Türkiye’de Marka Tescili Yurt Dışı Başvuru ve İhlale Müdahale

Türkiye'de Marka Tescili Yurt Dışı Marka Sahibine Ne Sağlar?

Sınai mülkiyet hakları ülkesellik ilkesine tabidir. Yabancı ülkedeki ulusal tescil, Türkiye’de ayrıca tescil veya Türkiye’yi kapsayan uluslararası koruma bulunmadıkça Türk marka sicilindeki tescilin bütün sonuçlarını otomatik olarak doğurmaz. Bununla birlikte Paris Sözleşmesi anlamında tanınmış marka, Türkiye’de önceki kullanım, ticaret unvanı, telif hakkı, kötü niyet veya diğer önceki haklar somut olayda itiraz ve dava dayanağı olabilir.

Önce yabancı tescilin hangi ülkeleri ve hangi mal-hizmetleri kapsadığı kontrol edilir. Madrid sistemi kaydında Türkiye’nin belirlenmiş olması, WIPO sicilindeki statü ve TÜRKPATENT’in koruma kararı ayrıca doğrulanır. Yalnız WIPO kayıt numarası bulunması Türkiye’de kesin koruma olduğu anlamına gelmez. Ulusal başvuru ile Madrid belirlemesinin maliyet, yönetim ve gelecekteki ülke genişletme sonuçları farklıdır. Türkiye’de tescil edilmiş hak varsa ihlale müdahale daha doğrudan kurulabilir; başvuru aşamasındaki hakların kapsamı ve dava zamanı ise ayrıca değerlendirilir.

Sınai Mülkiyet Kanunundaki Temel Hükümler

SMK m.3: Türkiye’de yerleşik veya ticari faaliyeti bulunanların yanında Paris Sözleşmesi ya da Dünya Ticaret Örgütü hükümleri kapsamında başvuru hakkına sahip kişiler ve karşılıklılık kapsamındakiler Kanun korumasından yararlanabilir.

SMK m.7:

“Bu Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir.”

Maddenin devamında marka sahibine aynı veya karıştırılma ihtimali yaratacak benzer işaretlerin kapsanan mal ve hizmetlerde izinsiz kullanımını önleme yetkisi verilir.

SMK m.18:

“Bültende yayımlanmış bir marka başvurusunun, 5 inci veya 6 ncı maddelere göre tescil edilmemesi gerektiğine ilişkin itirazlar ilgili kişiler tarafından marka başvurusunun yayımından itibaren iki ay içinde yapılır.”

SMK m.160/3:

“Yerleşim yeri yurt dışında bulunan kişiler ancak marka veya patent vekilleri tarafından temsil edilir. Vekille temsil edilmeksizin asil tarafından gerçekleştirilen işlemler, yapılmamış sayılır.”

Güncel kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.

Ulusal Başvuru ile Madrid Protokolü Arasındaki Fark

Madrid başvurusu “dünya markası” yaratmaz; belirlenen her ülke kendi mutlak ve nispi ret kurallarını uygular. Türkiye belirlemesine karşı yayıma itiraz veya geçici ret gelirse TÜRKPATENT nezdindeki cevap ve itiraz işlemlerinde yerel temsil gerekir. Ulusal başvuru ise özellikle yalnız Türkiye pazarına girişte daha sade olabilir. Seçim; mevcut ana başvuru, hedef ülkeler, rüçhan süresi, sınıf kapsamı, marka sahipliği ve bütçe üzerinden yapılmalıdır.

Başvuru Öncesi Araştırma ve Doğru Sınıf Seçimi

Aynı kelimenin TÜRKPATENT veri tabanında bulunmaması tek başına güvenli başvuru sonucu vermez. Yazım, ses, anlam ve görsel benzerlik; markaların kapsadığı mal ve hizmetler; hedef tüketici ve dağıtım kanalları birlikte incelenir. Ticaret sicili, alan adı, pazar yeri, sosyal medya ve sektörel kullanım kayıtları da kötü niyet veya önceki hak riskini gösterebilir.

Nice sınıf numarası yalnız başlıktır. Koruma, başvuruda açıkça yazılan mal ve hizmet listesiyle belirlenir. Çok geniş ve kullanılmayacak liste, maliyeti artırabileceği gibi ileride kullanım ispatı sorunları yaratabilir. Fazla dar liste ise gerçek ticari faaliyeti korumasız bırakabilir. Yazılım, çevrim içi perakende, eğitim, danışmanlık, lojistik veya üretim gibi birbirine yakın görünen faaliyetler farklı sınıflarda yer alabilir. Türkiye’ye özgü satış modeli ve gelecek üç-beş yıllık makul genişleme hedefi belirlendikten sonra liste hazırlanmalıdır.

