Süresinde Hâkim Onayı Alınmayan Elkoymanın Kaldırılması ve Eşyanın İadesi Talep Dilekçesi | CMK 127/3
Kısa ve net cevap: Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma, CMK m.127/3 uyarınca yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmazsa veya hâkim elkoyma anından itibaren kırk sekiz saat içinde kararını açıklamazsa kendiliğinden kalkar. Bu sonuç, sonradan yapılan genel bir “eşya hâlâ gerekli” değerlendirmesine değil, kanunun açık süre kuralına dayanır. Eşya fiilen tutulmaya devam ediyorsa başvuruda elkoyma saati, onaya sunma kaydı ve hâkim kararının açıklanma zamanı belge karşılıklarıyla gösterilerek tedbirin sona erdiğinin tespiti, adli emanet kaydının düzeltilmesi ve başka geçerli bir tedbir bulunmadığı takdirde eşyanın iadesi istenir.
Bu dilekçe hangi somut talep için hazırlanır?
Bu örnek, savcı veya kolluk amiri emrine dayanılarak hâkim kararı olmadan elkonulan belirli bir eşya yönünden kanuni onay sürecinin zamanında tamamlanmadığı dosyalar içindir. Başvurunun merkezinde “eşya artık soruşturmada gerekli değil” iddiası değil; tedbirin başlangıçtaki geçici hukuki dayanağının CMK m.127/3 gereğince süre dolunca kendiliğinden sona ermesi vardır. Bu nedenle dilekçede yalnız eşyanın sahibi olunduğu anlatılmaz; elkoymanın tam saati, emri veren makam, onay evrakının görevli hâkime hangi anda sunulduğu ve kararın hangi anda açıklandığı kronolojik olarak kurulur.
Dosyada elkoymadan önce verilmiş geçerli bir hâkim kararı bulunuyorsa bu örnek doğrudan uygulanmaz. CMK m.127/3’teki yirmi dört ve kırk sekiz saatlik denetim, “hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma” için öngörülmüştür. Önceden verilmiş hâkim kararının kapsamı, ölçülülüğü veya devam eden gerekliliği tartışılacaksa itiraz ve iade sebepleri farklı kurulmalıdır. Benzer biçimde banka hesabı, taşınmaz, şirket payı veya dijital veri gibi özel elkoyma türlerinde CMK m.128, m.134 veya özel kanun hükümleri ayrıca incelenmeden yalnız genel dilekçe kullanılmamalıdır.
Başvuru, otomatik sona erme ile fiilî teslim arasındaki farkı da gözetir. Kanun “elkoyma kendiliğinden kalkar” der; fakat emanet biriminin eşyayı hak sahibine teslim edebilmesi için dosya kaydında sürenin ve eşya kimliğinin açıkça belirlenmesi gerekir. Bu sebeple sonuç bölümünde yalnız soyut biçimde “elkoymanın kaldırılması” değil, onay evrakının getirtilmesi, tedbir kaydının düzeltilmesi, başka geçerli bir karar bulunup bulunmadığının araştırılması ve engel yoksa belirli eşyanın seri/emanet bilgisiyle iadesi ayrı ayrı istenir.
CMK 127/3’ün kesin süre sistemi
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.127/1 uyarınca elkoyma kural olarak hâkim kararı üzerine gerçekleştirilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının; savcıya ulaşılamayan hâllerde ise kolluk amirinin yazılı emriyle kolluk görevlileri elkoyma yapabilir. Bu istisnai yetki, yargısal denetimi ortadan kaldırmaz. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, hâkim kararı olmaksızın yapılan işlemin yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulmasını zorunlu kılar.
İkinci zaman sınırı kararın açıklanmasına ilişkindir. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar. Metin bu süreyi “onaya sunmadan itibaren” başlatmaz; başlangıç yine elkoyma anıdır. Bu nedenle yirmi üçüncü saatte yapılan sunmadan sonra ayrıca yeni bir kırk sekiz saat başlamaz. Eşya pazartesi günü saat 14.20’de fiilen alınmışsa yirmi dört saatlik sunma ve kırk sekiz saatlik karar sınırı bu saat üzerinden izlenir. Örnekteki tarih ve saatler gerçek dosyaya yazılmalı, yuvarlak gün hesabıyla yetinilmemelidir.
