Yönetici Olmayan Kollektif Şirket Ortağının Defter İnceleme Dilekçesi | TTK 225 Word

Kısa ve net cevap: TTK m.225/1 uyarınca kollektif şirket ortağı, yönetim hakkı ve görevi bulunmasa da şirket işlerinin gidişi hakkında bizzat bilgi edinir, şirket belgelerini ve defterlerini inceler ve bu kayıtlara göre kendisi için şirketin finansal durumunu gösteren hesap tablosu düzenler. Bu hakka aykırı sözleşme geçersizdir. Dilekçe, ortağın gerçek sıfatını, inceleyeceği kayıtları ve incelemenin fiilen yapılacağı düzeni gösteren şirket başvurusudur.

Kollektif şirket ortağının defter inceleme dilekçesini Word olarak indir

Kollektif şirket ortağının TTK 225 kapsamındaki denetleme hakkı nedir?

TTK m.225/1, kollektif şirket ortakları arasındaki ilişkilerde ortağa kişisel inceleme hakkı tanır. Hüküm, şirket işlerinin gidişi hakkında bizzat bilgi edinmeyi, belgelerle defterleri incelemeyi ve bu kayıtlara göre kendi finansal durum tablosunu hazırlamayı birlikte düzenler. İnceleme, yalnız şirket yöneticisinin seçtiği bir toplamı sözlü olarak söylemesinden ibaret değildir. Ortak, şirketin gerçek kayıtları üzerinden bilgi edinir. Başvuruda istenen iş veya kayıt dönemi açık belirtilir; incelemenin nasıl sağlanacağı somutlaştırılır.

Hakkın varlığı, ortağın yönetim hakkı ve görevine bağlanmamıştır. Kanun bu ayrımı açık biçimde yapar. Bu nedenle şirket sözleşmesinde yönetimin başka ortaklara bırakılmış olması, başvuran ortağın belgeleri inceleme hakkını ortadan kaldırmaz. Dilekçe, yönetici atanma talebi olarak hazırlanmaz. Ortağın istediği şey işlerin gidişini ve finansal kayıtları bizzat öğrenmesidir. Sonuç bölümünde müdürlük, temsil yetkisi veya şirket adına imza yetkisi kazanıldığına ilişkin bir talep yer almaz.

TTK m.225/1’in son cümlesi, bu hakka aykırı sözleşmeyi geçersiz sayar. “Yönetimde bulunmayan ortak hiçbir defteri göremez” içeriğindeki bir hüküm kanuni hakla birlikte değerlendirilir. Buna karşılık, şirket sözleşmesinin bütün maddeleri yalnız bir inceleme uyuşmazlığı nedeniyle topluca geçersiz ilan edilmez. Başvuruda gerçek sözleşme maddesi, onun hangi hakkı engellediği ve m.225 ile çelişen noktası gösterilir. Hukuki açıklama somut sözleşme metniyle bağ kurar; bulunmayan bir engelleme hükmü yazılmaz.

Şirket türü ve başvuranın ortaklık sıfatı nasıl belirlenir?

Bu örnek, faaliyeti devam eden ve tasfiye hâlinde bulunmayan kollektif şirketin mevcut ortağı içindir. TTK m.124/2, kollektif şirketi şahıs şirketi olarak sınıflandırır. Şirketin yalnız ticari adında “ortaklık” sözcüğünün geçmesi türü belirlemez. Güncel ticaret sicili ve şirket sözleşmesi incelenir. Şirket limited veya anonim şirketse bu metindeki m.225 doğrudan o şirketin pay sahibinin bilgi hakkı yerine geçirilmez. Gerçek şirket türü başvurunun kanuni dayanağını belirler.

TTK m.213, kollektif şirket sözleşmesinde ortakların ad ve soyadları ile diğer zorunlu bilgileri düzenler. Başvuruya ortaklık sıfatını gösteren mevcut kayıt eklenir. Başvuranın adı, şirket unvanı ve sicil numarası birbirine uygun yazılır. Ortaklıktan ayrılmış kişinin yalnız eski bir sözleşme suretiyle güncel ortakmış gibi başvurması bu örneğin kapsamı dışındadır. Sıfat uyuşmazlığı varsa ilgili gerçek kayıtlar ayrıca değerlendirilir; metne mevcut olmayan ortaklık tarihleri veya pay miktarları eklenmez.

