Tüketici Kredisine Sigorta Zorunlu Tutulabilir mi? 6502 m.29 ve Açık Talep Şartı 2026

6502 sayılı Kanun m.29 kredi bağlantılı sigortayı nasıl düzenler?

Tüketici kredisi kullanılırken hayat sigortası, ferdi kaza sigortası, işsizlik teminatı veya benzeri poliçeler kredi paketinin parçası olarak sunulabilir. Ancak 6502 sayılı Kanun’un 29. maddesi, sigortanın tüketiciye zorunluymuş gibi dayatılmasını engelleyen açık hükümler içerir. Maddenin 2022 yılında değişen güncel sistemine göre tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi bulunmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz.

Bu hüküm “kredi veren hiçbir şekilde sigorta içeren kredi ürünü sunamaz” anlamına gelmez. Kredi veren sigorta içeren bir kredi sözleşmesi teklif edebilir; fakat bunun yanında kredi bağlantılı sigorta içermeyen bir kredi sözleşmesini de tüketiciye sunmak zorundadır. Böylece tüketicinin gerçek bir seçim yapabilmesi amaçlanır.

Kanundaki koruma yalnız kredi sözleşmesinin imzalandığı anla sınırlı değildir. Poliçenin yenilenmesi, prim tahsilatı, kredi kapanışı ve sigorta teminatının kalan borç/vadeyle uyumu da incelenmelidir. Tüketici “sigortayı istemedim” diyorsa bankanın açık talebin hangi kayıtta bulunduğunu gösterebilmesi önemlidir.

Açık talep ne demektir?

6502 m.29, tüketicinin pasif kalmasını veya önceden işaretlenmiş bir kutuyu tek başına yeterli görmeyen bir mantık kurar. Talebin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık biçimde ortaya konulması gerekir. Kalıcı veri saklayıcısı; tüketicinin kendisine gönderilen bilgiyi makul süre boyunca değişmeden saklayıp aynen erişebildiği SMS, e-posta, internet hesabı benzeri araçları kapsayabilir.

Bankanın kredi başvuru ekranında hayat sigortası seçeneği bulunması mümkündür. Ancak tüketici sigortayı seçtiyse hangi poliçe türünü, hangi primi ve hangi teminatı kabul ettiğinin kayıt altına alınması gerekir. “Kredi şartlarında sigorta vardır” şeklindeki genel bilgi, m.29’daki açık talep şartıyla aynı şey değildir.

İtirazda şu belgeler istenmelidir: kredi sözleşmesi, sözleşme öncesi bilgi formu, sigorta talep/onay kaydı, poliçe, prim tahsilat dekontu, dijital onay ekranı ve varsa çağrı merkezi ses kaydı. Kredi veren “müşteri onayladı” diyorsa onayın somut biçimde hangi işlemle verildiğini açıklamalıdır.

Banka sigortasız kredi seçeneği sunmak zorunda mı?

Evet. 6502 m.29/1’in güncel metni kredi verenin, kredi bağlantılı sigorta yaptırılmasını içeren kredi sözleşmesini tüketiciye sunabilmesi için kredi bağlantılı sigorta içermeyen bir sözleşmeyi de teklif etmesini şart koşar. Bu nedenle tüketicinin önünde yalnız sigortalı ürün bırakılması kanundaki seçim sistemine uygun değildir.

Sigortalı kredi ile sigortasız kredi arasında faiz veya toplam maliyet farklılığı olabilir. Banka risk fiyatlaması kapsamında farklı koşullar sunabilir; ancak tüketicinin hangi teklifin hangi maliyete sahip olduğunu açıkça görebilmesi gerekir. Sigortasız seçeneğin kâğıt üzerinde bulunup tüketicinin erişemeyeceği şekilde saklanması, seçim hakkının işlevini zedeler.

Tüketici karşılaştırma yaparken yalnız aylık faiz oranına bakmamalıdır. Sigorta primi, tahsis ücreti, diğer kanuni ücretler, toplam geri ödeme ve yıllık maliyet oranı birlikte değerlendirilmelidir. Kredi tahsis ücretine ilişkin ayrı kurallar için kredi tahsis ücreti iadesi rehberi incelenebilir.

