2/B Orman Sınırı Dışına Çıkarma Şartları Nelerdir? 31.12.1981 Kriteri ve Yasak Alanlar | 6831 m.2 (2026)
Kısa ve Net Cevap
6831 sayılı Orman Kanunu m.2, orman sayılan bazı yerlerin hangi şartlarla orman sınırları dışına çıkarılabileceğini düzenler. Maddenin (B) bendinde temel tarih 31 Aralık 1981’dir. Bu tarihten önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tamamen kaybetmiş; tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık gibi tarımsal kullanıma veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılık kullanımına elverişli olduğu tespit edilen alanlar ile toplu yerleşim alanları orman sınırı dışına çıkarılabilir. Ancak m.2; muhafaza ormanları, millî parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları, izin ve irtifak hakkı tesis edilmiş ormanlık alanlar ve m.3 ile orman rejimine alınan yerlerde bu nitelikler devam ettiği sürece uygulanmaz; yanan orman sahalarında ise hiçbir şekilde uygulanamaz. 2/B, kişinin tek taraflı talebiyle tapu kazanmasını sağlayan bir işlem değildir; orman kadastrosu ve tescil zinciri içinde yürütülen teknik ve idari bir statü işlemidir.
2/B Nedir ve 6831 m.2 Ne Düzenler?
“2/B” ifadesi, 6831 sayılı Orman Kanununun 2. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinden gelir. Kanun, önce orman sayılan bir alanın belirli tarihsel ve teknik koşullar altında artık orman rejiminde tutulmamasını düzenler. Bu nedenle 2/B; baştan beri orman sayılmayan bir yerle aynı şey değildir. Başlangıç noktası orman sayılan veya orman kadastrosuyla orman sınırı içinde değerlendirilen bir alandır; sonrasında m.2’deki şartlar oluşmuşsa sınır dışına çıkarma gündeme gelir.
Maddenin (A) ve (B) bentleri de birbirinden farklıdır. (A) bendi, öncelikle orman içindeki köyler halkının yerleştirilmesi amacıyla orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından yarar görülmeyen ve tarıma dönüştürülmesinde yarar tespit edilen yerlerle belirli funda ve makilikleri düzenler. (B) bendi ise uygulamada “2/B” olarak bilinen, 31/12/1981’den önce orman niteliğini tamamen kaybetmiş alanlara ilişkindir.
Bu ayrım önemlidir; çünkü taşınmazın “orman değil” olduğu iddiası ile “orman iken 2/B kapsamında sınır dışına çıkarılması gerektiği” iddiası aynı hukuki temele dayanmaz. Birincisinde 6831 m.1’deki orman tanımı ve istisnaları, ikincisinde m.2’deki tarih ve nitelik koşulları merkezdedir.
31 Aralık 1981 Kriteri Neden Kesindir?
6831 m.2/B, açıkça 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tamamen kaybetmiş yerleri kapsar. Dolayısıyla bir alan 1982’de veya daha sonraki yıllarda orman niteliğini kaybetmiş olsa bile yalnız bu nedenle 2/B kapsamında sınır dışına çıkarılamaz. Tarih, kanunda doğrudan belirlenmiş maddi şarttır.
Bu şart uygulamada çoğu kez eski hava fotoğrafları, memleket haritaları, amenajman planları, kadastro tutanakları, geçmiş kullanım izleri ve teknik bilirkişi incelemesiyle araştırılır. 31 Aralık 1981 günü çekilmiş tek bir fotoğrafın bulunması gerekmez; önemli olan alanın bu tarihten önceki niteliğinin güvenilir teknik materyalle ortaya konulmasıdır.
Bugünkü fiili kullanım tek başına tarih şartını karşılamaz. Taşınmaz bugün tarla, bahçe veya yerleşim alanı olsa bile bu kullanımın veya orman niteliğinin kaybının kanundaki tarihten önceye dayandığı gösterilmelidir. Bu nedenle yeni yapılaşma, yakın tarihli tarıma açma veya sonradan oluşan fiili durum 2/B hakkı doğurmaz.
“Bilim ve Fen Bakımından Orman Niteliğini Tam Olarak Kaybetme” Ne Demektir?
Kanun yalnız ağaç yoğunluğunun azalmasını aramaz; “bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş” olma ifadesini kullanır. Bu nedenle birkaç ağacın kesilmiş olması, yangın, geçici boşluk veya bakım görmemiş saha tek başına yeterli değildir. Sahanın orman ekosistemi ve ormancılık tekniği bakımından niteliğini tamamen kaybettiğinin teknik olarak belirlenmesi gerekir.