Ortak kendi inceleme hakkını kullanır. Başvurunun bir vekil tarafından gönderilmesiyle kayıtları fiilen kimin inceleyeceği ayrı gösterilir. TTK m.225’in “bizzat” düzenlemesi, başka bir şirket türündeki uzmanla inceleme hakkının bütün koşullarını aynen buraya taşımak için kullanılmaz. Bu örnek ortağın kişisel incelemesine yöneliktir. Uzman veya üçüncü kişiyle farklı bir inceleme düzeni isteniyorsa yetki ve erişimin hukuki dayanağı ayrıca belirlenir; başvuruya otomatik sınırsız üçüncü kişi erişimi yazılmaz.

Yönetici olmayan ortak inceleme için yönetim yetkisi almak zorunda mıdır?

TTK m.225/1’in metni, yönetim hakkı ve görevi bulunmayan ortağı açıkça kapsar. Bu hak, önce yönetici ortakların arasına katılma şartına bağlı bir hak gibi gösterilmez. İnceleme için şirketin yönetim sözleşmesinin değiştirilmesi talep edilmez. Yönetimi başka ortakların yürütmesi, şirket işlerinin yalnız onların kişisel bilgisi olarak kalması sonucunu doğurmaz. Dilekçe, başvuranın yönetimde yer almadığını belirtirken bunu bir yetersizlik veya feragat açıklaması olarak yazmaz.

Başvurunun muhatabı, şirketin yönetici ortakları ve şirketin ilgili kayıt düzenidir. Ortağın sıfatı ile belgeyi fiilen muhafaza eden kişi farklıdır. Defterler muhasebe hizmeti alınan yerde tutuluyorsa erişimin hangi yerde ve kimin koordinasyonuyla sağlanacağı sorulur. Şirketin belgeyi başka bir yerde saklaması, kaydın niteliğini değiştirmez. Talep, her muhasebe hizmeti veren kişinin kendiliğinden şirketi temsil ettiği iddiasına da dönüştürülmez. Şirket adına incelemeyi organize eden yetkili muhatap doğru belirtilir.

Denetleme hakkı ile yönetim yetkisi sonuçları birbirinden ayrılır. Ortak kayıtları incelediği için yönetici ortakların görevlerini kendiliğinden üstlenmez. Kayıtların elde edilmesi veya hesap tablosu hazırlanması, bankada şirket adına işlem yapma ya da sözleşmeleri değiştirme yetkisi vermez. Bu ayrım, dilekçenin kapsamını açık tutar. Başvuru sahibi m.225 hakkını kullanırken başkasının şifresini, imzasını veya şirket adına işlem yetkisini istemek zorunda değildir; okunabilir kayıt erişimi talep eder.

Hangi defter ve belgeler inceleme talebine yazılır?

TTK m.225 şirketin belgeleri ve defterlerini konu alır. Başvuruda incelemeyi başlangıçta hangi dönem ve kayıt grubunda yapmak istediğiniz belirtilir. Yevmiye kayıtları, ilgili defteri kebir hesapları, envanter, işlem dayanağı belgeler, banka hareketleri ve şirket işlerine ilişkin sözleşmeler kendi isimleriyle gösterilir. Bu sıralama, hakkı sadece yöneticinin seçtiği birkaç belgeye daraltmak için kullanılmaz. Talep edilen incelemenin düzenlenmesini ve hangi kaydın hazır edilmesi gerektiğinin anlaşılmasını sağlar.

TTK m.64/1, ticari defterlerin işlemleri, iktisadi ve mali durumu, borç ve alacak ilişkilerini ve hesap dönemindeki sonuçları açıkça gösterecek şekilde tutulmasını düzenler. Defter kayıtlarıyla dayanak belgeler bu nedenle birlikte okunur. Bankadan yapılan ödeme, hangi sözleşme veya fatura kaydıyla bağlantılı olduğu açıklanmadan yalnız bir toplam olarak değerlendirilmez. Bir işlem iki farklı raporda görünüyorsa aynı borç ya da alacak iki kere toplanmaz. İnceleme, kaydın ve gerçek işlemin eşleştirilmesine yöneliktir.

TTK m.65/1, kayıtlarda kullanılan kısaltma, rakam, harf ve sembollerin anlamlarının açık belirtilmesini ister. Hesap kodu, özel işlem kısaltması veya dahili referans kullanılmışsa bunların açıklaması istenir. Anlamı gösterilmeyen bir tablo, gerçek kaydın okunmasını sağlamaz. Gerekli açıklama, kişisel tahmine dayanarak doldurulmaz. Kod listesinin sürümü ve ilgili hesap döneminde kullanılan anlamı korunur. Böylece başvuran ortak, yalnız başlıkları gören fakat içeriğini anlayamayan bir durumda bırakılmaz.