Tüketici başka sigorta şirketinden poliçe getirebilir mi?

Evet. 6502 m.29/2’ye göre tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır. Bu hüküm, tüketicinin yalnız bankanın çalıştığı sigorta şirketine yönlendirilmesini engeller.

Ancak dışarıdan getirilen poliçenin kredi bağlantılı sigortanın amacına uygun olması gerekir. Kanun, sigortanın kredi borcunun geri ödenme teminatını sağlama amacıyla, meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olmasını arar. Dolayısıyla tüketici tamamen ilgisiz, yetersiz teminatlı veya vadesi kredi süresini karşılamayan bir poliçeyi “bunu kabul etmek zorundasınız” diyerek sunamaz.

Kredi veren dış poliçeyi reddederse ret gerekçesinin yazılı alınması yararlıdır. Poliçenin teminat tutarı, lehtar/daimî mürtehin kaydı, sigortalı, sigorta süresi ve kredi borcuyla bağlantısı kontrol edilmelidir. Ret yalnız sigorta şirketinin bankanın grup şirketi olmaması gerekçesine dayanıyorsa m.29/2 bakımından sorun doğar.

Sigorta tutarı ve süresi krediyle nasıl uyumlu olmalıdır?

Kredi bağlantılı sigortanın amacı, kredi borcunun geri ödeme riskine karşı teminat sağlamaktır. Bu nedenle meblağ sigortasında teminatın kalan borç tutarı ve vadeyle uyumlu olması gerekir. Kredi borcu azalırken sigorta bedelinin gereksiz biçimde çok yüksek tutulması veya kredi kapandıktan sonra kredi bağlantısı kalmamasına rağmen poliçenin aynı gerekçeyle sürdürülmesi ayrıca incelenmelidir.

Örneğin 36 ay vadeli bir kredi için yalnız 6 aylık poliçe sunulmuşsa banka kalan dönem bakımından teminat devamlılığını sorgulayabilir. Buna karşılık tüketici aynı kredi süresini ve kalan borcu karşılayan başka şirket poliçesi getiriyorsa, sırf bankanın anlaşmalı şirketinden düzenlenmediği gerekçesiyle reddedilmemelidir.

Kredinin erken kapanması hâlinde poliçenin durumu ayrıca sigorta sözleşmesi ve ilgili sigorta mevzuatı çerçevesinde ele alınır. Erken ödeme halinde kredi faiz ve maliyet indirimi için konut kredisi erken kapama yazısı konut finansmanına özgü kuralları açıklar; tüketici kredilerinde ise 6502 m.27 ayrı düzenlemedir.

Kredi için başka finansal ürün satın almak zorunlu tutulabilir mi?

6502 m.29/3, tüketici kredisi sözleşmesinin kredi ile ilgili olanlar dışındaki yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamayacağını düzenler. Banka kredi kullandırmak için tüketiciyi krediyle ilgisiz bir yatırım ürünü, ek hizmet paketi veya başka finansal ürünü almak zorunda bırakamaz.

Burada “krediyle ilgili” olup olmadığı belirleyicidir. Kredi hesabının teknik olarak açılması veya kredi borcunun tahsili için gereken işlemler ayrı; sırf çapraz satış amacı taşıyan ürünler ayrıdır. Tüketiciye sunulan pakette hangi ürünün zorunlu, hangisinin isteğe bağlı olduğu açıkça gösterilmelidir.

Kanunun 31. maddesi ayrıca belirli süreli krediyle ilişkili yalnız kredi işlemlerinin yapıldığı hesaptan ücret alınamayacağını ve tüketicinin açık talimatı olmadan krediyle ilişkili kredili mevduat sözleşmesi yapılamayacağını düzenler. Bu iki konu ayrı arama niyeti taşıdığı için sitede bağımsız rehberler hâlinde ele alınmaktadır.

İstenmeden yapılan kredi sigortası iptal edilip prim geri alınabilir mi?

İlk soru, poliçenin geçerli açık talebe dayanıp dayanmadığıdır. Tüketici sigorta talep etmediğini ileri sürüyorsa bankadan talep/onay kaydı istenmelidir. Açık talep bulunmadığı ortaya çıkarsa m.29’a aykırılık iddiası gündeme gelir ve tahsil edilen primlerin iadesi talep edilebilir.

