Yurt Dışında Ölümlü Trafik Kazası Tazminatı (2026)

Yurt dışında ölümlü trafik kazasında tazminat nasıl alınır? Kısa cevap

İlk adım, kazanın olduğu ülkenin polisi/savcılığı ile sürücünün zorunlu trafik sigortasına süresinde başvurmaktır. Türkiye bağlantısı olsa bile uygulanacak hukuk otomatik olarak Türk hukuku değildir. 5718 sayılı MÖHUK m.34’e göre haksız fiile kural olarak fiilin işlendiği ülke hukuku uygulanır; fiil yeri ile zarar yeri farklı ülkelerdeyse zarar yeri hukuku esas alınır. Tarafların ortak mutad meskeni veya olayla daha sıkı ilişkili başka bir hukuk varsa m.34’teki istisnalar ayrıca incelenir.

Ölenin eşi, çocukları, anne-babası veya fiilen desteğini alan kişiler; uygulanacak hukuka göre cenaze, ölüm öncesi tedavi, gelir/destek kaybı ve manevî zarar talep edebilir. Türk hukukunun uygulanması hâlinde maddî ölüm zararları TBK m.53, yakınların manevî tazminatı TBK m.56/2 temelindedir. Destekten yoksun kalma alacağı miras payından bağımsızdır; kişinin ölen tarafından fiilen desteklendiği ispatlanır. Zamanaşımı kazanın olduğu ülke hukukuna göre kontrol edilmeden Türk hukukundaki iki ve on yıllık süreye güvenilmemelidir.

Kazadan sonraki ilk 24 saatte ne yapılmalı?

Acil yardım ve yerel polis çağrısı yapılmalı; ölüm varsa savcılık/adlî tıp sürecinin dosya numarası alınmalıdır. Araçların plakası, sürücü kimliği, sigorta şirketi ve poliçe numarası, Yeşil Kart belgesi, tanıkların iletişim bilgileri, yol ve hava koşulları kaydedilmelidir. Fotoğraf ve görüntüler mümkünse tarih-konum bilgisiyle saklanmalı; kaza tutanağının onaylı örneği istenmelidir.

Yakınlar anlamadıkları dilde kusuru veya feragati kabul eden belge imzalamamalıdır. “Hasar formu” ile “nihai sulh/ibra” aynı belge değildir. Sigorta şirketine olay bildirimi yapılabilir; fakat kapsamı belli olmayan toplu ödeme, tam ve kesin ibra karşılığıysa sonraki talepleri engelleyebilir. Yerel hukukta sigortaya bildirim süresi kısa olabileceği için dosya bekletilmemelidir.

Türk dış temsilciliği ölüm bildirimi, yakına ulaşma, yerel makam bilgisi ve cenazenin nakli konusunda konsolosluk desteği sağlayabilir. Konsolosluk kusur tespiti yapmaz, yabancı savcılığın yerine geçmez ve sigortayı tazminata mahkûm etmez. Ceza ve tazminat süreci kaza ülkesinin yetkili makamlarında yürür.

Yurt dışındaki kazaya hangi ülke hukuku uygulanır?

MÖHUK m.34/1’in ana kuralı, haksız fiilden doğan borçlara haksız fiilin işlendiği ülke hukukunun uygulanmasıdır. Direksiyon hatası, çarpışma ve ölüm aynı ülkedeyse çoğunlukla kaza ülkesi hukuku uygulanır. Fiilin işlendiği ülke ile zararın meydana geldiği ülke farklıysa m.34/2 zarar ülkesini esas alır.

MÖHUK m.34/3, haksız fiilden doğan borcun olayla açıkça daha sıkı ilişkili başka bir ülkeyle bağlantılı olması hâlinde o ülke hukukunun uygulanmasını öngörür. Ayrıca tarafların ortak mutad meskeni aynı ülkedeyse m.34/4 ortak mutad mesken hukukunu öne çıkarır. Bu istisnalar vatandaşlık tek başına gösterilerek uygulanmaz; araç, ikamet, sigorta, seyahat ve taraf ilişkileri birlikte incelenir.

