İngiltere Witness Statement ve Affidavit Türk Mahkemesinde Tanık İfadesi Sayılır mı? CPR 32 ve HMK 259

Kısa özet

Witness Statement ile Affidavit aynı belge değildir

İngiltere ve Galler hukukunda witness statement, bir kişinin bildiği maddi olayları tanık olarak açıklayan imzalı yazılı ifadesidir. Civil Procedure Rules (CPR) 32.4(1) bu ifadeyi, kişinin sözlü olarak verebileceği delili içeren imzalı yazılı beyan olarak tanımlar. Affidavit ise belirli usule göre yemin veya resmî tasdik altında verilen yazılı delildir. Bir metnin başlığında affidavit bulunması onun Türkiye’de HMK anlamında mahkeme huzurunda dinlenilmiş tanık anlatımı olduğu sonucunu doğurmaz.

İngiltere’de bir ticari ihtilafta tarafların önce witness statement dosyası hazırlaması olağandır. Aile davası, banka alacağı, ortaklık uyuşmazlığı veya miras meselesinde benzer bir beyan dosyası bulunabilir. Türk yargılamasında bu belgenin ne için sunulduğu ayrılmalıdır: Tanığın kimliğini ve olaylara ilişkin önceki anlatımını göstermek mi, yabancı davada hangi iddianın ileri sürüldüğünü ispatlamak mı, yoksa HMK uyarınca tanığın yeniden dinlenmesi yerine geçecek delil elde etmek mi? Bu üç kullanım aynı hukukî sonuca bağlanmaz.

CPR 32.4: İmzalı yazılı tanık beyanının hukuki niteliği

CPR 32.4(1) tanık ifadesinin içeriğini ve imza koşulunu tanımlar; aynı kural mahkemenin yargılamada dayanılacak tanık ifadelerinin karşı tarafa sunulmasını emredebileceğini düzenler. Belge hazırlayan kişinin olayları bizzat bilmesi, yazdığı anlatımları hangi kaynağa dayandırdığı ve ifadenin mahkeme dosyasına hangi aşamada sunulduğu inceleme bakımından önemlidir. Her İngilizce anlatım otomatik olarak usulüne uygun witness statement sayılmaz.

Türkiye’ye sunulan beyanın üzerinde mahkeme dosya numarası, tarafların adları, tanığın adı ve imzası, beyan tarihi, eki olduğu belirtilen belgeler ve doğruluk beyanı bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Ancak CPR 32.4’e uygun bir yazılı beyan hazırlanmış olması, Türk HMK tanık delilinin doğrudan tamamlandığını göstermeye tek başına yetmez. Bu sonucun belirlenmesinde HMK 240 ve 259 hükümleri ile savunma hakkı göz önünde tutulur.

CPR 32.5: İngiltere’de dahi tanık neden sözlü dinlenir?

CPR 32.5(1), duruşmada bir tanığın yazılı beyanına dayanmak isteyen tarafın, mahkeme başka türlü karar vermedikçe veya beyanı hearsay evidence olarak sunmadıkça o tanığı sözlü delil vermek için çağırmasını öngörür. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, tanık dinlenirse yazılı ifadesinin kural olarak esas anlatım sayılacağı belirtilir. Yani İngiliz usulünde de yazılı beyanın düzenlenmesi sözlü dinlenme ve karşı tarafın sorgulama imkânı konularından tamamen ayrı değildir.

Bu hüküm Türkiye’de ‘İngiltere yazılı tanıklığı tamamen kabul ediyor, Türk mahkemesi de kabul etmeli’ önermesinin eksikliğini gösterir. Bir belgenin İngiltere’deki davada hangi delil olarak kabul edildiği, kimin sorgulamasına açık olduğu ve hangi özel kararlar bulunduğu ayrıca araştırılır. Özellikle belgenin yalnız vekilin dosyasına eklenmiş olmasıyla mahkemenin yargılama delili olarak kullanmış olması farklıdır.

CPR 32.8 ve Practice Direction 32: Şekil unsurları

CPR 32.8, witness statement biçiminin Practice Direction 32’ye uygun olmasını ister. Practice Direction 32; dosya başlığını, tanığın kimliğini, beyanın numarasını, eklerin tanımlanmasını, tarihler ve doğru olduğuna ilişkin bildirimi ayrıntılandırır. Tanığın kendi diliyle açıklama yapması ve birinci tekil kişi kullanımına ilişkin kurallar, ifadenin kime ait olduğunun anlaşılmasını sağlar. Türkiye’de tercüme edilecek belgede bu unsurların atlanması, yazılı anlatımın kaynağını belirsizleştirebilir.

Beyan eki olan e-posta, banka dekontu veya sözleşme metni kendi başına farklı bir belgedir. İngiliz witness statement bu ekleri açıklıyor olabilir, fakat ekteki her belge sırf tanık atıf yaptığı için otomatik resmî belgeye dönüşmez. Türk HMK ispat ve belge düzeni bakımından esas delilin niteliği ayrıca değerlendirilir.

Statement of Truth ile yeminli affidavit farkı

İngiltere CPR Part 22 ve Practice Direction 32, witness statement üzerinde doğruluk beyanı bulunmasını gerektirir. Kişi anlattıklarının doğruluğuna inandığını bildirir. Bu ifade, tanığın İngilizce ‘statement of truth’ imzalamış olmasıdır; mutlaka yeminli affidavit vermiş olduğu anlamına gelmez. İngiliz hukukunda iki kurumun yaptırım ve ispat sonuçları farklı hükümler altında ele alınır.

CPR 32.14 doğruluk bildirimiyle teyit edilen belgede gerçeğe inanmaksızın yanlış açıklama yapılması bakımından contempt of court sürecini mümkün kılar. Bu düzenlemenin bulunması, Türk mahkemesinde belgenin HMK m.258 uyarınca tanığa yaptırılmış yemin yerine geçmesini sağlamaz. Türk hukukunda hangi kişi, hangi makam, hangi usulle tanık dinlendiği bağımsız bir sorudur.

CPR 32.15–17: Affidavit nasıl oluşur?

CPR 32.15, mahkeme veya ilgili düzenleme gerektirdiğinde delilin affidavit biçiminde verilmesini öngörür. CPR 32.16 affidavit şeklinin Practice Direction 32’ye bağlı olduğunu, CPR 32.17 ise ülke dışında düzenlenen affidavit bakımından usulü açıklar. İngiltere’de hazırlanmış her noter onaylı yazı affidavit olarak nitelendirilemez; hangi yetkili kişinin yemin aldığı ve belgeye nasıl işlettiği önemlidir.

Türkiye’de kullanılacak affidavit bakımından asıl belge, yemin şerhi, düzenleyen makam, imza doğrulaması, tarih ve Türkçe tercüme birlikte incelenir. Belgenin yeminli oluşu delil değerini anlamaya yardımcı olabilir. Fakat Türkiye’deki hukuk davasının HMK tanık dinleme usulüne kendiliğinden bir istisna getirildiği şeklinde yorumlanmamalıdır.

HMK 199: Yazılı yabancı tanık anlatımı belge midir?

6100 sayılı HMK m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinler, çizim, plan, fotoğraf, görüntü, ses kaydı ve elektronik ortam verilerini belge kapsamında değerlendirir. İngiltere’de hazırlanmış bir witness statement, içeriği ve kaynağı doğrulanabildiği ölçüde Türk yargılamasına belge olarak sunulabilir. Ancak belgenin kabul edilip dosyada bulunması, içinde yazılı her olgunun doğru kabul edildiği veya tanığın HMK usulüne göre dinlenilmiş olduğu anlamına gelmez.

Türk hâkimi belgenin ispat gücünü, kaynağını, imzayı, karşı tarafın itirazlarını ve olayla ilişkisini değerlendirir. Yazılı anlatımın gerçek kişiye ait olup olmadığı tartışılabilir. HMK m.199 ile HMK tanıklık rejimini eşitleyen genel bir hüküm yoktur. Bu yüzden delil dilekçesinde ‘belge niteliğinde sunulan önceki anlatım’ ile ‘tanık delili’ ayrı satırlarda gösterilmelidir.

HMK 240: Tanık listesinde kimler bulunur?