Tüketici sigortayı açıkça talep etmiş ancak daha sonra iptal etmek istiyorsa, poliçe türü, sigorta genel şartları, sigortacılık mevzuatı, cayma/fesih hükümleri ve kredi ilişkisinin devam edip etmediği birlikte değerlendirilir. “Her kredi sigortası her zaman tam prim iadesiyle iptal edilir” şeklinde genel bir kural yoktur.

Kredi erken kapatıldığında kalan dönem priminin durumu da poliçenin teknik yapısına göre hesaplanır. Sigortacı veya banka iade hesabını açıklamalı; kullanılan dönem, vergiler ve varsa kanuni kesintiler ayrı gösterilmelidir. Uyuşmazlık sigorta şirketiyle ilgiliyse sigorta tahkim yolu koşulları ayrıca değerlendirilebilir.

Zorunlu gösterilen kredi sigortasına nasıl itiraz edilir?

Önce kredi verene yazılı başvuru yapılmalıdır. Başvuruda kredi sözleşme numarası, kredi kullanım tarihi, poliçe numarası, prim tutarı ve açık sigorta talebinde bulunulmadığı belirtilmeli; talep/onay kaydının ve sigortasız kredi teklifinin örneği istenmelidir. Eğer tüketici kendi sigorta şirketinden poliçe sunduğu hâlde banka kabul etmediyse sunulan poliçe ve ret cevabı eklenmelidir.

Uyuşmazlık tüketici işlemi olduğundan 6502 sayılı Kanundaki tüketici hakem heyeti/tüketici mahkemesi yolları parasal görev sınırlarına göre gündeme gelir. Sigortacının işlemine ilişkin uyuşmazlıklarda Sigorta Tahkim Komisyonu’nun görev koşulları ayrıca incelenebilir. Bankacılık sektöründeki bireysel müşteri uyuşmazlık mekanizmaları da kapsamına giren dosyalarda kullanılabilir.

Kredi sözleşmesinden tamamen cayma konusu farklıdır. 6502 m.24’e göre tüketici kredilerinde 14 günlük cayma hakkının şartları bulunmaktadır; bu konuda tüketici kredisinden cayma rehberi ayrı olarak hazırlanmıştır.

Hayat sigortası ile kredi borcu arasındaki ilişki nedir?

Kredi bağlantılı hayat sigortasında amaç, poliçedeki teminat olayı gerçekleşirse kredi borcunun belirlenen koşullarda karşılanmasıdır. Poliçe şartları, teminat kapsamı, istisnalar, sağlık beyanı ve lehtar/daimî mürtehin düzeni önemlidir. Ölüm gerçekleştiğinde “hayat sigortası varsa banka borcu her koşulda silinir” şeklinde mutlak sonuç kurulamaz; önce poliçenin yürürlükte olup olmadığı ve rizikonun teminat kapsamında bulunup bulunmadığı incelenir.

Yurt dışında ölüm gibi sınır aşan durumlarda sigorta bedelinin lehtar veya mirasçılarla ilişkisi ayrıca değerlendirilir. Bu konuda yurt dışında ölüm ve Türkiye’de hayat sigortası rehberi incelenebilir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

6502 m.29 Türkiye genelindeki tüketici kredilerine uygulanır. Kredinin mobil uygulamadan, internetten veya Mersin dışındaki bir banka merkezinden kullandırılması temel tüketici korumasını değiştirmez. Başvuru merciinin belirlenmesinde tüketicinin yerleşim yeri, uyuşmazlık tutarı ve 6502 sayılı Kanunun görev-yetki kuralları esas alınır.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak tüketici kredisi, kredi bağlantılı sigorta, banka ücretleri ve kredi tahsilat uyuşmazlıklarında sözleşme-poliçe karşılaştırması yapar. Türkiye genelindeki dosyalar ilgili usul ve elektronik sistemler çerçevesinde İstanbul ve Mersin ofislerinden takip edilebilir.

Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi; tüketici mevzuatı ve duyurular için Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması sayfası resmî kaynak olarak kullanılmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →