Grant of Probate: Türkiye’de Miras İçin 9 Kontrol

Grant of Probate ve diğer belgeler: Kısa özet

1. Grant of Probate ile Letters of Administration aynı mı?

Birleşik Krallık resmî probate rehberi, probate kavramını ölen kişinin para, mal ve diğer varlıklarıyla işlem yapmaya ilişkin hukuki yetki üzerinden açıklar. Ancak eldeki belgenin tam türü önemlidir. Vasiyetle bağlantılı Grant of Probate ile vasiyet bulunmayan dosyada verilen yönetim belgesi aynı içerikte kabul edilmemelidir. İlk kontrol, İngilizce başlığın Türkçeye tek kelimeyle çevrilmesi değil, belgenin hangi nedenle ve kime verildiğinin belirlenmesidir.

Resmî kayıt arama hizmeti, grant türlerinin hepsinde vasiyetname bulunmadığını açıkça belirtir. “Probate” ve “Admon with Will” gibi kayıtlar vasiyet içerirken, “Administration (Admon) or Grant” kaydı vasiyet içermez. Bu nedenle dosyada yalnız grant örneği varsa, bulunması gereken bir vasiyetnamenin eksik olup olmadığı belgenin türü üzerinden kontrol edilmelidir.

Türkiye’ye belge gönderirken grant başlığını, düzenleyen makamı, verilen yetkinin kapsamını, kişinin sıfatını ve varsa sınırlama kayıtlarını ayrı bir özet üzerinde gösterin. Bir dosyanın adını “İngiltere veraset ilamı” olarak değiştirmek, içerikte bulunmayan miras paylarını belgeye eklemez. Çeviride kullanılan terim, belgenin gerçekten yaptığı işlemi korumalıdır.

Önerilen ilk soru şudur: Bu belge kişinin terekeyi yönetme yetkisini mi, mirasçıları mı, belirli bir vasiyet hükmünü mü, yoksa başka bir mahkeme kararını mı gösteriyor? Birbiriyle ilişkili belgeler aynı dosyada bulunsa da işlevleri ayrıdır. Tam metnin görülmediği aşamada yalnız kapak sayfasından Türkiye’de hangi başvurunun yapılacağına karar verilmemelidir.

2. Executor olarak atanmak neden tek başına mirasçı yapmaz?

GOV.UK’nin vasiyetli dosya açıklaması, executor olarak başvurma hakkıyla vasiyetten yararlanmayı ayırır. Vasiyetnamedeki yönetim görevi, kişiye bütün malvarlığını kendi adına alma hakkı vermez. Aynı kişi hem executor hem beneficiary olarak belirlenmişse iki sıfat birlikte bulunur; yalnız yönetici olarak belirlenmişse bu görevden miras payı sonucu çıkarılmaz.

Bu ayrımın Türkiye’deki dosyaya etkisi somuttur. Kişi bankaya veya tapuya başvururken kendi miras hakkını mı kullanıyor, başka hak sahipleri hesabına mı hareket ediyor, yoksa yalnız evrak teminini mi istiyor? Başvuru amacı yazılmadan “yetkiliyim” denilmesi yeterli bir işlem tanımı değildir. Temsil edilen kişiler, istenen sonuç ve dayanak belgeler baştan eşleştirilmelidir.

Örneğin tamamen varsayımsal bir vasiyetnamede aile dostu terekeyi yönetecek kişi, iki çocuk ise yararlanacak kişiler olarak belirlenmiş olsun. Grant belgesinde aile dostunun adı bulunması, Türkiye’deki dairenin onun kişisel malı haline geldiğini göstermez. Aynı örnekte çocuklardan birinin vasiyette adının geçmesi de tek başına bütün terekeyi temsil yetkisini kanıtlamaz. Kişinin hangi sıfatla imza atacağı ayrıca belirlenir.