Elektronik defter ve belgeler incelemeye nasıl sunulur?

TTK m.65/4, defter ve gerekli kayıtların veri taşıyıcıları aracılığıyla tutulmasına izin verir; elektronik bilgilerin saklama süresince erişilebilir ve kolaylıkla okunabilir olmasını şart koşar. Bu nedenle “kayıtlar elektronik” açıklaması tek başına inceleme hakkının karşılanması değildir. Ortağın okuyabileceği ekran veya kayıt çıktısı hazırlanır. İşlem numarası, tarih, hesap kodu ve ilgili belge bağlantıları görünür olur. Ham veri dosyasının hiç okunamayan biçimde iletilmesi, fiilî erişimin sağlandığını göstermeye yeterli değildir.

Elektronik kayıt incelemesi için şirketin bütün işlem şifreleri veya başkası adına imza atma araçları istenmez. Gerekli erişim, okunabilir ve kaydı değiştirmeyen düzen içinde sağlanır. İncelenen dönem, veri sürümü ve hangi kayıtların gösterildiği tutanakta belirtilir. Kaydın okunmasıyla kaydın değiştirilmesi ayrı işlemlerdir. Ortağın denetleme hakkı, ticari kayıtları silme veya üzerinde iz bırakmadan değişiklik yapma hakkı vermez. Bu nedenle talep, kayıt bütünlüğünü koruyan inceleme düzenine yöneltilir.

TTK m.82/1, ticari defterleri, belirli finansal belgeleri, ticari mektupları ve kayıt dayanaklarını sınıflandırılmış biçimde saklama yükümlülüğünü düzenler. Aynı maddenin beşinci fıkrası ilgili belgeler için on yıllık saklama süresini; altıncı fıkrası ise süre başlangıcını belirler. İncelenmek istenen kaydın hangi belge grubuna ve hangi döneme ait olduğu açık yazılır. Başvuru tarihinden geriye doğru rastgele bir on yıllık gün hesabı kurulmaz; kanundaki takvim yılı sonu başlangıcı dikkate alınır.

Ortağın kendi finansal durum tablosu nasıl hazırlanır?

TTK m.225/1, ortağın incelediği kayıtlara göre kendisi için şirketin finansal durumunu gösteren hesap tablosu düzenlemesini de hak kapsamında sayar. Bu tablo, hangi tarih itibarıyla hazırlandığını ve hangi kayıtlar üzerinden oluşturulduğunu gösterir. Nakit, banka, borç, alacak ve diğer varlık kalemleri uygun kayıtlarıyla eşleştirilir. Eksik dönem kayıtları tamamlanmadan tabloya bütün şirketin kesin güncel durumunu gösterdiği anlamı verilmez. İncelemenin kapsamı ve veri tarihi açıkça belirtilir.

Ortağın kendi hazırladığı tablo ile yönetici ortakların kanuni dönem sonu finansal tabloları ayrı belgelerdir. TTK m.227/1, yönetici ortakların faaliyet dönemi sonunda finansal tabloları hazırlayıp imzalamasını ve ortaklar kurulunun onayına sunmasını düzenler. Ortağın m.225 uyarınca yaptığı kişisel hesap çalışması, bu organ sürecini kendiliğinden tamamlamaz. “İnceledim” açıklaması finansal tabloyu onaylama veya belirlenmiş bütün hesap kalemlerini kabul etme beyanına dönüştürülmez. Kabul, itiraz ve bilgi edinme işlemleri ayrı tutulur.

Tablodaki her toplamın dayanak dönem ve hesapla izlenmesi gerekir. Kayıtlarda tartışmalı bir alacak bulunuyorsa hukuki durumu ayrı not edilir. Tahsil edilmiş meblağ ile henüz tahsil edilmemiş müşteri alacağı aynı nakit hesabına toplanmaz. Ortağın kendi şirketten olan alacağı da şirketin üçüncü kişiye borcuyla karıştırılmaz. Bu yöntem, kayıtların daha sonra karşılaştırılmasını sağlar. Hazırlanan tablo, belgeye dayalı kişisel çalışma olarak korunur; yapılmamış ödeme veya olmayan varlık eklenmez.

İnceleme yeri, günü ve kayıt güvenliği nasıl düzenlenir?