HMK m.240 tanık gösteren tarafın, tanığı hangi vakıa hakkında dinleteceğini ve tanığın adı, soyadı, tebliğe elverişli adresini bildirmesini düzenler. İngiltere’de witness statement imzalamış bir kişinin Türkiye’deki davada tanık olarak dinlenmesi isteniyorsa aynı kişi hakkında Türk usulüne uygun tanık delili oluşturulması gerekir. İngilizce metnin varlığı, tanık listesinin ve gerekli tanık çağırma işlemlerinin her olayda ikamesi değildir.

Tanığın İngiltere’deki adresinin yanlış veya eksik bildirilmesi, tebligat ve uluslararası delil toplama sürecini uzatabilir. Mahkemenin hangi olayı bu tanıktan dinlemesi istendiği olgusal ve net şekilde yazılmalıdır. Genel ifadeler yerine tanığın satış görüşmesine katıldığı tarih, ödeme talimatını duyduğu toplantı veya belgenin imzalandığı olay gibi sınırlı vakıalar açıklanır.

HMK 246: Yazılı soru yoluyla tanık dinlenmesi neyi değiştirir?

HMK m.246, mahkemenin gerekli görmesi hâlinde tanığın yazılı olarak cevaplandırması için soru kâğıdı gönderilmesini düzenler. Bu usulde hangi soruların yöneltileceği ve cevapların yeterli olup olmadığı mahkeme tarafından belirlenir. Mahkeme yazılı cevapları yetersiz bulursa tanığın dinlenmesine de karar verebilir. Bu düzenleme, taraf avukatının İngiltere’den kendiliğinden aldığı özel witness statement belgesinin otomatik olarak HMK m.246 işlemine dönüşmesini sağlamaz.

Türk yargılamasında yazılı soru usulünden yararlanmak için mahkemenin kanundaki yetkiyi nasıl kullandığı esas alınır. Tarafın tanığa göndereceği sorularla mahkemenin m.246 uyarınca soru kâğıdı göndermesi farklıdır. Bu ayrım özellikle tanığın İngiltere’den Türkiye’ye gelemeyeceği dosyalarda önem kazanır.

HMK 258: Tanığa yemin ettirilmesi

HMK m.258 tanığa dinlenmeden önce yemin ettirilmesi usulünü düzenler. Türk mahkemesinde yemin, tanık dinlemesinin usulî güvencelerinden biridir. İngiltere’de düzenlenmiş affidavit belgesinin üzerinde sworn before me yazması, Türk mahkemesinde yapılmış bir yemin işlemi olarak nitelendirilemez. Bunun yerine beyanın yabancı hukukta hangi usulle alındığı ve Türk yargılamasında delil olarak nasıl değerlendirileceği ayrı belirlenir.

Bu ayrım İngiliz belgenin tamamen değersiz olduğu anlamına gelmez. Belgenin yazılı delil niteliği, imza ve usul koşulları ile HMK uyarınca tanığın ayrıca dinlenmesi imkânı birbirinden farklı incelemelerdir. Hukuki mütalaada belgelerin bu farklı fonksiyonları açıkça gösterilmelidir.

HMK 259: Türk mahkemesinde tanık dinlemenin esas yolu

HMK m.259/1 tanıkların davaya bakan mahkemede dinleneceğini düzenler. Diğer fıkralar, tanığın olayın gerçekleştiği yerde, rahatsızlığı nedeniyle bulunduğu yerde veya yargı çevresi dışında istinabe edilen mahkemede dinlenmesini mümkün kılan usulü belirler. İngiltere’de yaşayan tanık bakımından milletlerarası adli yardımlaşma mekanizması ayrıca gündeme gelir. Kişinin noter önünde yazdığı belge, bu kanundaki usulün kendiliğinden tamamlandığını göstermez.

Uygulamada İngiltere’deki kişiden yalnızca sözlü anlatım istemek yerine Türk mahkemesine hangi soruların sorulmasının talep edildiği, tanığın nerede bulunduğu ve delilin neden önemli olduğu açıklanır. İlgili sözleşme veya adli yardımlaşma yolu belirlenmeden kişisel video görüşmesini mahkeme tanıklığı saymak doğru değildir.