Taraflar olaydan sonra uygulanacak hukuku açıkça seçebilir (MÖHUK m.34/5). Kaza öncesi standart sigorta metnindeki her hukuk kaydı bu hükümle aynı değildir. Sigorta sözleşmesine uygulanacak hukuk ile sürücüye karşı haksız fiil talebine uygulanacak hukuk da farklı olabilir.

Uygulanacak yabancı hukuk, MÖHUK m.2 uyarınca Türk hâkimi tarafından resen belirlenir; taraflar içeriğinin tespitine yardımcı olur. Yabancı kanun, içtihat ve resmî tercümeler dosyaya sunulabilir. Yabancı hukukun somut olaya uygulanacak hükümleri bütün araştırmalara rağmen belirlenemezse Türk hukuku uygulanır; bu sonuca baştan varsayımla gidilemez.

Tazminat davası Türkiye’de mi, kaza ülkesinde mi açılır?

MÖHUK m.40’a göre Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarıyla belirlenir. HMK m.16; haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar. Davalı sürücünün veya sigortacının Türkiye’deki yerleşim yeri de genel yetki kurallarıyla bağlantı kurabilir.

Kaza ve bütün taraflar yabancı ülkedeyse sırf ölenin Türk vatandaşı olması Türkiye’de yetki yaratmayabilir. Zarar gören destek alacaklısının yerleşim yeri Türkiye’deyse HMK m.16 milletlerarası yetki için dayanak oluşturabilir; yine de kararın yabancı sigortacıya karşı tebliği, uygulanacak yabancı hukuk ve kararın yurt dışında icrası değerlendirilir. Kaza ülkesinde doğrudan dava çoğu kez delil ve sigorta bakımından daha etkili olabilir.

Avrupa Birliği içindeki kazalarda sigortacıya karşı doğrudan dava ve zarar görenin yerleşim yerindeki mahkeme imkânı, Brüksel I bis Tüzüğü ile ulusal hukuka göre doğabilir. Türkiye AB üyesi olmadığından bu tüzük Türkiye’de doğrudan uygulanmaz. Almanya, Hollanda, Belçika, Fransa veya Avusturya’daki dosyada yerel avukat ve sigorta temsilcisiyle yetki ayrıca teyit edilmelidir.

Yabancı sigorta şirketine ve Yeşil Kart sistemine başvuru

Önce kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası belirlenir. Poliçe, plaka sorgusu, kaza tespit tutanağı veya ülkenin sigorta bilgi merkezi kullanılır. Sigortacıya ölüm belgesi, yakınlık/destek belgeleri, gelir kayıtları, cenaze giderleri ve banka bilgileriyle yazılı başvuru yapılır. Başvurunun teslim tarihi ve gönderilen evrak listesi saklanır.

Yeşil Kart sistemi, üye ülkeler arasında motorlu araçların zorunlu sigorta teminatının tanınmasını ve bürolar/temsilciler üzerinden hasar yönetimini sağlar. Türk plakalı aracın yabancı ülkede karıştığı kazada poliçedeki Yeşil Kart ve kaza ülkesi bürosu; yabancı plakalı aracın Türkiye’deki kazasında Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu bağlantısı incelenir. Yeşil Kart, her zarar kalemini sınırsız karşılayan ek kasko değildir; teminat kaza ülkesinin zorunlu sigorta limitleri ve kurallarına bağlıdır.

Araç sigortasız veya sürücü belirlenememişse kaza ülkesindeki garanti fonu/compensation body mekanizması araştırılır. Her ülkede başvuru koşulu, süre ve kapsam farklıdır. Seyahat sigortası, ferdi kaza, işveren poliçesi veya hayat sigortası da ayrı sözleşmesel ödeme sağlayabilir; bu ödemeler sorumluluk sigortası talebinin aynısı değildir.

Ölümlü kazada kimler tazminat isteyebilir?

Destekten yoksun kalma talebi yalnız mirasçılara ait bir miras alacağı değildir. Ölenin sağlığında düzenli veya beklenen desteğinden yararlanan eş, çocuk, anne-baba, nişanlı, birlikte yaşadığı kişi veya başka kişi, uygulanacak hukuk izin veriyorsa kendi zararını talep eder. Yakınlık karinesi ve ispat standardı ülkeye göre değişir.