Bu tespitte toprak yapısı, bitki örtüsünün karakteri, çevredeki ormanla bütünlük, geçmişteki kapalılık, kullanım sürekliliği ve alanın tarım/hayvancılık/yerleşim kullanımına dönüşüp dönüşmediği birlikte ele alınır. Özellikle geçmiş hava fotoğraflarının farklı yıllar itibarıyla karşılaştırılması, değişimin zamanını ve niteliğini gösterir.
“Tamamen kaybetme” ifadesi, m.2/B’nin istisnai yapısını güçlendirir. Orman niteliği süren veya yeniden doğal biçimde devam eden sahalar sırf fiili işgal bulunduğu için 2/B yapılamaz. İşgal ile hukuki statü birbirine karıştırılmamalıdır.
Hangi Tarım ve Hayvancılık Kullanımları m.2/B’de Sayılmıştır?
Kanun, orman niteliğini kaybeden alanların hangi kullanımlara elverişli olmasının arandığını örnekleyerek sayar. Tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, Antep fıstığı veya çam fıstığı alanları gibi çeşitli tarım alanları; ayrıca otlak, kışlak ve yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler m.2/B kapsamında yer alabilir.
Buradaki ölçüt yalnız taşınmaz üzerinde bugün tarımsal faaliyet yürütülmesi değildir. Kanun, alanın ilgili kullanım bakımından yararlı olduğunun tespitini arar. Teknik değerlendirme toprak, topoğrafya, mevcut kullanım ve geçmiş durumla birlikte yapılır.
Bir kişinin orman alanını izinsiz şekilde tarım alanına çevirmesi, m.2/B koşullarını kendiliğinden oluşturmaz. Tarih şartı ve orman niteliğini kaybetme şartı kanundan doğar; fiili kullanım bunların yerine geçmez. Bu ayrım hem kamu malı niteliğinin korunması hem de yeni orman tahribinin “2/B olur” beklentisiyle meşrulaştırılmaması bakımından temel önemdedir.
Şehir, Kasaba ve Köy Yerleşim Alanlarında 2/B Nasıl Uygulanır?
m.2/B yalnız tarım ve hayvancılık alanlarını değil, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanlarını da kapsar. Ancak yine aynı tarih ve nitelik şartları geçerlidir. Yerleşim alanı bugün oluşmuşsa veya yapılaşma 31/12/1981 sonrasına aitse, yalnız “artık evler var” denilerek m.2/B sonucu çıkarılamaz.
Yerleşim alanlarında eski yapı izleri, yapıların yaşları, belediye veya köy kayıtları, eski hava fotoğrafları, elektrik-su abonelikleri gibi tarihsel veriler yardımcı olabilir. Bununla birlikte hukuki statüyü belirleyen işlem orman kadastrosu ve ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür; bireysel kullanım belgesi doğrudan sınır dışına çıkarma kararı yerine geçmez.
2/B statüsünün oluşması da imar mevzuatındaki ruhsat, yapı kullanma veya plan kararlarını otomatik olarak doğurmaz. Orman sınırı dışına çıkarma ile yapılaşma hakkı iki ayrı hukuki konudur.
2/B Hangi Alanlarda Uygulanamaz?
6831 m.2’nin dördüncü fıkrası açık bir istisna listesi içerir. Muhafaza ormanlarında, millî park alanlarında, tabiat parklarında, tabiatı koruma alanlarında, izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlarda ve m.3 uyarınca orman rejimine alınan yerlerde bu nitelikleri devam ettiği sürece m.2 hükümleri uygulanmaz.
Bu nedenle taşınmazın yalnız bitki örtüsüne veya kullanım tarihine bakmak yeterli değildir. Önce alanın özel koruma statüsü bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Örneğin milli park sınırında kalan bir alan bakımından 2/B tartışmasına geçmeden önce kanunun uygulama yasağı kontrol edilir.
Sitenizde milli park yapılaşmasına ilişkin ayrıca 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu m.15 rehberi bulunmaktadır. Orman hukuku ve milli park mevzuatı aynı taşınmaz üzerinde birlikte uygulanabilir.
Yanan Orman Sahaları 2/B Olabilir mi?
Hayır. 6831 m.2 açıkça yanan orman sahalarında m.2 hükümlerinin “hiçbir şekilde” uygulanmayacağını düzenler. Bu hüküm, yangın sonrasında alanın bitki örtüsünü kaybetmesini 2/B gerekçesine dönüştürmeyi engeller.
Dolayısıyla orman yangını sonucunda ağaç örtüsünün yok olması, alanın m.2/B kapsamında “orman niteliğini kaybettiği” anlamına gelmez. Yangın alanının hukuki statüsü korunur ve orman mevzuatının yeniden ağaçlandırma/koruma hükümleri uygulanır.
