Tasarımı Kamuya Açıklamak Tescili Bozar mı? 12 Aylık Süre ve SMK 57 Rehberi 2026
Kısa ve net cevap: Tasarımın başvurudan önce kamuya sunulması kural olarak yenilik ve ayırt edici nitelik değerlendirmesinde dikkate alınır. Ancak 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 57. maddesi, tasarımcı veya halefinin ya da bunlardan doğrudan veya dolaylı bilgi alan üçüncü kişinin yaptığı açıklama nedeniyle tasarımın kamuya sunulması hâlinde, bu açıklamanın başvuru veya varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde gerçekleşmesi durumunda tasarımcı lehine özel bir hoşgörü süresi tanır. Aynı on iki aylık koruma, tasarımcı veya halefine karşı yapılan kötüye kullanım sonucu kamuya sunma için de geçerlidir. Buna rağmen en güvenli strateji, özellikle uluslararası koruma planlanıyorsa tasarımı fuar, internet, sosyal medya, katalog veya satış yoluyla açıklamadan önce tescil başvurusu yapmaktır.
Tasarım hukukunda “kamuya sunma” ne demektir?
Bir tasarımın tescil yoluyla yayımlanması, sergilenmesi, ticarette kullanılması veya başka herhangi bir yolla kamuya açıklanması, ilgili sektörde faaliyet gösteren kişilerin olağan iş akışı içinde tasarımdan haberdar olabileceği nitelikteyse kamuya sunma sayılabilir. Kanun tek bir açıklama yöntemine bağlı değildir.
Bu nedenle fiziksel ürün satışı, fuar standında teşhir, katalog dağıtımı, şirket internet sitesinde ürün görseli yayımlama, sosyal medya paylaşımı, pazar yeri ilanı veya yatırımcıya açık sunum gibi farklı fiiller kamuya sunma değerlendirmesine girebilir.
İnternete koyulan tasarım kamuya sunulmuş sayılır mı?
Evet. İnternet sayfası veya sosyal medya hesabı kamuya erişilebiliyorsa tasarımın görsel özellikleri üçüncü kişilerce görülebilir hâle gelir. Yayının gerçekten hangi tarihte erişilebilir olduğu ve ilgili çevrelerin tasarıma makul şekilde ulaşabilip ulaşamayacağı önemlidir.
İnternette yayımlanan içerik sonradan silinse dahi eski tarihli ekran görüntüleri, arama motoru önbellekleri, web arşivleri, sosyal medya zaman damgaları veya üçüncü kişi kayıtları kamuya sunma delili olabilir.
Ürünü satışa çıkarmak yeniliği etkiler mi?
Ürünün ticari olarak satışa sunulması tasarımın kamuya açıklanmasının tipik örneğidir. Ürün mağazada, internet sitesinde veya dağıtıcı kataloğunda erişilebilir hâle geldiyse başvuru tarihinden önceki tasarım külliyatına girebilir.
Tasarımcı kendi ürününü piyasaya çıkarmışsa SMK m.57’deki on iki aylık hoşgörü süresi Türkiye’deki başvuru bakımından kullanılabilir. Ancak satış tarihinden on iki aydan fazla süre geçerse tasarımcının kendi açıklaması da yeniliği ve ayırt edici niteliği ortadan kaldırabilir.
12 aylık tasarım hoşgörü süresi nasıl hesaplanır?
Süre, tasarımın kamuya sunulduğu tarihten değil başvuru veya varsa rüçhan tarihinden geriye doğru hesaplanır. Tasarımcı kaynaklı açıklama, başvuru/rüçhan tarihinden önceki on iki aylık dönem içinde kalıyorsa m.57 istisnası uygulanabilir. On iki ayı aşan eski açıklama bakımından istisna uygulanmaz.
Örneğin tasarım 1 Mart’ta kamuya açıklanmışsa Türkiye başvurusunun on iki aylık pencere içinde yapılması gerekir. Rüçhan talebi varsa hesabın rüçhan tarihi üzerinden yapılması mümkündür; ancak rüçhan hakkının kendi altı aylık süresi ayrıca korunmalıdır.
12 ay bütün ülkelerde geçerli mi?