Dosya hazırlığında bir “kişi ve sıfat tablosu” tutulması önerilir. Tabloda yasal mirasçı olduğu ileri sürülen kişiler, vasiyette yararlanan kişiler, executor veya administrator ve Türkiye’de vekil olarak görevlendirilecek avukat ayrı satırlarda yer alır. Bir kişide birden fazla sıfat bulunuyorsa bunlar silinmeden gösterilir. Böylece kişisel hak ile temsil yetkisinin birbirinin yerine kullanılmasının önüne geçilir.

3. Birden çok executor, power reserved ve renunciation neyi değiştirir?

İngiltere ve Galler’de birden fazla executor bulunması halinde başvuruda kimin yer alacağı açıklığa kavuşturulur. Resmî rehber, sonradan başvurma hakkını saklı tutmayı power reserved, probate başvurusu hakkından sürekli vazgeçmeyi ise renunciation olarak ayırır. Bunlar yönetim görevine ve probate başvurusuna ilişkindir; Türk hukukundaki mirasın reddi veya mirastan feragat sözleşmesiyle isim benzerliğinden dolayı aynı sayılmaz.

Türkçe çeviride yalnız “feragat etti” yazılması bu nedenle tehlikeli bir sadeleştirmedir. Hangi hak veya görevden vazgeçildiği belirtilmelidir. Kişinin vasiyetten yararlanan sıfatı ayrıca varsa, probate başvurusundan çekilme belgesi üzerinden onun tüm miras hakkını terk ettiği sonucu çıkarılmamalıdır. Ayrı bir hak bırakma işlemi bulunduğu ileri sürülüyorsa o belgenin kendisi incelenmelidir.

Pratik dosyada vasiyetnamedeki executor listesiyle grant üzerinde adı bulunan kişiler karşılaştırılır. Listeler farklıysa farkın nedeni kaydedilir: başvurmama, hakkı saklı tutma, ölüm, başka bir atama veya belgede açıklanan başka durum. Amaç eksik görünen kişinin yerine bir isim tahmin etmek değil, yetki zincirini belgeden göstermektir.

Türkiye’de vekâletname hazırlanacaksa kimin hangi sıfatla vekâlet verdiği bu kontrolden sonra belirlenmelidir. Birden çok temsilci bulunan dosyada herkes adına işlem yapılabildiği varsayımıyla standart bir yetki metni kullanılmamalıdır. İmza düzeni ve temsil yetkisinin Türk işleminde kabulü ayrıca değerlendirilir. Yabancı grant belgesi, Türkiye’deki her avukatlık veya tapu işlemi için hazırlanmış genel vekâletname değildir.

4. Probate kaydı, will ve codicil nasıl doğrulanır?

Resmî probate arama sistemi, grant verilip verilmediğini, türünü ve ilgili kayıt örneklerini araştırmak için kullanılır. Özellikle eski kayıtlarda yalnız ölüm yılıyla arama yapılması sonucu kaçırabilir; kayıt yılı grant belgesinin verildiği yıla bağlıdır. Bulunan kaydın aynı kişiye ait olduğu, ad benzerliğinin ötesinde ölüm ve kimlik bilgileriyle kontrol edilmelidir.

Vasiyetname örneği bulunan dosyada sonradan düzenlenmiş codicil, yani vasiyeti değiştiren ekler ayrıca aranır. Türkiye’deki avukata yalnız ilk vasiyet metninin gönderilmesi, değişmiş bir executor veya yararlanıcı bilgisinin eski haliyle esas alınmasına neden olur. Grant ile birlikte kullanılan vasiyetname sürümü ve ek tarihleri aynı belge listesinde gösterilmelidir.

Bir solicitor tarafından gönderilen açıklama mektubu, dayanak grant veya vasiyetname örneğinin yerine geçirilmemelidir. Mektup dosyayı anlamaya yardımcı olur; resmi belgenin kendi içeriği ayrıca görülür. Aynı şekilde arama ekranının fotoğrafı, başvuruda aranan onaylı karar veya kayıt örneğiyle özdeş değildir. İlk bilgi toplama belgesiyle resmî işlem belgesi ayrı tutulmalıdır.