HMK 261: Tanığın sözlü anlatımı neden farklıdır?

HMK m.261, tanığın sözlü olarak dinlenilmesine ve beyanının tutanağa geçirilmesine ilişkin usulü düzenler. Tanığın anlatımı sırasında mahkemenin yönelteceği sorular ve açıklığa kavuşturulacak noktalar, tarafların önceden hazırladığı tek sayfalık özel beyanın sunduğu imkânlardan farklıdır. Mahkemenin denetimi altında alınan anlatım, tanık delilinin usul yapısına dâhildir.

Özellikle İngiltere’de imzalanmış metnin taraf avukatı tarafından kaleme alındığı iddiası bulunuyorsa sözlü dinleme imkânı ve iç tutarlılık araştırması önem kazanır. Metindeki hukuki kanaat ile kişinin bizzat gözlemlediği maddi olaylar da birbirinden ayrılır. Bir tanığın hukuki yorum yapması, mahkemenin uygulanacak hukuku belirleme görevinin yerine geçmez.

HMK 263: Türkçe bilmeyen yabancı tanık

HMK m.263, Türkçe bilmeyen tanığın tercümanla dinlenmesini düzenler. İngilizce witness statement imzalamış bir tanığın Türkçe bilmesi gerekmeyebilir; ancak Türk mahkemesinde dinlenecekse ilgili tercüman usulü gözetilir. Tanığın İngilizce belgeyi okuyup imzalayabilmesi ve Türkçe anlatım yapabilmesi farklı yeteneklerdir. Mahkeme tercümansız doğru anlaşılamayan ifadeyi varsayımla yorumlamamalıdır.

Metinde teknik terimler, tarih veya ticari işlem adları bulunuyorsa tercüme kalitesinin önemi artar. İngiliz ‘charge’, ‘trust’, ‘undertaking’, ‘consideration’ veya ‘deed’ ifadelerinin hangi bağlamda kullanıldığı açıklanmalıdır. Türkçe tercüme yanında orijinal İngilizce belgenin saklanması tarafların itirazları açısından gereklidir.

HMK 223: Yabancı dilde belgenin tercümesi

HMK m.223, yabancı dilde yazılmış bir belgeye dayanmak isteyen tarafın tercümesini de mahkemeye sunmasını düzenler; mahkeme gerekli gördüğünde resmî tercüme isteyebilir. İngiltere’de hazırlanmış witness statement belgesi için yalnız İngilizce PDF yüklemek, dil yönünden gerekli incelemeyi tamamlamaz. Belgenin başlığı, doğruluk beyanı, imza ve eklerle ilgili sayfalar da tercümenin kapsamı bakımından dikkate alınmalıdır.

Tercümede tanığın kullandığı ‘I saw’, ‘I was told’ ve ‘I believe’ gibi ifadeler birbirine karıştırılmamalıdır. Bunlar doğrudan gözlem, başkasından öğrenme ve kişisel çıkarım anlamları taşıyabilir. Yanlış çeviri, mahkemenin tanığın gerçekten neyi bildiğini değerlendirmesini güçleştirir.

HMK 224: İngiliz resmî belge ve özel belge arasındaki fark

HMK m.224 yabancı resmî belgelerin yetkili makamca onanması konusunu düzenler. İngiltere’de mahkemece oluşturulmuş bir resmî kayıt ile özel kişi tarafından düzenlenip imzalanmış witness statement aynı resmîlik düzeyinde değildir. Bir solicitor imzasının veya noter tasdikinin bulunması her satırdaki anlatımın doğru olduğunun devletçe teyidi olarak değerlendirilmemelidir.

Apostil işlemi uygulanabilir resmî belge bakımından imza veya mühür kaynağını doğrulama işlevi taşır; belge içindeki vakıaların gerçekliğini tespit eden yargı kararı değildir. Türk mahkemesinde yazılı beyanın doğruluğuna ilişkin itiraz hakkı devam eder.

