Mersin’de acente, AIS ve liman sistemindeki demirleme başlangıç saatini dosyada tutmalıdır.

Hangi belgeler saklanmalıdır?

Telsiz bildirim kaydı, GTHM veya kılavuzluk teşkilatı mesajı, acente yazışmaları, geminin demirleme nedeni, AIS demirleme zamanı, yedek parça veya teknisyen belgeleri, personel değişim evrakı, hava raporu ve varsa liman başkanlığının mazeret kabulü saklanmalıdır. 168 saat aşılmışsa demirleme ordinosu da dosyaya eklenir.

Demirleme ücretinin ödeme veya tahakkuk kayıtları ayrıca muhafaza edilmelidir. Ordino/Liman Çıkış Belgesi işlemlerinde ücret kontrolü elektronik sistemler üzerinden yapılabilir.

Kurala uyulmamasının sonucu nedir?

Önceden bildirim yapılmadan yetkisiz yere demirleme, m.20/j şartı bulunmadığı hâlde ordinosuz bekleme veya 168 saat aşıldığı hâlde ordino almama Limanlar Yönetmeliği m.39 kapsamındaki idari yaptırımları gündeme getirir. Ayrıca demirleme ücretinin ödenmemesi hâlinde ilgili yönerge uyarınca Ordino veya Liman Çıkış Belgesi düzenlenmesi engellenebilir.

Gemi liman trafiğini tehlikeye sokuyorsa liman başkanlığı yer değiştirme talimatı verebilir. Kaptan ve gemi ilgilisi bu talimata uymak zorundadır.

Uygulama kontrol listesi

• Geminin liman veya kıyı tesisine uğrayıp uğramayacağını netleştirin.
• Bekleme nedeninin m.20/j’de sayılan hâllerden biri olduğunu belgeleyin.
• Demirlemeden önce liman başkanlığı, GTHM veya kılavuzluk teşkilatına telsizle bilgi verin.
• Liman başkanlığınca belirlenen demirleme sahasını kullanın.
• AIS ve jurnal üzerinden demirleme başlangıç saatini kaydedin.
• 168 saat eşiğini saat bazında takip edin; aşılacaksa ordinoyu zamanında alın.
• Ordino muafiyetini demirleme ücreti muafiyeti sanmayın.
• m.20/i ikmal gemisi veya m.20/e koy yasağı gibi farklı rejimlerle karıştırmayın.

İlgili içerikler

• İkmal gemisi demirleme ordinosu
• Koy ve körfezlerde demirleme yasağı
• Liman Çıkış Belgesi olmayan geminin demirleme sahasına çıkışı
• Liman sahasına geliş bildirimi
• Deniz ticareti ve liman hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Resmî Gazete – 30.08.2025 tarihli değişiklik
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Limanlar Yönetmeliği
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Demirleme Ücretleri Hakkında Yönerge

Sık Sorulan Sorular