Dilekçede inceleme için uygun gün ve yer önerilir; şirketten kayıtların nerede hazırlanacağının bildirilmesi istenir. TTK m.225 metninde bulunmayan sabit bir yedi günlük cevap süresi kanuni süre diye yazılmaz. Önerilen gün, incelemenin organize edilmesine yöneliktir. Şirketin cevap vermeden talebi sürekli ertelemesiyle somut bir kayıt hazırlama ihtiyacı aynı şey değildir. Başvuru ve verilen cevap tarihleri korunur. Fiilen hangi belgelerin açıldığı, hangilerinin gösterilmediği kayıt altına alınır.

İncelemenin yapılacağı yerde belge asıllarının bütünlüğü korunur. Defterlerin şirketten çıkarılıp ortağın kişisel arşivine tamamen devri, bu örneğin talebi değildir. Talep edilen şey defter ve belge incelemesi ile kişisel hesap tablosunun hazırlanabilmesidir. Görülen kaydın referansı, sayfası, dönemi veya elektronik kimliği not edilir. İşlem kayıtlarının değiştirilmemesi ve belgelerin kaybolmaması gözetilir. Kayıt güvenliği için oluşturulan düzen, hakkı ortadan kaldıran sınırsız bir ret gerekçesi gibi kullanılmaz.

Başvuran ortak, şirket bilgisini edinme hakkıyla bu bilgileri herkesin erişimine açma işlemini ayrı değerlendirir. Dilekçe, müşterilerin ve çalışanların bütün kayıtlarını dışarıya yayımlama talebi içermez. İnceleme sırasında ilgili şirket belgelerinin kapsamı doğru seçilir. Ortaklığın kendi kayıtlarını anlamak için zorunlu olan bilgiyle ilgisiz kişisel dosyaların rastgele dolaşıma sokulması birbirine karıştırılmaz. Bu ayrım m.225 hakkını yok saymaz; şirket içi incelemenin amacını ve gerçek kullanımını açık tutar.

Bu dilekçe yıl sonu bilançosu ve diğer inceleme taleplerinden nasıl ayrılır?

TTK m.228/1’in çıkarılmamış yıl sonu bilançosunun çıkarılmasını isteme hakkı ayrı bir taleptir. Sitedeki kollektif şirket yıl sonu bilançosu çıkarılması dilekçesi, yönetici ortakların hazırlamadığı dönem sonu tablosunun düzenlenmesine odaklanır. Buradaki dilekçe ise şirketin mevcut belgeleri ve defterleri üzerinden ortağın bizzat inceleme yapmasına ilişkindir. Hazırlama görevi ile kişisel inceleme hakkı birbirinin yerine geçirilmez.

Tasfiye hâlindeki kollektif şirkette tasfiye memurlarının bilgi düzeni ayrıca ele alınır. Tasfiye memurundan imzalı bilgi belgesi talebi farklı aşama ve muhataba yöneliktir. Faaliyeti devam eden şirkette yönetici ortaklara gönderilen bu örneğe, gerçek bir tasfiye kararı bulunmadan tasfiye memuru veya son bilanço ifadesi eklenmez. Şirketin içinde bulunduğu aşama belge üzerinden belirlenir; yalnız faaliyet yavaşladığı için tasfiye başlamış sayılmaz.

Komanditer ortağın finansal tablo incelemesi TTK m.310’da kendi zaman ve uzman düzeniyle ele alınır. Sitedeki komanditer ortağın uzmanla finansal tablo inceleme dilekçesi bu ayrı hakkı konu alır. TTK m.225’teki kollektif ortağın bizzat inceleme hakkına, m.310’daki iş yılı sonu veya uzman usulü koşulları metinler ayrılmadan taşınmaz. Şirket türü, başvuran sıfatı ve gerçek talep birlikte belirlenir.

Kollektif şirket ortağının defter ve belge inceleme dilekçesi örneği

Örnek, yönetim hakkı ve görevi bulunmayan mevcut ortağın kişisel inceleme başvurusudur. Kayıt dönemleri, şirket ve ortaklık bilgileri gerçek belgeyle doldurulur. Bilinmeyen defter yeri veya gösterilmemiş bir belgenin içeriği kesin bilgi gibi yazılmaz. İmza ve tarih gerçek gönderime uyarlanır.

Başvurudan sonra fiilî erişim ve cevap nasıl kontrol edilir?

Şirketin cevabı yalnız “inceleyebilirsiniz” cümlesinden oluşuyorsa, kayıtların hangi gün ve yerde açılacağı ayrıca belirlenir. Fiilî incelemede gösterilen defterler, belge dönemleri ve açıklanan hesap kodları listelenir. Gösterilmeyen kayıt için ileri sürülen gerekçe gerçek metniyle korunur. İnceleme tutanağı, finansal hesapların tamamını kabul eden bir beyan içermemelidir. Kayıtların görülmesi ile içeriklerinin hukuki veya mali sonucunun kabul edilmesi ayrı işlemlerdir; imzalanan tutanak bu ayrımı açık gösterir.

Eksik kayıtlar, inceleme sonrasında numaralı listeyle belirlenir. Eksik faturanın dönem ve işlem referansı, açılmayan hesabın kodu veya okunamayan veri dosyasının adı gösterilir. Bilgiye erişim uyuşmazlığı devam ederse hukuki başvurunun dayanağı ve somut talebi ayrıca değerlendirilir. Bu şirket dilekçesi mahkeme kararı yerine geçmez ve ortaklık sıfatını tek başına kesinleştiren belge değildir. İmzalı başvuru, gönderim kaydı, yazılı cevap ve fiilî inceleme tutanağı sonraki değerlendirmede birlikte korunur.

Sık sorulan sorular

Yönetici olmayan kollektif şirket ortağı defterleri inceleyebilir mi?

Evet. TTK m.225/1, yönetim hakkı ve görevi bulunmasa da ortağın bizzat bilgi edinme ve belge/defter inceleme hakkını düzenler.

Şirket sözleşmesi bu hakkı tamamen kaldırabilir mi?

TTK m.225/1, bu hakka aykırı sözleşmeyi geçersiz sayar. İlgili sözleşme şartı kanuni hakla birlikte incelenir.

İnceleme için önce yönetici atanmak gerekir mi?

Hayır. Kanun hakkı yönetim yetkisi bulunmayan ortağa da tanır. Bilgi edinme başvurusu yönetici atanma veya temsil yetkisi talebi değildir.

Ortak kendi finansal durum tablosunu hazırlayabilir mi?

TTK m.225/1 bu hakkı açıkça içerir. Kişisel tablo, incelenen kayıt ve tarihleri gösterir; şirketin organ onaylı dönem sonu tablosunun yerine geçmez.

Elektronik kayıt tutulması incelemeyi ortadan kaldırır mı?

Hayır. TTK m.65/4 elektronik kayıtların saklama süresince erişilebilir ve kolaylıkla okunabilir olmasını şart koşar. Okunabilir erişim düzeni hazırlanır.

Şirketin bütün şifreleri ortağa verilmek zorunda mıdır?

İnceleme hakkı ile şirket adına işlem yapma veya başkasının imza aracını kullanma farklıdır. Bu örnek kaydı değiştirmeyen okunabilir erişim ister.

İnceleme için TTK 225’te yedi günlük cevap süresi var mı?

Hüküm böyle bir sabit süre koymaz. Dilekçedeki önerilen gün, incelemenin organize edilmesine ilişkin taleptir.

Yıl sonu bilançosu çıkarılması aynı talep midir?

Hayır. TTK m.228/1 kapsamında çıkarılmamış bilanço hazırlanması ayrı taleptir. TTK m.225 mevcut kayıtların bizzat incelenmesini konu alır.

Komanditerin uzmanla inceleme usulü aynen uygulanır mı?

Komanditerin TTK m.310 hakkı ayrı düzenlenmiştir. Bu örnek kollektif ortağın TTK m.225 kapsamındaki bizzat incelemesine ilişkindir.

Word dosyasındaki tarih ve e-imza ibaresi nasıl uyarlanır?

Tarih gerçek başvuru günü yapılır. E-imza ibaresi yalnız gerçek elektronik imzalı gönderimde kullanılır; ıslak imzalı nüsha yetkili kişi tarafından imzalanır.

Resmî kaynaklar, ilgili içerikler ve yazar

Dayanak Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.225/1’dir. Şirket ve ortaklık kaydı için m.124 ve m.213; defter/kayıt düzeni için m.64–65 ve m.82; dönem sonu tablo ayrımı için m.227–228 incelenmiştir. Güncel resmî kaynak 08.10.2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Diğer başvuru türleri dilekçe örnekleri kütüphanesinde yer alır. Bu örneğin konusu faaliyeti devam eden kollektif şirketin ortağının kişisel bilgi edinme ve inceleme hakkıdır. Bilanço hazırlanması, tasfiye bilgisi ve farklı şirket türlerinin inceleme düzeni kendi şartlarıyla değerlendirilir. Gerçek ortaklık kaydı ve somut inceleme listesi, doğru başvurunun temelidir.