Hayır. SMK m.57 Türkiye’deki tasarım koruması bakımından on iki aylık istisna getirir. Yabancı ülkelerdeki tasarım mevzuatı aynı hoşgörü süresini tanımayabilir veya farklı şartlara bağlayabilir. Bir tasarım Türkiye’de m.57 sayesinde yeni kabul edilebilirken başka bir ülkede önceki açıklama tescili engelleyebilir.
Bu nedenle Avrupa Birliği, ABD, Çin veya başka pazarlarda başvuru planlanıyorsa kamuya açıklamadan önce ülke bazlı kural kontrol edilmeli; mümkünse ilk başvuru açıklamadan önce yapılmalıdır.
Fuar teşhiri kamuya sunma mıdır?
Genel kural olarak evet. Ürün fuarda ziyaretçilerin görebileceği biçimde sergilenmişse tasarım kamuya sunulmuş olabilir. Fuarın ticari veya sektörel olması, ziyaretçi profili ve erişim düzeyi değerlendirilir.
Tasarımcının kendi fuar teşhiri başvurudan önceki on iki ay içindeyse SMK m.57 koruması gündeme gelir. Fuar tarihini gösteren katılım belgesi, stand fotoğrafı, katalog ve sergi programı saklanmalıdır.
Gizlilik sözleşmesi altında gösterim kamuya sunma sayılır mı?
Tasarım, açık veya örtülü gizlilik şartı altında sınırlı kişilere gösterilmişse kural olarak “kamuya” sunulmuş sayılmayabilir. Tasarımın gizli kalması yönünde hukuki yükümlülük bulunan yatırımcı, üretici, tedarikçi veya danışmanla yapılan paylaşım bu açıdan farklıdır.
Ancak gizlilik iddiasının sonradan ispatlanabilmesi için yazılı gizlilik sözleşmesi, erişim kayıtları ve paylaşılan tasarımın hangi versiyon olduğuna ilişkin belge tutulmalıdır.
Tasarımın yatırımcı sunumunda gösterilmesi riskli midir?
Sunum kapalı toplantıda ve gizlilik yükümlülüğü altında yapılıyorsa kamuya sunma oluşmayabilir. Açık demo günü, yayınlanan yatırımcı sunumu, internetten erişilebilen sunum dosyası veya çok sayıda katılımcıya gizlilik olmadan yapılan tanıtım ise kamuya açıklama riski taşır.
Girişimler ürün prototipini yatırım ararken paylaşmadan önce tasarım başvuru stratejisini belirlemelidir.
Tasarımcı dışında birinin açıklaması 12 aylık süreye girer mi?
SMK m.57 yalnızca tasarımcının bizzat açıklamasını değil, tasarımcı veya halefinden doğrudan ya da dolaylı biçimde bilgi alan üçüncü kişinin açıklamasını da kapsar. Örneğin tasarımın üretim için gönderildiği tedarikçinin, tasarımcıdan aldığı bilgiyi kamuya açıklaması bu çerçevede değerlendirilebilir.
Ancak üçüncü kişi tasarımı tasarımcıdan bağımsız olarak geliştirmiş ve daha önce kamuya sunmuşsa m.57 tasarımcı lehine onu yok saymaz. Bağımsız önceki tasarım yeniliği bozabilir.
Kötüye kullanım sonucu açıklama ne demektir?
Tasarımcı veya halefinin iradesi dışında, kendisine karşı gerçekleştirilen haksız davranış sonucu tasarımın kamuya açıklanması m.57’de ayrıca korunur. Gizli çizimlerin sızdırılması, yetkisiz yayım veya ticari sır niteliğindeki prototipin izinsiz paylaşılması buna örnek olabilir.
Kötüye kullanımın ve açıklamanın tarihinin ispatlanması gerekir. E-posta kayıtları, erişim logları, gizlilik sözleşmeleri, ihtarnameler ve dijital deliller bu nedenle önemlidir.
Tasarımcı kendi açıklamasını nasıl ispatlar?
Hoşgörü süresinden yararlanmak isteyen tasarım sahibinin açıklamanın kimden kaynaklandığını ve tarihini gösterebilmesi gerekir. Sosyal medya hesap sahipliği, katalog yayın tarihi, fuar katılımı, fatura ve ürün lansmanı belgeleri kullanılabilir.
Başvuru dosyasında her zaman kendiliğinden bu belgeler istenmese de sonradan itiraz veya hükümsüzlük uyuşmazlığında delil ihtiyacı doğabileceği için arşiv tutulmalıdır.