Türk hukukunda eş ve küçük çocuklar yönünden destek ilişkisi yaşamın olağan akışına göre değerlendirilir; yetişkin çocuk, anne-baba veya diğer kişi fiilî destek olgusunu gelir transferi, ortak gider, bakım ve yaşam planıyla gösterir. Mirası reddetmek, bağımsız destekten yoksun kalma hakkını kural olarak ortadan kaldırmaz.

Manevî tazminat çevresi de uygulanacak hukuka bağlıdır. TBK m.56/2, ölüm hâlinde ölenin yakınlarına uygun bir miktar manevî tazminat ödenmesine karar verilebileceğini düzenler. Yabancı hukuk bazı yakınları sınırlandırabilir, sabit tarifeler veya farklı ispat şartları koyabilir.

Talep edilebilecek tazminat kalemleri nelerdir?

Türk hukukunun uygulanması hâlinde TBK m.53; cenaze giderlerini, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıpları ve ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıplarını ölüm zararları olarak sayar. TBK m.56/2 yakınların manevî zararını düzenler.

• Cenaze, defin veya ülkeye nakil için belgeli makul giderler;
• Ölüm öncesi hastane, tedavi, bakım ve ulaşım giderleri;
• Ölüm öncesi geçici veya sürekli iş göremezlik kaybı;
• Eş, çocuk ve diğer destek görenlerin destekten yoksun kalma zararı;
• Uygulanacak hukukta kabul edilen manevî zarar veya yakın kaybı tazminatı;
• Zarar görenin yaptığı zorunlu tercüme, rapor ve bazı yargılama giderleri;
• Faiz ve ülke hukukunda öngörülen ek zararlar.

Ceza niteliğindeki punitive damages, bakım hizmeti, household services, bereavement award veya sabit ölüm tazminatı gibi kalemler ülkeye göre değişir. Türk hukukundaki kalemler yabancı dosyaya otomatik kopyalanamaz. Sigorta limitini aşan bölüm sürücü, işleten, işveren veya başka sorumlulara yöneltilebilir.

Ölenin yurt dışı geliri nasıl ispatlanır?

Destek hesabının temeli yalnız asgari ücret değildir. Maaş bordroları, yıllık vergi bildirimleri, emeklilik dökümleri, iş sözleşmesi, banka hesapları, şirket kâr payı, düzenli prim ve sosyal yardımlar toplanır. Net gelir, vergi ve zorunlu kesintilerle birlikte gösterilir. Serbest meslek ve şirket gelirinde birkaç yıllık kayıt tek aylık yüksek kazançtan daha güvenilir olabilir.

Almanya için Lohnabrechnung ve Steuerbescheid; Hollanda için jaaropgave; Belçika için fiche fiscale/aanslagbiljet; Fransa için avis d’impôt ve bulletins de salaire; Birleşik Krallık için P60/Payslip; ABD ve Kanada için vergi beyannamesi ve işveren kayıtları örnek delillerdir. Belgenin hangi dilde ve hangi tasdikle sunulacağı mahkeme veya sigortacıdan teyit edilir.

Destek hesabında ölenin yaşı, çalışma süresi, emeklilik olasılığı, kişisel tüketim payı, destek görenlerin yaşı ve yeniden evlenme gibi ülkeye özgü aktüeryal ölçütler kullanılabilir. Hesap tarihi, iskonto ve yaşam tablosu sonucu ciddi değiştirir; internet hesaplayıcısı kesin tazminat miktarı vermez.

Kusur oranı ve yabancı ceza dosyası tazminatı nasıl etkiler?

Polis tutanağı önemli delildir fakat her ülkede hukuk hâkimini kesin bağlamaz. Yol kamerası, araç telematiği, telefon kayıtları, otopsi, toksikoloji, fren izi ve bilirkişi raporu kusuru değiştirebilir. Ölen yolcu veya yayanın emniyet kemeri, kask, görünürlük ya da davranışı müterafik kusur indirimi doğurabilir; oran ve sonuç kaza ülkesi hukukuna bağlıdır.