Önerilen kontrol, her dosya parçasına sürüm tarihi ve kaynağı yazmaktır. Hangi kayıt nereden alınmış, hangi vasiyete bağlı, hangi ekle birlikte okunacak? Eksik görünen sayfa veya atıf varsa çeviri tamamlanmadan önce temin edilmelidir. Böylece farklı tarihlerde alınmış grant, vasiyetname ve yazışmalar tek bir güncel belgeymiş gibi birleştirilmez.

5. İngiltere ve Galler’deki belge bütün mirasa aynı hukuku uygular mı?

MÖHUK m.20, mirasta ölenin milli hukukunu esas alırken Türkiye’de bulunan taşınmazlar için Türk hukukunu öngörür. Mirasın açılması, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümler bakımından terekenin bulunduğu ülke hukukunu ayrıca düzenler. Bu nedenle İngiltere’de bir grant düzenlenmiş olması, Türkiye’deki bütün malvarlığı ve bütün işlemler için tek bir yabancı hukuk uygulanacağı anlamına gelmez.

MÖHUK m.2/5, bir devlette bölgesel hukuk düzenlerinin bulunması halinde ilgili bölge hukukunun belirlenmesine ilişkin kural içerir. Birleşik Krallık bağlantılı belgede “İngiliz hukuku” ifadesini gelişigüzel kullanmak yerine, İngiltere ve Galler, İskoçya veya Kuzey İrlanda bağlantısı açıklanmalıdır. Resmî probate rehberi de farklı bölgeler için ayrı usullere yönlendirir. Kişinin yalnız Birleşik Krallık pasaportu taşıması, bu ayrımı gereksiz hale getirmez.

Başlangıç incelemesinde mirasbırakanın vatandaşlıkları, ölüm tarihi, son yerleşim bilgileri ve malvarlığının bulunduğu yerler ayrı kaydedilmelidir. Türkiye’deki bir taşınmaz ile yabancı bankadaki hesap aynı dosyada bulunsa bile farklı bağlantı kuralları gündeme gelir. Vatandaşlık, ikamet ve malın bulunduğu yer birbirinin yerine yazılmamalıdır.

Bu yazı vasiyetnamenin bütün geçerlilik şartlarını tekrar etmez. Şekil, ehliyet, açılma ve saklı pay gibi konular için mevcut yurt dışında düzenlenen vasiyetname rehberi ayrı okunmalıdır. Burada cevaplanan soru, eldeki Grant of Probate belgesinin Türkiye’de hangi sıfatı ve yetkiyi ispatlamak için kullanılacağıdır.

6. Grant of Probate Türkiye’deki taşınmazı doğrudan devreder mi?

Türkiye’de tapu başvurusunda mirasçı sıfatı ile temsil yetkisi ayrı aranır. Tapu Sicili Tüzüğü m.18, vekâlet veya kanuni temsil halinde yetki belgesinin kontrolünü; m.20 ise mirasçı ve vasiyet alacaklısının başvurusunda gereken belgeleri düzenler. Grant üzerinde bir executor adının bulunması, bu kişinin malik gibi kendi adına tescil isteyebileceğini göstermeye yetmez.

Tapu Kanunu m.37, yabancı gerçek kişilerin intikalinde Türk mahkemelerince verilen veraset belgesi veya yetkili yabancı makam belgesinin maddede belirtilen Türk mahkemesi tasdiki yolunu düzenler. Bu hüküm yabancı belgelerin her durumda yok sayılması anlamına gelmez; fakat herhangi bir yabancı temsil belgesinin otomatik veraset belgesi sayılmasını da sağlamaz. Grant belgesinin niteliği önce belirlenmelidir.