Üçüncü fıkra, hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklamazsa elkoymanın kendiliğinden kalkacağını açıkça bağlar. Başka bir deyişle sona erme için hak sahibinin önceden dilekçe vermesi kurucu şart değildir. Buna rağmen eşyanın fiilen geri alınması, emanet kaydının kapatılması ve uyuşmazlığın dosyaya yansıtılması için yazılı başvuru önem taşır. Dilekçe, zaten doğmuş kanuni sonucu yaratmayı değil, bu sonucun tespit ve icrasını sağlamayı amaçlar.
Önceden verilmiş hâkim kararı ile sonradan onay arasındaki ayrım
CMK m.127 dosyasında ilk soru, elkoyma anında geçerli bir hâkim kararının bulunup bulunmadığıdır. Önceden verilmiş karar varsa karar tarihi, dosya numarası, kapsamı ve elkonulan eşyanın kararda tanımlanıp tanımlanmadığı incelenir. Belirli iki cihaz için verilmiş karara dayanılarak beş ayrı cihazın alınması hâlinde, karar kapsamı dışındaki eşyalar yönünden ayrıca hukuki dayanak gösterilmesi gerekir. Kararın varlığı tek başına tutanaktaki her eşyanın kapsandığını kanıtlamaz.
Önceden karar yoksa savcı emri veya savcıya ulaşılamayan istisnai durumda kolluk amirinin yazılı emri aranır. Emrin tarih ve saatinin elkoymadan sonra geriye dönük düzenlenmiş görünmesi, imza veya yetki bilgisinin bulunmaması ve gecikmesinde sakınca gerekçesinin kayıtla açıklanmaması ayrı hukuka uygunluk sorunlarıdır. Bu dilekçenin temel nedeni süre ihlali olsa da, yazılı emrin yokluğu veya kapsam dışı eşya bulunması varsa bunlar ayrıca ve belge karşılığıyla yazılır.
Sonradan hâkim onayı, kanunda tanımlanan istisnai işlemin zorunlu yargısal denetimidir. Onay kararının yalnız dosyada bulunması yetmez; açıklanma zamanının kırk sekiz saatlik üst sınır içinde kalıp kalmadığı belirlenir. Kararın karar tarihi, UYAP oluşturma zamanı, elektronik imza zamanı ve ilgiliye daha sonra tebliğ tarihi birbirinden farklı olabilir. Kanun tebliğ tarihini değil kararın açıklanmasını esas aldığından, gerçek kayıtlar getirtilmeden yalnız tebliğ zarfından kesin süre sonucu çıkarılmaz.
24 ve 48 saat hangi belgelerle hesaplanır?
Süre hesabı, tek bir tutanağa dayanmak yerine birbirini doğrulayan kayıt zinciriyle yapılır. İlk sütun fiilî elkoyma anıdır. Arama ve elkoyma tutanağındaki saat, kolluk olay raporu, teslim-muhafaza belgesi ve adli emanet giriş kaydı karşılaştırılır. Birden fazla eşya farklı zamanlarda alınmışsa her eşya için başlangıç anı aynı kabul edilmeden gerçek işlem sırası yazılır. Özellikle araç, telefon, bilgisayar, belge kutusu veya ticari defter gibi ayrı tutanak kalemlerinde kimlik ve saat eşleşmesi sağlanır.
İkinci sütun onaya sunma anıdır. Cumhuriyet başsavcılığının hâkimliğe gönderme yazısı, UYAP evrak işlem kütüğü, fiziki havale veya teslim kaydı bu zamanı gösterir. Emrin savcılıkça düzenlendiği saat ile hâkimliğe sunulduğu saat aynı kayıt değildir. Kanun yirmi dört saat içinde onaya “sunma”yı aradığı için yalnız savcılık içi yazı tarihi yeterli sayılmaz; görevli hâkimliğe yönelen işlem zamanı dosyadan istenir.