Ceza soruşturması ile sigorta/tazminat talebi farklı süreçlerdir. Savcılığın takipsizlik kararı tazminat iddiasını her durumda sona erdirmez; mahkûmiyet de bütün zarar kalemlerinin otomatik ödenmesini sağlamaz. Ceza dosyasına mağdur/katılan sıfatıyla başvuru, tercüman ve vekil hakkı yerel usule göre kullanılır.

Türk mahkemesinde yabancı ceza belgesi kullanılacaksa kesinlik şerhi, apostil veya tasdik ve Türkçe tercüme gerekebilir. Yabancı tutanak yalnız tercüme edilerek içerik itirazından bağışık hâle gelmez; karşı taraf kusur ve nedensellik bakımından itiraz edebilir.

Yurt dışı trafik kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

Zamanaşımı, MÖHUK m.8 gereğince hukukî işlem ve ilişkinin esasına uygulanan hukuka tabidir. Bu nedenle kazanın olduğu ülkenin tazminat ve sigorta süreleri ilk günden tespit edilmelidir. Bazı sistemler sigortacıya aylar içinde bildirim, bazıları birkaç yıllık dava süresi öngörür; çocuklar veya ceza fiilleri için özel kurallar bulunabilir.

Türk hukukunun uygulanması hâlinde TBK m.72, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıllık genel süre koyar. Karayolları Trafik Kanunu m.109 da motorlu araç kazalarında zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl düzenler. Fiil ceza kanununda daha uzun zamanaşımına tabi suç oluşturuyorsa uzun ceza süresi maddî tazminat taleplerine de uygulanabilir.

Sigortaya ihbar, müzakere, kısmi ödeme veya ceza soruşturması yabancı hukukta zamanaşımını her zaman kesmez. Türkiye’deki süre hesabıyla yabancı ülke dosyasını bekletmek hak kaybına yol açabilir. En kısa ihtimal esas alınarak yazılı başvuru ve gerekiyorsa dava yapılmalıdır.

Tazminat dosyasında gerekli belgeler

• Yerel polis/kaza raporu ve olay numarası;
• Savcılık, otopsi, toksikoloji ve ölüm sebebi raporları;
• Sürücü, işleten, plaka, poliçe ve Yeşil Kart bilgileri;
• Ölüm belgesi, Formül C ve nüfus kayıt örnekleri;
• Mirasçılık belgesi ile destek ilişkisinin ayrı delilleri;
• Ölenin son üç-beş yıllık gelir ve vergi kayıtları;
• Banka transferleri, ortak kira/fatura ve bakım giderleri;
• Cenaze, defin, nakil, tedavi ve seyahat faturaları;
• Tanık listesi, fotoğraf, video ve konum kayıtları;
• Sigorta yazışmaları, teklifler, ibra ve ödeme dekontları;
• Vekâletname, apostil/tasdik ve yeminli tercümeler.

Orijinal dosyalar kaybedilmemeli; her belge taranarak tarih ve kaynağıyla isimlendirilmelidir. Dijital fotoğrafın meta verisi korunmalı, WhatsApp yazışmaları yalnız ekran görüntüsü değil dışa aktarılmış kayıt ve yedekle saklanmalıdır. Sigortaya verilen aslın teslim alındısı alınır.

Yabancı ölüm belgesi, Formül C ve cenazenin Türkiye’ye nakli

Yabancı ülkede ölen Türk vatandaşının ölümü, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.31 çerçevesinde dış temsilcilik aracılığıyla Türk nüfusuna bildirilir. Yerel ölüm belgesi, kimlik/pasaport ve temsilciliğin ülkeye özgü belgeleri sunulur. Tescilden sonra çok dilli ölüm kayıt örneği Formül C alınabilir.

Cenazenin Türkiye’ye nakli için ölüm belgesinden ayrı olarak yerel sağlık/defin izni, tahnit veya tabut belgesi, taşıma izni ve havayolu evrakı gerekebilir. Konsolosluk sevk belgesi ve kurum koordinasyonunda yardımcı olur. Nakil masrafları faturalandırılmalı; sigorta veya cenaze fonuna başvuruda kullanılmalıdır.