Türk Medeni Kanunu m.598 mirasçılık sıfatını gösteren belgeyi düzenler. Bu belge de mirasın tümünün belirli bir kişiye paylaştırıldığı anlamına gelmez. Başvuruda mirasın intikali mi, paylaştırma mı, belirli malın vasiyet gereği devri mi, yoksa satış mı istendiği açık yazılmalıdır. Bir işlem için hazırlanan belge listesi diğer işlemde aynen yeterli kabul edilmemelidir.

Yabancı makam kararına Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisi verilmesi isteniyorsa MÖHUK m.58 ve ilgili şartlar ayrıca değerlendirilir. Her grant için otomatik tanıma kararı verileceği veya her durumda aynı dava açılacağı söylenmez. Belgenin düzenleyen makamı, hukuki niteliği, kesinleşme durumu ve istenen etki birlikte incelenir.

7. Türkiye’deki banka hesabında temsil ile ödeme nasıl ayrılır?

Banka başvurusunda önce talep tanımlanmalıdır: hesap bulunduğunun araştırılması, bakiye veya hareket bilgisinin alınması, miras payının ödenmesi, hesabın kapatılması ya da paranın başka ülkeye gönderilmesi farklı işlemlerdir. Grant of Probate bulunduğunu söylemek, bu işlemlerin tamamının aynı kişiye ve aynı belgelerle yapılacağı sonucunu doğurmaz. İlgili bankadan istenen işlemin belge şartları somut olarak öğrenilmelidir.

Executor kendi hesabına ödeme istiyorsa paranın kime ve hangi hukuki sıfatla teslim edileceği açık olmalıdır. Terekeye ait tutarın yöneticiye ait kişisel para gibi gösterilmesi doğru bir dosya hazırlığı değildir. Temsil yetkisi, hak sahipleri, ödeme talimatı ve alınan belge birbirine bağlanmalıdır. Bankanın ek belge istemesi halinde bunun kimlik, mirasçılık, temsil, vergi veya başka hangi konuyla ilgili olduğu ayrı kaydedilmelidir.

Birden fazla banka varsa birinin kabul ettiği örnek, diğerinin bütün işlemleri için tamamlanmış onay sayılmamalıdır. Her kurumun hangi işlem hakkında cevap verdiği önemlidir. Örneğin bilgi vermeye yönelik cevapla hesabın kapatılmasına yönelik cevap aynı değildir. Dosya tablosunda kurum adı, başvuru konusu, gönderilen belgeler, verilen cevap ve eksik belge ayrı sütunlarda tutulmalıdır.

Vergi ve aktarım boyutu bu temsil incelemesinden bağımsızdır. Bu rehber yalnız grant belgesine dayanılarak Türkiye’de hiçbir vergi işlemi yapılmayacağını söylemez. Türkiye’deki beyan ve belgeler için yurt dışındaki mirasçının veraset ve intikal vergisi rehberi, genel dosya hazırlığı için miras ve veraset işlemleri rehberi kullanılmalıdır. İngiltere’deki vergi işlemi, Türk beyanının yerine otomatik olarak konulmaz.

8. Grant, vasiyetname ve ekleri nasıl onaylanıp çevrilir?

Birleşik Krallık resmî belge tasdiki rehberi, belge üzerindeki imza, mühür veya damganın doğrulanmasını ve belgenin türüne göre gerekli onay yolunu açıklar. Başvuru öncesinde belgeyi kullanacak kurumdan asıl mı onaylı örnek mi istediği, hangi imzanın tasdik edileceği ve kağıt veya elektronik belgenin kabulü öğrenilmelidir. İnternetten indirilmiş her PDF, aynı resmî nitelikte belge kabul edilmez.

Apostil Sözleşmesi kapsamındaki onay, belgenin içeriğindeki miras paylaşımını veya temsil iddiasını yeniden yargılamaz. Apostil belgenin kaynağına ilişkin doğrulamadır; Türk hukukundaki tanıma, mirasçılık veya tapu incelemesini kendiliğinden kaldırmaz. Tercüme onayıyla apostil işlemi de aynı şey değildir.