12 aylık süre tasarım rüçhanıyla nasıl birlikte çalışır?
Tasarım başvurularında Paris Sözleşmesi kapsamında altı aylık rüçhan süresi vardır. İlk yabancı başvuru yapıldıktan sonra Türkiye’de rüçhanlı başvuru planlanıyorsa altı aylık rüçhan süresi korunmalıdır. SMK m.57’deki on iki aylık açıklama istisnası, rüçhan süresini on iki aya uzatmaz.
Rüçhan, önceki başvuru tarihini; m.57 ise belirli kamuya açıklamaların yenilik üzerindeki etkisini düzenler. İki kurum farklıdır.
Tescilsiz tasarımda kamuya sunmanın önemi nedir?
SMK, tescilsiz tasarım korumasını Türkiye’de ilk kez kamuya sunulma ile ilişkilendirir. Tasarım yeni ve ayırt edici ise Türkiye’de ilk kamuya sunulmasından itibaren üç yıllık tescilsiz koruma gündeme gelebilir.
Tescilsiz tasarımda kamuya sunma yalnızca risk değil aynı zamanda korumanın başlangıç unsurudur. Buna rağmen hak kapsamı tescilli tasarıma göre daha sınırlıdır ve taklidin kopyalama sonucu olduğunun ispatı önem taşır.
Tescilli tasarım başvurusu için açıklamadan sonra beklemek avantajlı mı?
Hayır. Kanunun on iki aylık hoşgörü süresi bulunması, başvuruyu geciktirmeyi avantajlı hâle getirmez. Bekleme süresinde rakiplerin benzer veya aynı tasarımlar geliştirmesi, rüçhan imkânlarının kaybedilmesi ve uluslararası başvuruların riske girmesi mümkündür.
Ürün ticarileşecekse ilk kamuya açıklamadan önce başvuru yapılması en sağlam yöntemdir.
Patent ve tasarımda açıklama kuralları aynı mı?
Hayır. Patent hukukunda yenilik bakımından kamuya açıklamanın etkisi ve SMK m.84’teki özel istisnalar ayrı düzenlenmiştir. Tasarımdaki m.57 on iki aylık hoşgörü süresi, patent başvurularına doğrudan uygulanmaz.
Aynı ürün hem teknik buluş hem tasarım içeriyorsa patent ve tasarım başvuru takvimleri ayrı yönetilmelidir.
Sosyal medya paylaşımını silmek yeniliği geri getirir mi?
Hayır. Tasarım kamuya erişilebilir hâle geldiyse sonradan paylaşımın silinmesi geçmişte gerçekleşmiş kamuya sunmayı yok etmez. Tarihli ekran kayıtları veya üçüncü kişi paylaşımları açıklamayı ispatlayabilir.
Silme işlemi gelecekteki yayılımı azaltabilir ancak hukuki tarihsel olguyu ortadan kaldırmaz.
Özel müşteri için üretilen ürün kamuya sunulmuş sayılır mı?
Tek bir müşteriye gizlilik olmadan yapılan satış veya teslim, koşullara göre kamuya sunma sayılabilir. Müşterinin tasarımı serbestçe kullanıp üçüncü kişilere gösterebilmesi, gizlilik yükümlülüğünün bulunmaması ve ticari teslim niteliği değerlendirilir.
Gizlilik altında prototip tesliminde sonuç farklı olabilir. Sözleşme hükümleri önemlidir.
Başvuru öncesi açıklama denetimi nasıl yapılır?
Şirket içinde ürünün ilk kez ne zaman ve kim tarafından dış dünyaya gösterildiği tespit edilmelidir. Pazarlama, satış, AR-GE, tedarik ve sosyal medya ekiplerinden tarihli kayıtlar toplanmalı; on iki aylık süre yalnızca tahmine göre hesaplanmamalıdır.
Uluslararası ürün lansmanlarında tek bir merkezi “ilk açıklama” kaydı tutulması çok yararlıdır.
Kamuya sunma delilleri nelerdir?
- Tarihli internet ve sosyal medya kayıtları.
- Fuar kataloğu, katılım belgesi ve stand fotoğrafları.
- Satış faturası, sipariş ve teslim belgeleri.
- Basılı katalog ve yayın tarihi.
- Basın bülteni ve medya haberleri.
- Web arşivleri ve ürün sayfası tarihleri.