Ölümün Türk nüfusuna işlenmesi tazminat, veraset veya yabancı ceza dosyasını sonuçlandırmaz. Her süreç için ayrı başvuru yapılır. Mirasçılık belgesi, destekten yoksun kalma hakkının tek ölçütü değildir; fakat bankalar ve tereke işlemleri için gerekir.

Yurt dışı trafik kazasında vekâletname ve tercüme

Türkiye’deki dava veya sigorta işlemi için Türk konsolosluğunda avukata vekâletname verilebilir. Yabancı noter vekâleti kullanılacaksa apostil/tasdik ve Türkçe tercüme hazırlanır. Vekâlet; tazminat talebi, sigorta tahsili, sulh ve ibra, banka hesabına ödeme, ceza dosyasına katılma ve miras işlemleri bakımından gereken özel yetkileri somut kapsamda içermelidir.

Sulh olma, ibra ve alternatif uyuşmazlık çözümü gibi HMK m.74’te özel yetki gerektiren işlemler açıkça yazılmalıdır. Vekile tazminatı tahsil yetkisi verilmesi, ödeme hesabı ve güvenlik nedeniyle bilinçli kararlaştırılmalıdır. Yabancı ülkedeki dosya için o ülkenin avukatlık ve vekâlet kuralları ayrıca uygulanır; Türk vekâletnamesi her ülkede aynen kabul edilmeyebilir.

Tercüme, yalnız kelime çevirisi değildir. “Next of kin”, “dependant”, “estate”, “wrongful death”, “survivor action” ve “bereavement” gibi kavramların Türk hukukundaki mirasçı, destek alacaklısı ve manevî zarar kavramlarıyla birebir aynı olmadığı açıklanmalıdır.

Almanya, Hollanda, Belçika, Fransa ve diğer ülkelerde başvuru rotası

AB/AEA ülkesindeki kazada sürücünün sigortacısı, ulusal motor sigorta bürosu, garanti fonu ve gerektiğinde zarar görenin ikamet ülkesindeki hasar temsilcisi araştırılır. Almanya’da Polizei dosyası ve Kfz-Haftpflichtversicherer; Hollanda’da politie ve WAM sigortacısı; Belçika’da police/politie ile BA/RC Auto sigortacısı; Fransa’da police/gendarmerie ve assureur temel temaslardır.

Birleşik Krallık’ta polis olay numarası, motor insurer ve sigortasız/belirsiz araçta Motor Insurers’ Bureau yolu; İsviçre’de polis, zorunlu araç sigortacısı ve ulusal büro; ABD ve Kanada’da eyalet/province polisi, liability insurer ve bölgesel wrongful death/survival kuralları izlenir. ABD’de eyaletler arası süre ve zarar kalemleri ciddi farklılık gösterir.

Ülke seçimi, yalnız tazminatın yüksek olacağı varsayımına göre yapılamaz. Yetki, uygulanacak hukuk, sigorta limiti, dava gideri, kararın icrası ve süre birlikte değerlendirilir. Aynı zarar için iki ülkede mükerrer tahsil yapılamaz; alınan ödeme diğer dosyada açıklanır.

Aileler için sınır ötesi kaza kontrol listesi

• Polis, savcılık ve sigorta dosya numaralarını alın.
• Plaka, poliçe, sürücü ve işleten bilgilerini doğrulayın.
• Fotoğraf, kamera ve tanık delillerini kaybolmadan koruyun.
• Kaza ülkesindeki en kısa bildirim ve dava süresini öğrenin.
• Ölümü konsolosluk üzerinden Türk nüfusuna tescil ettirin.
• Gelir, vergi ve fiilî destek belgelerini birkaç yıllık toplayın.
• İbra veya sulh belgesini tercüme ve hukuk incelemesi olmadan imzalamayın.
• Sigorta, garanti fonu, seyahat ve hayat poliçelerini ayrı ayrı tarayın.
• Türkiye’de dava düşünülüyorsa MÖHUK m.34 ve m.40 analizini yapın.
• Her ödeme ve gideri tarihli belgeyle dosyalayın.

Yurt dışında ölümlü trafik kazası hakkında sık sorulan sorular