Üçüncü sütun hâkim kararının açıklanma anıdır. Karar başlığındaki tarih yanında UYAP oluşturma ve güvenli elektronik imza zamanı, karar numarası ve evrak akışı incelenir. Kararın kişiye sonradan tebliğ edilmesi, tek başına kırk sekiz saatlik sürenin aşıldığını göstermez. Tersine, karar metninde daha erken tarih bulunması da zaman damgası çelişkisini kendiliğinden çözmez. Başvuruda mevcut belgeler sunulur; erişilemeyen UYAP ve havale kayıtlarının ilgili merciden getirtilmesi açıkça talep edilir.
| Kontrol | Aranacak kayıt | Hukuki soru |
|---|---|---|
| Fiilî elkoyma | Tutanak, olay raporu, emanet giriş saati | Başlangıç tarihi ve dakikası nedir? |
| Yetki belgesi | Hâkim kararı veya savcı/kolluk amiri yazılı emri | İşlem önceden kararlı mı, istisnai mi? |
| Onaya sunma | Gönderme yazısı, UYAP işlem kütüğü, havale | Yirmi dört saat içinde görevli hâkime sunuldu mu? |
| Kararın açıklanması | Karar, elektronik imza ve UYAP zaman damgası | Elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde mi? |
| Eşya kapsamı | Karar listesi, tutanak, emanet sıra numarası | İadesi istenen eşya kararla birebir eşleşiyor mu? |
| Başka tedbir | Sonraki tarihli geçerli karar ve özel kanun kaydı | Fiilî tutmayı sürdüren bağımsız bir dayanak var mı? |
“Kendiliğinden kalkma” hangi sonucu doğurur?
Kendiliğinden kalkma, hâkim kararı olmadan yürütülen geçici elkoymanın kanuni devam dayanağının süre sonunda ortadan kalkmasıdır. Makamın ayrıca lütuf veya takdir yoluyla kaldırma kararı vermesi gerekmez. Bu sonuç, açık süre kuralının doğal sonucudur. Fakat eşya hakkında daha sonra farklı bir kanuni tedbir kurulmuşsa, iade talebi o yeni dayanak da incelenerek karara bağlanır. Dilekçede “hiçbir koşulda yeni karar verilemez” gibi kanunda olmayan kesin bir iddia kullanılmaz.
Başka geçerli karar bulunmaması hâlinde eşyanın tutulmaya devam edilmesi hukuki dayanaktan yoksun kalır. Eşyanın kimliği, hak sahibi ve teslim yetkisi belirlenerek emanet birimine yazı yazılması istenir. Şirket cihazı, kiralanmış araç veya üçüncü kişiye ait belge gibi durumlarda teslim alacak kişi ve temsil yetkisi ayrıca belgelenir. Eşyanın alındığı zilyet ile gerçek hak sahibi farklıysa yalnız zilyetlik tutanağına dayanılarak yanlış kişiye teslim yapılması talep edilmez.
Kendiliğinden kalkma ile delilin yargılamada kullanılıp kullanılamayacağı aynı soru değildir. Hukuka aykırı delil iddiası, Anayasa m.38/6 ile CMK m.206 ve m.217 çerçevesinde delilin elde ediliş biçimi ve somut yargılama bakımından değerlendirilir. Sırf eşya iade edildi diye daha önce hukuka uygun biçimde alınmış örnek veya kopyanın otomatik olarak yok olacağı söylenemez. Aynı şekilde süre ihlali de delil tartışmasında önemsiz değildir. İade talebi ile delilin hükme esas alınmaması talebi, gerekçe ve sonuçları ayrı kurulmuş iki usul işlemidir.
Başvuru hangi mercie yapılır?
CMK m.127/4, zilyetliğinde bulunan eşya veya diğer malvarlığı değerlerine elkonulan kişinin hâkimden her zaman bu konuda karar verilmesini isteyebileceğini düzenler. Soruşturma evresinde dosyayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına, tedbirin m.127/3 gereğince sona erdiğinin tespiti ve eşyanın fiilen iadesi için başvurulabilir; yargısal karar isteniyorsa görevli sulh ceza hâkimliğine sunulmak üzere dosya ve onay kayıtlarının gönderilmesi açıkça talep edilir. Başlık, dosyanın gerçek evresi ve mevcut karar yapısına göre kesinleştirilir.
Kovuşturma başlamışsa davaya bakan mahkeme, eşyanın dosyadaki statüsü ve iade hakkında karar verebilir. Soruşturma dilekçesi ile kovuşturma dilekçesinin başlığını birlikte bırakmak yerine uygulanmayan seçenek silinir. Mevcut bir hâkim onay kararına karşı itiraz ediliyorsa hedef karar tarih ve numarasıyla gösterilir; CMK m.268’de kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâller için kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftalık itiraz süresi bulunduğu unutulmaz. Buna karşılık m.127/4’teki “her zaman karar isteme” yetkisi ile belirli bir karara karşı kanun yolu aynı işlem değildir.