- Gizlilik sözleşmeleri ve erişim kayıtları.
- Yetkisiz sızıntıda ihtar, e-posta ve dijital loglar.
12 aylık süre kaçırılırsa ne yapılabilir?
Tasarımcının kendi kamuya açıklamasından on iki aydan fazla süre geçmişse SMK m.57 istisnası uygulanmaz ve açıklama tasarımın yeniliğini veya ayırt edici niteliğini ortadan kaldırabilir. Başvuru yapılmadan önce tasarımın sonradan önemli ölçüde değiştirilmiş yeni bir versiyonu bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilebilir; ancak yalnızca küçük değişiklik yaparak eski açıklamanın etkisinden kaçılacağı varsayılmamalıdır.
Hak kaybı ihtimali varsa marka, telif, haksız rekabet veya başka koruma yolları somut olay bakımından ayrıca incelenebilir.
Şirketler için lansman kontrol listesi
- Ürünün ilk kamuya açıklama tarihini başvurudan önce belirleyin.
- Tasarım başvurusunu mümkünse lansmandan önce yapın.
- Fuar ve yatırımcı toplantılarında gerektiğinde gizlilik sözleşmesi kullanın.
- Sosyal medya ekibine başvuru yapılmadan ürün görseli yayımlamama kuralı koyun.
- Yurt dışı koruma planlanıyorsa her ülkenin hoşgörü süresini ayrı kontrol edin.
- Kendi açıklamanız gerçekleşmişse on iki aylık son günü takvime alın.
- Rüçhan kullanılacaksa altı aylık süreyi ayrıca izleyin.
- Kötüye kullanım veya sızıntı varsa delilleri derhal koruyun.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Güncel tasarım mevzuatı ve başvuru kılavuzları için TÜRKPATENT Tasarım ve TÜRKPATENT Mevzuat sayfaları kullanılmalıdır. Yenilik ve ayırt edici nitelik için SMK m.56 rehberimizi, rüçhan için SMK m.62-63 rehberimizi, hükümsüzlük için SMK m.77-79 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tasarımı internette paylaşmak yeniliği bozar mı?
Kamuya erişilebilir paylaşım yenilik değerlendirmesine girer; tasarımcının kendi açıklaması için m.57’deki on iki aylık istisna ayrıca uygulanabilir.
Tasarımın hoşgörü süresi kaç aydır?
Başvuru veya varsa rüçhan tarihinden önceki on iki aydır.
12 ay bütün ülkelerde geçerli mi?
Hayır. Bu süre Türk SMK düzenlemesidir; yabancı ülke kuralları ayrıca kontrol edilmelidir.
Fuar teşhiri kamuya sunma sayılır mı?
Genellikle evet. Tasarımcı kaynaklı teşhir on iki aylık dönem içindeyse m.57 istisnası gündeme gelir.
Gizlilik sözleşmesi altındaki gösterim kamuya sunma mıdır?
Gizlilik yükümlülüğü altında sınırlı paylaşım kural olarak kamuya sunma olarak değerlendirilmez.
Tasarımcıdan bilgiyi alan tedarikçinin açıklaması korunur mu?
SMK m.57, tasarımcı veya halefinden doğrudan/dolaylı bilgi alan üçüncü kişinin açıklamasını da şartları varsa on iki aylık istisnaya dahil eder.
Paylaşımı silmek kamuya sunmayı ortadan kaldırır mı?
Hayır. Geçmişte kamuya erişilebilir olan açıklama tarihsel olarak gerçekleşmiş sayılır.
12 aylık süre rüçhan süresini uzatır mı?
Hayır. Tasarım rüçhanı için ayrı altı aylık süre vardır.
Sonuç
SMK m.57 tasarımcıya önemli fakat sınırlı bir güvenlik ağı sağlar. Tasarımcının kendisinden kaynaklanan veya kendisine karşı kötüye kullanım sonucu gerçekleşen açıklamalar, başvuru/rüçhan öncesindeki on iki ay içinde kaldığında yenilik ve ayırt edici niteliği otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Buna rağmen özellikle uluslararası koruma hedefinde en güvenli sıra “önce başvuru, sonra lansman”dır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.57 ve bağlantılı m.56, m.62-63 hükümleri ile TÜRKPATENT’in güncel tasarım kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar ve inceleyen: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