Türkçe tercümede en çok dikkat isteyen bölüm sıfatlardır. Executor, administrator, beneficiary ve attorney terimleri her yerde “mirasçı” diye çevrilmemelidir. “Power reserved” kaydı atlanmamalı; “renunciation” hangi başvuru veya görev yönünden düzenlenmişse o kapsamda aktarılmalıdır. Vasiyetname eki veya grant üzerindeki bir sınırlama çevrilmeden bırakılırsa yetkinin sınırı yanlış anlaşılır.

Önerilen belge paketi, grant örneği, dayanak vasiyetname ve mevcut ekleri, ölüm belgesi, gerekli kimlik ve aile bağlantı kayıtları ile onay ve tercümelerden oluşur. Her belgenin Türk makamındaki kullanım amacı ayrıca yazılır. Kapsamlı evrakı kamuya açık bağlantıya yüklemek yerine güvenli paylaşım yöntemi belirlenmelidir. Kaydın herkese açık bir kısmının bulunması, kimlik ve banka belgelerinin de kontrolsüz paylaşılmasını gerektirmez.

9. İngiltere ve Türkiye arasında miras dosyası nasıl planlanır?

Çalışmaya tek bir soru listesiyle değil, üç ayrı dosya bölümüyle başlamak yararlıdır. Birinci bölüm İngiltere ve Galler’deki grant ve yetki bilgilerini; ikinci bölüm hak sahipliği, vasiyet ve aile kayıtlarını; üçüncü bölüm Türkiye’deki malvarlığını ve yapılacak işlemleri içerir. Böylece eksik İngiliz belgeyle eksik Türk başvuru şartı birbirine karıştırılmaz.

Varsayımsal bir örnekte vefat eden kişinin Londra’da probate dosyası, Mersin’de bir dairesi ve Türkiye’de banka hesabı bulunduğunu düşünelim. Grant üzerinde bir executorun adı yazılı olsun. İlk adım daireyi onun adına geçirmek değildir. Önce temsil sıfatı, vasiyetin ilgili hükümleri, mirasçılık belgesi ihtiyacı ve her malvarlığı için istenen işlem belirlenir. Sonra belge onayı, tercüme, mahkeme ve kurum başvuruları planlanır.

İki ülkede farklı avukat veya danışman çalışıyorsa görev paylaşımı yazılı tutulmalıdır. Grant örneğini kim temin edecek, yeni bir kayıt gerektiğini kim kontrol edecek, Türkiye’de hangi avukata kim vekâlet verecek ve malvarlığının durumunu kim bildirecek? Bu soruların cevabı temsil zincirindeki boşlukları ortaya çıkarır. Aynı belgenin iki ayrı kişiden farklı sürümlerle gelmesi halinde son durum doğrulanmadan kullanılmamalıdır.

İngiltere’deki grant başvurusunun sürmesi, Türkiye’deki dava, tebligat veya beyan sürelerinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Hangi süreye tabi işlem bulunduğu ayrıca incelenmelidir. Yabancı belgenin teminini beklemekle Türkiye’deki hakkı koruyacak işlemi yapmak farklı işlerdir. Evrakın üzerinde süreye bağlı bir talep varsa bu bilgi ilk değerlendirmede açıkça belirtilmelidir.

Türkiye’deki temsil uzaktan hukuki temsil ve vekâlet düzeni üzerinden hazırlanır. Büro Mersin’de bulunduğu için başka yerdeki taşınmazın veya yetkili mahkemenin kuralları değişmez. Son kontrol, “Grant of Probate var mı?” sorusuyla bitmez: doğru belge, doğru kişi, doğru sıfat, doğru işlem ve doğru Türk başvuru yolu birlikte doğrulanmalıdır.