İade talebinin reddi CMK m.131/1 uyarınca itiraza tabidir. Ret kararına karşı başvuruda, ilk dilekçenin aynısı tekrarlanmaz; ret gerekçesi, öğrenme tarihi ve itiraz mercii somut karara göre gösterilir. İtirazın kararı veren mercie dilekçe veya zabıt kâtibine beyanla yapılması ve itiraz merciinin CMK m.268/3’e göre belirlenmesi gerekir. Bu örnek, henüz verilmemiş bir ret kararına karşı önceden itiraz edilmiş izlenimi yaratmaz.
CMK 127/3 ile CMK 131 iade talebi arasındaki fark
CMK m.131, elkonulmuş eşyanın soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde geri verilmesini düzenler. Bu genel iade incelemesinde delil ihtiyacı ve müsadere olasılığı değerlendirilir. elkonulan eşyanın hak sahibine iadesi dilekçesi bu talep için hazırlanmıştır.
Buradaki CMK m.127/3 başvurusu ise başka bir kapıdan ilerler. İddia, tedbirin sonradan gereksiz hâle gelmesi değil, hâkim kararı olmadan başlayan işlemin kanuni süre içinde onay sürecini tamamlayamaması nedeniyle kendiliğinden sona ermesidir. İki gerekçe aynı dosyada birlikte bulunabilir; ancak dilekçede birbirine karıştırılmaz. Önce m.127/3 kronolojisi, sonra başka geçerli tedbir yoksa iade; yedek olarak eşyanın artık gerekli olmadığı ileri sürülecekse m.131 şartları ayrı başlıkta ve ayrı delille açıklanır.
Dijital cihazlarda fiziksel cihazın iadesi ile içeriğin aranması, kopyalanması ve verilerin saklanması ayrıca CMK m.134’e tabidir. onaylanmayan bilgisayar araması ve dijital kopya imha talebi, özel dijital tedbirin konusu ve sonucu bakımından bu genel eşya dilekçesinden ayrılır. Telefon veya bilgisayar söz konusuysa iki hükmün koşulları ayrı ayrı incelenir.
Dilekçeye eklenecek deliller
Birinci grup belgeler tedbirin başlangıcını kanıtlar: arama ve elkoyma tutanağı, savcı veya kolluk amiri yazılı emri, tutanakta görev alan kolluk görevlilerinin kimliği, teslim-muhafaza belgesi ve adli emanet kaydı. arama sonunda belge ve eşya listesi, hangi eşyanın hangi özelliklerle alındığını belirlemek için kullanılır. Seri numarası, IMEI, plaka, belge klasörü veya miktar gibi ayırt edici bilgi dilekçeye aynen aktarılır.
İkinci grup, onay sürecinin zaman kayıtlarıdır: savcılığın hâkimliğe gönderme yazısı, UYAP evrak hareketleri, havale veya zimmet kaydı, hâkim kararının karar ve elektronik imza zamanı. Başvurucuda bu kayıtların tamamı yoksa eksik kısmın “sunulmuştur” diye varsayılması yerine, ilgili birimlerden getirtilmesi talep edilir. mahkeme ve savcılık dosyasından evrak sureti talebi, erişilebilen karar ve tutanakların temini için ayrı bir araçtır.
Üçüncü grup, iade ve hak sahipliği belgeleridir. Fatura, ruhsat, şirket envanteri, kira veya ödünç sözleşmesi, temsil belgesi ve emanet teslim yetkisi, eşyanın kime verileceğini açıklar. Başka geçerli tedbir olmadığına ilişkin araştırma sonucu da önemlidir. Aynı eşya hakkında m.128 kararı, müsadere bağlantılı başka karar veya ayrı soruşturma tedbiri varsa bunlar saklanmaz; hukuki etkileri açıkça değerlendirilir.
CMK 127/3 onaysız elkoymanın kaldırılması ve iade dilekçesi örneği
[SORUŞTURMAYI YÜRÜTEN] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
GÖREVLİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE SUNULMAK ÜZERE
SORUŞTURMA NO: [Gerçek soruşturma numarası]
TALEP EDEN: [Ad-soyad/unvan, T.C. kimlik veya vergi numarası, adres]
SIFATI: [Şüpheli / üçüncü kişi / eşyanın zilyedi veya hak sahibi]
MÜDAFİİ/VEKİLİ: [Varsa gerçek temsil bilgisi]
KONU: [Gerçek elkoyma tarihi ve saati] tarihinde hâkim kararı olmadan elkonulan [eşyanın tam tanımı ve emanet numarası] hakkında CMK m.127/3’teki onay sürelerinin tamamlanmadığının dosya kayıtlarıyla belirlenmesi; elkoymanın kendiliğinden kalktığının tespiti, başka geçerli bir tedbir bulunmadığı takdirde emanet kaydının düzeltilmesi ve eşyanın hak sahibine iadesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Yer] adresinde [gerçek tarih] günü saat [saat:dakika] itibarıyla yürütülen işlemde [eşyanın türü, marka-model, seri/IMEI/plaka veya diğer ayırt edici bilgi] alınmıştır. İşlem [tutanak tarihi ve numarası] sayılı arama/elkoyma tutanağına bağlanmış; eşya [biliniyorsa adli emanet birimi ve sıra numarası] kaydına girmiştir. Ek-1 tutanak ve Ek-2 emanet belgesi eşyanın kimliğini ve fiilî elkoyma anını göstermektedir.
2. Elkoymadan önce verilmiş ve bu eşyayı kapsayan bir hâkim kararı [dosyada bulunmamaktadır / dosyada görülen kararın kapsamı şu nedenle eşyayı içermemektedir: gerçek açıklama]. İşlemin dayanağı [Cumhuriyet savcısının / savcıya ulaşılamadığına ilişkin kayıt mevcutsa kolluk amirinin] [tarih-saat] yazılı emridir. Emrin örneği Ek-3’tedir / örneği tarafımızda bulunmadığından ilgili birimden getirtilmesi talep edilmektedir.
3. CMK m.127/3 uyarınca hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoymanın yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulması zorunludur. Mevcut kayıtlara göre onaya sunma işlemi [gerçek tarih-saat] tarihinde yapılmıştır / sunma zamanını gösteren UYAP ve havale kaydı dosya örneğinde bulunmamaktadır. Fiilî elkoyma anı ile sunma anı arasındaki süre [belgeli hesap] olup yirmi dört saatlik kanuni sınır [aşılmıştır / kayıt getirtilmeden doğrulanamamaktadır].
4. Aynı hüküm, hâkimin kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamasını; aksi hâlde elkoymanın kendiliğinden kalkmasını düzenler. Dosyada bulunan [karar tarih ve numarası] kararının açıklanma/elektronik imza zamanı [gerçek tarih-saat]tir / açıklanma anını gösteren kayıt tarafımıza verilmemiştir. Ek-4 kronoloji tablosu, fiilî elkoyma anı ile karar zamanını birlikte göstermektedir.
5. Kanuni süre içinde açıklanmış ve bu eşya için geçerli bir onay kararı bulunmadığından, geçici elkoyma CMK m.127/3 gereğince kendiliğinden sona ermiştir. Başvuru, kanunen doğmuş sonucu yaratmaya değil, dosya ve emanet kayıtlarında uygulanmasına yöneliktir. Eşyanın tutulmasını sürdüren farklı ve geçerli bir karar bulunuyorsa bunun tarih, sayı, kapsam ve tebliğ bilgisiyle tarafımıza bildirilmesini talep ediyoruz.
6. Eşyanın hak sahibi [kişi/şirket] olup hak sahipliği [fatura, ruhsat, envanter, sözleşme veya diğer gerçek belge] ile kanıtlanmaktadır. Teslim almaya yetkili kişi [ad-soyad ve yetki belgesi]dir. Eşyanın soruşturmayla ilgisi ve varsa inceleme ihtiyacı, sona ermiş elkoyma kaydının yerine geçmez; delilin korunması için başka bir tedbir ileri sürülüyorsa bunun güncel kanuni dayanağı ayrıca gösterilmelidir.
HUKUKİ NEDENLER: Anayasa m.13, m.35 ve m.38/6; 5271 sayılı CMK m.121, m.123, m.127, m.131, m.267-271 ve somut eşyaya uygulanabilen diğer hükümler.