Ormanda ateş ve yangınla bağlantılı yaptırımlar bakımından orman yangınına ilişkin ceza rehberimizi inceleyebilirsiniz.
2/B ile Sınır Dışına Çıkarılan Yer Kimin Adına Tescil Edilir?
6831 m.2, sınır dışına çıkarılan yerin mülkiyet durumuna göre tescil yönünü açıkça belirler. Yer Devlete ait ise Hazine adına; kamu tüzel kişiliğine ait ise ilgili kamu tüzel kişisi adına; hususi orman ise sahibi adına orman sınırları dışına çıkarılır. Uygulama kesinleştikten sonra tapuda kesin tashih ve tescil işlemi yapılır.
Bu düzenleme, “2/B çıktıysa kullanan kişi doğrudan malik olur” düşüncesinin yanlış olduğunu gösterir. 2/B işlemi öncelikle orman sınırı statüsünü değiştirir. Sonraki mülkiyet edinimi, satış veya hak sahipliği ayrı mevzuat ve ayrı işlemlere tabidir.
Özellikle Hazine adına oluşmuş kayıtların geçmişi ve eski özel tapuların durumu farklı hukuki sorunlar doğurabilir. Tapuda orman/hazine kaydı tartışılan dosyalarda Hazineye geçen orman tapusunun geri alınmasına ilişkin Ek 22 rehberimizi de kontrol edebilirsiniz.
Orman Kadastro Komisyonu 2/B İşleminde Ne Yapar?
6831 m.7, orman kadastro komisyonlarına orman kadastrosu yanında m.2 uygulamalarını yürütme görevi verir. Devlet ormanlarında m.2/B uygulamaları resen yürütülür. Orman kadastro komisyonu teknik sınırı belirler, gerekli tutanak ve haritaları oluşturur ve işlem kanundaki ilan-kesinleşme sürecine girer.
Komisyonun yaptığı çalışma kişisel beyanla sınırlı değildir. Sınırın zeminde aplikasyonu, haritalama, geçmiş teknik belgelerin değerlendirilmesi ve kanuni koşulların kontrolü gerekir. Karar tutanak ve haritalarla somutlaştırılır.
Bu nedenle bir taşınmazın e-Devlet veya tapu ekranında “2/B” şeklinde anılmasıyla yetinilmemelidir. Dayanak komisyon kararı, pafta, sınır ve tescil evrakı görülmelidir. Özellikle alım-satım öncesinde parselin tamamının mı, bir bölümünün mü işlem kapsamında olduğu koordinat düzeyinde kontrol edilmelidir.
2/B Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Toplanmalıdır?
Dosyanın omurgası tarihsel teknik belgelerdir. Eski hava fotoğrafları, memleket haritaları, amenajman planları, kadastro tutanakları, 2/B uygulama tutanağı, aplikasyon krokisi, tapu tedavülleri, komşu parsel kayıtları ve kullanım tarihçesi birlikte incelenmelidir. 31/12/1981 öncesi durumu gösterecek materyal özellikle önemlidir.
Yerleşim iddiasında eski yapı ve yerleşim izleri; tarımsal kullanım iddiasında sürüm, tarla sınırı, ağaç dizileri ve uzun dönemli kullanım; hayvancılık iddiasında otlak/yaylak niteliği teknik raporda açıklanmalıdır. Bilirkişi raporu yalnız sonuç değil, hangi kaynakları hangi yöntemle karşılaştırdığını da göstermelidir.
Tapu kaydı ile orman kadastro paftası arasında koordinat veya yüzölçümü uyuşmazlığı varsa m.9’daki fenni hata düzeltme hükümleri de ayrıca gündeme gelebilir. Yanlış hukuki yol seçmemek için önce ihtilafın “statü”, “teknik hata” veya “mülkiyet” sorunu olup olmadığı ayrılmalıdır.
2/B İşlemine Nasıl İtiraz Edilir?
Orman kadastro komisyonu kararlarına ilişkin tutanak ve haritalar, 6831 m.11 uyarınca otuz gün süreyle askı yoluyla ilan edilir. Bu ilan ilgililere şahsen tebliğ hükmündedir. İtirazı olanlar askı tarihinden itibaren otuz gün içinde kadastro mahkemesinde; kadastro mahkemesi bulunmayan yerde kadastro davalarına bakmakla görevli mahkemede dava açabilir.
m.11 ayrıca 2. maddeye göre orman sınırları dışına çıkarma işlemlerine karşı açılacak itiraz davalarında hasmın Hazine ve Orman Genel Müdürlüğü olduğunu düzenler. Hasım ve süre, usul bakımından doğrudan kanunda belirlendiği için dava dilekçesi hazırlanırken bu hükümler gözden kaçırılmamalıdır.