Başvuru ve İhlal Dosyasında Gerekli Belgeler

Yabancı belgelerin apostil, tasdik ve Türkçe tercüme gereksinimi belgenin düzenlendiği ülke ve kullanılacağı işleme göre belirlenir.

Başvuru, İtiraz, Yenileme ve Kullanım Süreleri

• Rüçhan: Paris Sözleşmesi kapsamındaki önceki marka başvurusundan itibaren kural olarak altı ay içinde Türkiye başvurusu yapılmalıdır.
• Yayıma itiraz: Marka başvurusunun Bültende yayımından itibaren iki aydır.
• Koruma: SMK m.23 uyarınca başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemlerle yenilenebilir.
• Normal yenileme: Koruma süresinin sona ermesinden önceki altı ay içinde talep ve ücret işlemi yapılır.
• Gecikmiş yenileme: Sona ermeden sonraki altı ay içinde ek ücretle mümkündür.
• Kullanım: Tescilden itibaren beş yıl içinde Türkiye’de ciddi kullanım bulunmaması veya kullanıma beş yıl kesintisiz ara verilmesi iptal riski doğurabilir.

TÜRKPATENT’in hatırlatma e-postası tebligat değildir. Resmî tebligat ve kanuni süre dosya takvimine ayrıca yazılmalıdır. 2026 ücretleri ve işlem kodları TÜRKPATENT’in resmî ücret sayfasından kontrol edilmelidir.

Türkiye’de Marka İhlali Varsa İlk Deliller Nasıl Korunur?

İhlal iddiasında yalnız ekran görüntüsü çoğu zaman yeterli dosya düzeni sağlamaz. İnternet sayfasının tam URL’si, erişim tarihi ve saati, satıcı kimliği, ürün kodu, reklam metni, ödeme ve teslim bilgisi birlikte korunmalıdır. Mümkünse usulüne uygun örnek satın alma yapılır; ürün, ambalaj, fatura ve kargo etiketi değiştirilmeden saklanır. Pazar yeri veya sosyal medya hesabının zaman içinde kapanabileceği düşünülerek noter tespiti ya da diğer hukuka uygun delil tespit yöntemleri değerlendirilir.

İhlal ithalat veya ihracat aşamasındaysa gümrük işlemleri ve ürün hareketi hızlı takip gerektirir. Depo veya satış yerindeki ürünlerin kaybolması riski bulunuyorsa ihtiyati tedbir için hak sahipliği, ihlal ve aciliyet delilleri hazırlanır. Karşı tarafla kontrolsüz yazışma, ürünlerin ortadan kaldırılmasına veya delilin tartışmalı hâle gelmesine yol açabilir. İhtar gönderilip gönderilmeyeceği; aciliyet, karşı tarafın kimliği, lisans veya distribütörlük ilişkisi ve tedbir ihtiyacı dikkate alınarak seçilir.

Marka Hakkına Tecavüzde Talep Edilebilecek Hukuki Yollar

SMK m.29; izinsiz kullanım, taklit, taklit olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişinin ürünleri satması, dağıtması, ithal veya ihraç etmesi ve ticari amaçla elinde bulundurması gibi fiilleri marka hakkına tecavüz sayar. Hak sahibi somut olaya göre tecavüzün tespitini, önlenmesini ve durdurulmasını; maddi ve manevi zararın tazminini; tecavüz ürünlerine ve üretim araçlarına el konulmasını; gerekli hâllerde mülkiyet, imha veya kararın ilanı gibi talepleri değerlendirebilir.

SMK m.159 kapsamında ihtiyati tedbir; tecavüz fiillerinin önlenmesi ve durdurulması, ürünlere Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest bölge gibi yerlerde el konulması ve zararın güvence altına alınması için teminat tedbirlerini içerebilir. Tedbir otomatik değildir; hakkın varlığı, yaklaşık ispat, aciliyet, ölçülülük ve teminat konusu mahkemece değerlendirilir. Ceza şikâyeti koşulları varsa hukuki davadan ayrı süre ve delil planı gerekir; her benzer kullanım suç oluşturmaz.

Görevli Kurum, Mahkeme ve Yetki

Tescil, yayıma itiraz, yenileme, iptal ve sicil işlemlerinin önemli bölümü Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde yürütülür. Kurumun nihai kararlarına karşı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi süreci ve devamında Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası gündeme gelebilir; somut karar ve tebliğ süresi ayrıca incelenir.

Marka tecavüzü ve hükümsüzlük davalarında görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir; bu mahkemenin bulunmadığı yerde HSK tarafından belirlenen asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Yetki, davacının veya davalının yerleşim yeri, fiilin gerçekleştiği ya da etkilerinin görüldüğü yer ve SMK’nın özel kuralları üzerinden belirlenir. Büro Akdeniz/Mersin’dedir; Mersin’de veya başka bir ildeki ihlaller görev ve yetki kuralları çerçevesinde Türkiye genelinde değerlendirilebilir.

Marka Dosyalarında Başlıca Riskler

• Yabancı tescilin Türkiye’de otomatik geçerli olduğunu sanmak.
• Başvuru sahibini grup şirketlerinden yanlış biri olarak göstermek.
• Gerçek faaliyeti korumayan veya gereksiz geniş sınıf listesi seçmek.
• İki aylık yayıma itiraz süresini kaçırmak.
• Madrid kaydında Türkiye statüsünü ve geçici retleri takip etmemek.
• Beş yıllık ciddi kullanım delillerini tarihli şekilde saklamamak.
• Taklit ürünü satın almadan yalnız kırpılmış ekran görüntüsüne dayanmak.
• Distribütör, lisans alan veya eski temsilciyle sözleşme yetkilerini incelememek.
• Tescil, alan adı, ticaret unvanı ve platform şikâyetini tek işlem sanmak.

Marka korumasının amacı rakibin dürüst açıklayıcı kullanımını veya her benzer kelimeyi engellemek değildir. Karıştırılma ihtimali, mal-hizmet ilişkisi, markanın ayırt ediciliği ve kullanım biçimi birlikte değerlendirilmelidir.

Türkiye’de Tescil ve İhlale Müdahale Adımları

1. Yabancı ve Türkiye kayıtlarındaki hak sahibi ile marka örneği doğrulanır.
2. TÜRKPATENT, WIPO, ticaret sicili, alan adı ve piyasa araştırması yapılır.
3. Gerçek faaliyetlere uygun Nice mal-hizmet listesi hazırlanır.
4. Ulusal başvuru veya Madrid üzerinden Türkiye belirlemesi seçilir.
5. Rüçhan belgesi, vekâlet ve gerekli şirket evrakı tamamlanır.
6. Başvuru, bülten, itiraz ve tescil ücreti süreleri izlenir.
7. İhlal varsa çevrim içi ve fiziki deliller hukuka uygun biçimde korunur.
8. İhtar, platform bildirimi, gümrük önlemi, tedbir, hukuk davası veya ceza şikâyeti seçenekleri sıralanır.
9. Tescil sonrasında kullanım delili, lisans, yenileme ve ihlal izleme takvimi oluşturulur.

Başvuru ile ihlal dosyası aynı anda yürütülse bile her işlemin hukuki amacı ve delil seti ayrı tutulmalıdır.

Yurt Dışından Uzaktan Takip ve Belge Yönetimi

Yerleşim yeri yurt dışında bulunan marka sahibi TÜRKPATENT işlemlerini Türkiye’de kayıtlı marka vekili üzerinden yürütür. İhlal davası ve hukuki işlemler için ayrıca avukatlık vekâletnamesi gerekir. Aynı kişi marka vekili ve avukat sıfatlarını taşıyabilir veya dosya iki uzmanlık alanı arasında koordine edilebilir; görevlendirme kapsamı yazılı belirlenmelidir.

Yabancı şirketin güncel sicil belgesi, imza yetkilisi, unvan değişikliği, birleşme veya devir kayıtları ve marka sahipliğini gösteren belgeleri hazırlanır. Ülkeye göre apostil ya da tasdik ve onaylı Türkçe tercüme gerekebilir. İlk belge incelemesi dijital yapılabilir; resmî işlemde asıl veya doğrulanabilir nüsha talep edilebilir. Büro, Mersin merkezli olarak bülten ve dava takvimini yazılı raporlar; Türkiye’nin başka illerindeki ihlallerde yetkili mahkeme ve yerinde delil ihtiyacını dosya özelinde planlar.