DELİLLER: Arama ve elkoyma tutanağı; savcı veya kolluk amiri yazılı emri; kolluk olay raporu; teslim ve adli emanet giriş kaydı; onaya sunma yazısı; UYAP evrak işlem ve havale kayıtları; hâkim kararının karar/elektronik imza zamanı; karar ve tebliğ belgesi; eşya listesi; fatura, ruhsat, şirket envanteri ve temsil belgesi; CMK m.127/3 kronoloji tablosu; hukuka uygun diğer kayıtlar.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) [eşya] hakkında elkoyma anı, onaya sunma zamanı ve hâkim kararının açıklanma zamanını gösteren UYAP ve fiziki kayıtların ilgili mercilerden getirtilmesine, (2) CMK m.127/3’teki sürelerin tamamlanmadığının belirlenmesi hâlinde elkoymanın kendiliğinden kalktığının tespitine, (3) eşyayı tutmayı sürdüren başka geçerli karar bulunup bulunmadığının dosya ve emanet kayıtlarından araştırılmasına, (4) başka geçerli tedbir yoksa [emanet numarası ve eşya tanımı] kaydının düzeltilerek eşyanın hak sahibi [kişi]ye teslimine, (5) verilecek kararın adli emanet birimine ve tarafımıza bildirilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Gerçek başvuru tarihi]
Talep Eden / Müdafii / Vekili
[Ad-soyad ve gerçek imza]
EKLER: 1. Elkoyma tutanağı. 2. Emanet ve eşya listesi. 3. Varsa yazılı emir. 4. Varsa hâkim kararı ve tebliğ belgesi. 5. Kronoloji tablosu. 6. Hak sahipliği ve temsil belgeleri. 7. Diğer gerçek kayıtlar.
Düzenlenebilir Word dilekçesi ve süre-delil çizelgesi
Word dosyasının ilk sayfası, soruşturma evresinde kullanılabilecek düzenlenebilir dilekçe örneğidir. İkinci sayfa ise eşya kimliği, fiilî elkoyma, yazılı emir, hâkime sunma, kararın açıklanması, başka tedbir ve teslim yetkisi alanlarını aynı tabloda toplar. Köşeli parantezli alanlar gerçek dosya belgesiyle doldurulmalı; bilinmeyen kayıtlar olmuş gibi yazılmamalı ve uygulanmayan seçenekler silinmelidir. Örnekte güvenli elektronik imza uygulanmadığından “E-İMZALIDIR” ibaresi bulunmaz.
Başvuruda kaçınılması gereken hatalar
İlk hata, elkoyma tarihini yazıp saat ve dakikayı göstermemektir. İkinci hata, önceden verilmiş hâkim kararı bulunup bulunmadığını kontrol etmeden m.127/3’e dayanmaktır. Üçüncü hata, savcılık içindeki yazı tarihini görevli hâkime sunma zamanı kabul etmektir. Dördüncü hata, onaya sunmadan itibaren ayrıca kırk sekiz saat bulunduğunu varsaymaktır. Beşinci hata, kararın tebliğ tarihi ile açıklanma zamanını karıştırmaktır.
Altıncı hata, kendiliğinden kalkmanın bütün delilleri otomatik yok ettiği veya kullanılamaz hâle getirdiği sonucunu yazmaktır. Yedinci hata, aynı eşya hakkındaki sonraki veya özel tedbir kararını saklamaktır. Sekizinci hata, m.127/3’teki otomatik sona erme ile m.131’deki artık ihtiyaç bulunmamasına dayalı iade talebini tek gerekçe gibi sunmaktır. Dokuzuncu hata, üçüncü kişiye ait eşyada hak sahipliği ve teslim yetkisini belgelememektir. Onuncu hata, gerçek karar verilmeden itiraz dilekçesi başlığı kullanmak veya CMK m.268’in güncel iki haftalık süresini eski yedi günlük süreyle karıştırmaktır.