Kesinleşmiş kadastro işlemlerinde uygulanacak kurallar farklılaşır. Bu nedenle “2/B’ye itiraz edeceğim” denmeden önce kararın ilan/kesinleşme tarihi ve tapudaki tescil aşaması dosyadan doğrulanmalıdır.
2/B İncelemesi İçin Pratik Kontrol Listesi
- Taşınmazın orman kadastrosu paftasını ve 2/B sınırını alın.
- Komisyon tutanağının tarihini ve askı ilanını belirleyin.
- 31/12/1981 öncesine ait hava fotoğrafı ve haritaları temin edin.
- Orman niteliğinin hangi tarihte ve nasıl kaybedildiğini teknik olarak inceleyin.
- Tarım, hayvancılık veya toplu yerleşim kullanımının kanundaki kategoriye girip girmediğini kontrol edin.
- Alan milli park, tabiat parkı, muhafaza ormanı veya diğer yasak statülerden birinde mi bakın.
- Yangın geçmişi varsa m.2’nin mutlak uygulama yasağını dikkate alın.
- Sınır dışına çıkarma sonrası tescilin kimin adına yapıldığını doğrulayın.
- Kullanıcı/hak sahibi/satın alan ayrımını birbirine karıştırmayın.
- İtiraz süresini askı tarihinden hesaplayın.
- Teknik hata varsa m.9; mülkiyet uyuşmazlığı varsa ilgili tapu ve kadastro hükümlerini ayrıca değerlendirin.
- Satın almadan önce tapu, orman kadastro ve imar durumunu birlikte kontrol edin.
Resmî Kaynaklar ve Site İçi Bağlantılar
6831 sayılı Orman Kanununun güncel metni için Orman Genel Müdürlüğü mevzuat sayfası ve Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır. Teknik ve idari uygulamalar için OGM duyuruları kontrol edilmelidir.
İlgili içerikler: tapudaki orman şerhinin kaldırılması, Hazineye geçen orman tapusu ve Beykoz 2/B ve orman sınırı rehberi.
Sık Sorulan Sorular
1. 2/B ne demektir?
6831 sayılı Orman Kanunu m.2/B kapsamında, 31/12/1981’den önce orman niteliğini tamamen kaybetmiş ve kanundaki kullanım şartlarını taşıyan belirli alanların orman sınırı dışına çıkarılmasını ifade eder.
2. 1982’de orman niteliğini kaybeden yer 2/B olur mu?
Hayır. m.2/B’nin açık tarih şartı 31/12/1981’den öncedir.
3. Yanan orman 2/B yapılabilir mi?
Hayır. Kanun yanan orman sahalarında m.2’nin hiçbir şekilde uygulanmayacağını açıkça düzenler.
4. 2/B olan yer kullanan kişinin adına mı geçer?
Doğrudan geçmez. m.2, sınır dışına çıkarma ve tescilin mülkiyet durumuna göre Hazine, kamu tüzel kişisi veya özel orman sahibi adına yapılmasını düzenler; kullanıcıya satış ayrı mevzuata tabidir.
5. Bugün tarla olan yer 2/B sayılır mı?
Tek başına bugünkü tarla kullanımı yeterli değildir. 31/12/1981 öncesi nitelik kaybı ve kanundaki teknik şartlar ispatlanmalıdır.
6. Milli parkta 2/B uygulanır mı?
Milli park niteliği devam ettiği sürece m.2 hükümleri uygulanmaz.
7. 2/B kararını kim verir?
Uygulama orman kadastro komisyonlarının kanundaki görevleri kapsamında yürütülür ve ilan-kesinleşme sürecine tabidir.
8. 2/B’ye itiraz süresi kaç gündür?
6831 m.11 uyarınca askı tarihinden itibaren otuz gündür.
9. 2/B itiraz davasında davalı kimdir?
m.11’e göre 2. madde uygulamasına karşı davalarda Hazine ve Orman Genel Müdürlüğü hasımdır.
10. 2/B statüsü yapı ruhsatı yerine geçer mi?
Hayır. İmar, ruhsat, plan ve diğer özel mevzuat koşulları ayrıca aranır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 22 Eylül 2026
İçerik 6831 sayılı Orman Kanununun güncel m.2, m.7 ve m.11 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. 2/B dosyalarında tarihsel hava fotoğrafı, kadastro tutanağı, sınır ve tescil belgeleri somut dosya üzerinden birlikte incelenmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin · Tel: +90 552 224 43 66
2/B, orman kadastrosu ve tapu uyuşmazlıkları Türkiye genelinde Mersin ofisinden takip edilmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