CPR 32.12: İngiliz beyanının başka davada kullanılma sınırı

CPR 32.12, bir witness statement belgesinin kural olarak sunulduğu dava amacıyla kullanılmasını öngörür. Tanığın yazılı izni, mahkeme izni veya belgenin açık duruşmada delil olarak kullanılması gibi belirlenmiş istisnalar bulunur. Hüküm affidavits bakımından da uygulanabilir. Dolayısıyla İngiltere’deki bir aile veya şirket davasında sunulan kişisel ve ticari sır içeren belgeyi Türkiye’de başka davaya sınırsız biçimde taşımak, İngiliz usulündeki kullanım kısıtları bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nokta özellikle müvekkilin İngiliz avukatından aldığı dosya kopyalarını Türkiye’deki başka kişilere veya internet ortamına yaymak istediği durumlarda önemlidir. Belgenin delil olarak ilgili mahkemeye sunulması ile kamusal paylaşımı farklı işlemlerdir. İngiliz usul kısıtları, kişisel veri ve dosyanın gizliliği ayrıca incelenir.

CPR 32.14: Yanlış beyanın yaptırımı Türk dosyasını nasıl etkiler?

İngiliz CPR 32.14, doğruluk bildirimi ile teyit edilen belgede gerçeğe inanılmaksızın yanlış bilgi verilmesi bakımından contempt of court sürecini mümkün kılar. Bu düzenleme, İngiliz hukukunun witness statement için ciddi bir doğruluk sorumluluğu öngördüğünü gösterir. Ancak Türk hâkiminin her İngiliz witness statement içeriğini kesin doğru kabul edeceğine dair bir Türk usul kuralı oluşturmaz.

Belgenin güvenilirliği, tanığın anlatımıyla diğer delillerin tutarlılığı ve karşı tarafın somut itirazları üzerinden değerlendirilir. İngiltere’de beyanına ilişkin herhangi bir ceza veya yaptırım uygulanmamış olması da beyanın zorunlu olarak doğru olduğunu göstermez.

1970 Lahey Delil Sözleşmesi tanığın İngiltere’de dinlenmesini nasıl sağlar?

Türkiye ve Birleşik Krallık, 18 Mart 1970 tarihli Hukukî veya Ticarî Konularda Yabancı Memleketlerde Delil Alınması Hakkındaki Lahey Sözleşmesi’ne taraftır. Sözleşme, bir devletin yargı makamının başka bir taraf devlet ülkesinde delil alınmasını istemesi için letter of request ve ilgili merkezî makam mekanizmasını düzenler. İngiltere’de yaşayan tanığın Türk mahkemesi bakımından usulüne uygun dinlenmesinde bu sistem gündeme gelir.

Tanığın İngiltere’deki adresi, sorulacak vakıalar ve mahkemenin delil kararı önemlidir. Uluslararası talebin hangi makama gideceği ve hangi dilde belgeler gerekeceği sözleşme, ülke beyanları ve adli yardım uygulamasına göre belirlenir. Tarafın kendi avukatınca düzenlediği özel affidavit bu resmî talebin yerine geçmez.

Video konferans ve WhatsApp görüşmesi tanık dinlenmesi sayılır mı?

İngiliz CPR 32.3, mahkemenin video link yoluyla tanık deliline izin verebilmesini düzenler. Bununla birlikte İngiltere hukukunda böyle bir imkân bulunması, Türk mahkemesinin İngiltere’deki tanığı tarafların kurduğu özel görüntülü görüşmeyle usulüne uygun dinlemiş sayılmasına yetmez. Uluslararası delil alma yetkisi, ev sahibi ülke kuralları ve Türk mahkemesinin yargılama usulü birlikte değerlendirilir.

Tanığın telefon kaydı, WhatsApp görüntülü görüşmesi veya taraflardan birinin özel röportajı dosyada belge veya başka delil tartışması yaratabilir; ancak HMK m.259 kapsamındaki tanık dinleme işlemiyle özdeş kabul edilmez. Mahkemenin karar verdiği usul ve resmî işbirliği yolu açıkça gösterilmelidir.

Örnek olay: İngiltere tanığı Türk şirketin ödeme sözünü duyduğunu yazdı

Bir Türk ihracat şirketinin İngiliz alıcıyla uyuşmazlığı bulunduğunu ve Manchester’da yaşayan toplantı katılımcısının witness statement imzaladığını varsayalım. Tanık belirli tarihte ödemenin erteleneceğini duyduğunu yazmış olabilir. Belgenin kendisi HMK m.199 kapsamında dosyaya sunulabilir; ama bu sunuş HMK m.240 ve 259 bakımından tanığın dinlenmesi gereksinimini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Taraflar tanığın bizzat gördüğü veya işittiği olguları, toplantı tutanaklarını, e-postaları ve ödeme kayıtlarını ayrı deliller olarak tasnif etmelidir. Böylece yazılı anlatımın hangi olayla ne ölçüde örtüştüğü ve resmî tanık dinleme ihtiyacının devam edip etmediği tartışılabilir. Örnek olay herhangi bir gerçek dava veya kazanma vaadi değildir.

Örnek olay: Londra’da düzenlenen affidavit Türk miras dosyasına sunuldu

İngiltere’de yerleşik kişinin, mirasbırakanın vasiyetnameyi hangi tarihte imzaladığına ilişkin affidavit düzenlediğini varsayalım. Türk miras davasında bu belge, belirli olgulara ilişkin önceki yazılı açıklama olarak değerlendirilebilir. Ancak belgeyi düzenleyen kişinin yemin ettiği makam, vasiyetnamenin aslı, hukuken geçerli tanıklık imkânı ve ilgili miras mevzuatı birlikte incelenmelidir.

Türk mahkemesinin yabancı tanığı usulüne uygun dinleme kararı verebilmesi için hangi olay hakkında bilgi sahibi olduğunun açıklanması gerekir. Affidavit tek başına vasiyetnamenin şekil ve esas bakımından bütün koşulları sağladığına ilişkin kesin hüküm değildir.

Türk mahkemesine sunulacak tanık soruları nasıl hazırlanır?

Önce tanığın kimlik ve iletişim bilgileri ile tanıklık konusu olay somutlaştırılır. Olayın tarihi, yeri ve katılan kişiler, tanığın şahsi gözlemi, bildiği belgeler, başkasından öğrendiği hususlar ve beyanın hangi kısımlarını bizzat doğrulayabildiği ayrı sorularla açıklığa kavuşturulur. Tarafın kendi istediği sonuca yönelten telkin edici kalıp sorular yerine olguyu ortaya çıkaran sorular tercih edilir.

Önceden hazırlanmış İngiliz witness statement ile sorular karşılaştırılır; çelişki varsa bu çelişki gizlenmez. Tanığın İngiltere adresi ve uygun iletişim bilgileri doğru sunulur. Gereken uluslararası delil mekanizmasına mahkeme karar verir.

Dilekçede belge delili ile tanık delili nasıl ayrılır?

Delil dilekçesinde ‘Ek-1: İngiltere Witness Statement — HMK m.199 anlamında yazılı belge’ ile ‘Tanık: … — HMK m.240 ve 259 uyarınca dinlenme talebi’ şeklinde açık ayrım yapılabilir. Affidavit’in aslı veya tasdikli nüshası, gerekiyorsa apostil, Türkçe tercüme ve ekleri sunulur. Özel belgeyle resmî mahkeme tutanağı aynı delil sınıfına kaydedilmemelidir.

Hangi usul işlemine hangi mahkemenin karar vermesi istendiği belirtilir. Hukuki delil niteliğiyle ilgili tartışma davanın kazanılacağı iddiasına dönüştürülmez; olayın ispatı ve karşı deliller mahkemede değerlendirilir.

İngiltere beyanı için 8 aşamalı kontrol yolu

Birinci aşama, belgenin witness statement mı affidavit mi olduğunun tespitidir. İkinci aşama, İngiliz usulünde hangi davada ve ne amaçla hazırlandığıdır. Üçüncü aşama, imza ve statement of truth veya yemin şerhinin kontrolüdür. Dördüncü aşama, CPR 32.12’deki başka amaçla kullanım sınırının incelenmesidir. Beşinci aşama, tercüme, onay ve eklerin hazırlanmasıdır.

Altıncı aşama, Türk HMK m.199, 223 ve 224 kapsamında belge sunuluşudur. Yedinci aşama, HMK m.240, 246, 258, 259, 261 ve 263 yönünden tanığın resmî dinlenmesi talebinin değerlendirilmesidir. Sekizinci aşama, gerekiyorsa Lahey delil mekanizmasıyla uluslararası talep hazırlanmasıdır. Bu sıra, tek bir İngiliz belgenin Türk tanık yargılamasının tüm şartlarını yerine getirdiği yanılgısını önlemeyi amaçlar.

Sitedeki bağlantılı rehberler ve resmî hukuk kaynakları

Yabancı belgenin ispatı için HMK 223–224 yabancı resmî belge, uluslararası delil için Lahey m.1 delil toplama ve merkezî makam ve talep mektubu, banka kayıtları için yurt dışı banka delili rehberleri birlikte kullanılabilir. Bu bağlantılar konuya göre ayrıdır; yabancı tanığın yazılı beyanı bu sayfaların tekrarından oluşmaz.

İngiltere ve Galler resmî kaynakları: Civil Procedure Rules Part 32, Practice Direction 32, CPR Part 22. Türkiye için HMK resmî metni; sözleşmenin durumu için HCCH 1970 Lahey taraf devletler esas alınır.

Sık Sorulan 12 Soru

Witness Statement Türk mahkemesinde tanık ifadesi yerine geçer mi?

Hayır, tek başına HMK m.259 uyarınca tanığın mahkemece dinlenmesi usulünü tamamlamaz. HMK m.199 kapsamında belge olarak sunulması ayrı konudur.

Affidavit mutlaka mahkeme tanıklığı mıdır?

Hayır. İngiliz CPR 32.15–17 affidavit usulünü düzenler; Türkiye’de yeminli beyanın delil niteliği ve HMK tanık dinleme şartları ayrı incelenir.

Witness Statement ile Affidavit farkı nedir?

Witness statement CPR 32.4 anlamında imzalı yazılı tanık anlatımıdır; affidavit ise ilgili usule göre yeminli yazılı delildir.

İngiltere’de witness statement verildiğinde sözlü tanık dinlenmez mi?

CPR 32.5 kural olarak tanığın sözlü çağrılmasını öngörür; mahkemenin farklı kararı veya hearsay usulü istisnadır.

İngiliz tanığın beyanını noter tasdik etse Türk tanıklığı sayılır mı?

Noter veya apostil tasdiki, HMK m.259 kapsamında Türk mahkemesi dinleme işlemi yerine geçmez.

Tanık İngiltere’deyse Türkiye’ye gelmesi şart mıdır?

Mahkemece seçilecek usule ve 1970 Lahey Delil Sözleşmesi gibi milletlerarası adli yardım mekanizmalarına göre yurt dışından delil alınması değerlendirilebilir.

Türk mahkemesi İngiltere’deki tanığa yazılı soru gönderebilir mi?

HMK m.246 mahkemenin belirli koşullarda yazılı soru usulünü düzenler. Tarafın özel olarak hazırlattığı witness statement aynı usul değildir.

İngilizce belgenin Türkçe çevirisi gerekli midir?

HMK m.223 yabancı dildeki belgeye dayanacak tarafın tercümesini sunmasını düzenler.

Statement of Truth ile Türk mahkemesi yemini aynı mı?

Hayır. İngiliz CPR Part 22 doğruluk beyanı ile HMK m.258 tanığa yemin ettirme işlemi farklıdır.

İngiliz witness statement başka bir Türk davasında kullanılabilir mi?

CPR 32.12 beyanın başka amaçlarla kullanımı için kısıtlar ve istisnalar öngörür; bunlar incelenmelidir.

İngiltere tanığı video ile dinlenebilir mi?

İngiliz CPR 32.3 video bağlantısına mahkeme izniyle olanak tanır. Türk yargılaması ve milletlerarası delil usulü ayrıca uygulanır.

Apostilli affidavit delil olarak kesin ispat sağlar mı?

Apostil uygun belgenin kaynağını doğrular; beyan edilen maddi olayların doğruluğunu otomatik veya kesin ispat etmez.