İlgili içerikler ve resmî kaynaklar
- Adalet Bakanlığı UYAP — 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- TBMM — 5271 sayılı CMK kanun metni
- TBMM — 5271 sayılı Kanun bilgileri
- TBMM — CMK m.268’de itiraz süresini iki hafta yapan 7499 sayılı Kanun metni
- Hâkim kararı olmadan elkoymada 24 ve 48 saat kuralı
- Elkonulan eşyanın hak sahibine iadesi
- Onaylanmayan bilgisayar araması ve dijital kopya imhası
- Elkonulamayacak mektup ve belgenin iadesi
- Haksız elkoyma veya geç iade nedeniyle tazminat
CMK 127/3 hakkında sık sorulan sorular
1. Yirmi dört saat hangi andan başlar?
Süre hâkim kararı olmadan yapılan fiilî elkoyma anı üzerinden denetlenir. Tutanaktaki saat, emanet girişi ve olay kayıtları birlikte incelenmelidir.
2. Hâkimin kırk sekiz saati onaya sunmadan sonra mı başlar?
Hayır. CMK m.127/3 hâkimin kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamasını arar.
3. Hâkim zamanında karar vermezse ayrıca kaldırma kararı gerekir mi?
Kanuna göre elkoyma kendiliğinden kalkar. Yazılı başvuru, bu sonucu dosya ve emanet kaydına uygulatmak ve fiilî iadeyi sağlamak için yapılır.
4. Önceden hâkim kararı varsa bu süreler uygulanır mı?
M.127/3 hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma içindir. Önceden karar varsa kararın kapsamı, gerekliliği ve ölçülülüğü başka gerekçelerle denetlenir.
5. Kararın geç tebliğ edilmesi tek başına süre ihlali midir?
Hayır. Kanun kararın açıklanma zamanını esas alır. Tebliğ tarihi, karar ve UYAP zaman kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
6. Elkoyma kalkınca eşya her durumda hemen verilir mi?
Aynı eşya hakkında başka geçerli bir tedbir bulunup bulunmadığı ve teslim alacak kişinin hakkı kontrol edilir. Başka dayanak yoksa iade ve emanet kaydının düzeltilmesi istenir.
7. CMK 127/3 başvurusu ile CMK 131 iade başvurusu aynı mıdır?
Hayır. İlki onay süresinin aşılması nedeniyle tedbirin kendiliğinden sona ermesine; ikincisi eşyanın artık gerekli olmaması veya müsadereye tabi olmayacağının anlaşılmasına dayanır.
8. Zilyet hâkimden ne zaman karar isteyebilir?
CMK m.127/4, zilyetliğinde bulunan eşya veya malvarlığı değerlerine elkonulan kişinin hâkimden her zaman karar isteyebileceğini düzenler.
9. Ret kararına itiraz süresi nedir?
Kanunun ayrıca başka süre koymadığı hâllerde CMK m.268 uyarınca kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Somut karar ve özel hüküm ayrıca kontrol edilmelidir.
10. Süre ihlali bütün dijital kopyaları otomatik siler mi?
Hayır. Fiziksel elkoymanın sona ermesi, dijital arama, kopya ve delilin kullanılabilirliği sorunlarını otomatik çözmez. CMK m.134 ve hukuka aykırı delil hükümleri ayrıca uygulanır.
Hukuki güncellik ve özgünlük kontrolü
Bu içerik 10 Ekim 2026 tarihinde Adalet Bakanlığındaki güncel 5271 sayılı Kanun metni, TBMM’deki kanun metni ve CMK m.268’in itiraz süresini 1 Haziran 2024 sonrasında iki haftaya çıkaran 7499 sayılı Kanun üzerinden kontrol edilmiştir. CMK m.127/3’teki yirmi dört saatlik sunma, elkoymadan itibaren kırk sekiz saatlik karar ve kendiliğinden kalkma sonucu değiştirilmeden aktarılmıştır. Site envanterindeki genel CMK 127 rehberlerinin ve CMK 131 genel iade dilekçesinin tam gövdeleri okunmuş; bu yazı yalnız süre ihlalini belgelerle tespit ettirip sona eren tedbir kaydını ve fiilî iadeyi uygulatmaya odaklanan ayrı dilekçe niyetiyle hazırlanmıştır.
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
Bakırcı ve Keskin Hukuk Bürosu — Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu 3472; Av. Emirhan Keskin, Mersin Barosu 5507. İhsaniye Mahallesi, 4903 Sokak, Profit İş Merkezi 3/14, Akdeniz/Mersin. Telefon ve WhatsApp: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
